uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 1 ,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 2 ,
(1) W komunikatach z dnia 29 stycznia 2025 r. pt. "Kompas konkurencyjności dla UE" oraz z dnia 11 lutego 2025 r. pt. "Prostsza i szybsza Europa: komunikat dotyczący wdrażania i upraszczania" Komisja podkreśliła potrzebę zwiększenia konkurencyjności, promowania innowacyjności i wspierania wzrostu gospodarczego w całej Unii, w przypadku których uproszczenie i zmniejszenie obciążeń administracyjnych są kluczowymi czynnikami sprzyjającymi. Konieczne jest zatem rozwiązanie problemu kosztownych obciążeń regulacyjnych, złożoności prawa Unii i jego wdrażania, w tym nadmiernych obowiązków w zakresie sprawozdawczości, przy jednoczesnym zwróceniu uwagi na szczególne potrzeby małych i średnich podmiotów.
(2) W komunikacie z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie wizji dla rolnictwa i żywności Komisja podkreśla, że aby stymulować innowacje i zrównoważony rozwój praktyk rolniczych, rolnicy powinni być przedsiębiorcami i dostawcami nieobciążonymi zbędną biurokracją ani regulacjami. Ta perspektywa i różnorodność sektora wymagają podejścia dostosowanego do potrzeb, a nie uniwersalnych rozwiązań, a także weryfikacji stosowania w praktyce prawa Unii oraz uproszczeń, z uwzględnieniem również korzyści płynących z technologii cyfrowych, takich jak technologie umożliwiające zautomatyzowaną sprawozdawczość. Potrzebna jest większa równowaga między wymogami a zachętami, która pozwoli ukierunkować transformację rolnictwa w stronę modelu zrównoważonego i wspierać innowacje. Szczególne potrzeby małych gospodarstw, które stanowią fundament żywotności społeczności wiejskich, ponieważ chronią przyrodę i źródła utrzymania, wymagają lepiej dostosowanego i prostszego wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej (WPR), minimalizującego obciążenia administracyjne. Małe gospodarstwa są często w niekorzystnej sytuacji pod względem dostępu do finansowania i jego wykorzystania, co ogranicza ich zdolność do inwestowania, wprowadzania innowacji i korzystania z możliwości rozwoju.
(3) W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 3 ustanowiono przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach WPR (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 4 ustanowiono zasady finansowania WPR, zarządzania nią i monitorowania jej. W 2024 r. przyjęto rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1468 5 w celu lepszego dostosowania unijnych ram wsparcia WPR do realiów gospodarstw, poprawy zarządzania planami strategicznymi WPR przez państwa członkowskie i zmniejszenia obciążeń związanych z kontrolami. Ponadto Komisja przyjęła rozporządzenie
ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2025/2649/oj delegowane (UE) 2024/1235 6 zmieniające rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2022/126 7 , w którym przewidziano w szczególności możliwość dostosowania przez państwa członkowskie wskaźnika referencyjnego dla normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC) 1 w oparciu o zmiany strukturalne w systemach rolniczych oraz odstępstwa od obowiązku nałożenia na rolników i innych beneficjentów obowiązku ponownego przekształcenia.
(4) Informacje zwrotne i doświadczenia z dwóch lat wdrażania planów strategicznych WPR na podstawie obecnych unijnych ram prawnych WPR wskazują, że konieczne są dalsze, ograniczone dostosowania tych ram prawnych w celu wyeliminowania stwierdzonych wąskich gardeł i złożoności. Obejmują one fakt, że szczególne okoliczności, praktyki i potrzeby niektórych grup rolników - takich jak rolnicy ekologiczni, młodzi rolnicy, rolniczki, rolnicy na obszarach górskich, drobni producenci rolni i rolnicy zajmujący się hodowlą - nie zostały jeszcze w wystarczającym stopniu uwzględnione w unijnych ramach prawnych WPR, co nie pozwala państwom członkowskim na dostosowanie poszczególnych instrumentów do szczególnych okoliczności, praktyk i potrzeb tych rolników. Ponadto niektóre możliwości uproszczenia przewidziane w ramach WPR, takie jak stosowanie płatności ryczałtowych lub uproszczonych metod rozliczania kosztów, są niedostatecznie wykorzystywane ze względu na złożoność ich wdrażania i zarządzania nimi. Może to prowadzić do nakładania się lub niejednoznaczności wymogów dla rolników, komplikować dostęp rolników do wsparcia i hamować możliwości rozwoju działalności gospodarczej dla rolników, takich jak młodzi rolnicy i nowi rolnicy. Ponadto pewne elementy obowiązujących przepisów cechuje brak elastyczności, który ma wpływ na sposób, w jaki państwa członkowskie zarządzają swoimi planami strategicznymi WPR i zmieniają je oraz wypełniają swoje obowiązki sprawozdawcze. Ponadto należy jeszcze zmniejszyć związane z wizytami i kontrolami w gospodarstwach obciążenie spoczywające zarówno na rolnikach, jak i organach administracji, w szczególności wprowadzając skuteczniejsze metody oceny jakości zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK) oraz kontroli warunkowości. Eliminacja tych wąskich gardeł, złożoności i nieelastycznych przepisów pomogłaby państwom członkowskim w wykorzystaniu planów strategicznych WPR do maksymalizacji możliwości z korzyścią dla rolników i innych beneficjentów WPR, zmniejszenia obciążeń administracyjnych i złożoności oraz lepszego wykorzystania ograniczonych zasobów. Aby zmaksymalizować wpływ płatności bezpośrednich przyznawanych w ramach systemu wsparcia ustanowionego na mocy ram prawnych WPR, w szczególności w odniesieniu do godziwych dochodów i poziomu życia rolników, ważne jest, aby środki krajowe poza WPR były zaprojektowane w taki sposób, aby nie miały negatywnego wpływu na płatności bezpośrednie.
(5) Art. 4 ust. 3 lit. c) rozporządzenia (UE) 2021/2115 stanowi, że jeżeli użytki rolne są wykorzystywane jako użytki zielone i nie były objęte zmianowaniem upraw danego gospodarstwa przez co najmniej pięć lat, uznaje się je za trwałe użytki zielone. Niektóre systemy rolnicze przewidują jednak zmianowanie upraw na gruntach ornych, na których trawy lub inne zielne rośliny pastewne nie są objęte zmianowaniem przez dłużej niż pięć lat, ale na których obszary te są zaorywane, aby zachowały swój status gruntów ornych. W związku z tym rolnicy w państwach członkowskich, które stosują takie systemy rolnicze, napotykają trudności w zarządzaniu zmianowaniem upraw i w utrzymaniu rentowności przy jednoczesnym spełnianiu wymogów dotyczących wdrożenia normy GAEC 1. Ponadto stosowanie dłuższego zmianowania upraw w przypadku użytków zielonych może przynieść znaczne korzyści pod względem różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych, zapewniając jednocześnie rolnikom większą elastyczność w zarządzaniu gruntami rolnymi. W związku z tym, aby promować takie elastyczne i zrównoważone praktyki agronomiczne w zakresie gospodarowania użytkami zielonymi, państwa członkowskie powinny mieć możliwość wydłużenia okresu, na podstawie którego dokonuje się klasyfikacji obszaru jako trwałego użytku zielonego, z pięciu do siedmiu lat. Należy zatem zmienić odpowiednio art. 4 ust. 3 lit. c) rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(6) Automatyczne przekształcanie gruntów ornych w trwałe użytki zielone po upływie określonego czasu może jednak powodować niepotrzebną presję regulacyjną na rolników, którzy chcą utrzymać klasyfikację swoich gruntów jako grunty orne. W związku z tym, aby zapewnić większą elastyczność, państwa członkowskie powinny mieć możliwość podjęcia decyzji, że grunty sklasyfikowane jako grunty orne w dniu 1 stycznia 2026 r. pozostaną gruntami ornymi, nawet jeżeli upłynął okres pięciu lub siedmiu lat. W takim przypadku rolnicy powinni mieć możliwość niestosowania się do decyzji podjętej przez państwo członkowskie i dalszego stosowania zasady przekształcenia gruntów ornych w trwałe użytki zielone po upływie pięciu lub siedmiu lat. Aby zapewnić spójność i pewność prawa, państwa członkowskie wdrażające taką elastyczność powinny również dopilnować, aby ich decyzja nie miała wpływu na bieżące wieloletnie zobowiązania środowiskowe podjęte na podstawie art. 70 rozporządzenia (UE) 2021/2115 oraz aby beneficjenci mieli możliwość odpowiedniej zmiany lub wycofania wniosku, o którym mowa w art. 69 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116, w roku następującym po decyzji państw członkowskich.
(7) Aby zminimalizować ryzyko negatywnego wpływu na jednolity rynek i handel międzynarodowy wywieranego przez nowe płatności kryzysowe dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof zgodnie z art. 78a rozporządzenia (UE) 2021/2115, interwencje, w ramach których ma zostać przyznane to wsparcie unijne, powinny być zaprojektowane przez państwa członkowskie w taki sposób, aby spełniały kryteria załącznika 2 do Porozumienia w sprawie rolnictwa WTO.
