Decyzja 98/527/WE,Euratom w sprawie postępowania w przypadkach nadużyć finansowych w zakresie podatku VAT (rozbieżności między teoretycznymi wpływami z podatku VAT i rzeczywistymi wpływami z podatku VAT) dla celów zbiorczej rachunkowości narodowo-gospodarczej

DECYZJA KOMISJI
z dnia 24 lipca 1998 r.
w sprawie postępowania w przypadkach nadużyć finansowych w zakresie podatku VAT (rozbieżności między teoretycznymi wpływami z podatku VAT i rzeczywistymi wpływami z podatku VAT) dla celów zbiorczej rachunkowości narodowo-gospodarczej

(notyfikowana jako dokument nr C(1998) 2202)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(98/527/WE, Euratom)

(Dz.U.UE L z dnia 21 sierpnia 1998 r.)

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej,

uwzględniając dyrektywę Rady 89/130/EWG, Euratom z dnia 13 lutego 1989 r. w sprawie harmonizacji obliczania produktu narodowego brutto w cenach rynkowych (1), w szczególności jej art. 1,

a także mając na uwadze, co następuje:

decyzja Komisji 94/168/WE, Euratom z dnia 22 lutego 1994 r. w sprawie środków, które należy podjąć należy w celu wykonania dyrektywy Rady 89/130/EWG, Euratom w sprawie harmonizacji obliczania produktu narodowego brutto w cenach rynkowych (2) dotyczy w szczególności uchylania się od zobowiązań podatkowych, lecz nie określa jednoznacznie, jak należy postępować w przypadkach uchylania się od podatku VAT; dlatego właściwe jest określenie w jaki sposób należy postępować w przypadkach uchylania się od podatku VAT;

w celu zapewnienia wyczerpujących prognoz ich PKB i PNB zgodnie z dyrektywą 89/130/EWG, Euratom, Państwa Członkowskie muszą dostosować te prognozy w taki sposób, aby uwzględnić uchylanie się od podatku VAT;

dostosowanie odnosi się do takiego przypadku rozbieżności między teoretycznymi wpływami z podatku VAT i rzeczywistymi wpływami z podatku VAT, który dotyczy uszczuplenia podatku w wyniku uchylania się od podatku z wyłączeniem porozumienia z nabywcą ("bez współudziału");

środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią komitetu ustanowionego na mocy art. 6 dyrektywy 89/130/EWG, Euratom,

PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:

Artykuł  1

Państwa Członkowskie wyliczają wartość podatku VAT uszczuplonego w wyniku uchylania się od podatku "bez współudziału" poprzez zastosowanie metod wymienionych w Załączniku do niniejszej decyzji.

Do celów powyższego obliczenia Państwa Członkowskie ustalają teoretyczne wpływy z podatku VAT i rzeczywiste wpływy z podatku VAT oraz obliczają rozbieżność między tymi dwiema kwotami poprzez zastosowanie poniższego wzoru:

Uchylanie się "bez współudziału" =

Teoretyczne wpływy z podatku VAT minus rzeczywiste wpływy z podatku VAT minus różnice czasowe minus niewypłacalność minus utracony przychód (uchylanie się "ze współudziałem")

Państwa Członkowskie dostosowują, w razie konieczności, kwotę wartości dodanej zawartą w ich prognozach PKB i PNB dokonanych zgodnie z dyrektywą 89/130/EWG, Euratom poprzez dodanie do niej wartości obliczonej przy użyciu powyższego wzoru uchylania się "bez współudziału".

Artykuł  2

W celu dokonania dostosowania określonego w art. 1 Państwa Członkowskie mogą stosować metodę, która jest odpowiednikiem metody opisanej w art. 1 akapit pierwszy i która prowadzi do porównywalnych wyników.

Artykuł  3

Nie później niż dnia 1 października 1998 r. Państwa Członkowskie dostarczają Komisji wyjaśnienie dotyczące stosowanych źródeł i metod oraz stanu wartości dokonanych dostosowań. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 (3), Komisja bada ważność stosowanych źródeł i metod oraz dokonanych dostosowań, jak również porównywalność uzyskanych wyników, w szczególności w przypadkach, gdy zgodnie z art. 2 nie była stosowana metoda opisana w art. 1 akapit pierwszy.

