Są już pierwsze wyroki polskich sądów w sprawach frankowych przyjmujące poglądy analogiczne do tych, jakie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zawarł w styczniowym wyroku dotyczącym podnoszenia zarzutów potrącenia i korzystnego dla frankowiczów rozliczenia odsetek i kosztów procesowych.

Choć obowiązkowe mediacje w sprawach budowlanych wydają się krokiem w dobrym kierunku, to ich skuteczność w praktyce nie jest przesądzona. O ocenie nowej alternatywy zdecyduje, czy dzięki niej uda się odciążyć sądy i biegłych. Przydałyby się też kolejne zmiany w przepisach – pisze Łukasz Chacia, adwokat, partner zarządzający w Kancelarii Karaś Chacia i Wspólnicy.

Po miesiącu testowania nowej wersji portalu informacyjnego sądów od 1 marca adwokaci, radcy prawni, ale też prokuratorzy będą mogli wnosić tą drogą niektóre pisma procesowe, np. apelacje. Nadzieje są bardzo duże, ale są i obawy. Prawnicy podkreślają, że problemem może być interpretacja przepisów; 26 lutego opublikowano rozporządzenia dotyczące samego portalu i wnoszenia pism w postępowaniu cywilnym i karnym. Dwa są jeszcze na etapie prac. Z kolei pracownicy sądów obawiają się obciążeń nowymi obowiązkami.

Nawet jeśli sędzia dostanie pięć głosów, to może być tym, którego powoła prezydent na stanowisko I prezesa. Z punktu widzenia Sądu Najwyższego, czyli problemu związanego z powołaniami nowych sędziów, taki wybór niczego nie rozwiąże - uważa sędzia dr Michał Laskowski z Izby Karnej SN. Twierdzi również, że można też przyjąć założenie, ze tzw. starzy sędziowie wymrą, przejdą w stan spoczynku, i wtedy problem umrze śmiercią naturalną.

W nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, nad którą kończą się prace w parlamencie, podniesiono w ramach szczególnej (samoistnej) przesłanki stosowania aresztu tymczasowego górną granicę kary pozbawienia wolności z 8 na 10 lat. Cel był szczytny – potrzeba ograniczenia stosowania tego środka. Tyle że takie rozwiązanie wyeliminuje przesłankę w postaci „surowej kary” w sprawach szczególnie groźnych przestępstw, godzących w bezpieczeństwo zewnętrzne oraz wewnętrzne państwa polskiego – choćby związanych z wojną hybrydową czy szpiegostwem – pisze dr Piotr Kosmaty, prokurator Prokuratury Regionalnej w Krakowie, Fundacja SPRZYMIERZENI z GROM.

Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelę o Krajowej Radzie Sądownictwa, zakładającą wybór jej sędziowskich członków przez sędziów. W grę wchodzi więc zapowiadany już wcześniej plan B. Kandydatów miałyby wybrać/zaopiniować zgromadzenia sędziowskie, a Sejm jedynie ich zatwierdzić. Zachętą dla sędziów ma być uchwała Sejmu. Tyle że część prawników ma wątpliwości - m.in. dotyczące konstytucyjności samej uchwały. Inni przyznają, że rozwiązanie może nie jest idealne, ale jest odpowiedzią na stan wyższej konieczności.

Nowa ustawa o Sądzie Najwyższym mogłaby być interesującym rozwiązaniem – ale wyłącznie wtedy, gdy miałaby charakter systemowy i stabilizujący. Projekt ustawy o SN autorstwa Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury oceniam więc z dużą ostrożnością. Na dziś propozycje te sprawiają wrażenie rozwiązań, które w dość powierzchowny sposób analizują porządek konstytucyjny i raczej zmierzają do zaspokojenia oczekiwań określonych aktorów sceny politycznej – mówi prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia Izby Cywilnej, kandydujący na I prezesa SN.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował, że w najbliższym czasie ruszy proces „tworzenia zrębów niezależnego Trybunału Konstytucyjnego” i obsadzania istniejących w nim wakatów – już pod koniec 2025 r. była możliwość wyboru sześciu nowych sędziów. Zapowiedział również, że ma plan B na wypadek, gdyby prezydent Karol Nawrocki nie przyjął ślubowania od nowych sędziów TK.

Obce prawo procesowe w sądowym postępowaniu cywilnym – autorstwa dr. hab. Bartosza Wołodkiewicza z Katedry Postępowania Cywilnego Wydziału Prawa i Administracji UW – to książka, która zwyciężyła w XVII edycji konkursu Wolters Kluwer Polska i „Przeglądu Sądowego" na książkę prawniczą najbardziej przydatną w praktyce wymiaru sprawiedliwości w 2024 roku. Przyznano też wyróżnienia trzem innym książkom.

Organizacje pozarządowe realizujące zadania publiczne - zwłaszcza w obszarach wrażliwych - podlegają takim samym rygorom ochrony danych osobowych jak inne podmioty, które podlegają reżimowi RODO – przypomina Urząd Ochrony Danych Osobowych. Systemowy problem nieświadomości tych regulacji ujawnił przypadek Fundacji Lumus, która uczestniczy w systemie nieodpłatnej pomocy prawnej. Za łamanie przepisów o ochronie danych otrzymała blisko 23 tys. zł kary.