(8) W art. 11 rozporządzenia (UE) 2021/2115 przewidziano mechanizm wdrażania protokołu ustaleń w sprawie nasion oleistych, w tym przepisy dotyczące zwiększenia planowanych produktów i współczynników zmniejszenia, aby uniknąć przekroczenia wielkości maksymalnego obszaru objętego wsparciem w całej Unii. Przepis ten należy zmienić w celu uwzględnienia zmian w art. 119 tego rozporządzenia wprowadzonych niniejszym rozporządzeniem.
(9) Celem systemu warunkowości obejmującego wymogi podstawowe w zakresie zarządzania (SMR) oraz normy GAEC jest przyczynienie się do rozwoju rolnictwa zrównoważonego poprzez zwiększenie świadomości beneficjentów co do potrzeby przestrzegania tych podstawowych norm i wymogów. Jest on również ukierunkowany na większe dostosowanie WPR do celów w zakresie środowiska, zdrowia publicznego, zdrowia roślin i dobrostanu zwierząt określonych w prawie Unii. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że powierzchnia użytków rolnych zarządzana przez małe gospodarstwa korzystające z płatności w ramach interwencji, o których mowa w art. 28 rozporządzenia (UE) 2021/2115, jest ograniczona, stosowanie systemu warunkowości do takich małych gospodarstw, które stanowią większość gospodarstw w Unii, przynosi niewystarczające korzyści w porównaniu ze znacznymi kosztami i nakłada istotne obciążenia administracyjne na te gospodarstwa i organy administracji krajowej. Aby ograniczyć takie koszty i zmniejszyć związane z tym obciążenia administracyjne, należy zwolnić małe gospodarstwa ze stosowania systemu warunkowości.
(10) Normy GAEC, o których mowa w art. 13 rozporządzenia (UE) 2021/2115, stanowią część systemu warunkowości, o którym mowa w art. 12 tego rozporządzenia. Przyczyniają się one do łagodzenia zmiany klimatu i przystosowywania się do niej oraz ochrony środowiska, w tym wody, gleby i różnorodności biologicznej ekosystemów. Ogólne zasady, na których opiera się produkcja ekologiczna zgodnie z art. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848 8 , obejmują ochronę naturalnych elementów krajobrazu, takich jak miejsca dziedzictwa przyrodniczego, oraz korzystanie w odpowiedzialny sposób z energii i zasobów naturalnych, takich jak woda, gleba, materia organiczna i powietrze.
(11) Norma GAEC 1 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 ma pomagać utrzymywać trwałe użytki zielone w celu zachowania zasobów węgla. W pkt 1.7.3 i 1.9.1.1 załącznika II do rozporządzenia (UE) 2018/848 podkreślono znaczenie maksymalizacji wykorzystania wypasu i pastwisk, co uniemożliwia przekształcanie trwałych użytków zielonych do celów innego użytkowania gruntów oraz zgodnie z głównym celem normy GAEC 1 pozwala zachować zasoby węgla na trwałych użytkach zielonych. Normy GAEC 3, 5 i 6 wymienione w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 mają na celu odpowiednio utrzymanie materii organicznej gleby, ograniczenie erozji i ochronę gleb w okresach wrażliwych. Cele te zostały już osiągnięte dzięki praktykom uprawy stosowanym w ekologicznej produkcji roślinnej, w szczególności praktykom, o których mowa w pkt 1.9 załącznika II do rozporządzenia (UE) 2018/848. Norma GAEC 4 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 ma na celu ochronę wody przed zanieczyszczeniem. Podobnie pkt 1.5, 1.7, 1.9 i 1.10 załącznika II do rozporządzenia (UE) 2018/848 mają na celu zmniejszenie ryzyka zanieczyszczenia wody przez ograniczenie stosowania weterynaryjnych produktów leczniczych, stosowania nawozów i pestycydów oraz gęstości obsady. Doświadczenie pokazuje, że rolnictwo ekologiczne ma pozytywny wpływ na wymywanie i spływ składników odżywczych, co zmniejsza prawdopodobieństwo, że rolnik ekologiczny spowoduje pogorszenie jakości wody, co pozwala osiągnąć główny cel normy GAEC 4. W związku z tym, biorąc pod uwagę zasady i przepisy określone w rozporządzeniu (UE) 2018/848 oraz istniejące praktyki w ramach systemów rolnictwa ekologicznego, rolników certyfikowanych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 należy uznać za spełniających normy GAEC 1, 3, 4, 5 i 6 oraz, jak ma to już miejsce, 7 w odniesieniu do ich ekologicznych jednostek produkcyjnych i jednostek produkcyjnych w okresie konwersji zdefiniowanych w rozporządzeniu (UE) 2018/848. Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne właściwych organów państw członkowskich, a jednocześnie dążyć do stosowania tej możliwości domniemania zgodności z niektórymi normami GAEC w najbardziej odpowiedni sposób, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zdecydowania, że takie domniemanie zgodności będzie miało zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy całe gospodarstwo rolnika certyfikowanego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 składa się z ekologicznych jednostek produkcyjnych albo jednostek produkcyjnych w okresie konwersji zdefiniowanych w rozporządzeniu (UE) 2018/848 lub z obu takich jednostek produkcyjnych.
(12) Aby zwiększyć spójność wymogów dla rolników i uprościć ustalanie norm GAEC przez państwa członkowskie, należy zmienić art. 13 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2115 w celu doprecyzowania, że państwa członkowskie mogą określać normy GAEC w swoich planach strategicznych WPR zgodnie z obowiązkowymi wymogami krajowymi, pod warunkiem że takie wymogi krajowe są zgodne z normami GAEC wymienionymi w załączniku III do tego rozporządzenia. Należy w szczególności doprecyzować, że normy GAEC określone w planach strategicznych WPR nie muszą wykraczać poza istniejące obowiązkowe wymogi krajowe, pod warunkiem że te wymogi krajowe są zgodne z normami GAEC wymienionymi w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115, w szczególności z głównymi celami tych norm GAEC.
(13) Art. 13 ust. 2a rozporządzenia (UE) 2021/2115 powinien zostać zmieniony celem umożliwienia państwom członkowskim wprowadzania, przy wdrażaniu norm GAEC, czasowych odstępstw od wymogów w zakresie norm minimalnych również w przypadku chorób roślin lub inwazji agrofagów uniemożliwiających rolnikom i innym beneficjentom spełnienie tych wymogów w danym roku.
(14) Na podstawie normy GAEC 9 ustanowiono zakaz przekształcania lub orania trwałych użytków zielonych wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000. Doświadczenie pokazuje jednak, że mogą wystąpić wyjątkowe sytuacje, w których takie trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym są niszczone, na przykład przez gatunki inwazyjne, a odpowiednie środki mające na celu rozwiązanie takich sytuacji, w tym wyjątki od zakazu orania danych obszarów w celu odtworzenia takich trwałych użytków zielonych, mogą być konieczne do zapewnienia, aby wymogi normy GAEC 9 przyczyniały się do ochrony siedlisk i gatunków. W ramach celu dotyczącego uproszczenia państwa członkowskie mogłyby w szczególności korzystać z istniejących systemów kontroli na obszarach Natura 2000 na podstawie analizy ryzyka. Ponadto państwa członkowskie mogłyby stosować obowiązkowe wymogi ustanowione w planach zarządzania obszarami Natura 2000, pod warunkiem że wymogi te są zgodne z normą GAEC 9 wymienioną w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(15) Art. 19 rozporządzenia (UE) 2021/2115 pozwala państwom członkowskim na zatrzymanie do 3 % płatności bezpośrednich, które mają zostać wypłacone rolnikowi, na wkład tego rolnika w narzędzia zarządzania ryzykiem. Państwo członkowskie decydujące się na skorzystanie z tej opcji musi zastosować ją do wszystkich beneficjentów płatności bezpośrednich w danym roku. Doświadczenie pokazuje, że tylko nieliczne państwa członkowskie korzystają z tej opcji. Dyskusje z państwami członkowskimi pokazały, że przeszkodą we wdrażaniu tego artykułu jest brak narzędzi zarządzania ryzykiem - ustanowionych przez państwa członkowskie albo dostępnych w ramach prywatnego ubezpieczenia - które byłyby dostępne dla wszystkich rolników otrzymujących płatności bezpośrednie. Aby zwiększyć wykorzystanie tej opcji, konieczna jest zmiana art. 19 celem uelastycznienia jego wdrażania i dostosowania go do istniejących narzędzi zarządzania ryzykiem w państwach członkowskich. W wyniku tej zmiany państwa członkowskie decydujące się skorzystać z opcji zatrzymania do 3 % płatności bezpośrednich, które mają zostać wypłacone rolnikowi jako wkład rolników w narzędzia zarządzania ryzykiem, powinny mieć możliwość podjęcia decyzji, czy ma to zastosowanie do wszystkich rolników otrzymujących płatności bezpośrednie w danym roku, czy też do rolników, dla których w danym roku istnieje narzędzie zarządzania ryzykiem, pod warunkiem że ich decyzja odpowiada istniejącym narzędziom zarządzania ryzykiem.
(16) Uproszczony system płatności opracowany przez państwa członkowskie dla małych gospodarstw na podstawie art. 28 rozporządzenia (UE) 2021/2115 zmniejsza złożoność procesu składania wniosków o wsparcie dochodów, zarówno dla małych gospodarstw, jak i dla organów administracji. Aby zwiększyć atrakcyjność tego systemu i zachęcić większą liczbę małych gospodarstw do korzystania z niego, należy zwiększyć maksymalną kwotę, jaką można otrzymać w ramach tego systemu. Aby wspierać udział małych gospodarstw korzystających z płatności, o których mowa w tym artykule, w ekoschematach, o których mowa w art. 31 tego rozporządzenia, państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyłączenia płatności otrzymywanych przez te gospodarstwa w ramach ekoschematów z maksymalnej kwoty płatności, o której mowa w art. 28 tego rozporządzenia.
