Krzysztof Sobczak

Gdy coraz dłużej trzeba czekać na rozpatrzenie sprawy przez sąd, a sędziowie i ich współpracownicy zmagają się z rosnącą górą zaległości, po raz kolejny wraca pytanie, czy ta praca jest dobrze zorganizowana. Ale nie tylko na poziomie struktur i procedur, bo za słaby punkt tego systemu uznawane jest zarządzanie przez sędziów sprawami. Wprowadzony kilka lat temu obowiązek planowania postępowania podczas posiedzenia przygotowawczego realizowany jest tylko w niewielkim stopniu.

Podział władz jest u nas silniejszy konstytucyjnie niż myślano. Gdy prezydent jest w opozycji do większości parlamentarnej i ma poparcie najważniejszych sądów, czyli Trybunału Konstytucyjnego i dużej części Sądu Najwyższego, to parlament i rząd są w dużym stopniu ubezwłasnowolnione – tak sytuację w TK komentuje prof. Leszek Garlicki, sędzia Trybunału Konstytucyjnego w stanie spoczynku, były sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. I w tym widzi główne przyczyny blokowania procesu przywracania praworządności.

Komisja Wenecka nie może zmusić żadnego państwa do zastosowania wskazywanych przez nią europejskich standardów konstytucyjnych. Nie oznacza to jednak, że jej opinie trafiają „do kosza”. W praktyce często stają się ważnym punktem odniesienia w ocenie krajowych rozwiązań prawnych, zwłaszcza gdy te ostatnie są przedmiotem kontroli dokonywanej przez Europejski Trybunał Praw Człowieka czy Trybunał Sprawiedliwości UE – twierdzi prof. Monika Florczak-Wątor, konstytucjonalistka z Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Europejskiej Komisji na rzecz Demokracji przez Prawo.

Polskie prawo karne w dużej mierze jest przygotowane na wyzwania związane ze sztuczną inteligencją, ponieważ posługuje się rozwiązaniami o charakterze abstrakcyjnym, które pozwalają na ich „dopasowanie” do zmieniających się potrzeb życia społecznego – mówi prof. Konrad Burdziak z Uniwersytetu Szczecińskiego. Przyznaje jednak, że ta technologia stwarza warunki przestępcom do osiągania swoich celów w „białych rękawiczkach” oraz „obchodzenia” niektórych rozwiązań prawnokarnych, wymykając się obowiązującym przepisom prawnym i zawartym w nim normom.

Prezydent Karol Nawrocki wybierze zapewne wkrótce jednego z pięciu kandydatów, któremu powierzy kierowanie Sądem Najwyższym. A ponieważ pierwszy prezes SN jest też z urzędu przewodniczącym Trybunału Stanu, można się zastanawiać, czy ta nominacja może skutkować odblokowaniem tego ważnego organu, o którego aktywności w tej kadencji słyszymy głównie w związku z próbami ukarania dotychczasowej przewodniczącej za uniemożliwianie pracy tego konstytucyjnego organu.