Sprzedaż artykułów jednostkom gospodarki uspołecznionej i organizacjom społecznym, jednostkom gospodarki nie uspołecznionej oraz nabywcom indywidualnym przez placówki uspołecznionego handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA HANDLU WEWNĘTRZNEGO
z dnia 6 marca 1963 r.
w sprawie sprzedaży artykułów jednostkom gospodarki uspołecznionej i organizacjom społecznym, jednostkom gospodarki nie uspołecznionej oraz nabywcom indywidualnym przez placówki uspołecznionego handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego.

Na podstawie art. 3 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 29 października 1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia (Dz. U. z 1952 r. Nr 44, poz. 301 i z 1956 r. Nr 54, poz. 244) oraz z 1956 r. Nr 54, poz. 244) oraz § 1 ust. 2 zarządzenia nr 100 Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 października 1962 r. w sprawie przekazania Ministrowi Handlu Wewnętrznego uprawnień do wydawania przepisów w zakresie sprzedaży przez placówki uspołecznionego handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego (Monitor Polski Nr 77, poz. 355) zarządza się, co następuje:

1.

Przepisy ogólne.

§  1.
Odbiorcami pozarynkowymi w rozumieniu zarządzenia są jednostki gospodarki uspołecznionej, jednostki budżetowe, organizacje społeczne oraz inne jednostki uspołecznione, utrzymywane z budżetu Państwa, z funduszów publicznych lub wpływów osiąganych z działalności gospodarczej, jeżeli zakupywane artykuły przeznaczają do własnego użytku, a nie do odprzedaży.
§  2.
Przez użyte w zarządzeniu określenie:
1)
"przedsiębiorstwo handlowe" – rozumie się państwowe przedsiębiorstwa handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego oraz państwowe przedsiębiorstwa przemysłowe i przedsiębiorstwa spółdzielcze prowadzące handel detaliczny lub przemysł gastronomiczny,
2)
"placówki handlu detalicznego" – rozumie się sklepy i zakłady gastronomiczne jednostek określanych w pkt 1.
§  3.
Jednostkami gospodarki nie uspołecznionej w rozumieniu zarządzenia są osoby (przedsiębiorstwa) prowadzące na podstawie właściwego uprawnienia przemysłowego (zezwolenia, potwierdzenia zgłoszenia, karty rzemieślniczej) działalność gospodarczą w dziedzinie przemysłu, rzemiosła i usług oraz handlu i przemysłu gastronomicznego, jeżeli zakupywane artykuły przeznaczają do użytku w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, a nie do odprzedaży.

2.

Sprzedaż odbiorcom pozarynkowym.

