Ustawa o przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018-2025, przewiduje pozbawienie mocy prawnej tych uchwał, które zawierały wnioski o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego ale z wyłączeniem wniosków obejmujących grupę tzw. początkujących sędziów.

Siedmioro sędziów Sądu Najwyższego rozpoznało 21 stycznia br. problem przedstawiony przez prof. Marcina Wiącka, rzecznika praw obywatelskich. Stawia on pytanie, czy sąd orzekający w sprawie wniosku o warunkowe przedterminowe zwolnienie od 1 października 2023 r. powinien odmówić zastosowania przepisu nakazującego zwolnić skazanego na dożywotnie więzienie po odbyciu 30 lat kary. Przepis ten jest sprzeczny z prawami człowieka. Jednak SN odmówił podjęcia uchwały.

Na rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jak i polskiego Sądu Najwyższego czekają pytania prawne, czy można było odmówić obowiązkowego szczepienia z powołaniem się na swoje przekonania albo argument, że wprowadzono je rozporządzeniem, a nie ustawą. Raport Najwyższej Izby Kontroli dotyczący pandemii COVID-19, krytykuje zaś sposób przeprowadzenia szczepień wśród personelu medycznego, ale go nie podważa.

Brak odpowiedniej reakcji karnej na częste w internecie przypadki zbiorowego nękania różnych osób, w tym dzieci, to poważny problem społeczny. Jednak prace nad prawem prowadzącym do jego ograniczenia muszą uwzględniać złożoność problemu, w tym najważniejszą barierę, jaką są trudności dowodowe – twierdzi prof. Olga Sitarz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, członkini Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Ale deklaruje przygotowanie przez Komisję projektu odpowiedniej regulacji.

We Wrocławiu rodzice noworodka zostali skazani na kary po roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata, gdyż – mimo przenoszonej ciąży i pierwszego porodu kobiety – nie pojechali do szpitala, ale uparli się na rozwiązanie w domu bez lekarza albo położnej. Dziewczynkę ledwo odratowali lekarze. Nie wiadomo, jak do takich spraw podejdą sądy, gdy zaczną znikać kolejne porodówki i kobiety staną przed dylematem, czy ryzykować daleką podroż do szpitala, czy rodzić bez opieki medycznej w domu albo zdać się na przypadkowych pomocników.

Obecnie organ administracji publicznej „może” zapewnić dostęp do akt sprawy w systemie teleinformatycznym. Pozostawienie tej kwestii w sferze uznaniowości organu prowadzi do sytuacji, w której mimo prowadzenia sprawy w pełni elektronicznie, strona zmuszana jest do osobistego stawiennictwa w urzędzie tylko po to, aby zapoznać się z aktami na ekranie urzędowego komputera.

Decyzje sądów wskazujące, że wyroki wydawane przez sędziów powołanych po 2017 r. są orzeczeniami nieistniejącymi, pokazują, jak pilna jest potrzeba uregulowania statusu tychże sędziów i ewentualnej możliwości wzruszania ich wyroków. Obecna sytuacja uderza w konstytucyjne prawa obywateli i pewność obrotu prawnego. Rodzi też ryzyko postępowań odszkodowawczych – mówi dr hab. Monika Haczkowska, prof. Uniwersytetu Opolskiego, adwokatka, mediatorka, konstytucjonalistka (Kancelaria Adwokacka dr Monika Haczkowska).

Ustalenia, czy porozumienie administracyjne obowiązuje, czy też doszło do jego skutecznego rozwiązania, nie można kwestionować przed sądem powszechnym, gdyż nie jest to sprawa cywilna - wynika z postanowienia lubelskiego Sądu Okręgowego odrzucającego powództwo miasta Chełm. Chodzi o umowę – z której wycofał się resort kultury - na kwotę 162 milionów złotych. Miasto miało dzięki niej zbudować Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej.

Akt oskarżenia skierowano do Sądu Okręgowego w Rzeszowie przeciwko siedmiu osobom. Oskarżonym zarzucono udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Jej celem było uzyskiwanie dostępu do kont lekarzy w systemie gabinet.gov.pl, wystawianiu podrobionych recept elektronicznych na leki zawierające środki odurzające i substancje psychotropowe, a także posługiwaniu się danymi osobowymi pokrzywdzonych lekarzy w celu zakładania rachunków bankowych oraz usiłowania wyłudzenia kredytów i pożyczek.

W styczniu br. Sąd Rejonowy w Giżycku wydał postanowienie, które zszokowało pełnomocników specjalizujących się w sprawach rodzinnych. Uznał, że nie ma możliwości dokonania podziału majątku wspólnego byłych już małżonków, bo wyrok w ich sprawie rozwodowej nie istnieje - a to dlatego, że wydał go sędzia, który został powołany przy udziale wadliwie ukształtowanej KRS. Brak skutecznego rozwiązania tzw. neo-sędziów będzie coraz boleśniej uderzał w sprawy zwykłych ludzi. Z tą opinią zgadza się minister Żurek.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz Kodeks postępowania administracyjnego przewidują zbyt krótki, pięcioletni termin na wznowienie postępowania w związku z m.in. rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego. Problem jest tym bardziej palący, że w procedurze cywilnej przewidziano na to 10 lat. Chodzi m.in. o takie sprawy jak głośne orzeczenie dotyczące wcześniejszych emerytur - dotyczy tego jedno ze zgłoszeń w akcji Poprawmy prawo, organizowanej przez Prawo.pl i LEX.

Sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach nie jest osobą uprawnioną do orzekania, gdyż w ustawowym terminie nie złożył oświadczenia do Krajowej Rady Sądownictwa, iż chciałby dalej pracować po ukończeniu 65. roku życia. Sąd Najwyższy już kilka razy wypowiadał się w jego sprawie i uchylał wyroki z powodu bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sędzia ten powinien zakończyć orzekanie w czerwcu 2021 roku.

Krajowa Rada Sądownictwa na lutowym posiedzeniu zajmie się sprawą sędziego Dariusza Łubowskiego z SO w Warszawie, który został 12 grudnia na wniosek prokuratury wyłączony od ponownego rozpoznania wniosku o Europejski Nakaz Aresztowania w sprawie b. wiceministra sprawiedliwości Marcina Romanowskiego. W grudniu sędzia zdecydował o uchyleniu ENA, wskazując w uzasadnieniu m.in. na „łamanie przez władzę wykonawczą praw człowieka i wolności obywatelskich" oraz „porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej".

Kilka dni temu Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że ruszył konkurs ofert na zadania z Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej na 2026 rok. Organizacje pozarządowe, które do tej pory wspierały osoby opuszczające zakłady karne, alarmują jednak, że to znacznie za późno i że de facto zostały pozbawione możliwości świadczenia takiej pomocy. Nie uspakajają ich zapewnienia, że jeśli przejdą przez konkurs, ich obecne wydatki zostaną rozliczone. Burzą się też kuratorzy, którzy mają przejąć gros zadań organizacji.

Uczestnictwo w akcji nękania kogoś w mediach społecznościowych ma wprawdzie cechy działania zbiorowego, ale nie wypełnia warunku działania w zmowie czy porozumieniu. Ponieważ jednak uczestnicy takich nagonek mają z reguły świadomość uczestnictwa w swoistej formie internetowego linczu, pojawiła się propozycja wprowadzenia kar za takie czyny. Optuje za tym m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich, a Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego zapowiada przygotowanie projektu, ale po przeprowadzeniu solidnych analiz i oceny skutków ewentualnej regulacji.

Tylko do 15 stycznia przyjmujemy zgłoszenia w kolejnej edycji akcji "Poprawmy prawo", prowadzonej przez Prawo.pl i LEX. Po raz szósty będziemy wskazywać problematyczne przepisy, które zdecydowanie należy zmienić. Chodzi o regulacje, które mają istotny wpływ na: wymiar sprawiedliwości, prawników, podatki, pracę, działalność gospodarczą, zdrowie, oświatę, samorząd i administrację. Do zgłaszania wadliwych aktów prawnych zapraszamy naszych Czytelników. Można wygrać dostęp do LEX z nowym AI.

Kielecki sąd rejonowy uznał za zasadne ponowne zbadanie odpowiedzialności wymiaru sprawiedliwości, organów ścigania oraz służb społecznych w sprawie śmierci Kamilka z Częstochowy. Decyzja ta oznacza wznowienie śledztwa w zakresie działań sądów, prokuratury, policji i pracowników socjalnych. Umorzenie postępowania dotyczącego lekarzy oraz pedagogów pozostało natomiast w mocy.

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu orzekł 15 stycznia, że Polska naruszyła Konwencję o ochronie praw człowieka w sprawie przeniesienia sędziego Łukasza Bilińskiego z wydziału karnego do wydziału rodzinnego, wbrew jego woli. Chodzi m.in. o to, że jego skargi na tę decyzję nie rozpoznał niezależny i niezawisły sąd, co w ocenie ETPCz naruszyło prawo do sprawiedliwego procesu. Zasądzono m.in. 20 tys. euro tytułem zadośćuczynienia.

Sztuczna inteligencja stanowi nierozłączny element naszej codzienności, który znacząco ułatwia wiele obszarów życia. Jednak za wygodą kryją się istotne pytania, o których powinniśmy pamiętać korzystając z AI: Czym karmimy te systemy? Jakie dane wprowadzamy do promptów i co dzieje się z nimi później? Czy w pogoni za efektywnością nie ryzykujemy utraty kontroli nad prywatnością?

Wniosek Dariusza Makowskiego, naczelnika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prokuratury Krajowej, dubluje jego poprzedni wniosek i może być traktowany jako wniosek o wznowienie postępowania 18 września 2025 r. przed Trybunałem Stanu w sprawie uchylenia immunitetu prof. Małgorzaty Manowskiej - oświadczył zastępca przewodniczącego TS Piotr Andrzejewski. I dodał, że prokuratorem krajowym jest usunięty z tego stanowiska w styczniu 2024 roku Dariusz Barski, a nie Dariusz Korneluk.