Według różnych szacunków w Polsce może już być nawet ponad 800 strzelnic w ponad 500 różnych lokalizacjach, w tym nie tylko na prowincji, ale i w dużych miastach. Według ogólnopolskiej, prywatnej bazy danych NaCelu.pl, takich obiektów jest obecnie ok. 730. Powstające nowe strzelnice nie zawsze są entuzjastycznie witane przez lokalne społeczności, a zwłaszcza przez sąsiadów mających nieruchomości zaraz obok nich. Niektórym przeszkadza hałas, inni skarżą się na wylatujące z terenu strzelnic pociski i groźby przypadkowych postrzałów.
Organ zwleka, więc milcząco się zgadza
W sprawie jednej ze strzelnic koło Koszalina Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) właśnie zdecydował o uchyleniu decyzji burmistrza odmawiającej zatwierdzenia regulaminu obiektu (wyrok z 14 października 2026 r., II GSK 1089/26). To finał skargi urządzającego otwartą strzelnicę w starej żwirowni na odmowną decyzję, w której podnoszono, że nie wykazał on legalności budowy obiektu, dopuszczenia strzelnicy do użytkowania, jak również nie przestawił żadnych zgód budowlanych. Organy - zarówno burmistrz, jak i samorządowe kolegium odwoławcze (SKO) - wychodziły z założenia, że zanim zostanie zatwierdzony regulamin strzelnicy, musi istnieć legalnie funkcjonujący obiekt. Właściciel strzelnicy argumentował zaś, że burmistrz powinien jedynie ocenić, czy przedstawiony regulamin jest zgodny z wzorcowym (określonym przepisami), nie ma zaś kompetencji do badania prawa budowlanego, legalności budowy ani pozwoleń na użytkowanie. Inwestor tłumaczył, że nie dokonywał żadnych robót budowlanych, a tylko wykorzystał ukształtowanie terenu, jakie pozostało po starej, nieczynnej od dziesięcioleci żwirowni. Skoro nie było potrzeby starania się o pozwolenie na budowę, to nie trzeba też uzyskiwać zgody na użytkowanie strzelnicy.
NSA skoncentrował się jednak na innym aspekcie – uznał, że sprawa została już wcześniej załatwiona milcząco, i to na korzyść inwestora. Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego, gdy w trybie uproszczonym organ nie wyda decyzji w ustawowym terminie, a nie został on skutecznie przerwany, to dochodzi do milczącego załatwienia sprawy. W przypadku tej konkretnej strzelnicy doszło więc do milczącego zatwierdzenia jej regulaminu, żądanie strony uwzględniono z mocy prawa. Choć w ciągu miesiąca organ wezwał inwestora do przedstawienia różnych dokumentów dotyczących strzelnicy, w tym takich dotyczących kwestii budowlanych, to uczynił to na podstawie art. 64 par. 2 k.p.a., który dotyczy jedynie braków formalnych, a nie można go wykorzystywać do przedłużania w nieskończoność postępowania dowodowego. Nie doszło finalnie do przerwania terminu na załatwienie sprawy, więc organ de facto milcząco załatwił sprawę.
Lakoniczne przepisy, decydujące orzecznictwo
Zasady powstawania strzelnic reguluje ustawa z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2024 r. poz. 485) oraz rozporządzenie wykonawcze do niej, które określa wzorcowy regulamin strzelnicy, ale z racji lakoniczności tych przepisów duże znaczenie ma również orzecznictwo sądowe. Z art. 46 ust. 1 ustawy wynika, że strzelnice powinny być zlokalizowane, zbudowane i zorganizowane w sposób nienaruszający wymogów związanych z ochroną środowiska oraz wykluczający możliwość wydostania się poza ich obręb pocisku wystrzelonego z broni ze stanowiska strzeleckiego w sposób zgodny z regulaminem strzelnicy. To właśnie regulamin strzelnicy określa szczegółowe zasady zachowania bezpieczeństwa. Regulamin opracowuje właściciel lub zarządca strzelnicy, a jego zatwierdzenie – otwierające drogę do eksploatacji strzelnicy – należy do gminy.
