Rafał Panas

Polska należy do liderów Unii Europejskiej w zakresie otwartości danych publicznych, ale w praktyce samorządy rzadko publikują je w centralnym portalu. Najnowsze badania Ministerstwa Cyfryzacji pokazują, że obowiązek ten realizuje zaledwie 8,4 proc. jednostek samorządu terytorialnego. Samorządowcy skarżą się na brak wiedzy, co publikować, ale także pieniędzy i kadr potrzebnych do wywiązania się z obowiązku.

Co najmniej jedna piaskownica regulacyjna dla systemów AI miała powstać w każdym państwie UE do sierpnia 2026 r. Polskiego organu nadzoru nie ma, ustawa jest w Sejmie, a Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji - instytucja, która ma tym wszystkim zarządzać - nie istnieje. Prawdopodobnie termin uruchomienia piaskownic zostanie przesunięty do sierpnia 2027 r. Jednak prawnicy ostrzegają: nawet rok może nie wystarczyć. Czym jest piaskownica regulacyjna, co firmom daje i czego nie daje?

Osobista, finansowa odpowiedzialność wójta, burmistrza i prezydenta miasta za stan cyfrowego bezpieczeństwa samorządu, obowiązkowe wdrożenie Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w każdym urzędzie oraz możliwe ograniczenie korzystania przez urzędników ze sztucznej inteligencji „na własną rękę” – to część najważniejszych zmian, które przynosi nowelizacja ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, która obowiązuje od 3 kwietnia 2026 roku. Zmian w obowiązkach jest więcej.

Stosowanie AI do generowania haseł to poważne zagrożenie dla danych gromadzonych przez instytucje publiczne i firmy. Takie hasła na pierwszy rzut oka wyglądają na mocne, jednak są przewidywalne. Przestępcy mogą je łatwo złamać i wykraść poufne informacje. Dla administratorów danych oraz podmiotów z sektora IT, używanie haseł z AI to ryzyko naruszenia wymogów należytej staranności oraz groźba dotkliwych sankcji przewidzianych w RODO.

Urzędnicy powszechnie korzystają w pracy ze sztucznej inteligencji. Większość robi to bez wiedzy i nadzoru pracodawcy, narażając urzędy na wycieki danych, błędne decyzje i poważne konsekwencje prawne. Tylko nieliczne samorządy uregulowały zasady korzystania z narzędzi opartych na AI. I nie spieszą się ze zmianami, choć wkrótce zacznie obowiązywać unijny AI Act. Eksperci ostrzegają, że skala tzw. shadow AI w administracji rośnie, a nadzór praktycznie nie istnieje.