Wysokość świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 17 stycznia 1953 r.
w sprawie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.

Na podstawie art. 9 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 1949 r. o zmianie niektórych przepisów o ubezpieczeniach społecznych (Dz. U. Nr 18, poz. 109) zarządza się, co następuje:
§  1.
Rozporządzenie normuje wysokość świadczeń rentowych z ubezpieczenia społecznego.
§  2.
1.
Renty z ubezpieczeń emerytalnych osób, które po oswobodzeniu poszczególnych obszarów państwa nie wykonywały przynajmniej przez 18 miesięcy pracy, uzasadniającej obowiązek ubezpieczenia emerytalnego lub ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa, wynoszą miesięcznie

renta ubezpieczonego - zł 140

renta wdowia - zł 98

2.
Zaopatrzenia przewidziane w art. 302 i art. 303 ustawy o ubezpieczeniu społecznym lub w art. 160 i art. 161 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, wypłacane są w takiej samej wysokości, jak renty wymienione w ust. 1.
3.
Renty emerytalne i zaopatrzenia, przysługujące dotychczas w wysokości 90 zł (63 zł), podwyższa się do wysokości wymienionej w ust. 1.
§  3.
1.
Renty z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych z tytułu wypadków, które nastąpiły przed oswobodzeniem poszczególnych obszarów państwa, wynoszą miesięcznie:

pełna renta ubezpieczonego - zł 253

renta wdowia - zł 112

2.
Renta dalszej rodziny wynosi - bez względu na liczbę uprawnionych do niej osób 77 zł miesięcznie oraz dodatek w wysokości 35 zł - na każdego uprawnionego.
3.
Łączna suma renty wdowiej i renty dalszej rodziny nie może przekraczać wysokości pełnej renty ubezpieczonego.
4.
Renty z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych drobnych producentów rolnych wypłacane są w wysokości określonej w paragrafie niniejszym niezależnie od daty wypadku.
5.
Renty wyżej wymienione, wymierzone na podstawie dotychczasowych przepisów, podwyższa się do wysokości określonej w paragrafie niniejszym.
§  4.
Renty z ubezpieczeń emerytalnych osób, które po oswobodzeniu poszczególnych obszarów państwa wykonywały przynajmniej przez 18 miesięcy pracę uzasadniającą obowiązek ubezpieczenia i których prawo do renty powstało po dniu 3 stycznia 1953 r., wymierzane są na podstawie ich przeciętnego zarobku z ostatnich 6 miesięcy według następującej tabeli:
Grupa zarobkowa Przeciętny miesięczny zarobek zł Wysokość renty
inwalidzkiej wdowiej
I poniżej 330 142 100
II od 330 do 429 160 113
III od 430 do 539 178 124
IV od 540 do 649 195 138
V od 650 do 749 213 151
VI od 750 do 849 231 162
VII od 850 do 949 249 175
VIII od 950 i wyżej 266 186
§  5.
Dla pracowników, którzy po oswobodzeniu poszczególnych obszarów państwa wykonywali przynajmniej przez 18 miesięcy pracę uzasadniającą obowiązek ubezpieczenia i których prawo do renty powstało przed dniem 4 stycznia 1953 r., oraz dla wdów po tych pracownikach wysokość renty emerytalnej, ustalonej według dotychczasowych przepisów, podwyższa się do wysokości renty przewidzianej dla tej samej grupy zarobkowej w tabeli podanej w § 4.
§  6.
Renty byłych prowizjonistów żup solnych, które Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca w wysokości przekraczającej kwoty rent, jakie przysługiwałyby według przepisów obowiązujących w ubezpieczeniu emerytalnym, podwyższa się o 25%. Podwyższona w ten sposób renta nie może być jednak niższa od renty, jaka przysługiwałaby według przepisów ubezpieczenia emerytalnego.
§  7.
Renty w wysokości ustalonej w § 2 wypłacane osobom, które wskutek wykonywania pracy po ich przyznaniu spełniają warunek przewidziany w § 4, będą przeliczone stosownie do §§ 4 i 10, począwszy od miesiąca następującego po spełnieniu warunku, najwyżej jednak za 3 miesiące wstecz od dnia zgłoszenia roszczenia o przeliczenie renty. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio przy wymiarze renty wdowiej w razie śmierci rencisty przed przeliczeniem renty.
§  8.
1.
Renty z ubezpieczenia od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych z tytułu wypadków (chorób zawodowych), które nastąpiły po dniu 3 stycznia 1953 r., wymierzane są na podstawie przeciętnego zarobku z ostatnich 6 miesięcy według następującej tabeli:
Grupa zarobkowa Przeciętny miesięczny zarobek zł Wysokość renty
inwalidzkiej wdowiej
I poniżej 330 266 124
II od 330 do 429 280 138
III od 430 do 539 300 151
IV od 540 do 649 320 167
V od 650 do 749 360 182
VI od 750 do 849 400 200
VII od 850 do 949 444 222
VIII od 950 i wyżej 48% 24%
przeciętnego zarobku
2.
Renta dalszej rodziny równa się rencie wdowiej, jeżeli jest tylko jedna osoba uprawniona; jeżeli uprawnionymi są dwie osoby, kwotę tę powiększa się o 25%.
3.
Łącznie suma renty wdowiej i dalszej rodziny nie może przekraczać wysokości pełnej renty ubezpieczanego.
§  9.
1.
Dla pracowników, którzy ulegli wypadkowi (chorobie zawodowej) po oswobodzeniu poszczególnych obszarów państwa, lecz przed dniem 4 stycznia 1953 r., oraz dla wdów po wymienionych pracownikach wysokość renty, ustaloną według dotychczasowych przepisów, podwyższa się do wysokości renty przewidzianej dla tej samej grupy zarobkowej, podanej w tabeli § 8 ust. 1 z tym, że renty wymierzone od przeciętnego miesięcznego zarobku 780 zł lub więcej podwyższa się o 48%.
2.
Renta dalszej rodziny równa się rencie wdowiej, ustalonej w sposób wskazany w ust. 1, jeżeli jest tylko 1 osoba uprawniona; jeżeli uprawnionymi są dwie osoby, kwotę tę powiększa się o 25%.
§  10.
W stosunku do osób, wymienionych w §§ 4 i 8 ust. 1, których sześciomiesięczny okres zatrudnienia przypada całkowicie lub częściowo przed dniem 4 stycznia 1953 r., nastąpi przeliczenie zarobków z tego okresu przed zaliczeniem tych osób do właściwych grup zarobkowych.
§  11.
Wysokość rent i dodatków dla osób, objętych art. 38a rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o ubezpieczeniu pracowników umysłowych, wynosi 1/5 wysokości odpowiednich świadczeń, określonej niniejszym rozporządzeniem.
§  12.
Dodatek dla bezradnych wynosi 50% renty.
§  13.
1.
Renty sieroce i dodatki na dzieci wynoszą:

na jedno dziecko - zł 29

na dwoje dzieci - zł 64

na każde następne dziecko - zł 44

2.
Na sierotę zupełną lub grono sierot zupełnych wypłaca się ponadto kwotę wspólną, która wynosi w ubezpieczeniu emerytalnym 60 zł, w ubezpieczeniu od wypadków w zatrudnieniu i chorób zawodowych 73 zł miesięcznie.
§  14.
1.
Zasiłek pogrzebowy wynosi: w razie śmierci osoby pobierającej rentę (zaopatrzenie) ubezpieczonego lub rentę (zaopatrzenie) wdowią - trzykrotną sumę miesięcznej renty, a w razie śmierci sieroty otrzymującej rentę (zaopatrzenie) albo członka rodziny rencisty - 266 zł.
2.
Zasiłek pogrzebowy wypłaca się w wysokości podwyższonej w myśl niniejszego rozporządzenia tylko w przypadku, jeżeli śmierć osoby nastąpiła po dniu 3 stycznia 1953 r.
§  15.
Jeżeli w wyniku obliczenia świadczenia przypadałaby do wypłaty końcówka w groszach, zaokrągla się ją w górę do pełnego złotego, jeżeli końcówka wynosi powyżej 49 gr, lub w dół, jeżeli końcówka wynosi 49 gr lub mniej.
§  16.
1.
Wysokość świadczeń, ustalona w rozporządzeniu niniejszym, ma zastosowanie do rent, przysługujących po dniu 3 stycznia 1953 r. Za okres od dnia 4 stycznia 1953 r. do dnia najbliższego terminu płatności renty należy wypłacić wyrównanie w wysokości 1/30 podwyżki renty za każdy dzień.
2.
Renty należne za okres przed dniem 4 stycznia 1953 r. wymierza się w wysokości ustalonej w rozporządzeniu powołanym w § 17.
§  17.
Traci moc rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 marca 1949 r. w sprawie wysokości świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 18, poz. 120).
§  18.
Wykonanie rozporządzenia porucza się Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej.
§  19.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 4 stycznia 1953 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1953.8.20

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wysokość świadczeń rentowych w ubezpieczeniu społecznym.
Data aktu: 17/01/1953
Data ogłoszenia: 31/01/1953
Data wejścia w życie: 04/01/1953, 31/01/1953