§  4.
1.
Artykuły sprzedawane odbiorcom pozarynkowym dzielą się na:
1)
artykuły nie limitowane,
2)
artykuły limitowane.
2.
W razie wyczerpania ustalonego limitu placówka handlu detalicznego nie może dokonywać dalszej sprzedaży odbiorcom pozarynkowym.
§  5.
Listę artykułów limitowanych, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2, ustala Minister Handlu Wewnętrznego, z tym że listę limitowanych materiałów budowlanych Minister Handlu Wewnętrznego ustala w porozumieniu z Ministrem Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych.
§  6.
1.
Odbiorcom pozarynkowym sprzedawane są artykuły w ilościach zwyczajowo nabywanych w detalu.
2.
Minister Handlu Wewnętrznego może w drodze wytycznych ustalić wielkość jednorazowej sprzedaży detalicznej określonych artykułów.
3.
Przepis ust. 1 nie ma zastosowania do artykułów spożywczych zakupywanych przez kolonie letnie dla dzieci i młodzieży oraz ośrodki wczasowe i obozy, których okres trwania nie przekracza 3 miesięcy w roku, oraz placówki służby zdrowia, a ponadto do artykułów przemysłowych niezbędnych do zajęć praktycznych, zakupywanych przez szkoły i inne placówki oświatowo-wychowawcze.
§  7.
Odbiorcy pozarynkowi przy wyborze oraz zakupie artykułów powinni być traktowani na równi z konsumentami indywidualnymi i nie korzystają z dodatkowych uprawnień (np. pierwszeństwo przy zakupie, rezerwowanie towarów).
§  8.
1.
Sprzedaż odbiorcom pozarynkowym prowadzą:
1)
w zakresie artykułów przemysłowych – placówki handlu detalicznego wyznaczone przez właściwe do spraw handlu organy prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych) rad narodowych,
2)
w zakresie artykułów spożywczych (z wyjątkiem mięsa i wędlin) – wszystkie placówki handlu detalicznego,
3)
w zakresie mięsa i wędlin – placówki handlu detalicznego wyznaczone przez jednostki określone w pkt 1.
2.
W przypadkach uzasadnionych właściwe do spraw handlu organy prezydiów powiatowych (miejskich, dzielnicowych) rad narodowych powinny wydzielić punkty detalicznej sprzedaży lub osobne stoiska w sklepach do prowadzenia sprzedaży jedynie odbiorcom pozarynkowym artykułów wyłącznie zaopatrzeniowych.
§  9.
Przedsiębiorstwa handlowe obowiązane są do informowania odbiorców o placówkach handlu detalicznego upoważnionych do sprzedaży pozarynkowej przez wyraźne oznaczenie tych jednostek. W pozostałych placówkach powinien znajdować się wykaz placówek handlu detalicznego uprawnionych do prowadzenia sprzedaży pozarynkowej.
§  10.
Do przedsiębiorstw handlowych wymienionych w załączniku do zarządzenia nie mają zastosowania ograniczenia wynikające z § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 pkt 1.
§  11.
1.
Maksymalny limit sprzedaży pozarynkowej dla kraju z podziałem na poszczególne województwa (miasta wyłączone z województw) ustala Minister Handlu Wewnętrznego. Limit sprzedaży pozarynkowej materiałów budowlanych Minister Handlu Wewnętrznego ustala w porozumieniu z Ministrem Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych.
2.
Właściwe do spraw handlu organy prezydiów wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) w ramach limitów wojewódzkich (ust. 1) określają limity sprzedaży pozarynkowej dla poszczególnych wojewódzkich organizacji handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego, działających na terenie danego województwa (np. zjednoczenia przedsiębiorstw handlowych, oddziału okręgowego Związku Spółdzielni Spożywców "Społem", wojewódzkiego związku gminnych spółdzielni "Samopomoc Chłopska", przedsiębiorstw detalicznych planowanych centralnie).
3.
W ramach limitów, o których mowa w ust. 2, organy do spraw handlu po porozumieniu z organami do spraw przemysłu prezydiów wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) ustalają ilości artykułów typowo zaopatrzeniowych dla działalności usługowej, przeznaczonych do sprzedaży dla uspołecznionych zakładów usługowych.
4.
Jednostki wojewódzkie, o których mowa w ust. 2, w ramach przyznanego im limitu sprzedaży pozarynkowej (ust. 2 i 3) określają limity sprzedaży dla poszczególnych przedsiębiorstw handlowych. Podziału limitu sprzedaży na poszczególne placówki handlu detalicznego dokonują przedsiębiorstwa handlowe.
§  12.
1.
Placówki handlu detalicznego prowadzące sprzedaż odbiorcom pozarynkowym wystawiają na sprzedane artykuły rachunki na drukach powszechnego użytku.
2.
Odbiorca otrzymuje oryginał rachunku. Kopie rachunku łącznie z raportem sklepowym placówka handlu detalicznego przekazuje przedsiębiorstwu handlowemu, a drugą zachowuje w kopiale rachunków.
3.
Formularze rachunków dostarczonych placówkom handlu detalicznego przez przedsiębiorstwa powinny być ponumerowane.
4.
Na formularzu rachunku powinna być odciśnięta pieczątka stwierdzająca, iż placówka uprawniona jest do prowadzenia sprzedaży pozarynkowej.
§  13.
W razie dużej częstotliwości zakupów przez tego samego odbiorcę pozarynkowego (np. zakup artykułów spożywczych przez żłobki, przedszkola, kolonie i placówki służby zdrowia) placówka handlu detalicznego może wystawiać zbiorcze rachunki obejmujące sprzedaż artykułów w okresie uzgodnionym z odbiorcą, nie dłuższym jednak niż jeden miesiąc. W okresie poprzedzającym wydanie rachunku placówka handlu detalicznego prowadzi ewidencję sprzedaży zawierającą następujące dane: nazwę i adres odbiorcy, datę sprzedaży, nazwę, ilość, cenę jednostkową i wartość sprzedanych artykułów, pokwitowanie odbioru oraz datę wystawienia i zapłacenia rachunku.
§  14.
1.
Placówki handlu detalicznego, na podstawie kopii rachunków, prowadzą rejestr sprzedaży pozarynkowej, zawierający następujące dane:
1)
liczbę porządkową, numer i datę rachunku,
2)
kwotę rachunku, z podziałem na sprzedaż gotówkową i bezgotówkową,

a ponadto w razie sprzedaży artykułów limitowanych

3)
wartość sprzedaży pozarynkowej artykułów limitowanych w podziale na poszczególne artykuły oraz z wydzieleniem w każdym artykule sprzedaży dla uspołecznionych punktów usługowych.
2.
Rejestru, o którym mowa w ust. 1, nie prowadzą placówki handlu detalicznego wyznaczone w trybie określonym w § 8 ust. 2. Cały obrót tych punktów zaliczany jest do sprzedaży odbiorcom pozarynkowym.
§  15.
Przy sprzedaży odbiorcom pozarynkowym przez komisowe placówki handlu detalicznego mają zastosowanie jedynie przepisy o prowadzeniu rejestru sprzedaży pozarynkowej (§ 14 ust. 1).