Wiceminister Czesław Mroczek z MSWiA zwraca uwagę na jedną specyfikę postępowań w sprawie strzelnic, jaką jest właśnie stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym.
Należy wskazać, że w postępowaniu uproszczonym obowiązuje przepis prawa stanowiący, że postępowanie dowodowe jest ograniczone do dowodów zgłoszonych przez stronę, łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania, oraz dowodów możliwych do ustalenia na podstawie danych, którymi dysponuje organ prowadzący postępowanie – podkreśla Mroczek w odpowiedzi na interpelację poselską nr 19875 w sprawie strzelnic.
Jedną z cech postępowania uproszczonego jest też tzw. milcząca zgoda organu. To ten przepis już kilkukrotnie pomógł właścicielom strzelnic wymusić pozytywne rozstrzygnięcia, w tym w tej sprawie spod Koszalina.
MSWiA - żeby nie było za różowo dla miłośników strzelania - odsyła też jednak do wytycznych zawartych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), zwłaszcza do wyroku z 22 czerwca 2020 r. (II OSK 162/20).
Warunkiem zatwierdzenia regulaminu strzelnicy jest jej uprzednie zorganizowanie przed złożeniem wniosku o zatwierdzenie regulaminu strzelnicy, a co za tym idzie, organ prowadzący postępowanie powinien przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu regulaminu strzelnicy zbadać, czy obiekt został zlokalizowany, zbudowany i zorganizowany w sposób zgodny z przepisami prawa – czytamy w uzasadnieniu tego wyroku.
To jednak nie wszystko. NSA – a za nim MSWiA - podkreślają, że decyzja o zatwierdzeniu regulaminu strzelnicy może zostać wydana wyłącznie dla istniejącego legalnie obiektu, a nie dla obiektu abstrakcyjnego, który powstanie w bliżej nieokreślonej przyszłości. Organizacja strzelnicy jest bowiem ostatnim, a nie pierwszym, etapem jej realizacji. Dlatego też w trakcie postępowania w sprawie zatwierdzenia regulaminu strzelnicy wójt (burmistrz, prezydent) ma obowiązek zweryfikować, czy wnioskodawca posiada wymagane przepisami obowiązującego prawa zgody właściwych organów na zlokalizowanie (decyzja o warunkach zabudowy chyba, że obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania terenu), zbudowanie (decyzja o pozwoleniu na budowę, a następnie decyzja o dopuszczeniu strzelnicy do użytkowania) i zorganizowanie strzelnicy (regulamin). A to właśnie takie rozumienie przepisów jest kością niezgody np. w sprawie strzelnicy Shooting Pro Range we wsi Kiełbasin w gminie wiejskiej Chełmża (woj. kujawsko-pomorskie), gdzie od kilku lat wójt nie zatwierdza regulaminu lokalnym inwestorom.
Właściwe organy gmin, przed podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie zatwierdzenia regulaminu danej strzelnicy, powinny weryfikować szereg okoliczności faktycznych i prawnych, chociaż nie wynika to (co należy podkreślić) expressis verbis z przepisów ustawy o broni i amunicji – podkreśla wiceminister Mroczek.
To o tyle istotne, gdyż część sądów administracyjnych przyjmuje korzystną dla inwestorów interpretację, że nie wszystkie strzelnice otwarte są obiektami budowlanymi, zwłaszcza te składające się jedynie z pryzm ziemi. Na ma więc potrzeby uzyskiwania dla nich różnych zgód bądź pozwoleń budowlanych (por. wyrok WSA w Krakowie z 17 kwietnia 2024 r., II SA/Kr 1532/23).
Bałagan prawny i wiążąca się z tym niepewność przeszkadza też stowarzyszeniu „Tarcza Narodowa”, które pomaga właścicielom strzelnic i inwestorom w załatwianiu formalności prawnych, zamierza wykorzystać udokumentowane przypadki do opracowania propozycji zmian w ustawach i rozporządzeniach regulujących tworzenie oraz funkcjonowanie strzelnic. Jednym z członków stowarzyszenia jest dr Mariusz Miąsko, współautor kilku książek-podręczników, jak zakładać strzelnice, który prowadzi kancelarię prawną Viggen specjalizującą się w takich sprawach.