Termin dla nowych Państw Członkowskich (Austria, Finlandia i Szwecja) ustala się na dzień 1 października 1999 r.

Artykuł  4

Jeżeli Państwo Członkowskie potrafi wykazać przed Komisją, że równoważne obliczenie zostało zawarte w jego rachunkach, art. 1 nie ma zastosowania. Każde Państwo Członkowskie, które chce skorzystać z tej możliwości dostarcza Komisji pełną dokumentację do dnia 1 października 1998 r. (termin dla Austrii, Finlandii i Szwecji: dzień 1 października 1999 r.).

Komisja informuje Komitet PNB o wyniku wdrażania niniejszej decyzji oraz, w szczególności, o metodach zastosowanych przez Państwa Członkowskie.

Artykuł  5

Niniejsza decyzja skierowana jest do Państw Członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 24 lipca 1998 r.

W imieniu Komisji
Yves-Thibault DE SILGUY
Członek Komisji

______

(1) Dz.U. L 49 z 21.2.1989, str. 26.

(2) Dz.U. L 77 z 19.3.1994, str. 51.

(3) Dz.U. L 155 z 7.6.1989, str. 1.

ZAŁĄCZNIK

Wartość podatku VAT uszczuplonego w wyniku uchylania się bez porozumienia z nabywcą ("bez współudziału") oblicza się przy pomocy dwóch poniższych zmiennych:

1. wartość teoretycznych wpływów z podatku VAT;

2. rozbieżności pomiędzy teoretycznymi wpływami z podatku VAT i wpływami z podatku VAT rzeczywiście uzyskanymi w danym okresie.

Obliczanie teoretycznych wpływów z podatku VAT

Teoretycznymi wpływami z podatku VAT są kwoty podatku VAT, które zostałyby uzyskane, gdyby wszystkie jednostki podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT zapłaciły podatek zgodnie z przepisami.

Pierwszym etapem obliczania teoretycznych wpływów z podatku VAT jest doprowadzenie do zgodności podstawy opodatkowania podatkiem VAT z obowiązującymi przepisami: innymi słowy, zidentyfikowanie wszystkich transakcji, objętych podatkiem VAT, który nie podlega odliczeniu. Ostateczne spożycie w gospodarstwach domowych traktuje się jako całkowicie objęte podatkiem VAT niepodlegającym odliczeniu, podczas gdy inne rodzaje zużycia muszą zostać podzielone według stopnia, w jakim są objęte podatkiem VAT niepodlegającym odliczeniu. Obliczenia tego dokonuje się przy użyciu dostępnych najbardziej zdezagregowanych danych rachunków narodowych. Podstawa opodatkowania podatkiem VAT jest obliczana w świetle wszystkich aktualnych przepisów i zasad regulujących podatek VAT.

Drugim krokiem jest zastosowanie właściwej stawki podatku VAT do każdej transakcji stanowiącej podstawę opodatkowania podatkiem VAT, określonej według poprzedniego ustępu. Należy stosować stawki podatku VAT obowiązujące w roku, dla którego została obliczona podstawa podatku VAT. Teoretyczne wpływy z podatku VAT są obliczane w świetle wszystkich aktualnych ustaw i przepisów regulujących podatek VAT.

Obliczenia rozbieżności pomiędzy teoretycznymi wpływami z podatku VAT i wpływami z podatku VAT rzeczywiście uzyskanymi w okresie referencyjnym

Rozbieżności pomiędzy teoretycznymi wpływami z podatku VAT (obliczonymi w świetle wszystkich aktualnych ustaw i przepisów) a rzeczywistymi wpływami z podatku VAT obejmują cztery składniki:

1. różnice czasowe pomiędzy danymi skarbowymi i danymi zawartymi w rachunkach narodowych;

2. umorzenia ad hoc przez władze podatkowe niektórych roszczeń z tytułu podatku VAT w przypadkach niewypłacalności;

3. uchylanie się od podatku w porozumieniu z nabywcą (ze współudziałem) (przypadki, w których nabywca nie płaci podatku VAT sprzedawcy);

4. uchylania się od podatku bez porozumienia z nabywcą (bez współudziału) (przypadki, w których nabywca płaci podatek VAT sprzedawcy, lecz ten ostatni nie przekazuje go władzom podatkowym).

