Krzysztof Sobczak

Po 15 latach stosowania w Polsce dozoru elektronicznego stał się on trwałym i ważnym elementem naszego systemu penitencjarnego – mówi Paweł Nasiłowski, pełnomocnik ministra sprawiedliwości ds. wdrożenia systemu kar nieizolacyjnych oraz systemu dozoru elektronicznego. I dodaje, że w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad zwiększeniem jego znaczenia w polityce karnej.

W tym roku minie 15 lat stosowania w Polsce dozoru elektronicznego jako jednej z form wykonywania kary pozbawienia wolności. Po pewnych wzlotach i upadkach instytucja już ustabilizowała się i około 7 tys. skazanych odbywa każdego dnia karę w jej ramach. Ale pojemność systemu jest znacznie większa i może być nawet podwojona. I tu jest upatrywany jeden ze sposobów na zmniejszenie populacji więziennej, którą zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwości.

Jeszcze dwadzieścia lat temu prawie połowa skazanych opuszczała więzienia przed terminem, co korzystnie wpływało zarówno na ograniczanie tłoku w tych placówkach, jak i na resocjalizację. Potem jednak warunkowe przedterminowe zwolnienia z części kary pozbawienia wolności zeszły do poziomu poniżej 10 proc. Kryminolodzy mówią o dużej porażce polityki karnej, a Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada odmrożenie tej instytucji.

Nie do utrzymania jest sytuacja, w której obok siebie orzekają legalni sędziowie i tacy, których status jest kwestionowany. Sytuację w Sądzie Najwyższym i w sądach powszechnych da się jeszcze naprawić, ale bez weryfikacji sędziów powołanych z udziałem nieprawidłowo i niezgodnie z konstytucją ukształtowanej KRS się nie obędzie – mówi dr Michał Laskowski, sędzia, były prezes kierujący Izbą Karną Sądu Najwyższego. 

Od lat polskim problemem jest liczba tymczasowo aresztowanych. W 2023 r. stanowili oni średnio 11,5 proc. populacji osadzonych. Co gorsza wzrasta też liczba osób długotrwale aresztowanych - powyżej dwóch lat i więcej, co z kolei ma związek z wydłużającym się postępowaniem przygotowawczym. Ministerstwo Sprawiedliwości dostrzega problem i zapowiada zmiany, zmierzające nie tylko do ograniczenia liczby więźniów, ale również aresztowanych. Prawnicy nie mają wątpliwości, że byłby to dobry kierunek i przypominają o możliwościach Systemu Dozoru Elektronicznego.