Wprowadzenie tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) z jednej a Polską (włączając w to stacje zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W.M. Gdańska) z drugiej strony przez polski i niemiecki Śląsk Górny.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA KOLEI ŻELAZNYCH
z dnia 23 grudnia 1922 r.
o wprowadzeniu tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) z jednej a Polską (włączając w to stacje zarządzanych przez Polską kolei obszaru W. M. Gdańska) z drugiej strony przez polski i niemiecki Śląsk Górny.

Na mocy dekretu z dnia 7 lutego 1919 r. o tymczasowem przekazaniu Ministrowi Komunikacji prawa wydawania przepisów o przewozie osób, bagażu i towarów oraz ustalania taryf przewozowych na kolejach polskich (Dz. P. P. P. № 14, poz. 152) i w porozumieniu z Ministrami Skarbu oraz Przemyślu i Handlu zarządza się co następuje:
§  1.
Taryfa kolejowa na przewóz towarów i zwierząt pomiędzy a) Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) i Polską, b) Polską (z wyłączeniem polskiego Śl. Górnego) i stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska ad a) i b) przez Śląsk Górny polski i niemiecki przez linje:
1)
Chorzów-Bytom (G. Sl.) dw. górny [Beuthen (Oberschles.) Ob. Bf.]-Szarlej i dalej przez Lubliniec- Ciasną [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg] - Kostów [Costauj-Hanulin.
2)
Chebzie - Karf - Bytom (G. Śl.) Stadtwald [Beuthen (Oberschles.) Stadtwald] - Nowy Radzion-ków i dalej ptzez Lubliniec - Ciasną [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg]-Kostów [Costau]-Hanulin.
3)
Lubliniec - Ciasną [Cziasnau] - Kluczbork [Kreuzburg]-Kostów [Costauj-Hanulin.

Uwaga. Urzędowe nazwy stacji niemieckich podane są w nawiasach [ ].

Postanowienia wstępne.

Bezpośredni przewóz towarów (włączając węgiel) I zwierząt będzie się odbywa! pomiędzy:
a)
Polską i Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego),
b)
pomiędzy Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) i stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska

ad a) i b) przez niemiecki Śląsk Górny w zwartych pociągach uprzywilejowanych po linjach wyżej podanych na następujących warunkach:

A.

Postanowienia regulaminowe.

(przewozowe)
1)
Przewóz przesyłek odbywa się na zasadzie postanowień Konwencji -międzynarodowej (K. M.) o przewozie towarów kolejami żelaznemi (Konwencja Berneńska) z dnia 14 października 1890 r. (Dz. U. R. P. r. 1922 № 76, poz. 685) ze wszystkiemi uzupełnieniami i na zasadzie ujednostajnionych postanowień dodatkowych do niej, o ile poniżej pod B) nie są przewidziane postanowienia szczególne.
2)
W uprzywilejowanej komunikacji tranzytowej przewozi się w zwartych pociągach wszystkie towary, które są dopuszczone do przewozu w wewnętrznej komunikacji kraju tranzytowego, bez wzglądu na ich pochodzenie i bez wzglądu na przynależność państwową nadawcy lub odbiorcy.

Istniejące w kraju tranzytowym zakazy wwozu i wywozu nie stosują się do komunikacji tranzytowej; również nie wymaga się osobnych zezwoleń na wwóz, wywóz i przewóz.

Towarów, których przewóz według powyższego jest dozwolony, nie wolno w czasie przewozu w kraju tranzytowym obłożyć sekwestrem w drodze administracyjnej (skonfiskować).

Zakazane jest w kraju tranzytowym wyładowywanie, załadowywanie, doładowywanie lub przeładowywanie, o ile nie wymagają tego szczególne przyczyny techniczno-ruchowe.

3)
W uprzywilejowanej komunikacji tranzytowej niedozwolony jest przewóz przesyłek wojskowych.
4)
Uprzywilejowana komunikacja tranzytowa podlega ustawom i przepisom kraju tranzytowego o utrzymaniu porządku i bezpieczeństwa publicznego, jako-też o zdrowotności i policji weterynaryjnej.

B.

Szczególne postanowienia.

1)
Do Art. 3 Konwencji Międzynarodowej. Przedmioty, wyłączone z przewozu lub dopuszczone tylko warunkowo do przewozu.

