Ramowe zasady gospodarowania odzieżą ochronną i roboczą oraz sprzętem ochrony osobistej.
ZARZĄDZENIEPRZEWODNICZĄCEGO KOMITETU PRACY I PŁACz dnia 21 lutego 1972 r.w sprawie ramowych zasad gospodarowania odzieżą ochronną i roboczą oraz sprzętem ochrony osobistej.
Na podstawie § 10 ust. 2 uchwały nr 9 Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1972 r. w sprawie produkcji, poprawy jakości i zaopatrzenia w odzież ochronną, roboczą i sprzęt ochrony osobistej oraz w sprawie zasad gospodarowania tą odzieżą (Monitor Polski Nr 7, poz. 44) w porozumieniu z Centralną Radą Związków Zawodowych zarządza się, co następuje:
§ 1.
1.
Odzież ochronna i robocza, obuwie ochronne i robocze oraz sprzęt ochrony osobistej, zwane dalej "odzieżą i sprzętem", przydzielane pracownikom, stanowią własność zakładu pracy.2.
Odzież i sprzęt powinny być używane przez pracowników w miejscu pracy i zgodnie z ich przeznaczeniem. Używanie tych przedmiotów poza miejscem pracy jest możliwe tylko w czasie dojścia do pracy i powrotu w razie wykonywania pracy w terenie (np. w leśnictwie, przy robotach melioracyjnych).3.
Poszczególne przedmioty odzieży i sprzętu powinny być przed wydaniem ich pracownikowi oznaczone w sposób trwały i widoczny, zapewniający możliwość ustalenia zakładu pracy, którego stanowią własność.§ 2.
Pracownik nie może być dopuszczony do pracy na stanowisku pracy bez odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej przewidzianych w tabeli norm odzieży i sprzętu dla tego stanowiska.§ 3.
1.
Odzież ochronna ma na celu zabezpieczenie pracownika przed działaniem niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w czasie pracy.2.
Odzież ochronna obejmuje: okrycia, ubiory, bieliznę osobistą, nakrycia głowy, a także ochrony rąk i nóg oraz ochrony częściowe w szczególności: 1)
okrycia i ubiory ochronne chroniące i zabezpieczające między innymi przed:- kwasami i ługami,
- smarami, olejami i rozpuszczalnikami,
- płynnymi środkami ochrony roślin (pestycydami) lub innymi substancjami chemicznymi,
- pyłami,
- przenikaniem do skóry szkodliwych par i gazów,
- promieniowaniem cieplnym, tzn. wysoką temperaturą oraz żarem i ogniem (okrycia i ubiory niepalne i ognioochronne),
- szkodliwymi dla zdrowia czynnikami biologicznymi,
- zimnem - w niektórych zawodach (odzież wykonana według wzorów zatwierdzonych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy oraz kożuchy),
- przemoczeniem - w niektórych zawodach (odzież wodoochronna, wykonana według wzorów zatwierdzonych przez Centralny Instytut Ochrony Pracy),
- przed urazami mechanicznymi itp.;
2)
ochrony nóg chroniące i zabezpieczające między innymi przed:- urazami mechanicznymi,
- iskrami i odpryskami gorących metali,
- wysoką temperaturą - w określonych zawodach,
- czynnikami chemicznymi (kwasami, ługami, olejami, rozpuszczalnikami),
- przemoczeniem - w określonych zawodach,
- zakażeniem,
- porażeniem prądem oraz przed gromadzeniem się elektryczności statycznej,
- pośliźnięciem się itp.;
3)
ochrony rąk chroniące i zabezpieczające między innymi przed:- urazami mechanicznymi,
- niską lub wysoką temperaturą,
- iskrami i odpryskami gorących metali,
- wodą,
- czynnikami chemicznymi (np. kwasami, ługami, olejami, rozpuszczalnikami),
- zakażeniem,
- porażeniem prądem itp.;
4)
bielizna osobista (np. trudnopalna, kwasoochronna), nakrycia głowy (kaptury, kapelusze, kominiarki) oraz ochrony częściowe (np. nasiadki, nakolanniki, nabrzuszniki, napierśniki, nałokietniki, naramienniki, nagolenniki), które zabezpieczają przed zagrożeniami określonymi w pkt 1-3.Ponadto do odzieży ochronnej zalicza się odzież używaną przy pracach, których wykonywanie naraża na szkodliwe promieniowanie jonizujące (promienie X, promienie ciał promieniotwórczych) oraz na działanie pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości w zakresie mikrofalowym.
§ 4.
