Krzysztof Sobczak

Może się zdarzyć w niekorzystnym scenariuszu, że jeśli nie wejdą w życie ustawy przywracające w Polsce w pełni porządek prawny, a Trybunał Konstytucyjny będzie wydawał kolejne antyeuropejskie wyroki, powróci groźba wszczęcia procedury z art. 7 TUE, czy wstrzymania wypłat unijnych funduszy. Ale tego scenariusza na razie nie widać i nie należy wywoływać wilka z lasu, bo rząd i większość parlamentarna są proeuropejskie – ocenia prof. Stanisław Biernat.

Od wielu miesięcy planowane były przez rząd kroki przywracające praworządność w wymiarze sprawiedliwości. Teraz, gdy na prezydenta został wybrany Karol Nawrocki, przygotowywane ustawy mogą nie wejść w życie. Prawnicy mówią wprost: trzeba przemyśleć kroki związane choćby z Sądem Najwyższym, Trybunałem Konstytucyjnym czy Krajową Radą Sądownictwa. W przypadku tej ostatniej – w ich ocenie – warto rozważyć wybór nowych sędziów/członków na podstawie obecnej regulacji, ale z udziałem zgromadzeń sędziowskich.

Resort sprawiedliwości planuje, że 1 stycznia 2027 r. wejdzie w życie ustawa o biegłych. Projekt – jeszcze nieupubliczniony – jest w uzgodnieniach wewnątrzresortowych. W powołaniu biegłego miałaby uczestniczyć m.in. Komisja Certyfikacyjna Biegłych Sądowych i Instytucji Opiniujących, której budżet wstępnie szacowano nawet na 1,8 mld zł. Obecnie trwają rozmowy o „akceptowalnym limicie wydatków”. Biegli z kolei obawiają się tego, kto i na jakiej podstawie wejdzie do organu, a tym samym – kto ich będzie oceniał.

Przygotowane już projekty, zmierzające do przywracania praworządności, jak choćby ten dotyczący statusu sędziów, powinny być nadal procedowane, nawet jeśli są obawy, czy wybrany właśnie prezydent zechce je podpisać. Bo nie można mu z góry odmawiać dobrej wiary - mówi prof. Ewa Łętowska, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, była rzecznik praw obywatelskich. I dodaje, że w warunkach czekającej nas kohabitacji, liczyć się będą nie tylko działania legislacyjne, ale też polityczne sposoby na ich wprowadzanie w życie.

Powyborcze emocje jeszcze nie opadły, ale warto przeanalizować, czy i jakie obietnice rządu uda się zrealizować z nowym prezydentem. Obawy prawników dotyczą przede wszystkim wymiaru sprawiedliwości. Trwa pat wokół Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i KRS. Do tego dochodzi kwestia statusu sędziów powoływanych od 2018 roku. Elekt w kampanii mówił o własnej ustawie sądowej. Do kosza mogą trafić plany dotyczące wiatraków lądowych, obniżenia składki zdrowotnej czy tzw. ustaw światopoglądowych. Prezydent może zakwestionować budżet.