Zmiana przepisów dotyczących kary grzywny, kosztów i opłat sądowych w sprawach karnych.

USTAWA
z dnia 16 listopada 1960 r.
o zmianie przepisów dotyczących kary grzywny, kosztów i opłat sądowych w sprawach karnych.

Art.  1.

W kodeksie karnym wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 42:
a)
§ 1 i § 2 otrzymują brzmienie:

"§ 1. Grzywnę wymierzyć można w wysokości od 100 złotych do 1.000.000 złotych.

§ 2. Jeżeli przestępstwo popełniono z chęci zysku, sąd obok kary pozbawienia wolności, przepisanej w ustawie, wymierza grzywnę, chyba że skazanie na grzywnę nie byłoby celowe; jeżeli jednak sprawca osiągnął z takiego przestępstwa korzyść majątkową i czynem swym wyrządził szkodę - odstąpienie od wymierzenia grzywny dopuszczalne jest jedynie w razie wynagrodzenia szkody zrządzonej przestępstwem.",

b)
dodaje się nowy § 3 w brzmieniu:

"§ 3. Jeżeli sprawca przestępstwa wyrządził szkodę w mieniu społecznym, sąd może wymierzyć grzywnę obok kary pozbawienia wolności, przepisanej w ustawie.",

c)
dotychczasowy § 3 otrzymuje oznaczenie § 4;
2)
art. 43 otrzymuje brzmienie:

"Art. 43. § 1. W razie nieuiszczenia grzywny w terminie sąd zamienia grzywnę na areszt, a jeżeli wymierzono ją obok kary więzienia - na więzienie, przyjmując dzień aresztu lub dzień więzienia za równoważnik grzywny od 20 złotych do 150 złotych.

§ 2. Jeżeli wymierzona grzywna nie przekracza 3.000 złotych, sąd może, w szczególności, gdy wykonanie kary zastępczej pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny skutki zbyt ciężkie, nakazać wykonywanie pracy na rachunek grzywny.

§ 3. Gdyby skazany uporczywie się wzdragał wykonywać pracę, przepis § 1 stosuje się odpowiednio.

§ 4. Najniższy wymiar kary zastępczej wynosi trzy dni aresztu lub więzienia. Najwyższy wymiar kary zastępczej wynosi trzy lata aresztu lub trzy lata więzienia. Kara zastępcza nie może przekraczać najwyższego wymiaru kary pozbawienia wolności, przewidzianego dla danego przestępstwa.

§ 5. Od zastępczej kary pozbawienia wolności lub od pracy na rachunek grzywny skazany może się zwolnić w każdym czasie przez złożenie kwoty pieniężnej, przypadającej jeszcze do uiszczenia.

§ 6. W razie częściowego uiszczenia grzywny wyznaczona kara zastępcza lub praca ulega stosunkowemu zmniejszeniu.";

3)
art. 56 otrzymuje brzmienie:

"Art. 56. Przy wymiarze grzywny sąd uwzględnia stosunki majątkowe sprawcy, jak również rozmiar zrządzonej przestępstwem szkody oraz korzyści majątkowej, którą sprawca osiągnął z przestępstwa.";

4)
w art. 63 § 2 po wyrazie "prowadzi" stawia się przecinek i skreśla wyraz "lub", a po wyrazie "szkody" dodaje się wyrazy "lub nie uiści grzywny w terminie".
Art.  2.
§  1.
W razie nieuiszczenia grzywny w terminie siedmiu dni od otrzymania wezwania do zapłaty sąd kieruje wyrok do wykonania kary zastępczej lub pracy na rachunek grzywny; przepisy art. 412 i 414 kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.
§  2.
Przed zarządzeniem wykonania lub w toku wykonywania kary zastępczej lub pracy na rachunek grzywny sąd może zarządzić ściągnięcie nie uiszczonej w terminie grzywny w drodze egzekucji.
Art.  3.