Materjały samozapalne lub wybuchowe, ciecze palne, materjały trujące, żrące i ulegające gniciu dopuszcza się do przewozu w komunikacji tranzytowej nawet w tym wypadku, gdy nie są wymienione W załączniku I do postanowień wykonawczych Konwencji Międzynarodowej lub też gdy nie są dopuszczone do przewozu według przepisów tej ostatniej konwencji. Przewóz tranzytem zmienionych powyżej artykułów podlega warunkom następuiącym:

a)
wysyłane będą wyłącznie przedmioty, dopuszczane każdocześnie do przewozu na kolejach kraju tranzytowego,
b)
stosuje się przepisy każdocześnie obowiązujące w kraju tranzytowym,
c)
przedmioty te mogą być przeznaczone tylko dla użytku niewojskowego (cywilnego),
d)
do przesyłek ma być dołączona deklaracja właściwej władzy państwowej kraju odbiorczego, stwierdzająca przeznaczenie przesyłek dla celów, wymienionych pod c). Deklaracja ta pozostaje na tej stacji kolei kraju tranzytowego, na której przesyłki ostatecznie opuszczają niemiecki kraj tranzytowy.
2)
Do Art. 4 Konwencji Międzynarodowej. Ważność postanowień taryfowych.

W zakresie niniejszej taryfy nie obowiązują terminy ogłaszań o podwyższaniu taryf lub o innych obostrzeniach warunków przewozowych.

3)
Do Art. 5 Konwencji Międzynarodowej. Obowiązek kolei do przewozu.

Konwojowanie przesyłek jest tylko wtedy dozwolone, gdy to przewidują taryfy kolei wysyłającej, Konwojenci muszą posiadać bilet jazdy Iii klasy.

4)
Do Art. 6 Konwencji Międzynarodowej. Treść listu przewozowego.
a)
Zamiast międzynarodowego listu przewozowego należy używać listu kolei wysyłającej. Listy przewozowe muszą zawierać pod napisem "List przewozowy" powołanie się na niniejszą taryfę na przewóz towarów i zwierząt.
b)
Nadawca ma wskazać w liście przewozowym tylko tę stację przejściową pomiędzy polskim Śląskiem Górnym i resztą Polski (porównaj rozdział C), przez którą ma się towar przewieźć. Listów przewozowych, które nie odpowiadają temu przepisowi, nie należy przyjmować.
5)
Do Art. 7 Konwencji Międzynarodowej.

Odpowiedzialność za oświadczenia w liście przewozowym. Sprawdzanie ze strony kolei, dopłaty (karne).

a)
Kolej nie odpowiada za szkody, wynikłe wskutek tego, że nazwę stacji przeznaczenia mylnie oznaczono, lub że nieuwzględniono zakresu jej czynności ekspedycyjnych.
b)
Dopłaty (karne) oblicza się według postanowień tej kolei (por. roz. B, cyfra 7), w której granicach stwierdzoną została konieczność pobrania takiej dopłaty.
6)
Do Art. 8 Konwencji Międzynarodowej. Zawarcia umowy o przewóz.

Wtórniki listów przewozowych będą sporządzane i wydawane według przepisów kolei wysyłającej.

7)
Do Art. 11 Konwencji Międzynarodowej. Obliczanie przewoźnego.

Należności przewozowe i inne opłaty oblicza się stosownie do użytej faktycznie drogi przewozu, a mianowicie:

1. Między Polską i Polską Śląska:

a)
na linjach Śląska Górnego polskiego i niemieckiego na zasadach taryfy kolejowej na przewóz towarów i zwierząt dla "górnośląskiej komunikacji sąsiedzkiej" przewoźne dla węgla i t. p. oblicza się według klas E, E10 i E5 (dawne klasy D, Dn 10 i Dn 5),
b)
na pozostałych linjach na zasadach polskiej "Taryfy ogólnej na przewóz towarów, zwłok i zwierząt", przyczem odcinki polskie (z wyłączeniem odległości polskiego Śląska Górnego) sumuje się a należność przewozową oblicza się za całą zesumowaną odległość.