(17) W przypadku gdy państwo członkowskie zdecyduje na podstawie art. 28 akapit drugi rozporządzenia (UE) 2021/2115, że płatność dla małych gospodarstw, o której mowa w art. 28 akapit pierwszy tego rozporządzenia, nie zastępuje wsparcia dla ekoschematów ustanowionych zgodnie z art. 31 tego rozporządzenia, ekoschematy powinny nadal spełniać wszystkie wymogi określone w art. 31 ust. 5 tego rozporządzenia. Zasady tej należy również przestrzegać w odniesieniu do interwencji na podstawie art. 70 tego rozporządzenia w odniesieniu do gospodarstw otrzymujących płatności, o których mowa w art. 28 tego rozporządzenia. Aby zapewnić przestrzeganie ogólnej zasady, zgodnie z którą płatności są przyznawane wyłącznie w odniesieniu do zobowiązań wykraczających poza wymogi warunkowości, oraz aby zagwarantować ambitny charakter interwencji, które stanowią część struktury środowiskowej i klimatycznej WPR, gospodarstwa otrzymujące płatności, o których mowa w art. 28 tego rozporządzenia, powinny otrzymywać płatności w ramach ekoschematów, o których mowa w art. 31 tego rozporządzenia, lub płatności w ramach interwencji, o których mowa w art. 70 tego rozporządzenia, wyłącznie w przypadku, gdy spełniają warunki określone w art. 31 ust. 5 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia lub warunki określone w art. 70 ust. 3 akapit pierwszy lit. a) tego rozporządzenia.
(18) W celu zapewnienia, aby wpływ takich wymogów na sytuację finansową i gospodarczą zainteresowanych rolników mógł zostać ograniczony w przypadku gdy państwa członkowskie zintensyfikują realizację celów w zakresie środowiska, klimatu, dobrostanu zwierząt i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, utrzymując lub przyjmując przepisy krajowe wykraczające poza odpowiednie minimalne wymogi określone w prawie Unii, należy zmienić art. 31 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/2115. Zmiana taka powinna umożliwić państwom członkowskim przyznawanie wsparcia na zobowiązania przyczyniające się do zgodności z obowiązkowymi wymogami nałożonymi przez prawo krajowe wykraczającymi poza minimalne wymogi określone w prawie Unii, niezależnie od tego, czy są to nowo nałożone wymogi, czy już obowiązujące. Ponadto zniesienie ograniczenia okresu, w którym można przyznać wsparcie na zobowiązania w ramach ekoschematów, uprościłoby zarządzanie ekoschematami przez państwa członkowskie. Ograniczyłoby ono potrzebę modyfikacji ekoschematów w planach strategicznych WPR w tym okresie programowania ze względu na zmiany w takich przepisach krajowych lub ze względu na upływ 24-miesięcznego okresu, w którym można przyznać wsparcie na zobowiązania przyczyniające się do zgodności z takimi przepisami krajowymi.
(19) Norma GAEC 2 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 ma na celu ochronę gleb bogatych w węgiel. Norma GAEC 9 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 ma na celu ochronę siedlisk i gatunków poprzez zakaz przekształcania lub orania trwałych użytków zielonych wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000. Doświadczenie pokazuje, o ile zapewniana jest ochrona, odpowiednio, gleb bogatych w węgiel oraz wrażliwych pod względem środowiskowym trwałych użytków zielonych na obszarach należących do sieci Natura 2000, wymogi określone w planach strategicznych WPR na podstawie normy GAEC 2 i 9 spowodowały powstanie trudności dla rolników i państw członkowskich, w szczególności w odniesieniu do rentowności zainteresowanych rolników. Zapewnienie zgodności z niektórymi wymogami ustanowionymi na podstawie norm GAEC 2 i 9, takimi jak wymogi dotyczące ograniczenia produkcji lub zakaz przekształcania lub orania trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000, może być dla rolników kosztowne lub znacznie ograniczać ich zdolność do zmiany lub dostosowania użytkowania ich gruntów. Ponadto normy GAEC 2 i 9 wpływają na rolników w niektórych państwach członkowskich bardziej niż w innych ze względu na różne proporcje terenów podmokłych i torfowisk lub trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000 na ich terytoriach. Przy utrzymaniu istniejących wymogów w ramach norm GAEC 2 i 9, określonych, w stosownych przypadkach, w sposób spójny z obowiązkowymi wymogami krajowymi wprowadzonymi niniejszym rozporządzeniem, powinna istnieć możliwość zrekompensowania rolnikom przestrzegania obowiązków wynikających z tych norm. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość wyłączenia normy GAEC 2 lub 9 z wymogu określonego w art. 31 ust. 5 lit. a) tego rozporządzenia. Powinno to umożliwić państwom członkowskim zapewnienie w ich planach strategicznych WPR wsparcia w ramach ekoschematów, o których mowa w art. 31 tego rozporządzenia, aby rolnicy aktywni zawodowo, których dotyczą normy GAEC 2 lub 9, mogli spełnić wymogi tych norm przy jednoczesnym utrzymaniu, odpowiednio, wysokiego poziomu ochrony terenów podmokłych i torfowisk, w szczególności potencjału sekwestracji dwutlenku węgla na tych obszarach jak również wysokiego poziomy ochrony trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000.
(20) Aby umożliwić wsparcie ekologicznych metod hodowli w ramach ekoschematów, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (UE) 2021/2115, państwa członkowskie powinny mieć możliwość podjęcia decyzji, że wsparcie przyznane na zobowiązania związane z konwersją lub utrzymaniem praktyk i metod rolnictwa ekologicznego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848 może przyjąć formę rocznej płatności na dużą jednostkę przeliczeniową inwentarza. Należy również doprecyzować, że wsparcie na zobowiązania ukierunkowane na poprawę praktyk rolniczych związanych z pszczelarstwem może być przyznawane w formie rocznej płatności na ul, ponieważ uprości to obliczanie wysokości płatności z tytułu tych zobowiązań. Aby zapewnić spójność definicji stosowanych w planach strategicznych WPR, termin "ul" do celów przyznawania wsparcia w ramach ekoschematów, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (UE) 2021/2115, powinien oznaczać "ul" w rozumieniu aktu delegowanego, o którym mowa w art. 56 lit. b) tego rozporządzenia.
(21) Należy zmienić art. 48 rozporządzenia (UE) 2021/2115 w celu skreślenia odniesienia do rocznego rozliczenia z realizacji celów w związku z usunięciem tej procedury z rozporządzenia (UE) 2021/2116 w drodze niniejszego rozporządzenia.
(22) Organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów w sektorze owoców i warzyw odgrywają ważną rolę
we wspieraniu pozycji rolników w łańcuchu dostaw. Wsparcie z WPR dla tych organizacji ma ogromne znaczenie w rozwiązywaniu konkretnych problemów i osiągnięciu celów sektorowych lub w premiowaniu korzystnych praktyk. Należy zatem zezwolić organizacjom producentów i zrzeszeniom organizacji producentów, które wdrażają w swoich programach operacyjnych co najmniej jedną interwencję sektorową związaną z którymkolwiek z celów, o których mowa w art. 46 lit. d), e), f), h), i) lub j) rozporządzenia (UE) 2021/2115, na korzystanie ze zwiększonego limitu unijnej pomocy finansowej, o którym mowa w art. 52 ust. 2 tego rozporządzenia, pod warunkiem że kwota przekraczająca limity określone w art. 52 ust. 2 akapit pierwszy tego rozporządzenia jest wydatkowana wyłącznie na finansowanie tych interwencji sektorowych.
(23) Należy zmienić art. 69 rozporządzenia (UE) 2021/2115 w celu dostosowania tytułu rodzaju interwencji związanej z rozwojem obszarów wiejskich, o którym mowa w lit. e) tego artykułu, do zmian w art. 75 tego rozporządzenia oraz w celu uwzględnienia tytułu nowego rodzaju interwencji, o którym mowa w art. 78a tego rozporządzenia.
(24) Aby zapewnić ograniczony wpływ na sytuację finansową i gospodarczą zainteresowanych rolników w przypadku gdy państwa członkowskie zintensyfikują realizację celów w zakresie środowiska, klimatu, dobrostanu zwierząt i oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe, utrzymując lub przyjmując przepisy krajowe wykraczające poza odpowiednie minimalne wymogi określone w prawie Unii, y, należy zmienić art. 70 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/2115. Taka zmiana powinna umożliwić państwom członkowskim przyznawanie wsparcia na zobowiązania przyczyniające się do zgodności z obowiązkowymi wymogami nałożonymi przez prawo krajowe wykraczającymi poza minimalne wymogi określone w prawie Unii, niezależnie od tego, czy są one nowo nałożone, czy już obowiązują. Ponadto zniesienie ograniczenia okresu, w którym można przyznać wsparcie na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne, uprościłoby zarządzanie tymi zobowiązaniami przez państwa członkowskie. Ograniczyłoby ono potrzebę modyfikacji tych interwencji w planach strategicznych WPR w tym okresie programowania ze względu na zmiany w takich przepisach krajowych lub ze względu na upływ 24-miesięcznego okresu, w którym można przyznać wsparcie na zobowiązania przyczyniające się do zgodności z takimi przepisami krajowymi.