Kancelaria Viggen wskazuje też, że np. urzędnicy twierdzą, że ustawione stare opony jako kulochwyt to nielegalne składowisko odpadów. Chwali się też wygraną w podobnej sprawy do tej koszalińskiej rozstrzygniętej w październiku w NSA. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w Zielonej Górze 27 sierpnia br. w sprawie jednej ze strzelnic na terenie województwa lubuskiego również orzekło, że instytucja tzw. milczącej zgody ma decydujący wpływ na rozpatrzenie sprawy.
Zidentyfikowane problemy chcemy przedstawiać Ministerstwu Obrony Narodowej, MSWiA oraz Kancelarii Prezydenta RP. Naszym celem jest doprowadzenie do sytuacji, w której inwestorzy, samorządy i organy administracji będą dysponować jasnymi, jednolitymi zasadami postępowania, a rozwój legalnej i bezpiecznej infrastruktury strzeleckiej nie będzie utrudniany przez niejednoznaczne regulacje – deklaruje Tarcza Narodowa, stowarzyszenie, które ostatnio interweniowało w sprawie strzelnicy w Kiełbasinie.
Zabawy z bronią niekiedy niebezpieczne
O innych spornych lokalizacjach strzelnic informują lokalne media – przypadki z ostatnich tygodni to m.in. modernizacja takiego przyszkolnego obiektu w Białymstoku, a także protesty wokół lokalizacji w Suliszowicach (gmina Żarki w woj. śląskim).
Niektórzy zdeterminowani wrogowie hałasu i strzelectwa interweniują w MSWiA – i to nad wyraz skutecznie, gdyż minister ma możliwość uchylenia decyzji wójtów zatwierdzających regulaminy strzelnic. Pozwala na to art. 161 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego, z którego wynika, że odpowiedni minister może uchylić lub zmienić w niezbędnym zakresie każdą decyzję ostateczną, jeżeli w inny sposób nie można usunąć stanu zagrażającego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo zapobiec poważnym szkodom dla gospodarki narodowej lub dla ważnych interesów państwa.
Wiceminister Mroczek wskazuje, że jego resort już kilka razy korzystał z tego przepisu, aby zamykać działające strzelnice. Jednym z przykładów jest gmina Stęszew pod Poznaniem, gdzie o uchylenie własnej prawomocnej decyzji zatwierdzającej regulamin prowadzonej przez firmę Pankration Michał Sobczak strzelnicy sportowej Shadow z 2022 r. wystąpił sam burmistrz, który wcześniej wydał zgodę.
Do Urzędu Miejskiego napływały liczne skargi mieszkańców miejscowości Skrzynki i Tomiczki, w tym petycja w sprawie zamknięcia strzelnicy w miejscowości Skrzynki oraz zawiadomienie o incydencie dotyczącym pocisków wystrzelonych ze strzelnicy, które przedostały się na teren prywatnej posesji i stworzyły zagrożenie dla osób tam przebywających. W związku ze zdarzeniem z dnia 25 lipca 2023 r., w przebiegu którego w bezpośrednim sąsiedztwie osób przeleciały dwa pociski, mieszkanka miejscowości Tomiczki udała się na teren strzelnicy i zażądała zaprzestania prowadzenia strzelań – napisał burmistrz Włodzimierz Pinczak we wniosku o zamknięcie strzelnicy.
MSWiA w tym roku uchyliło decyzję, a następnie (po otrzymaniu od strzelnicy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W 2020 r. MSWiA interweniowało też tak w gminie Drużbice (woj. łódzkie) w przypadku działającej tam strzelnicy „Sigma Shooting”. Rok później resort rozpatrzył też pozytywnie analogiczny wniosek Wójta Gminy Olszewo-Borki (woj. mazowieckie) w sprawie regulaminu strzelnicy użytkowanej przez Polski Związek Łowiecki. W 2026 r. do MSWiA wpłynęły też kolejne dwa żądania zamknięcia strzelnic.