Odzieżą roboczą jest odzież przeznaczona do użytku podczas wykonywania pracy, dostosowana do wykonywanych czynności i do wymagań higienicznych procesu produkcyjnego (np. niektóre stanowiska w przemyśle farmaceutycznym, przemyśle spożywczym), a także podczas wykonywania prac, przy których występuje intensywne brudzenie lub działają inne czynniki powodujące przyspieszone niszczenie odzieży. Do odzieży roboczej zalicza się również odzież chroniącą przed zimnem i przemoczeniem, stosowaną w normalnych warunkach klimatycznych, z wyjątkiem odzieży zaliczonej do odzieży ochronnej. Do odzieży roboczej zalicza się także obuwie skórzane, niektóre asortymenty obuwia gumowego i tekstylnego oraz obuwie profilaktyczne.§ 5.
Sprzętem ochrony osobistej jest sprzęt zabezpieczający indywidualnie pracownika przed niebezpieczeństwem dla zdrowia i życia. Sprzęt ochrony osobistej obejmuje:- sprzęt ochrony dróg oddechowych,
- sprzęt ochrony słuchu,
- sprzęt ochrony oczu i twarzy,
- sprzęt ochrony głowy,
- sprzęt zabezpieczający przed upadkiem z wysokości oraz skutkami wstrząsów (np. pasy dla traktorzystów).
§ 6.
Szczegółowy asortyment odzieży i sprzętu określają właściwe katalogi.§ 7.
1.
Przedmioty zaliczane do odzieży ochronnej, roboczej i sprzętu ochrony osobistej oraz okresy używalności odzieży roboczej dla poszczególnych stanowisk pracy ustalają resortowe i branżowe tabele norm odzieży i sprzętu.2.
Tabele, o których mowa w ust. 1, powinny również ustalać okresy używalności niektórych przedmiotów odzieży ochronnej, szczególnie okryć i ubiorów (§ 3 ust. 2 pkt 1). Ustalanie okresów używalności kożuchów jest obowiązkowe.3.
Okresy używalności odzieży powinny być ustalane w miesiącach kalendarzowych, a odzieży ocieplonej, wydawanej na sezon zimowy - w liczbie okresów zimowych. Okres używalności poszczególnych przedmiotów odzieży liczy się od dnia ich wydania pracownikowi.4.
Kierownicy zakładów pracy w uzgodnieniu z radą zakładową mogą dla stanowisk pracy, na których występują specyficzne warunki pracy, przedłużyć lub skrócić okres używalności odzieży roboczej nie więcej niż o 25% okresu ustalonego w resortowej lub branżowej tabeli norm odzieży i sprzętu.§ 8.
Sprzęt ochrony osobistej może być używany tylko przez okres wskazany w instrukcji producenta. W razie niewskazania takiego okresu przez producenta okres używalności sprzętu ustala zakład pracy.§ 9. 1
1.
Odzież robocza, która po upływie okresu używalności ustalonego w tabeli norm odzieży i sprzętu zachowała cechy użytkowe, powinna być przez pracowników używana zgodnie z przeznaczeniem, do czasu zużycia. Przydział nowej odzieży roboczej następuje po uprzednim zwrocie odzieży zużytej.2.
Za używanie odzieży roboczej przez okres co najmniej o 1 miesiąc dłuższy niż ustalony w tabeli norm odzieży i sprzętu pracownikowi może być wypłacany ekwiwalent pieniężny.3.
Ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w ust. 2, stanowi kwotę obliczoną proporcjonalnie do wartości odzieży i czasu używania ponad okres ustalony w tabeli norm odzieży i sprzętu. Przy ustalaniu rzeczywistego czasu używania nie uwzględnia się długotrwałych nieobecności (ponad 1 miesiąc), z wyjątkiem urlopów wypoczynkowych. Ekwiwalent jest wypłacany po zwrocie zużytej odzieży. Dla obliczenia ekwiwalentu za odzież ocieploną przyjmuje się, że okres zimowy wynosi 5 miesięcy.4.
Ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje w razie przydzielania odzieży roboczej systemem rotacyjnym (odzież robocza prana i konserwowana przez zakład pracy przydzielana jest różnym pracownikom).§ 10.
W razie przedłużenia okresu używalności obuwia ochronnego (np. butów z podnoskami stalowymi) - pracownik może otrzymać ekwiwalent pieniężny, obliczony jak za przedłużony okres używalności odzieży roboczej.§ 11.
1.
Jeżeli zakład pracy czasowo nie może przydzielić odzieży roboczej, a praca według oceny zakładu pracy może być wykonana w odzieży własnej, pracownikowi przysługuje za ten okres ekwiwalent pieniężny (§ 9 ust. 3).2.
