Zamiast całkowitego zwolnienia podatkowego od osób prawnych dla zarządców polskich portów będą jedynie odliczenia - tak ma wyglądać pomoc publiczna w portach po nowelizacji przepisów o CIT, które we wtorek przyjął rząd, tłumacząc to dopasowaniem do przepisów Unii Europejskiej. Problem dotyczy kilkumiliardowych inwestycji z ostatniej dekady dokonanych na polskim Wybrzeżu.
Projekt przygotowany w Ministerstwie Infrastruktury trafi teraz do laski marszałkowskiej (numer w RCL – UC134). Nowelizacja ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 554) przewiduje poważne zmiany w zasadach udzielania pomocy publicznej zarządzającym portami morskimi, a jednocześnie jest jedną z wielu inicjatyw legislacyjnych mających uporządkować przepisy dotyczące portów i żeglugi, a także zachęcić do rozwoju tych branż na polskim Wybrzeżu.
Co się zmieni? Po pierwsze - zniknie obowiązujące zwolnienie podatkowe w CIT. Zastąpi go nowy rodzaj ulgi podatkowej - odliczenie przez podmiot zarządzający portem lub przystanią morską precyzyjnie określonych wydatków bezpośrednio od podatku. Pomoc przyznawana będzie automatycznie w dniu złożenia rocznego zeznania podatkowego (CIT).
Jednocześnie nowelizacja ma doprecyzować, jakie nakłady na inwestycje portowe będzie można odliczyć. Chodzi o wydatki na działalność gospodarczą (budowę, wymianę lub modernizację infrastruktury w samych portach (lub zapewniającą do nich dostęp od strony morza, lub lądu lub pogłębianie). Będą one stanowić pomoc publiczną. Podmiot zarządzający, który skorzysta z odliczenia, złoży odpowiedniemu dyrektorowi urzędu morskiego (UM) sprawozdanie roczne z wydatków wraz z raportem biegłego rewidenta z usługi atestacyjnej potwierdzającej prawidłowość sprawozdania. Dyrektor UM zweryfikuje sprawozdanie i zatwierdzi wydatki bądź wyda decyzję o ustaleniu i zwrocie pomocy publicznej.
Aspekty prawne zastosowania sztucznej inteligencji w zrównoważonej żegludze morskiej - czytaj w LEX >
O jakie pieniądze chodzi? Rząd podkreśla, że dotychczasowe zwolnienie generowało istotne środki finansowe, które zarządzający portami mogli przeznaczyć na inwestycje infrastrukturalne. W ostatniej dekadzie łączna wysokość środków pozyskanych w ten sposób przez podmioty zarządzające czterema największymi portami (o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej), czyli Gdańskiem, Gdynią, Szczecinem i Świnoujściem, wyniosła 592,7 miliona złotych. W tym samym okresie porty te zrealizowały ze środków własnych inwestycje w infrastrukturę portową o łącznej wartości 3,76 miliarda złotych. To jednak nie wszystkie korzyści finansowe z pomocy publicznej dla polskich portów.
Inwestycje realizowane przez podmioty zarządzające generują istotne dochody po stronie Skarbu Państwa, ze względu na zwiększony wpływ różnego rodzaju należności publicznoprawnych. Realizacja inwestycji w ramach portów morskich pozostaje zatem istotna z perspektywy interesów oraz bezpieczeństwa państwa – tłumaczą projektodawcy.
Reformę wymusza rozporządzenie 651/2014/UE uznające niektóre kategorie pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Dzięki zmianom w przepisach polscy zarządzający portami mają ominąć finansową minę, jaką mógłby być zwrot pomocy niezgodnej z prawem w rozumieniu rozporządzenia 2015/1589/UE ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Przyjęcie rozwiązań planowanych w projekcie ustawy pozwoli na zachowanie konkurencyjnej pozycji polskich portów morskich oraz zagwarantuje ich dalszy rozwój poprzez stworzenie warunków dla inwestycji – czytamy w uzasadnieniu projektu.
Rząd przypomina, że od 2013 r. Komisja Europejska prowadzi dochodzenie w sprawie opodatkowania polskich portów. Bruksela wezwała Polskę do dostosowania przepisów dotyczących zwolnienia portów z podatku od osób prawnych do unijnych wymogów w zakresie pomocy publicznej. Aktualnie z CIT zwolnione są dochody podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi w części przeznaczonej na budowę, rozbudowę i modernizację infrastruktury portowej oraz na realizację niektórych zadań opisanych dokładnie w ustawie z 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz. U. z 2023 r. poz. 1796).
Dalsze utrzymywanie w mocy zwolnienia może wiązać się z poniesieniem konsekwencji prawnych, a w ostateczności nawet z wydaniem przez KE decyzji o obowiązku odzyskania przez Skarb Państwa nienależnie przyznanej pomocy. Projektowana ustawa eliminuje zagrożenie związane ze zwrotem pomocy publicznej oraz zapewnia rozwiązania korzystne dla podmiotów zarządzających portami lub przystaniami morskimi. Proponowane rozwiązania zostały przygotowane we współpracy z portami o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Osiągnięcie celów projektowanej ustawy nie jest możliwe za pomocą innych środków – czytamy w uzasadnieniu.
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
