Organizowanie usług w ramach działalności pozaoperacyjnej przedsiębiorstw państwowych.

ZARZĄDZENIE
PRZEWODNICZĄCEGO KOMITETU DROBNEJ WYTWÓRCZOŚCI I MINISTRA GOSPODARKI KOMUNALNEJ
z dnia 16 kwietnia 1965 r.
w sprawie organizowania usług w ramach działalności pozaoperacyjnej przedsiębiorstw państwowych.

Na podstawie § 5 ust. 1 pkt 6 i ust. 5 uchwały nr 402 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1963 r. w sprawie działalności pozaoperacyjnej o charakterze socjalno-bytowym przedsiębiorstw państwowych (Monitor Polski Nr 95, poz. 444) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Przedsiębiorstwa państwowe mogą w ramach działalności pozaoperacyjnej o charakterze socjalno-bytowym organizować przyzakładowe placówki świadczenia usług dla zatrudnionych w nich pracowników, zwane dalej "zakładami usługowymi". Zakłady usługowe powinny być organizowane dla świadczenia niektórych typowych usług pierwszej potrzeby, jak krawiectwo, szewstwo, fryzjerstwo, pralnictwo, łaziennictwo i innych, określonych jako usługi dla ludności w załączniku nr 1 do uchwały nr 194 Rady Ministrów z dnia 9 czerwca 1960 r. w sprawie rozwoju usług dla ludności w latach 1961-1965 (Monitor Polski z 1960 r. Nr 55, poz. 262, z 1961 r. Nr 21, poz. 99 i z 1963 r. Nr 13, poz. 68).
2.
Zamiast zakładów usługowych mogą być organizowane przez jednostki wyspecjalizowane przyzakładowe punkty przyjmowania przedmiotów do napraw lub innych usług (punkty przyjęć) wykonywanych przez te jednostki, działające na zewnątrz zakładu pracy.
§  2.
1.
Organizowanie świadczenia usług w ramach działalności pozaoperacyjnej przez przedsiębiorstwa państwowe powinno następować przede wszystkim w drodze powierzenia prowadzenia zakładów usługowych państwowym i spółdzielczym jednostkom gospodarczym wyspecjalizowanym w prowadzeniu działalności usługowej, obejmującym swoim zasięgiem działania teren, na którym jest zlokalizowane przedsiębiorstwo. Przedsiębiorstwa państwowe prowadzące dotychczas działalność usługową we własnym zakresie mogą powierzyć jej prowadzenie jednostkom wyspecjalizowanym.
2.
W razie braku jednostek wyspecjalizowanych na danym terenie (ust. 1) lub niezaspokajania przez nie istniejących potrzeb albo gdy inne względy przemawiają za prowadzeniem zakładu usługowego przez przedsiębiorstwo państwowe we własnym zakresie, przedsiębiorstwo to może podjąć bezpośrednią działalność w zakresie świadczenia usług na zasadach ustalonych uchwałą nr 402 Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 1963 r. w sprawie działalności pozaoperacyjnej o charakterze socjalno-bytowym przedsiębiorstw państwowych (Monitor Polski Nr 95, poz. 444) oraz na zasadach niniejszego zarządzenia.
3.
W razie prowadzenia przez przedsiębiorstwa państwowe działalności usługowej w ramach działalności pozaoperacyjnej o charakterze socjalno-bytowym w rozmiarach nie uzasadniających zorganizowania odrębnego zakładu usługowego, przedsiębiorstwa te obowiązane są w ramach prowadzonej działalności pozaoperacyjnej do wyodrębnienia kosztów i dochodów każdego rodzaju świadczonych usług.
§  3.
1.
Powierzenie prowadzenia działalności usługowej wyspecjalizowanej jednostce organizacyjnej następuje na podstawie umowy zawartej przez przedsiębiorstwo z jednostką wyspecjalizowaną, określającej wzajemne prawa i obowiązki stron. Zawarcie takiej umowy w zakresie usług pralniczych i łazienniczych wymaga uzyskania uprzednio zgody organu do spraw gospodarki komunalnej prezydium rady narodowej, na której terenie jednostka wyspecjalizowana prowadzi działalność usługową. Warunki zawartej umowy pomiędzy przedsiębiorstwem państwowym a jednostką wyspecjalizowaną nie mogą przewidywać dofinansowania działalności jednostki organizującej usługi, z wyjątkiem wypadku przewidzianego w ust. 2.
2.
W celu umożliwienia jednostce wyspecjalizowanej zorganizowania działalności usługowej i zapewnienia rentowności w granicach do 5% przedsiębiorstwo powierzające takiej jednostce organizację usług poza przydzieleniem jej odpowiedniego lokalu na zakład usługowy i przystosowaniem go do wykonywania danego rodzaju usług (z wyjątkiem wyposażenia) może przez okres do 1 roku (okres rozruchu) pokrywać całkowicie lub częściowo koszty używania tego lokalu (czynsz, opał, energia elektryczna, utrzymanie czystości itp.) w razie niemożności osiągnięcia przez jednostkę wyspecjalizowaną określonego minimum rentowności prowadzonej przez nią działalności usługowej. W wyjątkowo uzasadnionych wypadkach okres ten może być przedłużony najdalej do 3 lat.
3.
Przepis ust. 2 nie dotyczy przedsiębiorstw podległych i nadzorowanych przez Ministra Rolnictwa, z wyjątkiem postanowień dotyczących przydzielenia odpowiedniego lokalu i przystosowania go do wykonywania danego rodzaju usług oraz pokrywania opłat z tytułu czynszu za używanie lokalu, jednak nie dłużej niż przez okres jednego roku.