(25) Doświadczenie pokazuje, że wymogi określone w planach strategicznych WPR na podstawie norm GAEC 2 i 9 spowodowały powstanie znacznych trudności dla rolników i państw członkowskich, w szczególności w odniesieniu do rentowności zainteresowanych rolników, przy jednoczesnym zagwarantowaniu ochrony, odpowiednio, gleb bogatych w węgiel jak również trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000. Zapewnienie zgodności z niektórymi wymogami ustanowionymi na podstawie norm GAEC 2 i 9, takimi jak wymogi dotyczące ograniczenia produkcji lub zakaz przekształcania lub orania trwałych użytków zielonych wyznaczonych jako trwałe użytki zielone wrażliwe pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000, może być dla rolników kosztowne lub znacznie ograniczać ich zdolność do zmiany lub dostosowania użytkowania ich gruntów. Ponadto normy GAEC 2 i 9 wpływają na rolników w niektórych państwach członkowskich bardziej niż w innych ze względu na różne proporcje terenów podmokłych i torfowisk lub trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000 na ich terytoriach. Przy utrzymaniu istniejących wymogów w ramach norm GAEC 2 i 9, określonych, w stosownych przypadkach, w sposób spójny z obowiązkowymi wymogami krajowymi wprowadzonymi niniejszym rozporządzeniem, powinna istnieć możliwość zrekompensowania rolnikom przestrzegania obowiązków wynikających z tych norm. Państwa członkowskie powinny zatem mieć możliwość wyłączenia norm GAEC 2 i 9 z wymogu określonego w art. 70 ust. 3 lit. a) rozporządzenia (UE) 2021/2115 w odniesieniu do interwencji na podstawie art. 70 tego rozporządzenia. Powinno to umożliwić państwom członkowskim zapewnienie w ich planach strategicznych WPR wsparcia w ramach interwencji, o których mowa w art. 70 tego rozporządzenia, aby rolnicy aktywni zawodowo i inni beneficjenci, których dotyczą te normy, mogli spełnić wymogi tej normy przy jednoczesnym utrzymaniu, odpowiednio, wysokiego poziomu ochrony terenów podmokłych i torfowisk, w szczególności potencjału sekwestracji dwutlenku węgla na tych obszarach, jak również wysokiego poziomy ochrony trwałych użytków zielonych wrażliwych pod względem środowiskowym na obszarach należących do sieci Natura 2000.
(26) Zgodnie z art. 70 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2021/2115 państwa członkowskie ustanawiają płatności z tytułu zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych lub zobowiązań do konwersji lub utrzymania praktyk i metod rolnictwa ekologicznego wyłącznie w formie płatności na hektar. W celu zapewnienia spójności ze wsparciem w ramach ekoschematów, o których mowa w art. 31 tego rozporządzenia, w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie powinny mieć możliwość przyznawania wsparcia z tytułu takich zobowiązań w formie płatności na dużą jednostkę przeliczeniową inwentarza. W celu ułatwienia prowadzenia działalności korzystnej dla środowiska w przypadku pszczelarstwa powinna istnieć możliwość przyznawania wsparcia na zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne lub zobowiązania do konwersji lub utrzymania rolnictwa ekologicznego w formie płatności na ul. Aby zapewnić spójność definicji stosowanych w planach strategicznych WPR, termin "ul" do celów przyznawania wsparcia dla tych zobowiązań, powinien oznaczać "ul" w rozumieniu aktu delegowanego, o którym mowa w art. 56 lit. b) rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(27) W art. 72 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/2115 ustanowiono przepisy dotyczące obliczania płatności z tytułu niedogodności szczególnych dla danego obszaru na pokrycie dodatkowych kosztów i utraconych dochodów wynikających z dostosowania do niektórych obowiązkowych wymogów wykraczających poza odpowiednie normy GAEC. Nie przyznano w nim płatności z tytułu niedogodności szczególnych dla danego obszaru wynikających z odpowiednich norm GAEC. Przestrzeganie niektórych wymogów ustanowionych na podstawie normy GAEC 2 może być jednak kosztowne dla rolników, ponieważ wiążą się one z ograniczeniami produkcji wynikającymi ze znacznych ograniczeń w użytkowaniu gruntów. Aby włączyć koszty związane z przestrzeganiem normy GAEC 2 do zasad obliczania płatności z tytułu niedogodności szczególnych dla danego obszaru wynikających z dostosowania do pewnych obowiązkowych wymogów, państwa członkowskie powinny mieć możliwość uwzględnienia w tych obliczeniach niedogodności wynikających z wymogów tej normy GAEC.
(28) Aby zapewnić rolnikom więcej czasu i elastyczności potrzebnych do dostosowania się do nowych wymogów wynikających z prawa Unii w coraz trudniejszym kontekście napięć geopolitycznych, wyzwań strukturalnych i trudności gospodarczych związanych m.in. z wysokimi cenami energii i wysokimi nakładami, należy zmienić art. 73 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/2115. Zmiana taka powinna polegać na przedłużeniu okresu, w którym można przyznawać wsparcie na inwestycje przyczyniające się do spełnienia takich nowych wymogów, z 24 do 36 miesięcy od dnia, w którym te nowe wymogi stają się obowiązkowe dla danego gospodarstwa.
(29) Unijny sektor rolnictwa boryka się z trudnościami demograficznymi i starzejącą się siłą roboczą. Chociaż przyciąganie młodych rolników ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia zrównoważonej przyszłości rolnictwa, tworzenie i rozwój nowej działalności gospodarczej w sektorze rolnym przez młodych rolników stanowi wyzwanie finansowe. Aby jeszcze bardziej ułatwić im rozpoczynanie działalności po raz pierwszy, należy przedłużyć okres kwalifikowalności do inwestycji w celu zapewnienia zgodności z nowymi normami unijnymi dla młodych rolników.
(30) Aby poprawić konkurencyjność i zrównoważony charakter unijnego systemu żywnościowego, potrzebne są znaczne inwestycje i rozwój przedsiębiorstw. W szczególności należy wspierać rozwój małych gospodarstw, które stoją w obliczu szczególnych wyzwań, a są potencjalnie rentowne. Jednocześnie istnieje potrzeba uproszczenia wdrażania wsparcia dla małych gospodarstw w celu zminimalizowania obciążeń administracyjnych. W celu zaspokojenia tych potrzeb, należy zmienić art. 75 rozporządzenia (UE) 2021/2115, aby uwzględnić rozwój działalności gospodarczej małych gospodarstw wśród interwencji, które państwa członkowskie mogą wspierać, oraz przewidzieć wsparcie ryczałtowe w wysokości 75 000 EUR na tę interwencję. Ze względu na spójność państwa członkowskie powinny stosować tę samą definicję małych gospodarstw w do celów inwestycji zgodnie z art. 73 ust. 4 lit. b) tego rozporządzenia oraz do celów rozwoju działalności gospodarczej zgodnie z art. 75 tego rozporządzenia.
(31) Interwencje w zakresie zarządzania ryzykiem są bardzo przydatne w zwiększaniu odporności rolników i w związku z tym należy je wspierać. Doświadczenie pokazuje jednak, że obowiązujące przepisy są zbyt mało elastyczne, aby w pełni wykorzystać potencjał tego rodzaju interwencji. W szczególności wydaje się, że obecny wzór obliczania strat nie jest dostosowany do szczególnej sytuacji niektórych beneficjentów, takich jak młodzi rolnicy, obszary, na których znajdują się uprawy trwałe lub inne uzasadnione przypadki, w których wzór obliczania strat nie jest odpowiedni. Aby zwiększyć wykorzystanie narzędzi zarządzania ryzykiem, o których mowa w art. 76 rozporządzenia (UE) 2021/2115, państwa członkowskie powinny dysponować większą elastycznością w obliczaniu strat dla takich beneficjentów lub upraw, aby mogły uwzględnić ich szczególną sytuację.
(32) Aby skutecznie wspierać rolników, których produkcja została zniszczona w wyniku klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub innych katastrof, takich jak epidemie chorób epizootycznych i ogniska występowania agrofagów kwarantannowych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość świadczenia płatności kryzysowych poprzez interwencje związane z rozwojem obszarów wiejskich. Takie rodzaje wsparcia powinny zapewniać państwom członkowskim wystarczającą elastyczność w planowaniu interwencji. Przy obliczaniu strat w produkcji, które mają zostać zrekompensowane, państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania wskaźników i uwzględniania ostatnich zmian cen, aby obliczenia odzwierciedlały rzeczywistą wartość rynkową. W celu zagwarantowania należytego zarządzania finansami funduszy unijnych państwa członkowskie powinny zapewnić, aby całkowita rekompensata otrzymana przez rolnika łącznie z innymi formami wsparcia finansowanego przez Unię lub ze środków krajowych, w tym dodatkowego finansowania krajowego, oraz finansowania z ubezpieczeń prywatnych lub innych systemów zarządzania ryzykiem nie prowadziła do nadmiernej rekompensaty ani podwójnego finansowania.
