Notariusz pomoże przy wpisie do księgi wieczystej? MS proponuje zmiany
Ministerstwo Sprawiedliwości, zgodnie z postulatami samych notariuszy, chce dalszego zwiększania ich kompetencji. Do wykazu prac legislacyjnych rządu trafiły właśnie założenia projektu zmian w Prawie o notariacie, zakładające m.in., że notariusz mógłby pośredniczyć w składaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej niezależnie od tego, czy wiąże się on z aktem notarialnym sporządzonym przez tego notariusza.
Przypomnijmy, że Krajowa Rada Notarialna od dłuższego czasu postuluje zmiany w zakresie kompetencji notariuszy. Podczas tegorocznych, majowych obchodów 35-lecia Odrodzonego Notariatu Polskiego minister sprawiedliwości Waldemar Żurek zapewniał, że jego celem jest zwiększenie stawek taksy notarialnej (stosowne rozporządzenie jest już w opiniowaniu). Informował wówczas, że trwają prace nad m.in. rozszerzeniem kompetencji notariuszy w postępowaniu wieczystoksięgowym. „Na stole”, jak z kolei mówił w rozmowie z Prawo.pl Aleksander Szymański, prezes Krajowej Rady Notarialnej, były: możliwość składania przez notariuszy innych wniosków pozaaktowych, czyli takich, dzięki którym można na żądanie wykreślić np. służebność albo hipotekę, stworzenie rejestru pełnomocnictw, ale też pomysł, by Notarialny Rejestr Testamentów stał się rejestrem publicznym, a wpisywanie do niego testamentów stało się obligatoryjne.
Podkreślał również, że w ostatnim czasie w środowisku notariuszy widać zjawisko, którego wcześniej praktycznie nie było, a mianowicie wycofywanie się notariuszy z rynku.
Rośnie liczba kancelarii, które funkcjonowały 2-3 lata i zostały zlikwidowane. Krajowa Rada Notarialna próbuje temu zaradzić, m.in. rozmawiając z Ministerstwem Sprawiedliwości o konieczności waloryzacji taksy notarialnej oraz poszerzeniu kompetencji notariuszy. Jeśli zmiany nie nastąpią, może dojść do sytuacji, w której część młodych ludzi, kończąc studia prawnicze, nie będzie uznawała notariatu za atrakcyjny z punktu widzenia dalszej kariery zawodowej – wskazywał.
Czytaj: U notariusza także wniosek o wpis do księgi wieczystej – koszt ok. 500 zł>>
Prezes KRN: Część notariuszy odchodzi, bo działalność przestaje być opłacalna>>
Co proponuje MS?
W założeniach do nowelizacji, która ma zostać przyjęta przez rząd w IV kwartale 2026 r., ministerstwo proponuje ułatwienie obywatelom składania wniosków o wpis w księdze wieczystej przez przyznanie notariuszom prawa do pośredniczenia przy składaniu tych wniosków niezależnie od tego, czy wniosek jest związany z aktem notarialnym sporządzonym przez danego notariusza.
Obecnie obywatele nie mają możliwości skorzystania z pośrednictwa notariuszy w składaniu wniosków o wpis w księdze wieczystej, które nie pozostają w związku z dokonywaną czynnością notarialną. Do Ministra Sprawiedliwości kierowane są postulaty organizacji notariuszy oraz Krajowej Rady Notarialnej wskazujące na potrzebę umożliwienia notariuszom składania wniosków o każdy wpis w księdze wieczystej – wskazano.
Wpływ sztucznej inteligencji na pracę notariusza - czytaj w LEX >
Dodano również w uzasadnieniu, że obywatele, będący klientami kancelarii notarialnych, często zgłaszają notariuszom żądanie złożenia w ich imieniu wniosków o wpis w księdze wieczystej, które nie pozostają w związku z dokonywaną czynnością notarialną.
Odmowa złożenia takich wniosków spotyka się z niezrozumieniem ze strony klientów kancelarii. Nowelizacja ma ułatwić składanie wniosku o wpis w księdze wieczystej w sytuacjach, gdy strona tego oczekuje i jest gotowa ponieść dodatkowe koszty. Jednocześnie ułatwienie to pozostaje bez wpływu na dotychczasowe zasady składania wniosków o wpis, gdyż stanowi jedynie fakultatywną ścieżkę ich składania – podkreślono.
Czytaj: Prezes KRN: Stawki za czynności notarialne na granicy opłacalności, potrzebna waloryzacja>>
Od 17 marca br. notariusz pomaga przy wpisie spadkobierców do księgi wieczystej
Od 17 marca br. obowiązują natomiast przepisy umożliwiające występowanie za pośrednictwem notariusza z wnioskami o wpis spadkobierców do księgi wieczystej w celu ujawnienia przejścia prawa własności nieruchomości (a także użytkowania wieczystego lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) wskutek dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego. Koszt związanych z tym czynności wynosi ok. 500 zł plus opłaty sądowe. Co istotne, taki wniosek można złożyć przed notariuszem nawet tuż po uzyskaniu poświadczenia dziedziczenia.
Zmiany wprowadziła listopadowa nowelizacja Prawa o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Chodzi konkretnie o art. 95ga Prawa o notariacie, zgodnie z którym po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, notariusz sporządza protokół zawierający żądanie wpisu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości w księdze wieczystej oraz oświadczenie o znanych odpowiednio spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnemu spółdzielczych własnościowych prawach do lokalu, nieruchomościach stanowiących własność lub przedmiot użytkowania wieczystego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które wchodzą w skład spadku i są objęte żądaniem złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej.
Z kolei zgodnie ze zmienionym art. 95j, nie później niż w dniu sporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 95ga, notariusz składa za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe wniosek o wpis w księdze wieczystej, o ile następstwo prawne po osobie wpisanej jako osoba uprawniona z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości zostało wykazane odpowiednimi dokumentami.
