Patrycja Rojek-Socha

Prezydent Karol Nawrocki ma do 26 maja podjąć decyzję w sprawie I prezesa Sądu Najwyższego. Zostało mu przedstawionych, zgodnie z przepisami, pięciu kandydatów, a wśród nich są sędziowie: Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki. Wszystko wskazuje na to, że to nowy I prezes SN zdecyduje o wyznaczeniu pierwszego posiedzenia nowego składu Krajowej Rady Sądownictwa.

Prowadzone dotąd przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prace nad projektem ustawy o kredycie konsumenckim zostały wstrzymane. Rząd przygotuje nową propozycję – poinformował w piątek minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu Maciej Berek. Zaznaczył, że celem rządu jest wyeliminowanie ryzyka nadregulacji i prawidłowe implementowanie wymagań UE.

Jakie są nowe funkcjonalności portalu informacyjnego sądów, jaka przyszłość informatyzacji w postępowaniu rozpoznawczym oraz w postępowaniu egzekucyjnym – m.in. nad tym dyskutować będą uczestnicy ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Nowoczesne sposoby doręczeń w postępowaniu sądowym", która odbędzie się w piątek 29 maja w Auli Starej Biblioteki UW. Organizuje ją Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego wraz z Izbą Komorniczą w Warszawie oraz Okręgową Izbą Radców Prawnych w Warszawie.

Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia, w swojej opinii do ustawy o biegłych sądowych, proponuje, by ustawowo uregulować wykorzystywanie przez biegłych AI. Jak wyjaśnia, chodzi o to, by przepisy przesądzały, że sztuczna inteligencja ma być wykorzystywana przy sporządzaniu opinii wyłącznie pomocniczo i nie może zastępować samodzielnego osądu biegłego. Co więcej, odpowiedzialność za treść opinii ma pozostawać po stronie człowieka. Zgodnie z propozycją sędziów m.in. prezes sądu będzie mógł wyłączyć możliwość korzystania z AI przy opinii w konkretnej sprawie.

Blisko 30 proc. ankietowanych pracowników sądów przyznało, że doświadczyło mobbingu, a blisko 1/4 wskazywała przy tym na sędziów – wynika z raportu z badania Temida opublikowanego w 2026 r. I choć dane zbierane były w latach 2022–2023, sami pracownicy i reprezentujące ich związki zawodowe podkreślają, że problem nadal jest istotny. Jak wskazują, wynika to ze specyfiki sądów: hierarchiczności, presji czasu, obciążenia pracą i braku systematycznych szkoleń. A prawnicy podkreślają, że powinna zmienić się praktyka sądowego podejścia do takich spraw i być może zwiększyć się nadzór nad nimi ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości.

Senat nie wniósł poprawek do nowelizacji ustawy o kuratorach sądowych, regulującej m.in. kwestie kuratorskiej legitymacji służbowej i wprowadzającej możliwość zwolnienia aplikanta z pozostałej części aplikacji. Kuratorzy, choć podkreślają, że wprowadzane zmiany są raczej pozytywne, nie ukrywają, że zakres noweli budzi ich niedosyt. Ogólnopolski Związek Zawodowy Kuratorów Sądowych postulował m.in. uchylenie przepisu nakładającego obowiązek dbania o należyty stan legitymacji służbowej, a także chronienia jej przed uszkodzeniem, jako zbędny i powodujący ryzyko dyscyplinarek.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, w czasie obchodów 35-lecia Odrodzonego Notariatu Polskiego, zapewnił, że jego celem jest m.in. zwiększenie stawek taksy notarialnej. Poinformował również, że w najbliższym czasie zapadną decyzje dotyczące m.in. rozszerzenia kompetencji notariuszy w postępowaniu wieczystoksięgowym, ale też w zakresie cyfryzacji postępowania wieczystoksięgowego. Stosowne założenia zmian mają trafić do wykazu prac legislacyjnych rządu.

Prezydencka prerogatywa w zakresie powoływania sędziów nie oznacza pełnej dowolności. Kandydaci powinni mieć m.in. prawo do kontroli sądowej decyzji odmawiającej ich powołania – wynika z wyroku ETPCz w sprawie sześciu kandydatów na stanowiska sędziowskie, których mimo pozytywnej opinii ówczesnej Krajowej Rady Sądownictwa, nie powołał prezydent Lech Kaczyński. Trybunał uznał, że doszło do naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

29 kwietnia br. Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że nastąpiła reasumpcja decyzji o delegowaniu na czas nieokreślony do Sądu Okręgowego w Katowicach sędziego Marcina Gudowskiego, w wyniku czego ma on wrócić do swojego sądu rejonowego. Chodzi o sędziego, który kandydował do nowej Krajowej Rady Sądownictwa. Teraz sprawą zajmie się Sąd Rejonowy w Gliwicach, sędzia skierował bowiem pozew o ustalenie stosunku służbowego. W jego ocenie decyzja ministra nie miała podstawy prawnej i nie dochowano przy niej standardów odwołania z delegacji.

13 sędziów wybranych w minionym tygodniu do Krajowej Rady Sądownictwa, z największym poparciem zgromadzeń i zebrań sędziowskich, apeluje o jak najszybsze zwołania pierwszego posiedzenia Rady, na którym ma zostać wyłoniony m.in. nowy przewodniczący. Gotowość do pracy tłumaczą kryzysem w sądownictwie, który wymaga pilnych działań. I prezes Sądu Najwyższego, zgodnie z przepisami, ma na to 30 dni. Tyle że do 26 maja prezydent Karol Nawrocki ma zdecydować kto będzie nowych prezesem. Jest duże prawdopodobieństwo, że prof. Małgorzata Manowska pozostawi to swojemu następcy.