(33) W art. 79 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2115 ustanowiono przepisy dotyczące określania przez instytucje zarządzające kryteriów wyboru interwencji dotyczących niektórych rodzajów interwencji. Należy zmienić wykaz rodzajów interwencji, w odniesieniu do których państwa członkowskie mają stosować kryteria wyboru, aby uwzględnić zmiany rodzajów interwencji, o których mowa w art. 75 tego rozporządzenia.
(34) W art. 80 rozporządzenia (UE) 2021/2015 ustanowiono przepisy i zasady wdrażania instrumentów finansowych w ramach WPR. Art. 80 ust. 2 tego rozporządzenia zapewnia spójność z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1060 9 dotyczącymi instrumentów finansowych. Aby jeszcze bardziej zwiększyć synergie we wdrażaniu i kontroli między instrumentami finansowymi WPR a pozostałymi instrumentami finansowymi podlegającymi rozporządzeniu (UE) 2021/1060, należy zmienić art. 80 rozporządzenia (UE) 2021/2115 w celu zapewnienia, aby wymogi dotyczące ścieżki audytu w odniesieniu do instrumentów finansowych były takie same w rozporządzeniu (UE) 2021/2115 i w rozporządzeniu (UE) 2021/1060.
(35) W art. 80 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2021/2115 określono maksymalny mający zastosowanie pułap ekwiwalentu dotacji brutto, w przypadku gdy instrumenty finansowe wspierają działania wchodzące w zakres art. 42 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Aby zapewnić dostosowanie do nowo wprowadzonych zmian w ogólnym systemie pomocy państwa na podstawie art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) 2023/2831 10 , należy odpowiednio zwiększyć ten pułap. Ponadto okres odniesienia należy zmienić z "lat budżetowych" na "lata", aby dostosować go do art. 3 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2023/2831. Jeżeli chodzi o wsparcie kapitału obrotowego na działalność wykraczającą poza zakres art. 42 TFUE, nadal powinny mieć zastosowanie ogólne zasady pomocy państwa.
(36) W art. 80 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/2115 określono kwalifikowalność wydatków, w przypadku gdy wsparcie udzielane jest za pośrednictwem instrumentów finansowych. Aby zapewnić jasność i równe traktowanie w ramach wszystkich instrumentów finansowych regulowanych rozporządzeniem (UE) 2021/1060, należy zmienić art. 80 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2021/2115 w celu określenia zasad kwalifikowalności w odniesieniu do podatku od wartości dodanej ("VAT").
(37) W art. 81 rozporządzenia (UE) 2021/2115 określono zasady i warunki przekazywania przez państwa członkowskie alokacji EFRROW do Programu InvestEU ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/523 11 . Aby zapewnić wykorzystanie w jak największym stopniu nowo wprowadzonych możliwości, o których mowa w art. 10a ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/523, należy zmienić art. 81 rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(38) W art. 83 rozporządzenia (UE) 2021/2115 ustanowiono zasady obliczania i stosowania uproszczonych metod rozliczania kosztów. Aby uprościć i intensyfikować realizację inwestycji i innych interwencji związanych z rozwojem obszarów wiejskich oraz zwiększyć wykorzystanie uproszczonych metod rozliczania kosztów, powinna istnieć możliwość stosowania metod obliczeniowych ustanowionych na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/1060 bez konieczności przedstawiania dalszego uzasadnienia.
(39) W art. 86 ust. 2 i 3 rozporządzenia (UE) 2021/2115 ustanowiono przepisy dotyczące kwalifikowalności wydatków wynikających ze zmian planów strategicznych WPR w odniesieniu do wkładu odpowiednio z EFRG i EFRROW. Aby uprościć przepisy dotyczące kwalifikowalności wydatków, poprawić synergię między EFRG a EFRROW oraz zapewnić państwom członkowskim większą elastyczność w określaniu dnia wejścia w życie zmian planów strategicznych WPR związanych z EFRG, należy zezwolić na kwalifikowalność wydatków wynikających z zatwierdzonej strategicznej zmiany planu strategicznego WPR do wkładu EFRG od dnia wejścia w życie zmiany określonej przez dane państwo członkowskie zgodnie z art. 119 ust. 8 tego rozporządzenia, ale nie wcześniej niż od dnia przedłożenia Komisji wniosku o zmianę. W przypadku innych zmian planów strategicznych WPR związanych z EFRG wydatki powinny kwalifikować się do wkładu z EFRG od dnia powiadomienia Komisji o zmianie, jak określono w art. 119 ust. 9 rozporządzenia (UE) 2021/2115 zmienionego niniejszym rozporządzeniem.
(40) W celu zapewnienia odpowiedniego finansowania nowego rodzaju interwencji w odniesieniu do płatności kryzysowych dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof państwa członkowskie powinny mieć możliwość zarezerwowania pewnej części finansowania z EFRROW na ten rodzaj interwencji. Aby jednak zapewnić dostępność wystarczających środków finansowych na pokrycie pozostałych priorytetów WPR, udział ten powinien być ograniczony do maksymalnej rocznej kwoty dostępnej dla każdego państwa członkowskiego odpowiadającej 3 % sumy całkowitej kwoty płatności bezpośrednich i finansowania z EFRROW rocznie.
(41) Ze względu na swój szczególny charakter nowe rodzaje interwencji w odniesieniu do płatności kryzysowych dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof powinny być zwolnione z obowiązku wnoszenia wkładu do wskaźników rezultatu wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(42) Należy zezwolić państwom członkowskim, w których znajdują się regiony najbardziej oddalone, na przesunięcie części kwoty wstępnie przydzielonej puli środków na rozwój obszarów wiejskich przeznaczonej dla regionów najbardziej oddalonych na finansowanie środków za pośrednictwem programów szczególnych opcji na rzecz regionów oddalonych i wyspiarskich (zwanych dalej "programami POSEI"). Taka elastyczność powinna zwiększyć maksymalne alokacje finansowe określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 228/2013 12 na programy POSEI o kwotę przesuniętą do tych programów z puli środków na rozwój obszarów wiejskich.
(43) W art. 119 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/2115 przewidziano zatwierdzanie przez Komisję wniosków o zmianę planów strategicznych WPR przedłożonych przez państwa członkowskie. Art. 119 ust. 9 tego rozporządzenia umożliwia państwom członkowskim wprowadzanie i stosowanie zmian do elementów swych planów strategicznych WPR związanych z interwencjami, o których mowa w tytule III rozdział IV tego rozporządzenia. Zmiany te są włączane do kolejnego wniosku o zmianę planów strategicznych WPR zatwierdzanego przez Komisję. Doświadczenie pokazuje, że nawet jeśli wnioski te nie mają na celu zmiany orientacji strategicznej planów strategicznych WPR, zmiany często zawierają liczne elementy techniczne, które sprawiają, że są one złożone i uciążliwe dla państw członkowskich i skutkują opóźnieniami w procedurach zatwierdzania. Zakłóca to terminowe i skuteczne dostosowanie planów strategicznych WPR do zmieniających się realiów gospodarczych oraz potrzeb rolników i innych beneficjentów w państwach członkowskich, jak również negatywnie wpływa na realizację tych planów strategicznych WPR. Aby uprościć procedury wprowadzania zmian i zwiększyć ich efektywność, w szczególności w odniesieniu do elementów planów strategicznych WPR, które nie mają charakteru strategicznego, zatwierdzenie przez Komisję powinno być wymagane wyłącznie w przypadku strategicznych zmian planów strategicznych WPR. W tym celu w rozporządzeniu (UE) 2021/2115 należy zdefiniować strategiczne zmiany jako zmiany ważnych elementów planów strategicznych WPR, które mają znaczący wpływ na strategię i logikę interwencji tych planów, w tym przesunięcia przydziałów finansowych między EFRROW i EFRG, maksymalne i minimalne przydziały finansowe oraz zmiany celów i planów finansowych. Państwa członkowskie powinny móc wprowadzać do swoich planów strategicznych WPR wszystkie inne zmiany i stosować te zmiany po powiadomieniu o nich Komisji. Zmiany te nie powinny podlegać zatwierdzeniu przez Komisję.
(44) Aby zapewnić zgodność planów strategicznych WPR z unijnymi ramami prawnymi WPR, Komisja powinna być uprawniona do wyrażania sprzeciwu wobec zgłoszonych zmian, jeżeli uzna, że zmiany te nie są zgodne z rozporządzeniem (UE) 2021/2115, rozporządzeniem (UE) 2021/2116 lub aktami delegowanymi i wykonawczymi przyjętymi na ich podstawie. Aby zagwarantować pewność prawa rolnikom i innym beneficjentom, po otrzymaniu sprzeciwu Komisji wobec zgłoszonej zmiany państwa członkowskie powinny nie stosować tej zmiany i usunąć taką zmianę ze zmienionego planu strategicznego WPR przedłożonego Komisji. Wydatki związane z takimi zmianami nie powinny również kwalifikować się do wkładu z EFRG lub EFRROW. Doświadczenie pokazuje, że państwa członkowskie mogą zgłaszać złożone i liczne zmiany swoich planów strategicznych WPR. Komisja powinna zatem dysponować rozsądnym czasem na ocenę zgłoszonych zmian i, w razie potrzeby, na zgłoszenie wobec nich sprzeciwu. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość przedkładania zmian, co do których Komisja zgłosiła zastrzeżenia, do zatwierdzenia w ramach wniosku o strategiczną zmianę, o którym mowa w art. 119 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/2115, zmienionego niniejszym rozporządzeniem. To by zapewniło, że zmiany te staną się skuteczne wyłącznie wówczas, gdy są zgodne z rozporządzeniem (UE) 2021/2115, rozporządzeniem (UE) 2021/2116, a także z przyjętymi na ich podstawie aktami delegowanymi i wykonawczymi.
