Rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 29 września 2025 r. zmieniające Regulamin urzędowania sądów powszechnych jest niezgodne z prawem o ustroju sądów powszechnych oraz z Konstytucją RP – wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 listopada 2025 r. TK zajął się sprawą po wnioskach Krajowej Rady Sądownictwa oraz prezydenta.

Rząd przyjął wyczekiwany projekt zakładający rozwody pozasądowe. Rzutem na taśmę wydłużono jednak vacatio legis – z 6 do 12 miesięcy. Prosiło o to Ministerstwo Cyfryzacji wskazując, że pół roku to zbyt krótko na prace programistyczne w zakresie Rejestru Stanu Cywilnego, a Ministerstwo Finansów alarmowało, że w projekcie budżetu na 2026 r. nie zaplanowano środków na ten cel. Przed urzędnikiem stanu cywilnego będę mogli się rozwieść małżonkowie z minimum rocznym stażem i bez dzieci.

Prezydent Karol Nawrocki zdecydował, że nie powoła na wyższe stanowiska sędziowskie w sumie 46 sędziów. Jak uzasadnił, przez najbliższe pięć lat żaden sędzia, który kwestionuje konstytucyjne uprawnienia prezydenta, polską konstytucję i polski system prawny, nie może liczyć na nominację sędziowską i awans. Chodzi o wnioski KRS, które trafiły na prezydenckie biurko jeszcze za czasów prezydenta Andrzeja Dudy. W tle spór, czy prezydent ma uprawnienia do niepowołania sędziów.

Prawo pacjenta do informacji to nie tylko prawo - to fundament partnerskiej relacji między pacjentem a personelem medycznym. Lekarz ma obowiązek przekazać pacjentowi rzetelne, jasne i zrozumiałe informacje, które pozwolą mu świadomie podjąć decyzję o leczeniu - przypomina rzecznik praw pacjenta. Tymczasem prawo to często nie jest respektowane. W ubiegłym roku ponad 10 proc. skarg do RPP dotyczyła właśnie naruszeń w tym zakresie.

Stanowiska referendarzy, którzy po 2017 roku nie zdecydowali się na startowanie w konkursach sędziowskich ze względu na ukształtowanie Krajowej Rady Sądownictwa, i to mimo spełnienia przez nich wymogów, powinny być teraz przekształcone w sędziowskie - taka propozycja pojawiła się w uwagach do tzw. ustawy praworządnościowej z SO w Tarnowie. Jak wskazano, to szczególnie ważne w związku z propozycją, by stanowiska referendarzy obejmowali sędziowie - byli adwokaci, radcy, notariusze, którzy zostali powołani przy udziale obecnej Rady.

Wszystkie fundacje rodzinne w Polsce widnieją w rejestrze prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim. Odpisy z niego wydaje się w formie papierowej. Fundacje rodzinne, obsługujące je banki, a nawet prezes piotrkowskiego sądu, mówią jednym głosem: konieczne są zmiany – to nie tylko kwestia wygody, ale także bezpieczeństwa finansowego. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada cyfryzację rejestru, pytanie tylko, czy będzie w stanie spełnić wszystkie oczekiwania.

W pakiecie propozycji mających rozszerzyć stosowanie konsensualnych trybów w sprawach karnych, Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego proponuje wprowadzenie instytucji umorzenia mediacyjnego, które stosowałby prokurator po skutecznie przeprowadzonej mediacji podejrzanego z pokrzywdzonym - już na etapie postępowania przygotowawczego. Ma ona być ograniczona do dość wąsko określonej kategorii przestępstw, ale i tak prawnicy widzą w niej zwiastuna interesującej zmiany.

Sporządzenie pozwu cywilnego to kluczowy etap w procesie dochodzenia ochrony swoich praw na drodze sądowej. To właśnie ten dokument inicjuje postępowanie, precyzuje zakres sprawy, formułuje roszczenie oraz wskazuje jego podstawy – zarówno faktyczne, jak i prawne. Dokładne jego przygotowanie ma więc kluczowe znaczenie – wpływa zarówno na skuteczność dochodzenia roszczeń, jak i na przebieg całego postępowania - piszą adwokat Iwona Lis i Jakub Chmiel, aplikant adwokacki, BWHS Wojciechowski Springer i Wspólnicy.

Rzecznik Praw Obywatelskich próbuje po raz kolejny przekonać ministra sprawiedliwości, że referendarze sądowi i asystenci sędziów powinni mieć drogę dochodzenia do statusu sędziego poza aplikacją. Na razie bez skutku, ale pojawia się światełko w tunelu, bo padła zapowiedź, że w ramach prowadzonych prac legislacyjnych również „kryteria dostępu do zawodu sędziego będą podlegały weryfikacji, z uwzględnieniem uzasadnionych aspiracji grup zawodowych referendarzy sądowych i asystentów sędziów”.