2. Pomiędzy Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) i stacjami zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska:

a)
na linjach Śląska Górnego polskiego i niemieckiego na zasadach taryfy kolejowej na przewóz towarów i zwierząt dla "górnośląskiej komunikacji sąsiedzkiej" przewoźne dla węgla i t. p. oblicza się według klas E, E10 i E5 (dawne klasy D, Dn 10 i Dn 5),
b)
na linjach zarządzanych przez Polską kolej obszaru W. M. Gdańska na zasadach taryf wewnętrznych, obowiązujących na tym obszarze,
c)
na pozostałych linjach na zasadach polskiej "Taryfy Ogólnej na przewóz towarów, zwłok i zwierząt", przyczem odcinki polskie (z wyłączeniem odległości polskiego Śląska Górnego) sumuje się, a należność przewozową oblicza się za całą zesumowaną odległość.
8)
Do Art. 12 Konwencji Międzynarodowej. Uiszczanie przewoźnego.
a)
Przy opłacaniu należności przewozowych zgóry za towary, które według uznania kolei przyjmującej ulegają szybkiemu zepsuciu lub, które wskutek swej małej wartości nie pokrywają w całości przewoźnego, stosuje się postanowienia kolei wysyłającej.
b)
Należności przewozowe i inne opłaty wszelkiego rodzaju uiszcza się w walucie, obowiązującej w miejscu płatności, przyczem kwoty zaliczone w innej walucie przerachowywuje się na walutę miejsca płatności po kursie, obowiązującym w dniu płatności i ustanowionym przez kolej. Na stacjach polskiego Śląska Górnego i na stacjach zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W. M. Gdańska mogą być należności przewozowe i inne opłaty wszelkiego rodzaju, narosła w walucie polskiej, na życzenie płacącego uiszczane w walucie polskiej. Zresztą na obszarze W. M. Gdańska miarodajne są odnośne postanowienia taryfy obowiązującej w komunikacji miedzy Polską a Gdańskiem.
9)
Do Art. 13 Konwencji Międzynarodowej. Zaliczenia.

Wydatki w gotowiźnie i zaliczenia w komunikacji ze stacjami zarządzanych przez Polskę, kolei obszaru W. M. Gdańska są aż do odwołania wyłączone-

10)
Do Art. 14 Konwencji Międzynarodowej Terminy dostawy.

Zamiast par. 6 post. wyk. do art. 14 obowiązują postanowienia i terminy dostawy (włączając w to terminy dodatkowe) "Ogólnopolskiej taryfy wewnętrznej" (nie polskiej górnośląskiej).

11)
Do Art. 15 Konwencji Międzynarodowej. Prawo nadawcy rozporządzania przesyłką.

Kolej kraju tranzytowego nie ma obowiązku wykonywania dodatkowych zleceń nadawcy.

W razie korzystania przez nadawcę z prawa dawania dodatkowych zleceń miarodajne są przepisy kolei wysyłającej.

12).
Do Art. 38 Konwencji Międzynarodowej. Deklaracja o ubezpieczeniu dostawy.

Przy obliczaniu kwot, wymienionych w punkcie (2) i (3) Paragrafu 9 Post. Wyk. do art. 38 Konwencji Międzynarodowej stosuje się postanowienia kolei wysyłającej.

13)
Odnośnie do odpowiedzialności za zaginięcie, zmniejszenie wagi, uszkodzenie i przekroczenie terminu dostawy, stosuje się względem uprawnionego do rozporządzania przesyłką postanowienia kolei wysyłającej. Odstąpienie praw nadawcy lub odbiorcy z tego wypływających osobom trzecim jest niedozwolone, nie wyklucza to jednak prawa osób trzecich do występowania w imieniu nadawcy lub odbiorcy z roszczeniami wobec kolei, na podstawie ustawą wymaganego pełnomocnictwa.

Pozasądowe roszczenia należy wnosić tylko do kolei wysyłającej lub do kolei przeznaczenia.

C.

Stacje przejściowe.

Stacjami przejściowemi pomiędzy polskim Śląskiem Górnym i resztą Polski są: Dziedzice, Herby Polskie, Mysłowice, Oświęcim i Sosnowiec.
§  2.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życia z dniem 1 lutego 1923 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.1923.5.29

Rodzaj: Rozporządzenie
Tytuł: Wprowadzenie tymczasowej komunikacji towarowej pomiędzy Polską (z wyłączeniem polskiego Śląska Górnego) z jednej a Polską (włączając w to stacje zarządzanych przez Polskę kolei obszaru W.M. Gdańska) z drugiej strony przez polski i niemiecki Śląsk Górny.
Data aktu: 23/12/1922
Data ogłoszenia: 18/01/1923
Data wejścia w życie: 01/02/1923