W tych dwóch przypadkach MSWiA dopatrzył się wad kwalifikowanych przeprowadzonych postępowań w sprawie zatwierdzenia regulaminów strzelnic, w związku z czym w obu przypadkach wystąpił do miejscowo właściwych SKO z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzających regulaminy strzelnic. W jednym przypadku SKO stwierdziło nieważność decyzji, w drugim - MSWiA nadal oczekuje na rozstrzygnięcie SKO - podkreśla Mroczek w odpowiedzi na interpelację, choć nie zdradza lokalizacji tych strzelnic.
Efekt Krakowa jeszcze niejasny
Nie wiadomo, jak na sytuację prawną strzelnic wpłynie ostatni zamach w Krakowie. Po tragedii większość postulowanych zmian w prawie dotyczy dostępu do broni, badań psychologicznych itp., to eksperci postulują bowiem zaostrzenie nadzoru nad istniejącymi strzelnicami i osobami z nich korzystającymi.
Zwolennikiem skrupulatnego nadzoru jest minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, który sam posiada pozwolenie na broń krótką i długą.
Co jakiś czas, w określonym ustawowo okresie, przechodzę skrupulatne badania: psychologiczne, psychiatryczne, medyczne, bo też trzeba się zbadać, czy nie ma się cukrzycy, czy nie ma się czasem ryzyka utraty świadomości. Posługuję się tą bronią w sposób absolutnie odpowiedzialny i wiem, jak ważne są te reguły posługiwania się bronią – mówił Żurek podczas wywiadu w TVP dzień po strzelaninie.
Żurek jednak podkreśla, że nauka strzelania jest dziś - w dobie wojny hybrydowej - w Polsce potrzebna. Ponadto, jego zdaniem, w Polsce jest tradycja używania broni strzeleckiej. Natomiast przepisy dotyczące posiadania broni powinny być egzekwowane, co – zdaniem Żurka – oznacza badania, które nie powinny być tylko sztampą i podbiciem pieczątki, ale powinny być naprawdę prowadzone w sposób rzetelny.
Świadomość u naszych wrogów, że mamy rzeszę ludzi dobrze przeszkolonych, która potrafi się posługiwać bronią, buduje naszą odporność – podkreśla minister i wskazuje, że miejscem prawidłowej i odpowiedzialnej nauki strzelania powinny być właśnie kluby strzeleckie i strzelnice.
Na razie w stolicy Małopolski trwa spór o budowę olbrzymiego kompleksu strzelnic Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej (UKEN) w dzielnicy Bronowice. Inwestycja ma kosztować 130 milionów złotych. Podstawą prawną tej inwestycji nie są przepisy o broni i amunicji, a specjalna ustawa z 7 lipca 2023 r. o inwestycjach w zakresie budowy strzelnic realizowanych przez uczelnie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1306).
Brak rzetelnych konsultacji społecznych, tj. pominięcie głosu mieszkańców jako strony przed wojewodą małopolskim i wykluczenie z formalnego procesu decyzyjnego, spotkało się ze społecznym sprzeciwem, a sprawa jest szeroko komentowana medialnie. Pomimo spotkania UKEN oraz wykonawcy z mieszkańcami na początku września, które miało charakter informacyjny, protesty nie ustały, ponieważ mieszkańcy odczuwają brak możliwości wysłuchania ich argumentów. W sąsiedztwie mieszkają rodziny z dziećmi, dla których strzały i hałas znacznie obniżają jakość życia – podkreśla pos. Daria Gosek-Popiołek (KKP Lewicy), która napisała w tej sprawie interpelację do premiera Donalda Tuska.
Inne argumenty, który przywołuje Gosek-Popiołek, to niezgodność inwestycji z MPZP oraz zagrożenie dużą wycinką drzew. Posłanka żąda od premiera dokładnej weryfikacji, czy inwestycja spełnia wszystkie wymogi prawne.
MSWiA chce przeprowadzić analizy, na podstawie których dopiero wypracuje stanowisko, w którym kierunku zmienić przepisy dotyczące strzelnic, zwłaszcza tych otwartych. Już teraz jednak resort podkreśla, że zagadnienia dotyczące sposobu ograniczania emisji hałasu do otoczenia pozostają poza zakresem jego właściwości i odsyła do Ministra Klimatu i Środowiska.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów LEX jest zależny od posiadanych licencji.
