Krzysztof Sobczak

W najbliższych dniach będziemy gotowi z dwoma projektami ustawy mającej uporządkować sytuację w sądach – informuje prof. Krystian Markiewicz, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. I wyjaśnia, że politycy będą musieli wybrać z nich jeden – albo szybszy, rozwiązujący problem tzw. neo-sędziów z mocy ustawy, albo wolniejszy, przewidujący, że to KRS będzie organem decyzyjnym.

Już piąty rok trwa impas w procedurze powoływania polskiego sędziego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – przypomina prof. Marek Safjan, sędzia TSUE w latach 2009 – 2024. Jak podkreśla, wyroki w TSUE bez polskiego sędziego będą zapadać, ale to nie jest dobra sytuacja dla Polski i dla Trybunału. - Podejrzewam, że kandydat zostanie wyłoniony dopiero po wyborach prezydenckich - dodaje.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury zakończyła prace nad propozycjami weryfikacji sędziów powołanych po 2018 roku. Ministerstwo dostało dwa projekty - jeden zakłada, że o statusie tych sędziów zdecyduje ustawa, drugi proponuje weryfikację przez KRS. W pierwszym wariancie cały proces może zakończyć się w 2027 roku, a minister sprawiedliwości niemal od razu mógłby publikować obwieszczenia o wolnych stanowiskach sędziowskich. W drugim może potrwać nawet do 2029 r., a nowe konkursy mogłyby się rozpocząć dopiero po prawomocnej decyzji weryfikacyjnej.

Trzeba poważnej debaty o zakresie obowiązywania w Polsce zasady legalizmu, nakazującej prokuraturze ściganie wszystkich bez wyjątku przestępstw – mówi dr Michał Gabriel-Węglowski, prokurator Prokuratury Regionalnej w Gdańsku, członek Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury. Jego zdaniem potrzebna jest możliwość odstąpienia od tej zasady, jeżeli racjonalnie przewidywany nakład kosztów i czasu pracy w celu pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności są nieadekwatne do społecznego i indywidualnego skutku jego ukarania.

Wprowadzony dziesięć lat temu do procesu karnego kontradyktoryjny model, w którym sędzia miał być tylko arbitrem, a postępowanie dowodowe miały prowadzić strony, został szybko wycofany. Duża nowelizacja prawa karnego z 2013 roku weszła w życie w 2015 r., ale już po kilku miesiącach, gdy władzę przejęło Prawo i Sprawiedliwość, a ministrem sprawiedliwości został Zbigniew Ziobro, rozpoczął się demontaż tej reformy. Jedną z jego pierwszych ofiar stały się wtedy elementy kontradyktoryjnego procesu.