MEN przygotowuje uczniów i pracowników oświaty na sytuacje zagrożenia
Do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych przekazano projekt rozporządzenia zmieniającego przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Nowe przepisy mają regulować m.in. kwestię zapoznawania społeczności szkolnej z planami ewakuacyjnymi. W ocenie resortu edukacji, szkoły i placówki oświatowe są miejscami szczególnej koncentracji dzieci i młodzieży, wymagającymi zorganizowanej opieki i jasnych wytycznych.
Projekt rozporządzenia ministra edukacji narodowej zmieniającego rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach to rezultat ostatnich doświadczeń związanych z aktami przemocy w szkołach. Jak wyjaśnia MEN, doświadczenia innych krajów wskazują, że takie sytuacje muszą być ćwiczone z uczniami i nauczycielami, a rodzice powinni o nich wiedzieć. Celem zmiany przepisów jest lepsze przygotowanie szkół i placówek na sytuacje zagrożenia oraz zwiększenie ochrony zdrowia i życia uczniów. Ministerstwo planuje podwyższenie standardów bezpieczeństwa w jednostkach systemu oświaty – publicznych i niepublicznych przedszkolach, szkołach i placówkach w stosunku do dzieci, uczniów i wychowanków oraz pracowników tych jednostek. - Uczniowie poznają plan ewakuacji, a szkoły będą ćwiczyć reagowanie na zagrożenia – podkreślają autorzy projektu.
W uzasadnieniu projektu jego autorzy zwracają uwagę na raport Najwyższej Izby Kontroli z 2021 r., zgodnie z którym brak planów ewakuacyjnych skutkuje niebezpieczeństwem dla życia. W związku z tym istnieje potrzeba podniesienia przez uczniów, rodziców uczniów oraz pracowników szkoły lub placówki, poziomu znajomości procedur zachowania się w sytuacji wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia. Najwyższa Izba Kontroli wskazała także, że: „warunkiem zapewnienia realnego bezpieczeństwa w szkołach jest nie tylko posiadanie procedur, ale przede wszystkim praktyczne przygotowanie pracowników szkół i uczniów do ich stosowania.”.
Czy szkoła ma prawo odmówić wydania dziecka rodzicowi, który zgłasza się po nie w trakcie trwania alarmu? - sprawdź w LEX >
Plan ewakuacji co najmniej raz w roku
Ministerstwo Edukacji Narodowej informuje, że projekt nowych przepisów jednoznacznie określa obowiązek zapoznania uczniów i pracowników szkoły lub placówki z planem ewakuacji. Dyrektor będzie miał na to trzy miesiące od rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym. Dzięki temu uczniowie i pracownicy będą mogli poznać drogi ewakuacyjne oraz zasady postępowania w sytuacji zagrożenia. Ministerstwo dodaje, że w roku szkolnym 2026/2027 dyrektorzy będą mieli czas do 31 marca 2027 r. na zapoznanie uczniów i pracowników z planem ewakuacji.
- Wyznaczenie 3-miesięcznego terminu na zapoznanie uczniów i pracowników szkoły lub placówki z planem ewakuacji umożliwi jak najszybsze przekazanie informacji, które szczególnie w przypadku nowych osób, mogą umożliwić właściwe reagowanie w sytuacji potencjalnego zagrożenia. Znajomość dróg ewakuacyjnych, rozmieszczenia wyjść awaryjnych oraz zasad zachowania się w sytuacji alarmowej pozwala na przeprowadzenie akcji ratunkowej w sposób sprawny, zorganizowany i bezpieczny – uzasadnia resort.
Dodatkowo w widocznych miejscach placówek mają zostać umieszczane numery alarmowe. Uczniowie, rodzice uczniów niepełnoletnich oraz pracownicy otrzymają informacje o sposobach zachowania się w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa, życia i zdrowia. Informacje te mają pochodzić z oficjalnych serwisów i materiałów przygotowanych przez organy oraz podmioty ochrony ludności.