Ekwiwalent pieniężny (§ 9 ust. 3) może być wypłacany również: 1)
pracownikom zatrudnionym na czas nieokreślony za obuwie robocze i inne przedmioty odzieży roboczej, jeżeli posiadają własne obuwie robocze lub odzież roboczą uznane przez obecny zakład pracy za odpowiadające wymaganym kryteriom i standardowi oraz za nadające się do dalszego używania i jeżeli pracownicy są zatrudnieni na stanowiskach pracy, na których zgodnie z tabelą norm przysługuje takie obuwie lub przysługują takie przedmioty odzieży roboczej, 2)
pracownikom sezonowym lub zatrudnionym dorywczo, jeżeli według oceny zakładu pracy mogą oni na określonym stanowisku i w określonych warunkach wykonywać bez zagrożenia pracę w odzieży własnej.3.
Dla ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego (ust. 1 i 2) należy przyjąć wartość typowego asortymentu odzieży przydzielanej na określonym stanowisku pracy w danym zakładzie.§ 12.
1.
Zakład pracy może przydzielić pracownikom używaną odzież lub sprzęt, jeżeli przedmioty te są nadal przydatne, czyste i zdezynfekowane. Przy ustalaniu okresu używalności używanej odzieży roboczej należy uwzględnić stopień rzeczywistego jej zużycia.2.
Używana odzież robocza powinna być wydawana przede wszystkim: 1)
pracownikom nowo przyjmowanym, sezonowym, pracownikom zatrudnionym przy pracach wykonywanych doraźnie, a także powodujących w dużym stopniu zabrudzenie, oraz 2)
jako odzież zastępcza na czas prania i reperacji.§ 13.
1.
Do wykonywania krótkotrwałych prac oraz czynności inspekcyjnych przydziela się odzież i sprzęt, zwane "odzieżą i sprzętem dyżurnym". Odzież i sprzęt dyżurny otrzymują również pracownicy oddelegowani czasowo lub na stałe do prac społecznych na terenie zakładu.2.
Odzież i sprzęt dyżurny są przydzielane w określonej ilości poszczególnym jednostkom organizacyjnym (np. oddział, wydział, statek, sklep). Jednostki te są obowiązane do systematycznej konserwacji i dezynfekcji odzieży i sprzętu dyżurnego.§ 14.
Studenci i uczniowie odbywający w zakładzie zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe otrzymują na ten okres odzież i sprzęt według norm przewidzianych dla stanowiska, na którym odbywają zajęcia lub praktyki. W razie używania własnego obuwia roboczego - studenci i uczniowie mogą otrzymać ekwiwalent na zasadach ustalonych w § 11 ust. 2 pkt 2.§ 15.
W razie przeniesienia pracownika na stanowisko pracy, na którym przysługuje inne wyposażenie w odzież i sprzęt, pracownik obowiązany jest zwrócić nie przewidziane dla danego stanowiska przedmioty odzieży i sprzętu, a zakład pracy obowiązany jest przydzielić pracownikowi przedmioty odzieży i sprzętu stosownie do norm dla nowego stanowiska pracy.§ 16.
W razie utraty, zniszczenia lub przedwczesnego zużycia odzieży bądź sprzętu zakład pracy obowiązany jest wydać pracownikowi niezwłocznie odzież i sprzęt przewidziany w tabelach norm. Jeżeli utrata, zniszczenie lub przedwczesne zużycie przedmiotów odzieży lub sprzętu nastąpiło z winy pracownika - pracownik obowiązany jest uiścić kwotę równą nie zamortyzowanej części wartości utraconego bądź zniszczonego przedmiotu odzieży lub sprzętu.§ 17.
1.
Obowiązki związane z bieżącą konserwacją przydzielonej pracownikom odzieży roboczej określają kierownicy zakładów pracy na podstawie ustaleń jednostki nadrzędnej.2.
Konserwacja odzieży ochronnej i sprzętu ochrony osobistej oraz naprawa i pranie odzieży należy do obowiązków zakładu pracy.3.
Jeżeli zakład pracy nie ma możliwości prania i naprawy odzieży roboczej - może zlecić pracownikom pranie i naprawę tej odzieży (z wyjątkiem naprawy obuwia) we własnym zakresie i wypłacać z tego tytułu ekwiwalent pieniężny. Wypłata ekwiwalentu może być wstrzymana w razie stwierdzenia, że odzież nie jest prana lub naprawiana. Jeżeli w ciągu miesiąca kalendarzowego pracownik niezależnie od przyczyn (np. urlop, zwolnienie lekarskie, ćwiczenia wojskowe) nie przepracował w zakładzie żadnego dnia, ekwiwalent za pranie odzieży pracownikowi nie przysługuje.4.
