Podstawa wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokość składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA PRACY, PŁAC I SPRAW SOCJALNYCH ORAZ MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO I USŁUG
z dnia 15 grudnia 1972 r.
w sprawie podstawy wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokości składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.

Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Podstawę wymiaru emerytury, rent i składek określonych w ustawie z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) stanowią miesięcznie następujące kwoty:
W miejscowości wykonywania rzemiosła Dla rzemieślników wykonujących rzemiosła zaliczone do kategorii Dla osób współpracujących z rzemieślnikami wykonującymi wszystkie rodzaje rzemiosł zł
strefa wielkość miejscowości pierwszej zł drugiej zł
1 2 3 4 5
I W gminie 1.200 1.500 1.000
II Do 20.000 mieszkańców, nie wchodzącej w skład gminy 1.400 1.900 1.100
III Powyżej 20.000 do 50.000 mieszkańców 1.800 2.300 1.200
IV Powyżej 50.000 do 150.000 mieszkańców 2.200 2.800 1.400
V Powyżej 150.000 do 300.000 mieszkańców 2.600 3.400 1.700
VI Powyżej 300.000 mieszkańców 3.000 4.000 2.000
2.
Dla osoby współpracującej z rzemieślnikiem, która nie ukończyła 18 lat życia, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się połowę odpowiedniej kwoty określonej w piątej kolumnie tablicy, zawartej w ust. 1.
3.
Wykaz rzemiosł zaliczonych do pierwszej kategorii zawiera załącznik nr 1 do rozporządzenia. Rzemiosła nie wymienione w tym załączniku zalicza się do kategorii drugiej.
§  2.
1.
Na wniosek izby rzemieślniczej uwzględniający rodzaj i miejsce wykonywania rzemiosła lub inne szczególne okoliczności - oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może obniżać na okresy nie dłuższe niż 2 lata kwotę podstawy wymiaru składki określoną w § 1 ust. 1 dla rzemieślnika, nie więcej jednak niż do 50%.
2.
Liczba rzemieślników z obniżoną kwotą podstawy wymiaru nie może przekraczać 10% liczby rzemieślników objętych ubezpieczeniem społecznym.
3.
Kwotę podstawy wymiaru składek obniża się od miesiąca następującego po wydaniu decyzji w sprawie obniżenia.
§  3.
1.
Za podstawę wymiaru emerytury i renty inwalidzkiej przyjmuje się przeciętną miesięczną kwotę (§ 1 ust. 1 i § 2 ust. 1) z okresu ostatnich:
1)
5 lat ubezpieczenia, jeśli chodzi o emeryturę,
2)
3 lat ubezpieczenia, jeśli chodzi o rentę inwalidzką.
2.
Za podstawę wymiaru renty rodzinnej przyjmuje się:
1)
w razie śmierci rzemieślnika lub osoby współpracującej z rzemieślnikiem - przeciętną miesięczną kwotę z okresu ostatnich 3 lat ubezpieczenia zmarłego,
2)
w razie śmierci osoby mającej ustalone prawo do emerytury lub renty inwalidzkiej - kwotę, która stanowiła podstawę wymiaru emerytury lub renty.
3.
Jeżeli ubezpieczenie trwało krócej niż 5 lat lub 3 lata (ust. 1 i 2 pkt 1) za podstawę wymiaru emerytury lub renty przyjmuje się przeciętną miesięczną kwotę z faktycznego okresu ubezpieczenia.
§  4.
Składka na ubezpieczenie społeczne za rzemieślników i osoby z nimi współpracujące, liczona od kwoty stanowiącej podstawę wymiaru składek wynosi:
1)
13% - od rzemieślników wykonujących rzemiosła wymienione w wykazie, stanowiącym załącznik nr 2 do rozporządzenia,
2)
16% - od rzemieślników, wykonujących pozostałe rzemiosła.
§  5.
Składka na ubezpieczenie społeczne za rzemieślników i osoby współpracujące z rzemieślnikami, którzy uprawnieni są do korzystania ze świadczeń społecznych zakładów służby zdrowia na podstawie innych tytułów, wynosi:
1)
10% w wypadkach określonych w § 4 pkt 1,
2)
13% w wypadkach określonych w § 4 pkt 2.
§  6.
Końcówki kwot składek w groszach zaokrągla się do pełnego złotego w dół, gdy końcówka jest mniejsza niż 50 groszy, i w górę, gdy wynosi co najmniej 50 groszy.
§  7.
Ilekroć w innych przepisach o ubezpieczeniu społecznym mowa jest o rzemieślnikach lub zakładach rzemieślniczych świadczących usługi dla ludności lub rolnictwa - rozumie się przez to rzemieślników lub zakłady rzemieślnicze, wykonujące rzemiosła, określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
§  8.
Tracą moc:
1)
rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 24 czerwca 1965 r. w sprawie podstawy wymiaru rent i wysokości składek na ubezpieczenie społeczne rzemieślników (Dz. U. z 1965 r. Nr 27, poz. 180 i z 1967 r. Nr 6, poz. 25),
2)
rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z dnia 22 czerwca 1965 r. w sprawie zasad uznawania rzemieślników za świadczących usługi dla ludności lub rolnictwa oraz określenia działalności rzemieślników zrównanej z działalnością usługową w zakresie uprawnień rentowych (Dz. U. Nr 26, poz. 178).
§  9.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1973 r.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK Nr 1

WYKAZ RZEMIOSŁ ZALICZONYCH DO PIERWSZEJ KATEGORII

Rzemiosła metalowe:

- kowalstwo,

- rusznikarstwo,

- ślusarstwo usługowe.