§  4.
1.
Usługi wykonywane przez wydziały działalności podstawowej bądź pomocniczej przedsiębiorstwa, polegające na wykonywaniu remontów bieżących i konserwacji lokali, maszyn i urządzeń zakładów usługowych prowadzonych w ramach działalności pozaoperacyjnej oraz na dostawie energii elektrycznej, wody, gazu, pary itp. na rzecz tych zakładów, powinny być rozliczane według kosztów własnych obliczonych na zasadach obowiązujących przedsiębiorstwo.
2.
Usługi wykonywane przez zakłady usługowe, prowadzone bezpośrednio przez przedsiębiorstwo w ramach działalności pozaoperacyjnej, na rzecz działalności operacyjnej tych przedsiębiorstw lub innych przedsiębiorstw i jednostek powinny być rozliczane zgodnie z obowiązującymi cenami i taryfami.
3.
W przedsiębiorstwach, w których świadczenie usług stanowi ich działalność podstawową lub pomocniczą, nie zalicza się do działalności pozaoperacyjnej usług świadczonych pracownikom przedsiębiorstwa. Usługi te powinny być traktowane jako usługi świadczone na zewnątrz przedsiębiorstwa na zasadach ogólnie obowiązujących.
§  5.
1.
Przy prowadzeniu zakładu usługowego bezpośrednio przez przedsiębiorstwo państwowe w ramach działalności pozaoperacyjnej mają zastosowanie obowiązujące przepisy dotyczące prowadzenia działalności usługowej przez jednostki gospodarki uspołecznionej, a w szczególności przepisy w zakresie:
1)
posiadania przez osoby wykonujące usługi odpowiednich kwalifikacji,
2)
nieprzekraczania ogólnie obowiązujących cenników usług, z tym że ceny niższe od ogólnie obowiązujących można stosować tylko w razie rentowności zakładu usługowego.
2.
Przedsiębiorstwa państwowe prowadzące bezpośrednio zakłady usługowe powinny stosować do pracowników zatrudnionych w poszczególnych rodzajach tej działalności takie zasady wynagradzania, jakie obowiązują w państwowych lub spółdzielczych jednostkach organizacyjnych prowadzących działalność usługową danego rodzaju.
§  6.
Przedsiębiorstwa państwowe, zainteresowane ułatwieniem świadczenia usług dla zatrudnionych w nich pracowników, powinny występować z postulatami w tym zakresie do wydziałów przemysłu, wydziałów gospodarki komunalnej prezydiów powiatowych (miejskich) rad narodowych, które zgodnie z zarządzeniem nr 32 Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 lutego 1961 r. w sprawie zakresu i sposobu koordynacji działalności usługowej (Monitor Polski Nr 22, poz. 105) koordynują działalność jednostek gospodarczych w dziedzinie usług dla ludności, oraz bezpośrednio do jednostek prowadzących działalność usługową.
§  7.
W celu ułatwienia organizowania działalności usługowej w przedsiębiorstwach państwowych jednostki wyspecjalizowane prowadzące działalność usługową powinny występować do zlokalizowanych na ich terenie działania dużych zakładów pracy z propozycjami uruchomienia w nich odpowiednich placówek usługowych. Propozycje uruchomienia placówek usługowych w zakresie usług pralniczych i łazienniczych powinny być kierowane za pośrednictwem organów do spraw gospodarki komunalnej, wymienionych w § 6.
§  8.
Kontrolę działalności zakładów usługowych prowadzonych bezpośrednio przez przedsiębiorstwa w ramach działalności pozaoperacyjnej sprawują jednostki nadrzędne przedsiębiorstw oraz organy prezydiów rad narodowych, powołane do koordynacji działalności usługowej na rzecz ludności.
§  9.
Dla usług, o których mowa w § 1 ust. 1, wykonywanych w ramach działalności pozaoperacyjnej, przedsiębiorstwa prowadzą ewidencję kosztów i dochodów w podziale na poszczególne rodzaje usług. Ewidencja kosztów powinna co najmniej uwzględniać następujące elementy: płace i ubezpieczenia, materiały, amortyzacja, pozostałe koszty; w ewidencji dochodów powinny być wyodrębnione dochody od ludności.
§  10.
Sprawozdawczość finansową z działalności pozaoperacyjnej przedsiębiorstwa sporządzają zgodnie z instrukcjami Głównego Urzędu Statystycznego.
§  11.
Ministerstwa nadzorujące przedsiębiorstwa prowadzące działalność usługową w zakresie objętym niniejszym zarządzeniem (w tym również w zakresie usług pralniczych i łazienniczych) przedstawiają Komitetowi Drobnej Wytwórczości roczne analizy opisowe z tej działalności, uwzględniające poszczególne rodzaje usług prowadzonych przez przedsiębiorstwa państwowe, w terminie przewidzianym dla sprawozdawczości finansowej.
§  12.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1965.22.108

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Organizowanie usług w ramach działalności pozaoperacyjnej przedsiębiorstw państwowych.
Data aktu: 16/04/1965
Data ogłoszenia: 06/05/1965
Data wejścia w życie: 06/05/1965