W rezultacie wartość uszczuplenia podatku w wyniku uchylania się bez porozumienia z nabywcą "bez współudziału" powstaje po odjęciu wartości uszczuplenia podatku w wyniku uchylania się w porozumieniu z nabywcą "ze współudziałem" i wartości umorzeń związanych z niewypłacalnością od rozbieżności pomiędzy teoretycznymi wpływami z podatku VAT i rzeczywistymi wpływami z podatku VAT, z uwzględnieniem różnic czasowych pomiędzy transakcją powodującą powstanie obowiązku podatkowego z tytułu podatku VAT i pobraniem wpływów z podatku VAT przez władze podatkowe.

Uchylanie się "bez współudziału" = Teoretyczne wpływy z podatku VAT minus rzeczywiste wpływy z podatku VAT minus różnice czasowe minus niewypłacalność minus utracone wpływy (Uchylanie się "ze współudziałem")

Rzeczywistymi wpływami z podatku VAT są kwoty rzeczywiście pobrane przez władze podatkowe w okresie, do którego odnosi się obliczenie teoretycznych wpływów z podatku VAT.

Korekty uwzględniające różnice czasowe mają na celu skorygowanie wpływów w taki sposób, aby uwzględnić fakt, że niektóre płatności podatku VAT dokonywane w roku bieżącym n) dotyczą roku poprzedniego (n - 1), oraz że część podatku VAT płatnego za rok n w rzeczywistości nie jest pobrana aż do następnego roku (n + 1).

Mogą wystąpić sytuacje, gdy aktualne przepisy uprawniają władze podatkowe do umarzania ad hoc roszczeń z tytułu podatku VAT w przypadkach niewypłacalności. W takich sytuacjach wartość umorzeń należy odjąć od różnicy między teoretycznymi wpływami z podatku VAT a rzeczywistymi wpływami z podatku VAT (o ile nie została ona już wzięta pod uwagę w obliczeniu teoretycznych wpływów z podatku VAT).

W celu obliczenia wartości uszczuplenia podatku w wyniku uchylania się "ze współudziałem", należy brać pod uwagę tylko te elementy działalności, w odniesieniu do których dokonano dostosowania uwzględniającego nie zgłoszone nakłady pracy (brak zapisu w ewidencjach statystycznych dla jednostek czynnych gospodarczo).

Przy wykorzystaniu tej metody, stosując korekty niezgłoszonych nakładów pracy, dokonanych uprzednio w odniesieniu do wyników gałęzi działalności gospodarczej oraz mnożąc odpowiednie kwoty dodatkowej sprzedaży (niezgłoszonej sprzedaży) przez właściwe stawki podatku VAT, możliwe jest oszacowanie wartości "utraconych" wpływów z podatku VAT, których organy podatkowe zostały pozbawione skutkiem uchylania się "ze współudziałem".

Przykładowo, jeżeli po dokonaniu dostosowania uwzględniającego niezgłoszone nakłady pracy prognoza wielkości spożycia w gospodarstwach domowych danego wyrobu z wyłączeniem podatku VAT wzrasta o 15 % oraz jeżeli stawka podatku VAT stosowana do zakupów tego wyrobu wynosi 18,6 %, wówczas kwotę należną władzom podatkowym można obliczyć w następujący sposób:

Utracone wpływy z podatku VAT wynikające z uchylania się od podatku "ze współudziałem" = wartość sprzedaży wyrobu przed dostosowaniem × 15 % × 18,6 %.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.UE.L.1998.234.39

Rodzaj: Decyzja
Tytuł: Decyzja 98/527/WE,Euratom w sprawie postępowania w przypadkach nadużyć finansowych w zakresie podatku VAT (rozbieżności między teoretycznymi wpływami z podatku VAT i rzeczywistymi wpływami z podatku VAT) dla celów zbiorczej rachunkowości narodowo-gospodarczej
Data aktu: 24/07/1998
Data ogłoszenia: 21/08/1998
Data wejścia w życie: 01/05/2004, 27/07/1998