(45) Art. 119 ust. 8 akapit trzeci rozporządzenia (UE) 2021/2115 stanowi, że państwa członkowskie określają dzień wejścia w życie zmian planów strategicznych WPR związanych z EFRG. Powinien być to dzień późniejszy niż dzień zatwierdzenia wniosku o zmianę przez Komisję. Aby zapewnić państwom członkowskim większą elastyczność w ustalaniu dnia wejścia w życie strategicznych zmian planów strategicznych WPR związanych z EFRG oraz zwiększyć synergię między przepisami mającymi zastosowanie do strategicznych zmian planów strategicznych WPR związanych z EFRG a zmianami planów strategicznych WPR związanymi z EFRROW, państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustalenia dnia wejścia w życie strategicznych zmian planów strategicznych WPR między dniem przedłożenia Komisji wniosku dotyczącego strategicznej zmiany, o której mowa w art. 119 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/2115 zmienionego niniejszym rozporządzeniem, a dniem zatwierdzenia takiego wniosku przez Komisję.
(46) Art. 120 rozporządzenia (UE) 2021/2115 gwarantuje, że plany strategiczne WPR będą aktualizowane w celu uwzględnienia zmian wprowadzonych w aktach ustawodawczych wymienionych w załączniku XIII do tego rozporządzenia, dotyczących środowiska i klimatu, do których realizacji plany strategiczne WPR powinny się przyczyniać i z którymi powinny być spójne. W tym celu państwa członkowskie mają ocenić, czy ich plany strategiczne WPR powinny zostać zmienione, oraz w razie potrzeby powinny złożyć wniosek o zmianę, w przypadku gdy którykolwiek z aktów ustawodawczych zostanie zmieniony. Aby uniknąć niepotrzebnych procesów administracyjnych na późnym etapie wdrażania planów strategicznych WPR, należy uchylić art. 120 rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(47) Należy zmienić art. 122 rozporządzenia (UE) 2021/2115, aby odzwierciedlić zmiany w art. 119 tego rozporządzenia wprowadzone niniejszym rozporządzeniem.
(48) Należy zmienić art. 124 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2021/2115, aby umożliwić komitetowi monitorującemu wydanie opinii na temat dnia wejścia w życie wszystkich zmian związanych z EFRG celem zapewnienia rolnikom i beneficjentom wystarczająco dużo czasu na uwzględnienie proponowanych zmian.
(49) W art. 134 rozporządzenia (UE) 2021/2115 określono wymogi dotyczące treści i procedury mającej zastosowanie do rocznych sprawozdań z realizacji celów, które stanowią podstawę rocznego rozliczenia z realizacji celów, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116. W związku z usunięciem z rozporządzenia (UE) 2021/2116 na mocy niniejszego rozporządzenia procedury rocznego rozliczenia z realizacji celów wymogi te należy zmienić. Zmiana ta powinna polegać na usunięciu informacji wymaganych wyłącznie do celów tej procedury, takich jak informacje na temat zrealizowanych kwot jednostkowych oraz uzasadnienia, które mają być przedstawione przez państwa członkowskie, w przypadku gdy zrealizowane kwoty jednostkowe przekraczają odpowiadające jej planowane kwoty jednostkowe określone w planach strategicznych WPR.
(50) Należy doprecyzować art. 134 ust. 7 rozporządzenia (UE) 2021/2115, aby uściślić związek między rocznym sprawozdaniem z realizacji celów a przeprowadzanym co dwa lata przeglądem realizacji celów, o którym mowa w art. 135 tego rozporządzenia, jeśli chodzi o uwzględnianie w rocznym sprawozdaniu z realizacji celów uzasadnienia niedociągnięć w odniesieniu do celów pośrednich na potrzeby przeprowadzanego co dwa lata przegląd realizacji celów.
(51) Zgodnie z art. 134 ust. 13 rozporządzenia (UE) 2021/2115 Komisja może przedstawić uwagi dotyczące dopuszczalnego rocznego sprawozdania z realizacji celów w terminie jednego miesiąca od jego przedłożenia. Doświadczenie pokazuje, że oceny dopuszczalności rocznego sprawozdania z realizacji celów zgodnie z art. 134 ust. 3 tego rozporządzenia oraz kompleksowej oceny przedłożonego rocznego sprawozdania z realizacji celów nie można przeprowadzać równolegle. Należy zatem zmienić dzień, od którego oblicza się termin przesyłania uwag, o którym mowa w art. 134 ust. 13 tego rozporządzenia, na dzień, w którym roczne sprawozdanie z realizacji celów staje się dopuszczalne, zgodnie z art. 134 ust. 3 tego rozporządzenia.
(52) Zgodnie z art. 159 rozporządzenia (UE) 2021/2115 Komisja, do dnia 31 grudnia 2025 r. dokonuje przeglądu wykazu aktów ustawodawczych w załączniku XIII do tego rozporządzenia i, w odpowiednim przypadku, przedstawia wnioski ustawodawcze w celu dodania do tego załącznika dodatkowych aktów prawnych. W związku z uchyleniem art. 120 tego rozporządzenia należy również, w drodze niniejszego rozporządzenia, uchylić jego art. 159, aby zapewnić spójność strategicznych planów WPR oraz uniknąć zakłóceń w realizacji planów strategicznych WPR przez organy krajowe, rolników i innych beneficjentów.
(53) W załączniku I do rozporządzenia (UE) 2021/2115 określono wskaźniki oddziaływania, rezultatu i produktu zgodnie z art. 7 tego rozporządzenia. Należy zastąpić tabelę "Roczne rozliczenie z realizacji celów - PRODUKT - Rodzaje interwencji i związane z nimi wskaźniki produktu" w załączniku I do tego rozporządzenia w celu wprowadzenia wskaźników produktu powiązanych z nowo wprowadzonym rodzajem interwencji i zmienionymi rodzajami interwencji oraz w celu uwzględnienia skreślenia na mocy niniejszego rozporządzenia rocznego rozliczenia z realizacji celów przewidzianego w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116.
(54) W załączniku II do rozporządzenia (UE) 2021/2115 wymieniono odpowiednie punkty załącznika 2 do Porozumienia w sprawie rolnictwa WTO w odniesieniu do każdego rodzaju interwencji w ramach tego rozporządzenia. W załączniku II tym należy zatem uwzględnić nowo wprowadzony rodzaj interwencji w odniesieniu do płatności kryzysowych dla rolników w następstwie klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych lub katastrof.
(55) Norma GAEC 1 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 ma służyć utrzymaniu trwałych użytków zielonych w celu zachowania zasobów węgla w oparciu o proporcję trwałych użytków zielonych do użytków rolnych na poziomie krajowym, regionalnym, subregionalnym, na poziomie grup gospodarstw lub na poziomie gospodarstwa, w porównaniu z rokiem odniesienia 2018, przy maksymalnym spadku o 5 % w porównaniu z rokiem odniesienia. Zmianom strukturalnym w gospodarstwach, jakie mogą wystąpić w okresie programowania 2023-2027, w szczególności w sektorze zwierząt gospodarskich, mogą towarzyszyć szybkie zmiany w użytkowaniu gruntów na poziomie gospodarstwa, w szczególności służące złagodzeniu wpływu zmiany klimatu na dostępność paszy i zielonki. Takie zmiany strukturalne mogą jednak stać się widoczne w dostępnych danych z pewnym opóźnieniem. Taka ewolucja zmian strukturalnych w gospodarstwach może prowadzić do wahań rocznej proporcji trwałych użytków zielonych w porównaniu z rokiem odniesienia 2018. W świetle tych wahań oraz w celu ułatwienia wdrożenia normy GAEC 1 maksymalny odsetek spadku wskaźnika trwałych użytków zielonych w porównaniu z rokiem odniesienia 2018 należy zwiększyć do 10 %, aby umożliwić państwom członkowskim uwzględnienie zmian w okresie programowania 2023-2027 oraz potrzeb gospodarstw, w szczególności w sektorze produkcji zwierzęcej.
(56) Norma GAEC 4 wymieniona w załączniku III do rozporządzenia (UE) 2021/2115 służy ochronie koryt rzecznych przed zanieczyszczeniem i spływem przez ustanawianie stref buforowych wzdłuż cieków wodnych. Doświadczenie pokazuje, że, do celów tej normy GAEC, państwa członkowskie powinny mieć możliwość dostosowania definicji "cieku wodnego" do definicji "cieku wodnego" ustanowionej przez państwa członkowskie w przepisach krajowych, w tym w przepisach krajowych wdrażających prawo Unii, które są częścią wymogów podstawowych w zakresie zarządzania wymienionych w załączniku III do tego rozporządzenia. Definicja "cieku wodnego" stosowana przez państwa członkowskie do celów normy GAEC 4 powinna być jednak zgodna z głównym celem tej normy GAEC, w szczególności w celu zmniejszenia ryzyka wyłączenia mniejszych cieków wodnych, które mogłyby powodować zanieczyszczenie w dolnym biegu rzeki, z zakresu tej normy GAEC.
