Rzeczniczka generalna TSUE Tamara Ćapeta zaproponowała, by Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał się za niewłaściwy w sprawie dotyczącej składu orzekającego w Sądzie Najwyższym. Chodzi o sprawę zainicjowaną przez obecnego ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka. W jej ocenie, jeśli jednak będzie chciał wydać wyrok, powinien uznać, że skład „mieszany”, z udziałem sędziów wadliwie wybranych, nie jest niezawisłym sądem.

Przebieg procedury powołania sędziego może wystarczyć do zakwestionowania jego niezawisłości i bezstronności, jeśli doszło do nieprawidłowości mogących wzbudzić wątpliwości co do wpływu innych władz na nominację - wynika z dwóch wyroków ogłoszonych w czwartek przez Trybunał Sprawiedliwości UE. TSUE zaznaczył równocześnie, że "nie każde" uchybienie w trakcie procedury może powodować takie wątpliwości. Dodał, że badanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego nie może być powierzone składowi, w którym zasiada choćby jeden sędzia, powołany w tych samych okolicznościach.

To referendarz sądowy, a nie sędzia, miałby orzekać w sprawach o ogłoszenie upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Ministerstwo Sprawiedliwości, proponując stosowną nowelizację prawa upadłościowego, chce w ten sposób odciążyć sędziów, którzy są dziś zasypywani prostymi sprawami konsumenckimi. Pomysł ma swoich zwolenników. Pojawiają się jednak pytania, czy zmiana rzeczywiście przyniesie zamierzony skutek i czy da się ją wprowadzić w zgodzie z Konstytucją.

Prokuratura potrzebuje stabilnej, wykwalifikowanej kadry. Rotacja pracowników, spowodowana niskimi wynagrodzeniami, uderza m.in. w postępowania przygotowawcze – wskazuje w swojej uchwale Rada Główna Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników RP. Odnosi się tym samym do propozycji 3-proc. wzrostu wynagrodzeń w sferze budżetowej. Postuluje równocześnie, by w budżecie na 2027 r. zagwarantowano środki na 20-proc. podwyżki dla pracowników prokuratury, niezależnie od wzrostu wynikającego z ogólnego wskaźnika dla państwowej sfery budżetowej.

Projekt nowelizacji Prawa o adwokaturze skierowano w środę ponownie do sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, która ma pochylić się nad poprawkami zgłoszonymi w czasie drugiego czytania. Tymczasem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej wydało stanowisko dotyczące propozycji poprawek zgłoszonych do adwokackiej regulacji przez samorząd radcowski. Jak wskazano, jest to nieakceptowalne i niedopuszczalne ze względu na konstytucyjną pozycję samorządu adwokackiego.

Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza wprowadzić do kodeksu karnego trzy nowe typy kwalifikowane przestępstwa organizowania innym osobom nielegalnego przekraczania granicy Polski. Jeżeli sprawca będzie działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, grozić mu będzie od roku do 10 lat pozbawienia wolności, w przypadku narażenia życia lub zdrowia wielu osób do 12 lat, a w sytuacji śmierci przemycanego człowieka nawet 20 lat pozbawienia wolności. Zmienią się też znamiona czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego.

Unijni sędziowie rozstrzygną w dwóch sprawach frankowych o zasadach wzajemnych rozliczeń pomiędzy klientami a bankami. Chodzi o wybór alternatywy – czy powinna obowiązywać bardziej korzystna dla banków teoria salda, czy też teoria dwóch kondykcji, która faworyzuje frankowiczów.

Ministerstwo Sprawiedliwości po raz kolejny sięga po referendarzy, by odciążyć sędziów i usprawnić postępowania. Zgodnie z najnowszym projektem nowelizacji procedury cywilnej ich kompetencje mają zostać rozszerzone o czynności dotyczące pomocy prawnej z urzędu, kosztów sądowych, należności sądowych, ale też m.in. stwierdzenia nabycia spadku w sytuacji, gdy nie złożono testamentu. Mowa też o... minimum 47 dodatkowych etatach referendarskich. Sami referendarze podkreślają, że te zmiany oczekiwanego skutku nie przyniosą, jeśli nie pójdą za nimi gwarancje ich niezależności i realne wsparcie kadrowe.

Zespół Komisji Kodyfikacyjnej Ustroju Sądownictwa i Prokuratury ds. ustawy o Sądzie Najwyższym kończy prace nad przepisami przejściowymi i końcowymi do nowej ustawy. Mają być one m.in. odpowiedzią na zakładaną likwidację dwóch tzw. nowych izb SN – Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Odpowiedzialności Zawodowej. Główna ustawa zakłada też wprowadzenie dodatkowego wymogu pięcioletniego stażu pracy w zawodzie prawniczym dla tzw. akademików kandydujących do SN oraz pięcioletnią karencję dla prawników, którzy sprawowali m.in. funkcje rządowe lub byli posłami.

Wniosek o ekstradycję Zbigniewa Ziobry, b. ministra sprawiedliwości, może być gotowy i przetłumaczony w przyszłym tygodniu - poinformował we wtorek Waldemar Żurek, minister sprawiedliwości. I dodał, że następnie prokuratura przekaże wniosek stronie amerykańskiej.