Zakład pracy w uzgodnieniu z radą zakładową może zamiast wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za pranie i naprawę odzieży roboczej wydawać środki piorące (mydło, proszki) o wartości równej wypłacanemu ekwiwalentowi.5.
Nie może być zlecana pracownikom do prania i naprawy we własnym zakresie:a)
odzież drelichowa skażona substancjami toksycznymi i innymi substancjami szkodliwymi dla zdrowia,b)
odzież o dużym stopniu zabrudzenia substancjami trudnymi do prania, jak np. odzież używana przez smarowników, kanałowych, malarzy,c)
odzież watowana,d)
odzież dyżurna.§ 18.
1.
W razie rozwiązania stosunku pracy, pracownik obowiązany jest zwrócić zakładowi pracy przedmioty odzieży i sprzętu.2.
Pracownik może przejąć na własność: 1)
odzież roboczą za zwrotem kwoty równej nie zamortyzowanej wartości tej odzieży, 2)
obuwie robocze i ochronne za zwrotem kwoty ustalonej przez kierownika zakładu pracy, który może stosować bonifikatę,z wyjątkiem odzieży i obuwia skażonego substancjami szkodliwymi.
3.
Odzież robocza nie podlega zwrotowi w razie:a)
przejścia pracownika na emeryturę lub rentę,b)
śmierci pracownika,c)
używania odzieży przed rozwiązaniem stosunku pracy przez okres przekraczający 75% okresu używalności określonego w tabeli norm,d)
zużycia odzieży przed upływem ustalonego okresu z przyczyn od pracownika niezależnych.§ 19.
1.
Kierownicy zakładów pracy obowiązani są: 1)
przydzielać pracownikom zatrudnionym na określonych stanowiskach pracy odzież i sprzęt zgodnie z obowiązującą tabelą norm odzieży i sprzętu, 2)
ustalać zakres wyposażenia w odzież i sprzęt dla stanowisk pracy nie objętych ramową resortową lub branżową tabelą norm, biorąc pod uwagę wyposażenie przewidziane w tych tabelach dla najbardziej zbliżonego pod względem technologii i warunków pracy stanowiska pracy, 3)
przydzielać pracownikom dodatkową odzież i sprzęt w razie zmian w procesie techniczno-produkcyjnym lub w organizacji danego stanowiska pracy oraz w innych wypadkach, w których dodatkowa odzież i sprzęt niezbędne są ze względu na bezpieczeństwo i higienę pracy, 4)
wstrzymywać w uzgodnieniu z radą zakładową całkowicie lub częściowo wydawanie odzieży i sprzętu w razie wprowadzenia zmian w procesie techniczno-produkcyjnym lub w organizacji danego stanowiska pracy, eliminujących uprzednie zagrożenia, 5)
wydawać w uzgodnieniu z radą zakładową lub na jej wniosek szczegółowe instrukcje gospodarowania odzieżą i sprzętem, 6)
zapewnić odpowiednie zaopatrzenie zakładu pracy w odzież i sprzęt oraz ich przechowywanie i konserwację, 7)
prowadzić analizę przydatności i funkcjonalności stosowanych na poszczególnych stanowiskach pracy wzorów odzieży i sprzętu, 8)
kontrolować stan odzieży i sprzętu znajdującego się w używaniu pracowników.2.
Stałe zmiany w zakresie wyposażenia w odzież i sprzęt, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, z wyjątkiem ochron częściowych, kierownicy zakładów pracy obowiązani są zgłaszać jednostkom nadrzędnym w celu aktualizacji tabel branżowych lub resortowych. Obowiązek ten nie dotyczy zakładów pracy stosujących zakładowe tabele norm odzieży i sprzętu.§ 20.
Za racjonalną gospodarkę odzieżą i sprzętem w zakładach pracy odpowiedzialni są kierownicy zakładów pracy.§ 21.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.1 § 9 zmieniony przez § 1 zarządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1976 r. (M.P.77.1.9) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 21 stycznia 1977 r.
Metryka aktu
| Identyfikator: | M.P.1972.15.102 |
| Rodzaj: | zarządzenie |
| Tytuł: | Ramowe zasady gospodarowania odzieżą ochronną i roboczą oraz sprzętem ochrony osobistej. |
| Data aktu: | 1972-02-21 |
| Data ogłoszenia: | 1972-03-11 |
| Data wejścia w życie: | 1972-03-11 |