W działalności przedsiębiorstw energetycznych ryzyko regulacyjne stanowi jeden z istotnych obszarów potencjalnej odpowiedzialności zarządów. Dynamiczne otoczenie prawne, niejednoznaczne przepisy oraz rosnąca aktywność regulatora sprawiają, że pytanie o zakres ochrony wynikającej z działań podejmowanych „w dialogu z prezesem URE” nabiera szczególnego znaczenia – pisze Przemysław Mazur, radca prawny, partner w Kancelarii Romanowski i Wspólnicy.

Właściciel nieruchomości, na której znajdują się linie energetyczne, gazociągi, sieci ciepłownicze czy telekomunikacyjne, może żądać od przedsiębiorstwa przesyłowego ustanowienia służebności za wynagrodzeniem, a także odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Nie ma uniwersalnych kwot, jakich można dochodzić. Pełnomocnicy właścicieli gruntów podpowiadają, na co zwrócić uwagę.

Właściciele gruntów, którzy zamierzają domagać się ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem na przyszłość i dochodzą odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości za okres wsteczny, muszą się liczyć z wydatkami powyżej 10 tys. złotych, a na zakończenie sprawy i ewentualną wygraną mogą czekać dość długo.

Zasady wymiaru kar administracyjnych, zakładające ich adekwatność do zaistniałych naruszeń, nie są stosowane w postępowaniach prowadzonych przez Urząd Regulacji Energetyki. Przedsiębiorcy skarżą się, że kary są przez to niewspółmierne i niesprawiedliwe - np. za brak złożenia sprawozdania firma paliwowa zawsze zapłaci 10 tys. zł, bez względu na swoją wielkość i przyczyny niedochowania obowiązku. Pojawiają się więc apele o zmianę przepisów. Z drugiej strony słychać, że kary od URE są wręcz zbyt niskie.

Gmina nie musi już rozpatrywać wniosków o bon ciepłowniczy, jeśli na jej terenie nie funkcjonuje wymagany system ciepłowniczy albo cena ciepła nie przekracza określonego poziomu. W takich sytuacjach organ gminy nie wydaje decyzji odmownej, a jedynie informuje mieszkańców o braku możliwości uzyskania świadczenia, publikując stosowną informację na stronie urzędu lub w inny zwyczajowo przyjęty sposób. Taką zmianę niesie nowelizacja przepisów o bonie ciepłowniczym, która weszła w życie 14 stycznia 2026 r.

Formularz w sprawie opłaty koncesyjnej, przewidziany w prawie energetycznym, w założeniu powinien stanowić podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Nie może nim jednak być, bo nie spełnia wymagań ustawowych. Konieczna jest zmiana rozporządzenia Rady Ministrów. Zgłoszenie w tej sprawie otrzymaliśmy w ramach naszej akcji "Poprawmy prawo".

Firmy, które źle wypełniły formularz znany jako informacja o pomocy de minimis, są wzywane do dopłacenia do rachunków za energię za drugie półrocze 2024 r. Chociaż nowe przepisy pozwolą im skorygować wcześniejsze błędy, nie wstrzymują one automatycznie rozpoczętych już działań windykacyjnych, prowadzonych przez PGE i innych sprzedawców energii. Jak więc się przed tym bronić?

Elektrownia wiatrowa będzie mogła być zaplanowana na podstawie szczególnej formy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jakim jest zintegrowany plan inwestycyjny – przewiduje projekt ustawy, który został opublikowany w sylwestra na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Zawiera też szereg innych propozycji wspierających energetykę wiatrową oraz wykorzystanie biometanu, biogazu i biomasy.

Właściciele nieruchomości, którzy przegrali prawomocnie sprawę z przedsiębiorstwem przesyłowym o zasiedzenie służebności przesyłu, dzięki niedawnemu orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, mają szansę na wznowienie postępowania. Na podjęcie działań są trzy miesiące. To niewiele czasu – a zdążyć trzeba ze zgromadzeniem całej potrzebnej dokumentacji i złożeniem skargi odpowiadającej wymogom pozwu. Nie każda sprawa będzie się jednak kwalifikowała do wznowienia.

