Robert Horbaczewski

Ochotnicy z Polski, walczący po stronie Ukrainy, doczekają się abolicji i amnestii. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, która „przebaczy i puści w niepamięć” naruszenie polskich przepisów. Obywatele Polski walczący bez zgody właściwego polskiego organu wojskowego w Siłach Zbrojnych Ukrainy będą musieli wypełnić jednak szereg obowiązków informacyjnych wobec Ministerstwa Obrony Narodowej.

Nowelizacja rozporządzenia, dotyczącego zasad wynagradzania w samorządowych kolegiach odwoławczych, która trafiła do podpisu premiera, obejmuje wyłącznie pracowników biur SKO. MSWiA zmieniło jedynie, w porównaniu z wersją skierowaną do konsultacji publicznych, wysokość maksymalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego w I i II kategorii zaszeregowania, bo były one niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Krajowej Reprezentacji SKO nie udało się przeforsować zmian dotyczących zwiększenia mnożnika kwoty bazowej dla etatowych członków kolegiów.

Budżety jednostek samorządu terytorialnego za IV kwartały 2025 r. zakończyły się zbiorczą nadwyżką budżetową w wysokości 1,8 mld zł, mimo że pierwotnie planowano deficyt przekraczający 30,6 mld zł. Dane ze sprawozdań pokazują także wzrost zarówno dochodów, jak i wydatków samorządów, w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego – poinformowało Ministerstwo Finansów.

Ponad rok obowiązywania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej pokazał, że budowa skutecznego systemu bezpieczeństwa to "bieg" długodystansowy, a nie legislacyjny sprint. Uczestnicy debaty „Zmiany w systemie ochrony ludności w Polsce”, zorganizowanej przez Wolters Kluwer Polska i Prawo.pl, zgodnie wskazywali na braki w stabilnym finansowaniu, chaos decyzyjny, nadmierną biurokrację oraz niedostosowanie obowiązków do realnych możliwości samorządów. Podkreślili, że bez wzmocnienia planowania i odporności społecznej, nawet najlepsze przepisy pozostaną na papierze.

Mimo kluczowej roli sołtysów w działaniach ratunkowych podczas powodzi i innych kryzysów, obowiązująca od 2025 r. ustawa o ochronie ludności nie przewiduje dla nich żadnej formalnej funkcji. Eksperci wskazują, że brak ujęcia sołectw w katalogu podmiotów ochrony ludności tworzy lukę systemową i ogranicza możliwości gmin w zarządzaniu kryzysowym. MSWiA widzi sołtysów w obronie cywilnej.

Ponad rok funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej pokazał, że obowiązujące przepisy nie odpowiadają w pełni na wyzwania stojące przed administracją rządową, samorządową oraz instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo. W Sejmie trwają prace legislacyjne mające na celu doprecyzowanie kluczowych rozwiązań. Właśnie tym zagadnieniom poświęcona będzie debata „Zmiany w systemie ochrony ludności w Polsce”, organizowana przez Wolters Kluwer Polska oraz serwis Prawo.pl.

Drugi rok z rzędu liczba nowych aktów prawnych opublikowanych w dziennikach urzędowych spadła, co jest szczególnie widoczne w przypadku rozporządzeń. Pozytywnym trendem jest ograniczenie zmian ustawowych dotyczących podatków. Niestety praktyka rezygnowania czy ograniczania vacatio legis ma się dobrze. Nadal obowiązują też przepisy nieżyciowe lub wręcz buble prawne, co pokazuje raport „Poprawmy prawo”.

Senacki projekt szerokiej nowelizacji Kodeksu wyborczego, choć wprowadza szereg oczekiwanych zmian, niesie też rozwiązania kontrowersyjne. Największe wątpliwości dotyczą roli Sądu Najwyższego w ustalaniu liczby mandatów, wpływu ministra sprawiedliwości na obsadę komisji oraz propozycji natychmiastowej wymiany komisarzy. Padają ostrzeżenia, że zmiany mogą naruszać stabilność systemu wyborczego i prowadzić do jego upolitycznienia.

Rządowe Centrum Legislacji chce m.in. usprawnić procedurę ogłaszania prawa, zwiększyć dostępność obowiązujących przepisów, także w sytuacjach nadzwyczajnych oraz ujednolicić zasady ogłaszania umów międzynarodowych. Zmian jest więcej. Szeroka nowelizacja ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych ma być pierwszą tak istotną zmianą od 2012 r., kiedy wprowadzono obowiązek elektronicznego publikowania dzienników urzędowych.

W ostatniej dekadzie rola skarbnika gminy zmieniła się: od głównego księgowego do dyrektora finansowego, który zarządza płynnością, ryzykiem, negocjuje z bankami, firmuje trudne decyzje przed radą i… ponosi osobistą odpowiedzialność, także za cudze błędy. Przy tym wszystkim – nie ma realnej ochrony przed arbitralnym odwołaniem. Skarbnicy JST mówią, że przy coraz większym zakresie obowiązków, czują się jak rycerze z coraz cięższą zbroją, ale bez tarczy.