Koszty sądowe zasądzone w sprawach wszczętych przez syndyka powinny być wpłacane wierzycielom – zarządziła sędzia-komisarz w postępowaniu Getin Noble Banku. Inaczej jest w sprawie wypłacania kosztów w sprawach zainicjowanych przez kredytobiorców. Nowy syndyk podziela stanowisko swojego poprzednika, iż nie stanowią one kosztów postępowania upadłościowego i nie ma podstaw, by wypłacać je z pierwszeństwem ani poza kolejnością.

Jeśli dojdzie do przygotowywanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości we współpracy ze Służbą Więzienną zmian w przepisach regulujących zasady przyjmowania do zakładów karnych i aresztów, do placówek tych nie trafiałyby osoby wymagające leczenia szpitalnego z powodu ostrej psychozy lub choroby terminalnej. Chodzi o osoby wymagające natychmiastowego leczenia szpitalnego z uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia albo zdrowia oraz kobiety od 28. tygodnia ciąży.

Ministerstwo Sprawiedliwości, przy okazji zmian w procedurze cywilnej, planuje też zmiany w zakresie opłat stałych, ustalanych według wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. Proponuje dodanie, że w sytuacji, gdy chodzi o wartość ponad 20 tys. złotych do 25 tys. złotych, opłata wyniesie 1250 zł, a ponad 25 tys. zł do 30 tys. zł – 1500 zł. Dopiero od 30 tys. zł obowiązywać będzie 5 proc. wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia, nie więcej jednak niż 100 tys. złotych. Resort szacuje zysk na ok. 3,6 mln złotych rocznie.

Sąd Okręgowy w Warszawie nie uwzględnił wniosku o wydanie Europejskiego Nakazu Aresztowania wobec b. ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry – poinformowała sędzia Anna Ptaszek, rzeczniczka sądu ds. karnych. Jak dodała, orzeczenie to jest niezaskarżalne. Sąd nie uwzględnił również wniosku o wydanie nakazu aresztowania wobec polityka w przypadku, gdyby ten przebywał na terenie Wielkiej Brytanii. Minister Sprawiedliwości poinformował z kolei, że rozważa, czy nie należy złożyć ponownego wniosku o ENA wobec Ziobry.

Ministerstwo Sprawiedliwości wraca do pomysłu sprzed kilku lat i chce, by sądy rejonowe zajmowały się sprawami cywilnymi, w których próg wartości przedmiotu sporu wyniesie do 150 tys. zł. Ma to pomóc sądom okręgowym, które - w ocenie resortu - zmagają się ze zwiększonym wpływem takich spraw, m.in. z powodu realiów gospodarczych. Także o połowę - do 30 tys. zł - ma zostać podwyższony próg wartości przedmiotu sporu kwalifikujący do rozpoznania w postępowaniu uproszczonym. Projekt trafił do opiniowania.

Po wielu latach zabiegów realne staje wprowadzenie prawa dla adwokatów i radców prawnych do wskazywania określonej liczby dni, w których nie powinny być wyznaczane rozprawy sądowe z ich udziałem. Ostatnia porażka – odrzucenie takiej poprawki do procedowanej obecnie nowelizacji Prawa o adwokaturze – spowodowała jednak deklarację poparcia dla tej idei ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, ale w ustawie proceduralnej. I z taką propozycją wyszedł samorząd radców prawnych.

Opiekunowie osób z niepełnosprawnościami stoją na różnych stanowiskach względem projektowanych przepisów o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Mają one zastąpić ubezwłasnowolnienie. Ponad 1700 osób podpisało dotąd petycję w sprawie wstrzymania prac nad projektem ustawy. Inni uważają, że przepisy powinny wejść w życie. Tymczasem prace nad projektem w parlamencie dopiero się zaczynają.

W trakcie zakończonego posiedzenia Krajowa Rada Sądownictwa wyraziła zgodę na dalsze orzekanie 12 sędziom, którzy osiągnęli wiek przejścia w stan spoczynku. Od początku działania Rady w konstytucyjnym kształcie, tj. po 15 maja 2026 r., 43 osobom udzielono takiej zgody, nikomu jej nie odmówiono. Dla porównania w całym 2023 r. taką zgodę otrzymało jedynie 36 sędziów, w 2024 r. - 31, w 2025 r. - 37, a do 15 maja 2026 r. - 16. Natomiast nie otrzymało takiej zgody aż 140 sędziów.

Zebrała się Rada Ławnicza Sądu Najwyższego i przyjęła uchwałę w sprawie odpowiedzi na pismo I prezesa Zbigniewa Kapińskiego do Marszałka Senatu RP. Jest to reakcja na publiczny list wystosowany przez prezesa Kapińskiego w związku z rozpoczęciem przez drugą izbę polskiego parlamentu procedury wyboru ławników SN III kadencji (obejmie lata 2027-2030). Rada wyraziła też krytyczną opinię w sprawie wyboru przez prezydenta sędzi dr hab. Marii Szczepaniec, prof. UKSW, na funkcję Prezesa Izby Odpowiedzialności Zawodowej SN.

Mimo toczącej się od lat publicznej debaty i poważnych argumentów za nieumieszczaniem nieletnich w rejestrze sprawców przestępstw na tle seksualnym, wciąż trafiają tam dzieci, np. za wysłanie rówieśnikom linka do strony z pornografią. Nawet wtedy, gdy sprawca nie wykazuje znamion demoralizacji, a sąd uznaje zdarzenie za czyn małej wagi i udziela dziecku tylko upomnienia. Jednak na skutek wadliwej procedury, jego dane mogą znaleźć się w rejestrze nawet na dłużej niż w przypadku dorosłych sprawców.