Trwają prace nad nowelą ustawy regulującej funkcjonowanie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Zmiany dotyczą m.in. powoływania władz NCBR, instytutów badawczych, Sieci Łukasiewicz i Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej. Instytucje po zmianach mają działać szybciej i skuteczniej, ale może się to odbyć kosztem transparentności.

Ministerstwo Nauki opracowało projekt rozporządzenia umożliwiający jednostkom zwolnionym z ewaluacji działalności naukowej złożenie wniosku o objęcie tą procedurą w późniejszym terminie. Jak wskazują eksperci, objęcie ewaluacją może być dla uczelni bardzo korzystne. Pytanie jednak, czy fakt, że ktoś się spóźnił, jest powodem do zmiany zasad.

Resort nauki przeznaczył dodatkowe 60 mln zł na zakup specjalistycznej aparatury badawczej. Jak zapowiedział wiceminister Marek Gzik, w najbliższym czasie ma zapaść decyzja, ile z pozytywnie ocenionych projektów z tegorocznego konkursu otrzyma wsparcie z tej puli.

8 listopada 2025 roku zmarł prof. dr hab. Andrzej Wasilewski, emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla wymiaru sprawiedliwości.

Ministerstwo Nauki zapowiada uruchomienie w drugiej połowie 2026 roku programu doskonałościowego „Rozwój Instytutów Naukowych”, który ma wspierać jednostki Polskiej Akademii Nauk. Program, o rocznym budżecie około 60 mln zł, będzie odpowiednikiem inicjatywy dla uczelni, lecz w zmodyfikowanej formule dostosowanej do instytutów PAN.

Okres nauki w szkole wyższej na jednym kierunku jest okresem nieskładkowym pod warunkiem ukończenia tej nauki, w wymiarze określonym w programie studiów – przypomina MRPiPS. I podkreśla, że uczestnicy dziennych studiów podyplomowych znajdują się jakościowo w innej sytuacji niż osoby, które odbywały inne formy kształcenia dorosłych, wymienione jako okresy nieskładkowe w ustawie emerytalnej.

Odmowa rektora wznowienia studiów na Uniwersytecie Warszawskim podlega kognicji sądów administracyjnych. Błędnie jednak sąd I instancji uznał, że przyjmuje formę decyzji administracyjnej – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie byłego studenta prawa. Oznacza to, że sprawy wznawiania studiów są sprawami załatwianymi w innej formie niż decyzja administracyjna, tj. w formie rozstrzygnięcia.

Senat złożył projekt ustawy, który ma dopuścić możliwość używania języków obcych w konkursach na badania naukowe i prace rozwojowe, przy jednoczesnym rozszerzeniu obowiązku stosowania języka polskiego w postępowaniach o uzyskanie dofinansowania projektów z funduszy europejskich – poza samą procedurą wyboru projektu – również na etapie zawierania umowy, ewaluacji wykonania tej umowy oraz postępowania odwoławczego.

Państwowy nadzór nad uczelniami powinien zostać wzmocniony - ocenia prorektor Uniwersytetu Warszawskiego prof. Maciej Raś. Podkreśla jednocześnie potrzebę tworzenia na uczelniach własnych kodeksów etycznych regulujących relacje w środowisku akademickim oraz sposób prowadzenia badań.

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego planuje wprowadzenie regulacji epizodycznych, które mają złagodzić skutki drugiej ewaluacji jakości działalności naukowej. Nowe przepisy pozwolą uczelniom i instytucjom naukowym zachować część dotychczasowych uprawnień mimo obniżenia kategorii naukowej. Konsultacje projektu potrwają do 21 listopada 2025 r.

W uczelniach publicznych uczyło się 63,9 proc. ogólnej liczby studentów. Najczęściej wybierano kierunki z podgrupy: biznesu i administracji (17,8 proc. ogólnej liczby studentów), medycznej (13,2 proc.) oraz społecznej (12,7 proc.) - wynika z danych GUS na temat szkolnictwa wyższego. Ponad połowę ogółu studentów stanowiły kobiety.

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z wynikami ewaluacji jakości działalności naukowej za lata 2022–2025 (UDER93). Tym samym rozpoczął się proces jego uzgodnień, konsultacji i opiniowania, który potrwa najbliższe trzy tygodnie.

Choć równość płci od lat pozostaje jednym z priorytetów Europejskiej Przestrzeni Badawczej, realne postępy wciąż są niewystarczające. Najnowsze dane z europejskiej strony OPI PIB pokazują, że między ambitnymi deklaracjami a ich wdrażaniem w nauce i innowacjach nadal istnieje wyraźna luka — szczególnie jeśli chodzi o mierzalne cele, przeciwdziałanie przemocy ze względu na płeć i awanse kobiet na najwyższe stanowiska naukowe.

Kara upomnienia nakładana przez rektora na nauczyciela akademickiego, choć jest najłagodniejszą sankcją dyscyplinarną, w praktyce może w jednej chwili pozbawić mandatu w senacie uczelni czy uniemożliwić kandydowanie na rektora. Problem w tym, że przepisy nie przesądzają jednoznacznie, czy decyzja rektora jest natychmiast wykonalna. Spór ten wywołuje coraz więcej kontrowersji w środowisku akademickim - pisze Zuzanna Miąsko, adwokat w Kancelarii Dubois i Wspólnicy.

15 października 2025 r. zostało zawarte porozumienie pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim, Wydziałem Prawa i Administracji, a Sądem Arbitrażowym przy Krajowej Izbie Gospodarczej z siedzibą w Warszawie. W praktyce ma to polegać m.in. na organizacji wspólnych konferencji, seminariów i szkoleń, wymianie materiałów informacyjnych i publikacji, ale także przyjmowaniu studentów na praktyki i staże.

Uprzejmie proszę, aby w przygotowywanych przez Państwa pracach naukowych, znalazły się odwołania do artykułów opublikowanych w czasopismach uniwersytetu – apeluje prorektor jednej z uczelni, sugerując, że niedostosowanie się do tych warunków może skutkować nieotrzymaniem finansowania. Jest to praktyka wątpliwa, choć nie nielegalna - nie ma na razie jasnej strategii walki z tego typu "kartelami publikacyjnymi".

2 października 2025 r. minister nauki i szkolnictwa wyższego ogłosił ustanowienie nowego przedsięwzięcia pod nazwą „ScalePL”. To program, który ma na celu zacieśnienie współpracy między polskimi uczelniami a partnerami z Doliny Krzemowej – światowego centrum innowacji, technologii i przedsiębiorczości. Projekt ten stanowi kolejny krok w kierunku umiędzynarodowienia polskiej nauki oraz promocji rodzimej innowacyjności na globalnej arenie.

Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek zapowiedział w Szczecinie, że w budżecie państwa na 2026 rok zostaną wprowadzone przesunięcia zwiększające finansowanie nauki. Politycy Lewicy proponują, by część środków przeznaczonych na obronność – około 1 proc. z 200 mld zł – trafiła na badania i rozwój.

Sądy administracyjne nie mają uprawnień do nakazywania uczelni wystawienia określonej oceny, ponieważ byłoby to równoznaczne z ingerencją w proces dydaktyczny, który leży w gestii autonomii uczelni - wskazuje prof. Grzegorz Krawiec w polemice do orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wypracowanie nowelizacji ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce to kwestia następnego roku akademickiego. W tym roku najważniejsze zmiany to wprowadzenie e-dyplomu, realizacja budowy i modernizacji akademików z Funduszu Dopłat oraz mniejsze sprawy realizowane w ramach tzw. pakietu deregulacyjnego.