3.

Sprzedał jednostkom gospodarki nie uspołecznionej.

§  16.
1.
Organy właściwe do spraw handlu, po porozumieniu z organami właściwymi do spraw przemysłu prezydiów wojewódzkich rad narodowych (rad narodowych miast wyłączonych z województw) określają stosownie do istniejących możliwości i miejscowych potrzeb limity sprzedaży artykułów rynkowych przeznaczonych do sprzedaży jednostkom gospodarki nie uspołecznionej.
2.
Limit sprzedaży, o którym mowa w ust. 1, ustalony jest na artykuły o charakterze zaopatrzeniowym spośród artykułów określonych w trybie § 5.
3.
Ustalony limit (ust. 1 i 2) podlega podziałowi na zasadach i w trybie określonych w § 11 ust. 2 i 4.
§  17.
1.
Placówki handlu detalicznego na każdą sprzedaż jednostkom gospodarki nie uspołecznionej wystawiają rachunki na drukach powszechnego użytku. Rachunki na sprzedaż jednostkom gospodarki nie uspołecznionej powinny stanowić odrębny zbiór.
2.
Sprzedaży jednostce gospodarki nie uspołecznionej dokonuje się po okazaniu uprawnienia przemysłowego. Na rachunku należy wymienić imię i nazwisko (firmę), adres oraz rodzaj, numer i datę uprawnienia przemysłowego.
§  18.
Placówki handlu detalicznego, na podstawie kopii rachunków, prowadzą rejestr sprzedaży jednostkom gospodarki nie uspołecznionej, zawierający następujące dane:
1)
liczbę porządkową, numer i datę rachunku,
2)
kwoty rachunku z podziałem na sprzedaż gotówkową i bezgotówkową,
3)
wartość sprzedaży w podziale na poszczególne artykuły.
§  19.
Przepisy § 6 ust. 1 i 2, § 7, § 8 ust. 1, § 9, § 10 oraz § 12 ust. 2 i 3 mają odpowiednie zastosowanie do sprzedaży jednostkom gospodarki nie uspołecznionej.

4.

Sprzedaż nabywcom indywidualnym.

§  20.
Sprzedaż nabywcom indywidualnym (innym niż wymienieni w rozdziałach 2 i 3) odbywa się na zasadach określonych w § 6 ust. 1 i 2.
§  21.
1.
Na żądanie nabywców placówki handlu detalicznego obowiązane są wystawiać na sprzedane artykuły rachunki na drukach powszechnego użytku.
2.
Rachunki wystawiane są w dwóch egzemplarzach, z których oryginał otrzymuje nabywca, a kopia pozostaje w placówce handlu detalicznego.
3.
Kopie rachunków przechowywane są przez okres ustalony dla tego rodzaju dokumentów.
4.
Na oryginale rachunku należy zamieścić zastrzeżenie w brzmieniu: "Niniejszy rachunek nie stanowi dowodu zakupu do księgowania w księgach handlowych, rachunkowych i podatkowych lub w ewidencji rachunków na zakupione artykuły.".
5.
Przepisy końcowe.
§  22.
Traci moc zarządzenie Ministra Handlu Wewnętrznego z dnia 31 lipca 1961 r. w sprawie prowadzenia przez placówki uspołecznionego handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego sprzedaży pozarynkowej (Monitor Polski Nr 61, poz. 264).
§  23.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK 

WYKAZ PRZEDSIĘBIORSTW HANDLOWYCH,

w których sprzedaż pozarynkowa nie podlega ograniczeniom określonym w § 6 ust. 1 i § 8 ust. 1 pkt 1 zarządzenia.

1. Przedsiębiorstwa Centrali Techniczno-Handlowej "Motozbyt".

2. Przedsiębiorstwa handlu sprzętem medycznym.

3. Biura sprzedaży Centrali Technicznej.

4. Przedsiębiorstwa zaopatrzenia szkół "Cezas".

5. Przedsiębiorstwa obrotu produktami naftowymi "CPN".

6. Morska Centrala Zaopatrzenia.

7. Centrala Handlowa Przemysłu Chemicznego "Chemia".

8. Biura zbytu drewna.

9. Spółdzielnie zrzeszone w Krajowym Związku Spółdzielni Transportu.

10. Zarządy aptek.

11. Zakłady zielarskie "Herbapol".

12. Centrala Zbytu Artykułów Technicznych.jhvc

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1963.20.110

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Sprzedaż artykułów jednostkom gospodarki uspołecznionej i organizacjom społecznym, jednostkom gospodarki nie uspołecznionej oraz nabywcom indywidualnym przez placówki uspołecznionego handlu detalicznego i przemysłu gastronomicznego.
Data aktu: 06/03/1963
Data ogłoszenia: 14/03/1963
Data wejścia w życie: 14/03/1963