Rzemiosła precyzyjne:

- zegarmistrzostwo.

Rzemiosła w zakresie środków transportu:

- mycie oraz smarowanie samochodów i motocykli oraz inne drobne usługi nie związane z ich naprawą.

Rzemiosła chemiczne:

- wulkanizatorstwo.

Rzemiosła w zakresie materiałów budowlanych:

- garncarstwo,

- wydobywanie i przerób kamienia,

- wydobywanie piasku, pospółki i żwiru,

- wytwarzanie wyrobów z kruszyw i surowców mineralnych,

- wydobywanie oraz przerób gipsu, kamienia wapiennego i kredy.

Rzemiosła drzewne:

- bednarstwo,

- kołodziejstwo,

- koszykarstwo,

- rzeźbiarstwo w drewnie,

- tartacznictwo,

- tokarstwo w drewnie,

- wytwarzanie mioteł, wyrobów z gałęzi, słomy.

Rzemiosła papiernicze:

- introligatorstwo,

- wytwarzanie wycinanek i ozdób z papieru,

- wytwarzanie opakowań z papieru i tektury.

Rzemiosła włókiennicze:

- dekatyzowanie,

- dziewiarstwo na drutach i szydełkach,

- gręplarstwo,

- hafciarstwo,

- koronkarstwo,

- powroźnictwo,

- repasacja pończoch,

- wyrób filców bitych,

- wytwarzanie pasmanterii.

Rzemiosła odzieżowe:

- cerowanie i naprawa odzieży, obciąganie guzików, okrętkowanie,

- czapnictwo,

- gorseciarstwo,

- kapelusznictwo męskie,

- krawiectwo damskie ciężkie miarowe,

- krawiectwo damskie lekkie,

- krawiectwo męskie miarowe,

- mereżkowanie, plisowanie,

- modniarstwo.

Rzemiosła skórzane:

- cholewkarstwo,

- pantoflarstwo i trepiarstwo,

- rękawicznictwo,

- rymarstwo,

- szewstwo miarowe,

- szewstwo naprawkowe,

- szewstwo ortopedyczne.

Rzemiosła spożywcze:

- młynarstwo (usługowy przemiał i przerób zbóż),

- przemiał zbóż w wiatrakach i usługowe śrutowanie zbóż,

- wytłaczanie oleju,

- wytwarzanie waty z cukru.

Rzemiosła różne przemysłowe:

- lutnictwo,

- ortopedyka,

- sitarstwo,

- wytwarzanie abażurów,

- wytwarzanie galanterii z kości, rogu oraz surowców miejscowych i odpadowych,

- wytwarzanie instrumentów dętych,

- wytwarzanie instrumentów harmoniowych i fortepianowych,

- wytwarzanie instrumentów perkusyjnych,

- wytwarzanie wieńców i sztucznych kwiatów.

Rzemiosła budowlane:

- brukarstwo,

- ciesielstwo,

- dekarstwo,

- odgrzybianie budynków,

- studniarstwo,

- zduństwo.

Rzemiosła w zakresie gospodarki mieszkaniowej i komunalnej:

- kominiarstwo,

- maglowanie,

- pranie pierza i puchu,

- pranie, prasowanie, prężenie firanek,

- urządzanie i utrzymywanie zieleńców.

Rzemiosła w zakresie turystyki i wypoczynku:

- prowadzenie stanic wodnych, domów wycieczkowych, schronisk turystycznych,

- prowadzenie zagród turystycznych, minicampingów, pól namiotowych.

Różne rzemiosła nieprzemysłowe:

- fryzjerstwo,

- fotografowanie,

- manicure, pedicure.

ZAŁĄCZNIK Nr 2

WYKAZ RZEMIOSŁ, KTÓRYCH WYKONYWANIE UPRAWNIA DO OPŁACANIA 13% SKŁADKI NA UBEZPIECZENIE SPOŁECZNE RZEMIEŚLNIKÓW

Rzemiosła metalowe:

- blacharstwo,

- kowalstwo,

- rusznikarstwo,

- ślusarstwo usługowe.

Rzemiosła precyzyjne:

- mechanika precyzyjna,

- mechanika maszyn biurowych,

- optyka,

- wytwarzanie i naprawa wag,

- zegarmistrzostwo.

Rzemiosła w zakresie środków transportu:

- blacharstwo pojazdowe,

- lakiernictwo pojazdowe,

- mechanika pojazdowa,

- mycie oraz smarowanie samochodów i motocykli oraz inne drobne usługi nie związane z ich naprawą.

