Łukasz Matusiakiewicz

Komentarz poświęcony jest instytucji wolnych obszarw celnych i składw wolnocłowych. Zagadnienie to zostało uregulowane w rozdziale 3 Inne przeznaczenia celne tytułu IV Przeznaczenie celne rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wsplnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19.10.1992, s. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, s. 307). Rozdział 3 dotyczy zatem tych przeznaczeń celnych, ktre nie są procedurami celnymi. Przepisy art. 166181 rozporządzenia nr 2913/92, dotyczące wolnych obszarw celnych i składw wolnocłowych, definiują te instytucje, wskazują ich cele, sposb utworzenia, zakres zastosowania, nadto regulują wprowadzanie towarw do wolnych obszarw celnych lub składw wolnocłowych (jak i wyprowadzanie towarw), funkcjonowanie obu instytucji, obowiązki osb prowadzących w nich działalność oraz nadawanie przeznaczenia towarom umieszczonym w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym.

W świetle Ordynacji podatkowej zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, wojewdztwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Przepis ten wskazuje na źrdło zobowiązania podatkowego (obowiązek podatkowy jako swoisty poprzednik zobowiązania), podmioty stosunku zobowiązaniowego, a więc dłużnika i wierzyciela, jak rwnież podnosi aspekt konieczności zapłacenia podatku, co jest głwnym elementem świadczenia występującego w zobowiązaniu podatkowym. Z kolei art. 21 Ordynacji podatkowej, wymieniając sposoby powstawania zobowiązań podatkowych, dokonuje podziału na zobowiązania powstające z mocy samego prawa (ex lege) oraz powstające w drodze decyzji organu podatkowego. Niniejszy komentarz poświęcony jest pierwszej kwestii, tj. mechanizmowi powstawania zobowiązań z mocy prawa.

W świetle Ordynacji podatkowej zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, wojewdztwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Przepis ten wskazuje na źrdło zobowiązania podatkowego (obowiązek podatkowy jako swoisty poprzednik zobowiązania), podmioty stosunku zobowiązaniowego, a więc dłużnika i wierzyciela, jak rwnież podnosi aspekt konieczności zapłacenia podatku, co jest głwnym elementem świadczenia występującego w zobowiązaniu podatkowym. Z kolei art. 21 Ordynacji podatkowej, wymieniając sposoby powstawania zobowiązań podatkowych, dokonuje podziału na zobowiązania powstające z mocy samego prawa (ex lege) oraz powstające w drodze decyzji organu podatkowego. Niniejszy komentarz poświęcony jest pierwszej kwestii, tj. mechanizmowi powstawania zobowiązań z mocy prawa.

Nieterminowe wykonanie zobowiązania podatkowego niesie za sobą określone skutki prawne - przede wszystkim powstanie zaległości podatkowej. Stan ten powstaje z mocy samego prawa następnego dnia po dniu, w ktrym upłynął termin płatności, i nie jest tu potrzebne podejmowanie dodatkowych działań przez organy podatkowe, w szczeglności np. wydanie decyzji stwierdzającej zaległość. Zaległość ma charakter obiektywny, w zasadzie niezależny np. od winy podatnika, płatnika czy inkasenta. Przepisy Ordynacji podatkowej definiują zaległość podatkową przede wszystkim jako podatek niezapłacony w terminie płatności, rozciągając jednak wskazaną instytucję na inne przypadki.

Często zdarza się, że podatnik (strona postępowania), jako uczestnik szeroko rozumianego obrotu gospodarczego, może być jednocześnie podejrzanym czy oskarżonym w procesie karnym lub też powodem czy pozwanym w procesie cywilnym dotyczącym tożsamych zdarzeń gospodarczych, co badane w postępowaniu podatkowym. Ponadto, z postępowań dotyczących innych podatnikw, zwłaszcza kontrahentw strony, mogą wynikać dowody co najmniej wspłprzyczyniające się do treści rozstrzygnięcia. Zatem np. ustalenia innego organu podatkowego, prokuratury czy wyrok sądu cywilnego mogą być inspiracją dla organw podatkowych. Zagadnienie to jest dość kontrowersyjne, ale ma duże znaczenie praktyczne.