(57) Należy zmienić art. 21 ust. 1 ustanawiający zasady dotyczące płatności miesięcznych i art. 32 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2021/2116 ustanawiający zasady dotyczące płatności okresowych, aby uwzględnić skreślenie na mocy niniejszego rozporządzenia rocznego rozliczenia z realizacji celów przewidzianego w art. 54 tego rozporządzenia. Ponadto należy również zmienić art. 21 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/2116, aby zagwarantować, że - w następstwie zmian wprowadzonych niniejszym rozporządzeniem w art. 86 ust. 2 oraz art. 119 ust. 8 rozporządzenia (UE) 2021/2115 - wydatki, które stają się kwalifikowalne do współfinansowania z EFRG od daty wcześniejszej niż zatwierdzenie zmiany przez Komisję, ale następującej po dacie przedłożenia Komisji wniosku o zmianę, będą zgłaszane Komisji dopiero po zatwierdzeniu zmiany przez Komisję zgodnie z art. 119 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2021/2115. W tym celu powinna istnieć możliwość, aby wydatki, których nie można zadeklarować w danym miesiącu ze względu na oczekiwanie na zatwierdzenie zmiany, można było zadeklarować w kolejnych miesiącach tego samego roku budżetowego lub najpóźniej w rocznym sprawozdaniu finansowym za ten rok budżetowy, które należy przesłać Komisji do dnia 15 lutego roku następującego po tym roku budżetowym. Przy określaniu dnia wejścia w życie zmiany oraz w celu zapewnienia, aby można było nadal deklarować wszelkie wydatki wynikające ze zmiany już wypłacone beneficjentom w danym roku budżetowym, państwa członkowskie powinny uwzględnić terminy procedury zatwierdzania określone w art. 119 rozporządzenia (UE) 2021/2115.
(58) Należy zmienić art. 40 rozporządzenia (UE) 2021/2116 dotyczący zawieszenia płatności w związku z rocznym rozliczeniem z realizacji celów, aby uwzględnić skreślenie na mocy niniejszego rozporządzenia rocznego rozliczenia z realizacji celów przewidzianego w art. 54 tego rozporządzenia.
(59) Art. 44 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/2116 stanowi, że państwa członkowskie mogą wypłacać zaliczki w wysokości do 50 % z tytułu interwencji w formie płatności bezpośrednich i na środki, o których mowa w rozdziale IV rozporządzenia (UE) nr 228/2013 oraz w rozdziale IV rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 229/2013 13 , a także zaliczki w wysokości do 75 % z tytułu interwencji obszarowych i interwencji z tytułu zwierząt, związanych z rozwojem obszarów wiejskich na podstawie rozporządzenia (UE) 2021/2115. Art. 44 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2021/2116 stanowi, że na wniosek państwa członkowskiego, w razie sytuacji nadzwyczajnej, Komisja ma, w stosownych przypadkach, przyjmować akty wykonawcze przewidujące odstępstwo od art. 44 ust. 2 tego rozporządzenia w takim zakresie i na taki okres, w jakim jest to absolutnie niezbędne. W odniesieniu do każdego roku w obecnym okresie programowania, tj. 2023 r., 2024 r. i 2025 r., państwa członkowskie zwracały się o odstępstwa od art. 44 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2021/2116, aby umożliwić wyższy poziom zaliczek. Powody tych odstępstw były różne, w tym konflikt zbrojny w Europie i na Bliskim Wschodzie, niekorzystne warunki pogodowe i wyjątkowe zdarzenia klimatyczne oraz nieprzewidziany wzrost cen środków produkcji i inflacji dla rolników w połączeniu ze stosunkowo niskimi cenami towarów rolnych. Ponieważ jest mało prawdopodobne, że te dodatkowe czynniki presji zostaną wyeliminowane w 2026 r. lub 2027 r., w celu uproszczenia należy na stałe zmienić maksymalne poziomy zaliczek w rozporządzeniu (UE) 2021/2116, aby umożliwić wypłatę wyższego poziomu zaliczek za pozostałą część obecnego okresu programowania.
(60) Art. 53 rozporządzenia (UE) 2021/2116 przewiduje, że na podstawie informacji, o których mowa w art. 9 ust. 3 akapit pierwszy lit. a) i d) tego rozporządzenia Komisja przyjmuje akty wykonawcze zawierające jej decyzje w sprawie rozliczenia rachunków akredytowanych agencji płatniczych w odniesieniu do wydatków, o których mowa w art. 5 ust. 2 i art. 6 tego rozporządzenia. Należy zmienić art. 53 rozporządzenia (UE) 2021/2116, aby uwzględnić skreślenie na mocy niniejszego rozporządzenia rocznego rozliczenia z realizacji celów przewidzianego w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116.
(61) Art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116 przewiduje, że jeżeli wydatkom, o których mowa w art. 5 ust. 2 i art. 6 tego rozporządzenia, odnoszącym się do interwencji, o których mowa w tytule III rozporządzenia (UE) 2021/2115, nie odpowiada produkt zgłoszony w rocznym sprawozdaniu z realizacji celów, o którym mowa w art. 9 ust. 3 i art. 10 rozporządzenia (UE) 2021/2116 oraz w art. 134 rozporządzenia (UE) 2021/2115, Komisja - przed dniem 15 października roku następującego po odpowiednim roku budżetowym - ma przyjąć akty wykonawcze określające kwoty, o które zmniejsza się finansowanie unijne. Z doświadczeń zdobytych w pierwszym roku wdrażania rocznego rozliczenia z realizacji celów oraz w trakcie przygotowań do drugiego roku wynika, że państwa członkowskie ponoszą nieproporcjonalne obciążenie administracyjne przy przygotowywaniu i dostarczaniu informacji niezbędnych do sporządzenia rocznego sprawozdania z realizacji celów, a także podczas rocznego rozliczenia z realizacji celów. Aby zmniejszyć obciążenie administracyjne państw członkowskich, należy skreślić roczne rozliczenie z realizacji celów przewidziane w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116. Wymóg, zgodnie z którym wydatkom dokonanym przez agencje płatnicze musi towarzyszyć odpowiedni produkt, określony w art. 37 ust. 1 lit. b) ppkt (i) tego rozporządzenia, jest objęty procedurą zgodności, o której mowa w art. 55 tego rozporządzenia.
(62) Wymóg, zgodnie z którym wydatków należy dokonywać zgodnie z mającymi zastosowanie systemami zarządzania, określony w art. 37 ust. 1 lit. b) ppkt (ii) rozporządzenia (UE) 2021/2116, jest kontrolowany przez agencje płatnicze, a następnie co roku weryfikowany przez jednostki certyfikujące, jak również przez Komisję w formie przeglądów opinii i sprawozdań jednostki certyfikującej oraz w ramach działań następczych w związku z ustaleniami, a także w trakcie procedur zgodności, o których mowa w art. 55 tego rozporządzenia. Procedury te dają niezbędną pewność, że wytworzone produkty są osiągane zgodnie z prawem Unii. Wraz z przeprowadzanym co dwa lata przeglądem realizacji celów, o którym mowa w art. 135 rozporządzenia (UE) 2021/2115, procedury te zapewniają również osiągnięcie przez państwa członkowskie celów pośrednich i wartości docelowych, o których mowa w art. 109 ust. 1 lit. a) tego rozporządzenia, określonych przez nie w ramach ich systemów realizacji celów w planach strategicznych WPR. Należy zatem uchylić art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116.
(63) Dalsze dostosowanie instrumentów finansowych WPR i instrumentów finansowych pozostałych polityk objętych zarządzaniem dzielonym należy osiągnąć w kontekście nieprawidłowości i korekt finansowych, gdy organy wdrażające instrumenty finansowe wykażą spełnienie grupy warunków kumulatywnych. W związku z tym należy zmienić art. 57 rozporządzenia (UE) 2021/2116, aby zapewnić spójność z art. 103 ust. 6 rozporządzenia (UE) 2021/1060.
(64) Rolnicy wielokrotnie składali skargi na presję wynikającą z konieczności poddania się kontrolom kilkukrotnie w ciągu roku. Państwa członkowskie już teraz mają możliwość połączenia kilku kontroli w jedną wizytę w terenie. Aby ograniczyć liczbę wizyt w terenie na gospodarstwo, a tym samym zmniejszyć obciążenie administracyjne beneficjentów, w miarę możliwości państwa członkowskie nie powinny wybierać beneficjenta, który został już wybrany do kontroli na miejscu w danym roku, z wyjątkiem sytuacji, gdy okoliczności wymagają przeprowadzenia kolejnej kontroli w celu zapewnienia ochrony interesów finansowych Unii. Ponadto ograniczenie to nie powinno obniżać poziomu kontroli. W związku z tym art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116 powinien zostać odpowiednio zmieniony.
(65) Należy zmienić art. 67 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116 w celu skreślenia odniesienia do rocznego rozliczenia z realizacji celów, o którym mowa w art. 54 tego rozporządzenia.
