Krzysztof Sobczak

Ubiegając się o urząd sędziego, prawnicy przedkładają akta prowadzonych spraw, gdzie m.in. są informacje objęte tajemnicą zawodową. Nie są one anonimizowane, a kandydaci zwykle nie konsultują z dawnymi klientami wykorzystania dokumentów dotyczących ich prywatnych spraw. W efekcie informacje te są udostępniane m.in. prezesowi sądu, wizytatorom i członkom Krajowej Rady Sądownictwa, sędziom, posłom, senatorom, ministrowi sprawiedliwości. RPO zabiega o uregulowanie tej sprawy, a MS zgadza się tylko na częściowe ograniczenia.

Nie proponujemy całkowitego zniesienia karalności zniesławienia, ponieważ np. hejt w mediach społecznościowych w postaci pomówień i stawiania poniżających zarzutów dotykających osób prywatnych, wymaga ochrony karnej – mówi prof. Włodzimierz Wróbel, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. I zaznacza, że nie byłoby sankcji karnych za zniesławienie w dobrej wierze polityka czy instytucji.

Strona ma mieć miesiąc na złożenie bezpłatnego wniosku o uchylenie orzeczenia sędziego powołanego po 2018 r. Co istotne, nie wystarczy jednak sam skład. Zgodnie z propozycjami Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, będzie to możliwe tylko wtedy, gdy strona już w trakcie postępowania składała wnioski o wyłączenie sędziego czy o test bezstronności, a następnie podnosiła takie zarzuty np. w apelacji. Tak samo ma być z orzeczeniami tych, którzy przyszli spoza zawodu, choć w tym zakresie część prawników ma wątpliwości, bo - jak podkreślają - skoro sędzia nie jest sędzią, to jak mogą być skuteczne.

Dwa projekty regulujące status sędziów powołanych po 2018 r. a przygotowane przez Komisję Kodyfikacyjną Ustroju Sądownictwa i Prokuratury trafiły 3 lutego do konsultacji wewnątrzresortowych. Jeden zakłada rozwiązanie tej kwestii ustawą - ma ona potwierdzić, że akty powołania tych sędziów, ze względu na udział w procesie tzw. neo-KRS, są nieskuteczne, drugi - poprzez weryfikację przed nową KRS, w skład której wejdą sędziowie powołani przez sędziów, nie przez Sejm. W pierwszej wersji ma to potrwać do 2027 r., w drugiej do 2029 r.

Przygotowany właśnie przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego projekt przewiduje ograniczenia w wytaczaniu procesów o zniesławienie, których głównym celem jest tłumienie krytyki. Mają jednak zostać kary za zniesławienie, choć już bez pozbawienia wolności. Budzi to obawy w środowisku mediów i organizacji pozarządowych, które przewidują szersze teraz wykorzystywanie drogi karnej do walki z osobami uczestniczącymi w debacie publicznej. Argumentem za pozostawieniem karalności jest jednak ochrona zwykłych ludzi przed fake-newsami.