Komisja Kodyfikacyjna Prawa Cywilnego proponuje m.in. zmiany w zakresie testamentu ustnego. Chodzi zarówno o warunki, w których będzie można ostatnią wolę przedstawić w takiej formie oraz o wprowadzenie możliwości jej nagrania. Sędziowie mają jednak wątpliwości, czy pojawią się zarzuty fałszerstwa, pojawiają się też głosy, że z testamentu ustnego trzeba zrezygnować. Pełnomocnicy widzą w zmianach szansę na lepsze zabezpieczenie woli testatora.

Sejm wyraził zgodę na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Posłowie uchylili mu immunitet we wszystkich 26 punktach zarzutów, jakie zamierza postawić prokuratura w związku ze śledztwem dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Za uchyleniem immunitetu głosowało 244 posłów, a przeciwko 198.

Na liście rzeczników patentowych będą umieszczane numery PESEL osób wykonujących ten zawód oraz aplikantów – zakłada to nowelizacja ustawy o rzecznikach patentowych, za którą w czwartek opowiedział się Senat. Akt trafi teraz do podpisu prezydenta. O taką zmianę przepisów zabiegali sami rzecznicy patentowi.

W Sejmie trwają prace nad zmianami, które m.in. mają umożliwić studentom prawa, którzy ukończyli trzeci rok, pracę na stanowisku młodszego asystenta sędziego. Przy okazji trwa batalia o poprawę warunków pracy obecnych asystentów, m.in. poprzez zmiany w zakresie ich awansu na stanowisko starszego asystenta. Rząd proponuje, by starszym asystentem mogli też zostać prawnicy ze zdanym egzaminem adwokackim, radcowskim albo notarialnym. Związkowcy asystentów nie mówią "nie", ale pod warunkiem 4 lat pracy jako asystent w sądzie.

W czwartek sejmowa komisja regulaminowa poparła wniosek o uchylenie immunitetu byłemu ministrowi sprawiedliwości, posłowi Prawa i Sprawiedliwości Zbigniewowi Ziobrze, któremu prokuratura chce postawić 26 zarzutów, w tym kierowanie grupą przestępczą, w związku z nadużyciami przy Funduszu Sprawiedliwości. Poparła też wniosek o jego zatrzymanie i areszt.

W kolejnym odcinku Prawo na oko wraz z Arturem Piechockim przyglądamy się sztucznej inteligencji, która może być zarówno wsparciem, jak i źródłem błędów. Kluczowe są rozsądek, zaufanie i dystans wobec technologii, która imponuje… ale wciąż nie potrafi myśleć za nas.

O tak istotnej kwestii, jak decyzja o przyjęciu do szpitala psychiatrycznego, powinien zawsze decydować psychiatra. Nie jest dobrym pomysłem przyznanie takich kompetencji jakiemukolwiek medykowi albo psychologowi, zwłaszcza w sytuacji, gdy decyzja musi zapaść bez zgody pacjenta - zwraca uwagę Naczelna Rada Lekarska w uwagach przekazanych do projektu nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Przy okazji prac nad zmianą rozporządzenia dotyczącego dodatków funkcyjnych przysługujących sędziom ponownie wracają postulaty o wprowadzenie takiego dodatku m.in. dla sędziów pełniących dyżury w sprawach aresztowych, ale też rodzinnych dotyczących np. zażaleń na odebranie dziecka. Stowarzyszenie Sędziów Polskich Iustitia podkreśla, że ten obowiązek obciąża sędziów rejonowych z wydziałów karnych i rodzinnych, ale też wszystkich sędziów w mniejszych jednostkach. Kolejnym postulatem jest dodatek za tzw. nadzór penitencjarny.

Projekt regulujący status sędziów powołanych po 2017 r., zakłada możliwość wzruszania wydanych przez nich orzeczeń. Prawnicy już alarmują, że propozycje są niedopracowane, niespójne i mogą uderzać w prawo do sądu. W ocenie prokuratorów skala, mimo wprowadzonych kryteriów, wcale nie będzie mała, a konsekwencje to m.in. uniknięcie przez sprawców odpowiedzialności karnej, przedawnienie roszczeń pozakarnych i... upadek zabezpieczeń roszczeń w procesach cywilnych - np. alimentacyjnych. Do tego dochodzi jeszcze pytanie, co z wyrokami sędziów, którzy w myśl ustawy sędziami nie byli.

Zaplanowana na środę, 5 listopada, sprawa uchylenia immunitetu pierwszej prezes Sądu Najwyższego prof. Małgorzacie Manowskiej nie odbyła się. Powodem było złożenie wniosku przez Prokuraturę Krajową o przeprowadzenie testu niezawisłości i bezstronności wobec sędziego Marka Dobrowolskiego oraz wniosek o wyłączenie dwóch sędziów ze składu.

Nie każda forma reklamy i promocji jest uzasadniona, a jej finansowanie ze środków publicznych musi być dokładnie przemyślane, gdyż nietrafione wydatki to działanie na szkodę interesu publicznego - tak wynika z prawomocnego wyroku karnego Sądu Okręgowego w Białymstoku wobec ośmiu osób zamieszanych w kontrowersyjne zamówienie publiczne na rzecz samorządu województwa podlaskiego, w tym byłego dyrektora, który nie sprawował należytej kontroli nad poczynaniami swoich podwładnych.