Poręczenia i gwarancje Skarbu Państwa będą obejmować w szczególności przedsięwzięcia zapewniające transformację energetyczną kraju, wdrażające główne założenia polityki klimatycznej UE lub wspierające cyfryzację kraju – zakłada projekt ustawy przygotowany w Ministerstwie Finansów i Gospodarki, którego projekt został właśnie opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

Ustawa o bonie ciepłowniczym pozwala wójtowi, burmistrzowi czy prezydentowi miasta upoważnić określone podmioty jedynie „do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących wypłaty bonu ciepłowniczego." Milczy natomiast o możliwości delegowania uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych w tej sprawie. Brak jasnych przepisów w ustawie o bonie ciepłowniczym komplikuje pracę gmin.

Pojawiają się wątpliwości co do tego, czy właściciele nieruchomości, którzy przegrali w sądzie sprawę o zasiedzenie służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego, mogą w terminie trzech miesięcy od wyroku Trybunału Konstytucyjnego żądać wznowienia wszystkich postępowań, które zakończyły się prawomocnie w ciągu ostatnich 10 lat.

Programy rządowe realizowane z państwowych pieniędzy przez państwowe spółki pozostają sprawą publiczną tak długo, jak długo strumień korzyści płynie do przedsiębiorców. Gdy pojawią się nieporozumienia – bo dla kogoś pieniędzy zabraknie lub, co gorsza, musi je zwracać z odsetkami - jest to już sprawa prywatna między nim a spółką realizującą program. I ma cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny charakter. Paradoksalnie jednak, jak zwracają uwagę prawnicy, niekiedy może to być dla firm korzystne.

Osłony finansowe dla odchodzących z pracy górników i innych pracowników sektora górniczego (w tym administracji i firm remontowych) przewiduje nowelizacja przepisów, którą w poniedziałek podpisał prezydent. W ustawie zadecydowano także, że dodatkowe wsparcie finansowe na utrzymanie dostaną zabytkowe kopalnie.

Polską energetykę czeka fala roszczeń właścicieli gruntów, na których stoją słupy energetyczne. Praktyka polegająca na tym, że przedsiębiorstwo energetyczne może nabyć przez zasiedzenie prawo do korzystania z prywatnej działki, czyli służebność gruntową o treści odpowiadającej służebności przesyłu, jeśli nigdy nie przeprowadzono formalnego wywłaszczenia, narusza Konstytucję - orzekł we wtorek Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie przy dwóch głosach odrębnych.

Trybunał Konstytucyjny zajmie się we wtorek sprawą, która ma ogromne znaczenie dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców przesyłowych. Przedmiotem postępowania jest zgodność z Konstytucją zasiedzenie służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu. Ewentualne orzeczenie o niekonstytucyjności może uruchomić lawinę roszczeń.

Branża lotnicza i samorządowcy apelują do resortu infrastruktury o zastopowanie albo radykalną zmianę planowanych ograniczeń w lotach nad największymi polskimi miastami. Protestujący podkreślają, że – wbrew zdaniu urzędników – nowe przepisy mogą poważnie ograniczyć szkolenie pilotów w aeroklubach, a także biznesowe i hobbystyczne wykorzystanie dronów. Nowe regulacje mają wejść w życie w połowie kwietnia.

Zmiany przewidziane w nowelizacji ustawy o podatku od wydobycia niektórych kopalin oraz niektórych innych ustaw mają przebiegać etapowo. W 2026 r. współczynnik 0,85 we wzorze służącym do obliczania wysokości należnego podatku zostanie obniżony do 0,74, natomiast w latach 2027-2028 będzie wynosił 0,68.

Sytuacja firm, które przez źle wypełnione formularze miałyby dopłacać nawet kilkadziesiąt tysięcy zł do rachunków za prąd, prawdopodobnie znajdzie szczęśliwy finał - Ministerstwo Energii zaproponowało korektę przepisów, która pozwoli na poprawienie błędu. Mam nadzieję, że historia ta posłuży jako nauczka na przyszłość. Pokazuje bowiem, jak nie należy tworzyć prawa i jak biurokracja potrafi – dosłownie - spędzić sen z powiek przedsiębiorcom.

Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia mechanizmów wsparcia odbiorców energii elektrycznej i ciepła. Nowe przepisy wydłużają termin na złożenie informacji o pomocy publicznej, jaką powinni zrobić wszyscy przedsiębiorcy korzystający z ustawowych cen prądu w drugim półroczu 2024 r. Rozwiązują też problemy firm, które przez błędy w formularzu o cenach prądu zostały wezwane do wysokich dopłat.