Rzemiosła elektrotechniczne i elektroniczne:

- elektromechanika,

- elektromechanika chłodnicza,

- tele- i radiomechanika.

Rzemiosła chemiczne:

- wulkanizatorstwo.

Rzemiosła w zakresie materiałów budowlanych:

- betoniarstwo,

- garncarstwo,

- sztukatorstwo,

- wydobywanie i przerób kamienia,

- wydobywanie piasku, pospółki i żwiru,

- wytwarzanie wyrobów ceramicznych,

Rzemiosła szklarskie:

- szklarstwo,

- witrażownictwo.

Rzemiosła w zakresie ceramiki szlachetnej:

- ceramika szlachetna.

Rzemiosła drzewne:

- bednarstwo,

- kołodziejstwo,

- koszykarstwo,

- modelarstwo,

- pozłotnictwo,

- rzeźbiarstwo w drewnie,

- stolarstwo,

- szkutnictwo,

- tapicerstwo,

- tartacznictwo,

- tokarstwo w drewnie,

- wytwarzanie mioteł, wyrobów z gałęzi, słomy.

Rzemiosła papiernicze:

- introligatorstwo,

- wytwarzanie wycinanek i ozdób z papieru.

Rzemiosła włókiennicze:

- dekatyzowanie,

- dziewiarstwo na drutach i szydełkach,

- gręplarstwo,

- hafciarstwo,

- kilimiarstwo,

- koronkarstwo,

- malowanie na tkaninach ręczne,

- powroźnictwo,

- repasacja pończoch,

- tkactwo.

Rzemiosła odzieżowe:

- bieliźniarstwo,

- czapnictwo,

- gorseciarstwo,

- kapelusznictwo męskie,

- krawiectwo damskie lekkie, cerowanie i naprawa odzieży, obciąganie guzików, okrętkowanie, mereżkowanie, plisowanie,

- krawiectwo damskie ciężkie miarowe,

- krawiectwo męskie miarowe,

- modniarstwo.

Rzemiosła skórzane:

- cholewkarstwo,

- odświeżanie i renowacja wyrobów futrzarskich,

- odświeżanie i renowacja wyrobów skórzanych,

- rękawicznictwo,

- rymarstwo,

- szewstwo miarowe,

- szewstwo naprawkowe,

- szewstwo ortopedyczne.

Rzemiosła spożywcze:

- kuchmistrzostwo,

- młynarstwo (usługowy przemiał i przerób zbóż),

- przemiał zbóż w wiatrakach i usługowe śrutowanie zbóż,

- wędzenie ryb i mięsa usługowe,

- wytłaczanie oleju,

- wytwarzanie waty z cukru.

Różne rzemiosła przemysłowe:

- lutnictwo,

- organmistrzostwo,

- ortopedyka,

- parasolnictwo,

- usługowe ręczne malowanie szyldów,

- wytwarzanie abażurów,

- wytwarzanie galanterii z kości, rogu oraz surowców miejscowych i odpadowych,

- wytwarzanie instrumentów dętych,

- wytwarzanie instrumentów harmoniowych i fortepianowych,

- wytwarzanie instrumentów perkusyjnych,

- wytwarzanie wieńców i sztucznych kwiatów.

Rzemiosła budowlane:

- brukarstwo,

- ciesielstwo,

- dekarstwo,

- instalatorstwo elektryczne,

- instalatorstwo gazowe,

- instalatorstwo sanitarne i ogrzewania,

- malarstwo i tapeciarstwo,

- murarstwo,

- posadzkarstwo,

- studniarstwo,

- zduństwo.

Rzemiosła w zakresie obsługi rolnictwa:

- obsługa maszynowa produkcji rolniczej i ogrodniczej,

- usługi w zakresie utrzymania i pielęgnacji zwierząt,

- usługi w zakresie zwalczania szkodników roślin i zwierząt.

Rzemiosła w zakresie gospodarki mieszkaniowej i komunalnej:

- chemiczne czyszczenie i farbowanie,

- kominiarstwo,

- maglowanie,

- pranie pierza i puchu,

- pranie, prasowanie, prężenie firanek,

- urządzanie i utrzymywanie zieleńców.

Rzemiosła w zakresie ochrony zdrowia:

- usługi dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji.

Rzemiosła w zakresie turystyki i wypoczynku:

- prowadzenie pensjonatów, moteli, zajazdów,

- prowadzenie stanic wodnych, domów wycieczkowych, schronisk turystycznych,

- prowadzenie zagród turystycznych, minicampingów, pól namiotowych.

Różne rzemiosła nieprzemysłowe:

- fotografowanie,

- fryzjerstwo,

- kosmetyka,

- manicure, pedicure,

- usługi porządkowe (czyszczenie budynków i okien, sprzątanie wnętrz),

- wypożyczanie sprzętu i garderoby.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1972.55.381

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Podstawa wymiaru emerytury, rent i składek oraz wysokość składki na ubezpieczenie społeczne rzemieślników.
Data aktu: 15/12/1972
Data ogłoszenia: 30/12/1972
Data wejścia w życie: 01/01/1973