25 lutego Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wydała uchwałę, wdług której ówczesny prezes Sądu Rejonowego w Olsztynie nie naruszył prawa. Nie stanie więc przed sądem karnym w sprawie przekroczenia uprawnień ani za zniszczenie dokumentu - projektu uchwały zgromadzenia sędziów. Szkodliwość tego czynu była znikoma - orzekł Sąd Najwyższy. A ponadto sędzia uszkodził dokument, a nie go zniszczył - dodał sąd.

Prokuratura Krajowa bada, analizując przykłady z innych krajów, czy w Polsce – np. w kontekście zbrodni międzynarodowych lub aktów sabotażu i ukrywających się za granicą sprawców – można by prowadzić postępowania in absentia. Jak wskazał prokurator Jacek Bilewicz, zastępca prokuratora generalnego, najlepiej z takimi rozwiązaniami radzą sobie Łotwa, Litwa i Węgry, zapewniając równocześnie skuteczne doręczenie, obowiązkową obronę i realne prawo do ponownego rozpoznania sprawy.

Propozycja zrównania w postępowaniu karnym opinii stron z opiniami zamawianymi przez organy procesowe może wydawać się atrakcyjna, ale takie rozwiązanie spowodowałoby ominięcie dotychczasowej procedury wprowadzania dowodu do procesu i nie przystawałaby do modelu tego procesu – twierdzi dr Krzysztof Konopka, biegły kryminalistyki, prezes Polskiego Towarzystwa Ekspertów i Biegłych Sądowych. I dodaje, że z tego powodu projektowane rozwiązanie ocenić należy negatywnie.

Celem fakultatywnych przesłanek wykluczenia jest eliminacja z postępowania wykonawcy nierzetelnego. Stosując każdą fakultatywną przesłankę wykluczenia – a nie jedynie przesłanki wybrane przez dane państwo członkowskie – zamawiający muszą brać pod uwagę zasadę proporcjonalności. Sprawa Mirbudu pokazuje problem, jakim jest nieprawidłowa redakcja art. 109 ust. 3 ustawy - Prawo Zamówień Publicznych. Jeżeli dyrektywa została zaimplementowana nieprawidłowo i przepis krajowy jest sprzeczny z jej treścią, to powinna być zastosowana bezpośrednio – uważa Bartłomiej Wachta, radca prawny, partner w kancelarii Rymarz Zdort Maruta.

Pierwsza prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzata Manowska wystąpiła z wnioskiem o podjęcie uchwały w pełnym składzie, która ma rozstrzygnąć o statusie sędziów powołanych na mocy ustawy o KRS z 2027 r. Podjęcie takiej uchwały ma na celu „zakończenie narastającego sporu o status sędziów" oraz ujednolicenie orzecznictwa w kwestii wydania orzeczenia w warunkach nieważności postępowania albo uznania orzeczenia wydanego w takim składzie za niebyłe.

31 organizacji społecznych zaapelowało w sprawie transparentnego wyboru sędziów do Trybunału Konstytucyjnego. Wskazały przy tym, że TK jest organem, którego rozstrzygnięcia wyznaczają realne granice władzy państwa i chronią prawa oraz wolności wszystkich osób żyjących w Polsce – wyborców, podatników, pracowników i przedsiębiorców, rodziców i dzieci, pacjentów i studentów, emerytów i cudzoziemców, a także samorządów, organizacji społecznych i firm. Oferują przy tym rządzącym – jak wskazały – swoją wiedzę i doświadczenie.

Sędziowie Paweł Czubik, Tomasz Demendecki, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Zbigniew Kapiński, Aleksander Stępkowski i Mariusz Załucki kandydują na stanowisko I prezesa SN - dowiedziało się nieoficjalnie Prawo.pl. 24 lutego rozpoczęło się Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, które ma wyłonić 5 kandydatów, spośród których następnie prezydent Karol Nawrocki wskaże prezesa. Na pierwszym terminie nie udało się jednak uzyskać kworum — stawiło się 48 sędziów, a potrzebnych było 84.

Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego zwołała osoba powołana na urząd Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z naruszeniem Konstytucji RP i ustawy o SN z 2017 r. - oświadczają tzw. "starzy" sędziowie SN. Co więcej - zamiar przeprowadzenia Zgromadzenia z udziałem sędziów, którzy objęli stanowiska w Sądzie Najwyższym po przeprowadzeniu dotkniętych wadami postępowań powoduje, że nie będzie ono stanowiło Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego, organu Sądu Najwyższego i organu samorządu.

Konsorcjum Mirbud-Torpol, którego oferta została wykluczona przez Krajową Izbę Odwoławczą z przetargu na modernizację linii kolejowej Białystok-Ełk, będącej częścią szklaku Rail Baltica, złożyło do Sądu Okręgowego odwołanie oraz wniosek o zabezpieczenie roszczenia, co ma polegać na wstrzymaniu zawarcia umowy z konsorcjum Budimex-PORR, którego oferta była druga w kolejności, ale o ok. 410 milionów złotych droższa. Podejście do sprawy dzieli też przedstawicieli branży budowlanej.

Obecna sytuacja w Sądzie Najwyższym jest znacznie bardziej złożona, niż mogłoby się wydawać z medialnych doniesień. SN i zdecydowana większość jego sędziów pracuje normalnie, na tyle, na ile jest to w obecnych warunkach możliwe. Napięcia i konflikty istnieją, jednak są podsycane wyłącznie przez wąską grupę sterującą – kilku sędziów. Nie można budować autorytetu SN na konfliktach i podziałach. Dlatego takim działaniom trzeba się stanowczo przeciwstawiać – mówi prof. dr hab. Mariusz Załucki, sędzia Izby Cywilnej, kandydujący na I prezesa SN.