(66) Ze zdobytego doświadczenia wynika, że należy połączyć oceny jakości systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS), systemu wniosków geoprzestrzennych (GSA) i systemu monitorowania obszarów (AMS). Ponieważ systemy te są ze sobą nierozerwalnie powiązane, ocena jakości jednego systemu bez uwzględnienia wpływu na pozostałe systemy stanowi wyzwanie. Ponadto dzięki połączeniu ocen jakości tych systemów organy administracji państw członkowskich skorzystałyby na zmniejszeniu obciążenia pracą związanego z procedurami kontroli i obowiązkami sprawozdawczymi. Co więcej, w razie potrzeby, państwa członkowskie miałyby tę przewagę, że mogłyby zaproponować jedno działanie naprawcze obejmujące te trzy systemy, co zwiększyłoby ich efektywność. W tym celu w rozporządzeniu (UE) 2021/2116 należy dodać nowy artykuł, a odpowiednie odniesienia należy stosownie zmienić.
(67) Na podstawie doświadczeń z pierwszych lat wdrażania wydaje się, że zbędne jest przeprowadzanie kontroli na miejscu w odniesieniu do interwencji monitorowanych za pomocą danych satelitarnych z satelitów Sentinel systemu Copernicus lub innych danych o co najmniej równoważnej wartości, co pociąga za sobą nieuzasadnione obciążenie dla państw członkowskich i rolników. W związku z tym w odniesieniu do tych warunków kwalifikowalności państwa członkowskie nie powinny być zobowiązane do przeprowadzania kontroli na miejscu, w tym do kontroli przeprowadzanych zdalnie z wykorzystaniem technologii. W tym celu należy odpowiednio zmienić art. 72 rozporządzenia (UE) 2021/2116.
(68) Doświadczenie zdobyte podczas stosowania systemu kontroli warunkowości, w tym za pomocą procedur zgodności, wykazało, że niektóre warunki są zbyt mało elastyczne i stanowią nadmierne obciążenie dla państw członkowskich, niekoniecznie zwiększając ochronę funduszy unijnych. Aby usprawnić system kontroli i zmniejszyć obciążenia administracyjne, jednocześnie utrzymując skuteczność tego systemu w zakresie weryfikacji zgodności z wymogami warunkowości, należy zapewnić państwom członkowskim większą elastyczność w opracowywaniu systemów kontroli. W tym celu należy znieść wymóg corocznego przeglądu systemu kontroli, a czynniki, które należy uwzględnić w analizie ryzyka, pozostawić w gestii państw członkowskich.
(69) Rozporządzeniem (UE) 2024/1468zmieniono art. 83 i 84 rozporządzenia (UE) 2021/2116, aby zmniejszyć obciążenie drobnych producentów rolnych i organów administracji krajowej związane z kontrolami warunkowości i karami. W szczególności na mocy tego rozporządzenia zwolniono z kontroli warunkowości i stosowania kar administracyjnych za nieprzestrzeganie wymogów warunkowości rolników posiadających gospodarstwa, których maksymalna wielkość zadeklarowana zgodnie z art. 69 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116 nie przekracza 10 hektarów użytków rolnych. Wniosek geoprzestrzenny, o którym mowa w art. 69 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116, obejmuje jednak obszary inne niż użytki rolne i istnieją ograniczenia techniczne w zakresie obliczania powierzchni użytków rolnych, ponieważ niektóre elementy i cechy krajobrazu mogą zostać pominięte przy pomiarze lub mogą zmieniać się w czasie pod względem wielkości. W związku z tym zwolnienia powinny opierać się na obszarze kwalifikującym się do płatności oraz na wsparciu mającym znaczenie dla warunkowości.
(70) Ponadto mali beneficjenci inni niż rolnicy, tacy jak zarządcy gruntów, nie mogą korzystać ze zwolnień z kontroli warunkowości i kar. W przypadku tych beneficjentów obciążenie administracyjne związane z kontrolami i stosowaniem kar w związku z wymogami warunkowości przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2021/2116 może być jednak również nieproporcjonalnie wysokie. Podobnie ponieważ powierzchnia użytków rolnych zarządzana przez tych beneficjentów jest ograniczona, a kary dla małych beneficjentów są na ogół niskie, stosowanie kar może również prowadzić do nieproporcjonalnych obciążeń organów administracji państw członkowskich. W związku z tym mali beneficjenci inni niż rolnicy również powinni być zwolnieni z kontroli warunkowości i stosowania kar administracyjnych w związku z wymogami warunkowości. Ważne jest jednak, aby WPR nadal przyczyniała się do osiągnięcia celów środowiskowych określonych w art. 6 ust. 1 lit. d), e) i f) rozporządzenia (UE) 2021/2115 za pośrednictwem wymogów warunkowości oraz zapewniała stabilność tych wymogów jako wspólnego poziomu bazowego dla państw członkowskich i beneficjentów. W związku z tym wymogi warunkowości powinny nadal mieć zastosowanie do wszystkich beneficjentów wymienionych w art. 83 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2021/2116.
(71) Obciążenie administracyjne związane z kontrolami wymogów normy GAEC 7 przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2021/2116 może być nieproporcjonalnie wysokie dla mniejszych rolników i administracji krajowych. W związku z tym należy zmniejszyć obciążenia dla mniejszych rolników i administracji krajowych związane z kontrolami przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) 2021/2116 w odniesieniu do normy GAEC 7. Rolnicy, których maksymalna wielkość gospodarstwa nie przekracza 30 hektarów zadeklarowanych użytków rolnych powinni być zwolnieni z kontroli w odniesieniu do wymogów normy GAEC 7.
(72) Ponieważ powierzchnia użytków rolnych objęta wymogami normy GAEC 7, którymi zarządzają mniejsi rolnicy, jest ograniczona, a stosowanie kar mogłoby prowadzić do nieproporcjonalnego obciążenia administracji państw członkowskich, mniejsi rolnicy zwolnieni z kontroli warunkowości w odniesieniu do normy GAEC 7 powinni być również zwolnieni ze stosowania kar administracyjnych za niezgodność z wymogami normy GAEC 7.
(73) Należy zmienić art. 102 i 103 rozporządzenia (UE) 2021/2116 ustanawiające przepisy dotyczące wykonywania uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych i procedury komitetowej mającej zastosowanie do aktów wykonawczych, aby uwzględnić wprowadzone niniejszym rozporządzeniem zmiany innych przepisów rozporządzenia (UE) 2021/2116, w szczególności uchylenie art. 54 tego rozporządzenia.
(74) Aby zapewnić spójność między poszczególnymi przepisami rozporządzenia (UE) 2021/2116, należy zmienić to rozporządzenie w celu skreślenia odesłań do procedury rocznego rozliczenia z realizacji celów, w szczególności odesłań do art. 54 tego rozporządzenia.
(75) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenia (UE) 2021/2115 i (UE) 2021/2116.
(76) W związku ze zmianami w art. 119 rozporządzenia (UE) 2021/2115 wprowadzonymi niniejszym rozporządzeniem należy ustanowić przepisy przejściowe w celu zapewnienia, aby wnioski o zmianę i zgłoszenia modyfikacji planów strategicznych WPR przedłożone Komisji przez państwa członkowskie przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia były zatwierdzane z wykorzystaniem procedur mających zastosowanie w momencie składania tych wniosków o zmianę lub powiadomień.
(77) Aby uwzględnić skreślenie, na mocy niniejszego rozporządzenia, rocznego rozliczenia z realizacji celów przewidzianego w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do odpowiedniej zmiany rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2022/127 14 . Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa 15 . W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
(78) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia w związku ze skreśleniem rocznego rozliczenia z realizacji celów, o którym mowa w art. 54 rozporządzenia (UE) 2021/2116, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do odpowiedniej aktualizacji rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2022/128 16 . Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 17 .
(79) Aby zapewnić sprawne wdrożenie środków wprowadzonych niniejszym rozporządzeniem a także osiągnąć niezbędny stopień spójności między, z jednej strony, zmniejszeniem obciążenia administracyjnego organów państw członkowskich zaangażowanych w przygotowanie rocznego sprawozdania z realizacji celów za rolniczy rok budżetowy 2025 a, z drugiej strony, skreśleniem rocznego rozliczenia z realizacji celów w rolniczym roku budżetowym 2025, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Odpowiednie przepisy dotyczące rocznego sprawozdania z realizacji celów i rozliczenia z realizacji celów powinny mieć zastosowanie w odniesieniu do rolniczego roku budżetowego 2025 oraz wszystkich innych kolejnych rolniczych lat budżetowych i nie powinny mieć wpływu na wcześniejsze rolnicze lata budżetowe.
(80) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na powiązania między niniejszym rozporządzeniem a pozostałymi instrumentami WPR a także ze względu na wieloletnią gwarancję finansowania unijnego oraz na fakt, iż niniejsze rozporządzenie jest nierozerwalnie związane z realizacją kluczowych priorytetów Unii, możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, może ona przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(81) Zgodnie z art. 42 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 18 skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który wydał opinię w dniu 10 lipca 2025 r.
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Sporządzono w Brukseli dnia 19 grudnia 2025 r.
Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026
Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026
Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026
Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
08.01.2026
W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.
06.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2025.2649 |
| Rodzaj: | Rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 2025/2649 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/2115 w odniesieniu do systemu warunkowości, rodzajów interwencji w formie płatności bezpośrednich, rodzajów interwencji w niektórych sektorach oraz rozwoju obszarów wiejskich i rocznych sprawozdań z realizacji celów, a także rozporządzenia (UE) 2021/2116 w odniesieniu do zawieszenia płatności, rocznego rozliczenia z realizacji celów oraz kontroli i kar |
| Data aktu: | 19/12/2025 |
| Data ogłoszenia: | 31/12/2025 |
| Data wejścia w życie: | 01/01/2026 |