W kodeksie postępowania karnego wprowadza się następujące zmiany:

1)
w art. 414 § 3 otrzymuje brzmienie:

"§ 3. W tym samym trybie sąd wydaje postanowienie co do zastępczej kary pozbawienia wolności, gdyby skazany uporczywie wzdragał się wykonywać pracę na rachunek grzywny.";

2)
w art. 459 § 1 otrzymuje brzmienie:

"§ 1. Sąd może zwolnić oskarżonego lub oskarżyciela w całości lub częściowo od zwrotu kosztów postępowania, jeżeli stwierdzi na podstawie zaświadczenia właściwego organu, zawierającego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, że uiszczenie kosztów byłoby zbyt uciążliwe dla oskarżonego lub oskarżyciela albo najbliższej rodziny, będącej na jego utrzymaniu.";

3)
w art. 495 skreśla się wyraz "poważne".
Art.  4.

W dekrecie z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. z 1947 r. Nr 19, poz. 73 z późniejszymi zmianami) wprowadza się następujące zmiany:

1)
art. 4 otrzymuje brzmienie:

"Art. 4. Sąd może zwolnić skazanego, oskarżyciela prywatnego lub pokrzywdzonego w całości lub częściowo od opłaty sądowej, jeżeli stwierdzi na podstawie zaświadczenia właściwego organu zawierającego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach osoby zwolnionej od opłaty, że jej uiszczenie byłoby zbyt uciążliwe dla tej osoby lub najbliższej rodziny, będącej na jej utrzymaniu.";

2)
w art. 9 skreśla się oznaczenie "1)" po wyrazach "w razie skazania:" oraz skreśla się pkt 2.
Art.  5.

W Kodeksie Karnym Wojska Polskiego (jednolity tekst Dz. U. z 1957 r. Nr 22, poz. 107) dotychczasową treść art. 34 oznacza się jako § 1 i dodaje się nowy § 2 w brzmieniu:

"§ 2. Sąd stosuje karę grzywny, jeżeli przepis szczególny taką karę przewiduje. Jeżeli przestępstwo popełniono z chęci zysku lub jeżeli sprawca przestępstwa wyrządził szkodę w mieniu społecznym, sąd obok kary pozbawienia wolności, przepisanej w ustawie, może wymierzyć karę grzywny, chociażby przepis szczególny kary tej nie przewidywał. Przepisy art. 42 § 1, 43 i 56 kodeksu karnego stosuje się odpowiednio."

Art.  6.

W postępowaniu przed sądem wojskowym w przedmiocie kary zastępczej pozbawienia wolności lub pracy na rachunek grzywny stosuje się odpowiednio przepisy art. 412 i 414 kodeksu postępowania karnego zamiast art. 323 § 1 i § 2 Kodeksu Wojskowego Postępowania Karnego (Dz. U. z 1956 r. Nr 22, poz. 103).

Art.  7.

Pracę na rachunek grzywny wykonuje się na wolności; zasady i tryb wykonywania tej pracy określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

Art.  8.

Przepisy art. 2-4, 6 i 7 mają zastosowanie również do czynów przestępczych popełnionych przed dniem wejścia w życie ustawy, jeżeli nie zostało jeszcze wydane prawomocne orzeczenie sądowe.

Art.  9.

Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

Zmiany w prawie

Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Prezydent podpisał ustawę doprecyzowującą termin wypłaty ekwiwalentu za urlop

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Od 7 stycznia mniej formalności budowlanych, więcej budowli bez zgłoszenia i bez pozwolenia

W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.

Agnieszka Matłacz 06.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1960.51.299

Rodzaj: Ustawa
Tytuł: Zmiana przepisów dotyczących kary grzywny, kosztów i opłat sądowych w sprawach karnych.
Data aktu: 16/11/1960
Data ogłoszenia: 24/11/1960
Data wejścia w życie: 24/11/1960