Patrycja Rojek-Socha

Referendarze dostają coraz więcej kompetencji, przykładem jest choćby głośny projekt ustawy frankowej. Nadal jednak – jak sami podkreślają – nie mają wystarczających gwarancji ustrojowych. W Trybunale Konstytucyjnym jest wniosek o zbadanie zgodności z konstytucją przepisów, które nie przewidują możliwości złożenia przez referendarza odwołania od negatywnej decyzji ministra w sprawie jego wniosku o przeniesienie. Z kolei do Sejmu trafiła właśnie petycja, by stworzyć referendarzom możliwość odwołania się od zmiany podziału czynności.

Rząd przygotował nowelizację ustawy o ochronie zdrowia psychicznego - na nowo ureguluje zasady stosowania przymusu bezpośredniego wobec agresywnych pacjentów. Postawiono na efektywność - zastosowanie środka można przedłużyć nawet, gdy na dyżurze nie ma psychiatry. Podobnie w przypadku decyzji o przymusowym leczeniu w szpitalu. Lekarze uważają, że zmiany są dobre, prawnicy mają wątpliwości.

Sejm przyjął w czwartek obie poprawki Senatu do noweli Kodeksu postępowania cywilnego - oznacza to wprowadzenie priorytetu elektronicznej licytacji podczas egzekucji z nieruchomości. Teraz nowelizacja trafi do podpisu Prezydenta. Zmiana jest jedną z pakietu rozwiązań deregulacyjnych - Senat z poprawkami przyjął nowelę we wrześniu.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ocenił niedawno, że istnieje pilna potrzeba rozwiązania problemu utrudniania kontaktów z dzieckiem. Nad tą sprawą resort pracuje od dłuższego czasu. Kilka propozycji zmiany przekazano do oceny Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Dotyczą one niewykonywania orzeczeń sądu opiekuńczego, dotyczących obowiązku wydania dziecka oraz kontaktów z nim. Komisja skłania się do tego, że wystarczające będą tu środki cywilnoprawne (procesowe).

Do 15 października 2025 r. można zgłosić najlepszą publikację z zakresu ochrony praw osób pokrzywdzonych przestępstwem lub wiktymologii, a także praktyczne działania związane z pomocą pokrzywdzonym przestępstwami w ramach III edycji Konkursu im. Ewy Bieńkowskiej organizowanego przez Fundację Pomocy Ofiarom Przestępstw. Chodzi też o artykuły, podcasty czy np. videoblogi.

Nie milkną echa nowelizacji regulaminu urzędowania sądów powszechnych, która wprowadza możliwość "ręcznego" wyznaczenia dwóch sędziów do składu trójkowego. Część prawników uważa, że minister sprawiedliwości Waldemar Żurek próbuje tym rozporządzeniem zmienić normę rangi ustawowej, co w ich ocenie powinno być podstawą do rozpoczęcia procedury uchylenia regulacji. Inni mówią o burzy w szklance wody i chaosie w samej ustawie, która w tym zakresie powinna ulec zmianie. Z kolei pełnomocnicy i obrońcy widzą w tym podstawę do kwestionowania wyroków.

Ministerstwo Zdrowia proponuje, by w nagłych przypadkach możliwe było przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby małoletniej - poniżej i powyżej 16. roku życia - bez wcześniejszej zgody sądu opiekuńczego. W takich sytuacjach lekarz przyjmujący miałby obowiązek, w razie wątpliwości, zasięgnięcia pisemnej opinii innego lekarza, w miarę możliwości psychiatry, albo psychologa. Projekt jest już w opiniowaniu.

W I kwartale 2026 r. ma zostać przyjęty projekt nowelizacji m.in. procedury karnej, doregulowujący kwestie związane ze zdalnym przesłuchiwaniem świadków, ale też podejrzanego. Wśród założeń znalazła się możliwość przedstawienia lub uzupełnienia w ten sposób zarzutów – oczywiście za zgodą podejrzanego. W postępowaniu przygotowawczym ma to być możliwe bez ograniczeń, w postępowaniu sądowym wymagać będzie „ważnej przyczyny" i braku sprzeciwu strony, której taka czynność będzie dotyczyć. Część prawników już alarmuje, że kierunek nie jest dobry i może uderzać w prawa obywateli.

Asystenci sędziów mogą już wynosić akta sądowe poza gmach sądu, ale musi się na to zgodzić referent. Zmianę zakłada Regulamin urzędowania sądów powszechnych, który został opublikowany w Dzienniku Ustaw 30 września. Jest ona oczekiwana przez środowisko asystentów i chwalona, pojawiają się jednak głosy, że przepis może być martwy. Asystent do pracy w domu będzie potrzebować m.in. dobrze zabezpieczonego laptopa służbowego i, jak wskazują związkowcy, możliwości pracy zdalnej.

Zgromadzenie Prokuratorów Prokuratury Regionalnej w Krakowie jako kolejne przyjęło uchwałę, w której dostrzega potrzebę wprowadzenia mechanizmów ochrony niezależności prokuratorów oraz godności jej pracowników. Wśród nich wymienia m.in. konieczność zachowania dotychczasowych wynagrodzeń sędziów i prokuratorów oraz zachowanie struktury organizacyjnej prokuratury równoległej do struktury organizacyjnej sądów.