W LEX znajdziesz procedurę postępowania w sytuacjach kryzysowych w szkole z udziałem uczniów >
Poza tym szkoły mają informować o lokalizacji obiektów zbiorowej ochrony i punktów schronienia – aby uczniowie i pracownicy wiedzieli, gdzie mogą szukać schronienia w razie zagrożenia powstałego w wyniku klęsk żywiołowych, zdarzeń o charakterze terrorystycznym lub działań wojennych. Dyrektorzy mają przekazywać te informacje w porozumieniu z właściwymi organami ochrony ludności. - Świadomość tego, gdzie znajdują się najbliższe schrony lub miejsca schronienia, redukuje panikę i pozwala na sprawną, ewakuację, ale ma również charakter edukacyjno-prewencyjny – dodaje ministerstwo.
Obowiązkowe szkolenia i praktyka
Nowe regulacje mają również zobowiązać dyrektorów szkół i placówek do przeprowadzania (w ciągu roku szkolnego) we współpracy ze służbami i organami prowadzącymi co najmniej dwóch szkoleń i ćwiczeń praktycznych związanych z różnymi sytuacjami kryzysowymi. Szkolenia mają przygotować uczniów i pracowników do właściwego reagowania na różne zagrożenia życia i zdrowia na terenie szkoły lub placówki.
- Proponowane zorganizowanie szkolenia i praktycznych ćwiczeń pozwoli utrwalić zdobytą wiedzę. Dodatkowo umożliwi zweryfikowanie wyciągniętych wniosków z pierwszych ćwiczeń oraz ewentualne dostosowanie procedur do zmieniających się warunków – uzasadnia MEN. Resort dodaje, że ćwiczenia nie będą ograniczać się do ewakuacji. Mają przygotowywać również do sytuacji, w których konieczne jest schronienie się w bezpiecznym miejscu, np. w przypadku zagrożenia atakiem z powietrza, a także do reagowania na zagrożenia ze strony niebezpiecznych osób.
- Przećwiczenie różnych scenariuszy pomoże utrwalić właściwe sposoby reagowania na zagrożenie: zachowanie spokoju, ostrzeganie innych i przedostanie się do bezpiecznego miejsca. Celem jest to, aby uczniowie i pracownicy nie tylko znali procedury bezpieczeństwa, ale również potrafili zastosować je w praktyce – informuje ministerstwo. Podkreśla jednocześnie, że samo zapoznanie społeczności szkolnej z instrukcjami (procedurami) nie gwarantuje właściwej reakcji w warunkach wystąpienia realnego zagrożenia. Dopiero ćwiczenia praktyczne pozwalają zredukować poziom stresu, skrócić czas reakcji oraz wypracować schematy działania, które w przypadku wystąpienia realnego zagrożenia mogą uratować zdrowie i życie ludzkie.
Aktualnie ministerstwo skierowało projekt rozporządzenia do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji.
W LEX znajdziesz wzór Regulaminu postępowania w sytuacjach kryzysowych w szkole >
Wkrótce więcej zmian
Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w MEN, na ostatniej odprawie ministrów i służb w MSWiA zapowiedziała, że w najbliższym czasie do wykazu prac legislacyjnych wpisana zostanie nowelizacja ustawy – Prawo oświatowe. Zapowiadane rozwiązania mają obejmować m.in. uprawnienia dyrektorów dotyczące sprawdzania rzeczy i zabezpieczania niebezpiecznych przedmiotów, jasne zasady reagowania na zagrożenia oraz zasady współpracy ze służbami. Wiceminister poinformowała, że MEN będzie rozszerzać ochronę prawną nauczycieli oraz budować instrumenty służące zapewnianiu im pomocy psychologicznej i prawnej. Jak podkreśliła, nauczyciele potrzebują autorytetu, zaufania i szacunku dla swojej codziennej pracy.
Przewodnik po zmianach w prawie oświatowym i prawie pracy w oświacie 2026 - zobacz w LEX >
Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje rozszerzenie uprawnień w zakresie zapobiegania zagrożeniom, wzmocnienie kontroli dostępu do budynków oraz zwiększenie bezpieczeństwa podczas zajęć edukacyjnych. Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży jako priorytet wymaga współpracy szkół, rodziców i służb, a także odpowiedzialnego przekazywania informacji.
Czytaj więcej na Prawo.pl: MEN zapowiada nowe regulacje dotyczące bezpieczeństwa w szkołach
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
