Wysokość i zasady obliczania odsetek za zwłokę od zaległości budżetowych należnych od jednostek gospodarki uspołecznionej.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 29 lipca 1961 r.
w sprawie wysokości i zasad obliczania odsetek za zwłokę od zaległości budżetowych należnych od jednostek gospodarki uspołecznionej.

Na podstawie art. 13 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 452, z 1959 r. Nr 11, poz. 61 i z 1960 r. Nr 51, poz. 300) zarządza się, co następuje:
§  1. 1
1.
Od jednostek gospodarczych (organizacyjnych) gospodarki uspołecznionej, które nie uiszczą należności budżetowych w terminie, z wyjątkiem płatników należności, o których mowa w § 2, pobiera się odsetki za zwłokę w wysokości 18% w stosunku rocznym.
2.
Za należności budżetowe uważa się należności, do których ma zastosowanie dekret z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych (Dz. U. z 1950 r. Nr 49, poz. 452, z późniejszymi zmianami).
§  2.
1.
Od jednostek gospodarczych (organizacyjnych), regulujących należności budżetowe w drodze potrącania ich przez bank z zainkasowanych należności za sprzedane produkty, pobiera się w razie nie pokrycia faktury (żądania zapłaty) przez odbiorcę we właściwym terminie odsetki za zwłokę od należności budżetowej objętej fakturą (żądaniem zapłaty). Odsetki za zwłokę pobiera się za czas od dnia następnego po upływie terminu płatności faktury (żądania zapłaty) do dnia jej uregulowania przez odbiorcę w wysokości obliczonej w sposób określony w ust. 2 i 3. Do okresu, za który oblicza się odsetki za zwłokę, wlicza się również dzień uregulowania faktury.
2.
Odsetki, o których mowa w ust. 1, oblicza się przez pomnożenie kwoty odsetek (kar) za zwłokę, zainkasowanych w każdym miesiącu od odbiorcy przez płatnika należności budżetowych (dostawcę) z tytułu nie zrealizowanych w terminie faktur, przez procent, obliczony według wzoru:

w którym:

a - odpowiada kwocie należności budżetowych przypadających od faktur (żądań zapłaty) złożonych do inkasa w danym miesiącu,

b - odpowiada kwocie obrotu (sprzedaży) obciążonego należnością budżetową w danym miesiącu.

Przykład obliczania odsetek zawiera załącznik do zarządzenia.

3. 2
Płatnik należności budżetowych obowiązany jest prowadzić odrębną ewidencję odsetek (kar) za zwłokę zainkasowanych z tytułu nie zrealizowanych w terminie faktur, obejmujących należności budżetowe, płatne w drodze potrącania ich przez bank, z podziałem na odsetki (kary) za zwłokę od faktur obejmujących poszczególne należności budżetowe.

W razie nie prowadzenia ewidencji odsetek (kar) za zwłokę w sposób opisany wyżej oblicza się odsetki za zwłokę od należności budżetowych (ust. 1), przypadające za dany miesiąc, w wysokości pełnej kwoty zainkasowanych przez dostawcę odsetek (kar) za zwłokę, dzieląc następnie powyższą kwotę na odsetki od poszczególnych zaległych należności budżetowych w stosunku odpowiadającym stosunkowi każdej z tych danin do łącznej kwoty tych danin.

4. 3
Płatnik należności budżetowych obowiązany jest w sprawozdaniach składanych okręgowemu zarządowi dochodów państwa i kontroli finansowej, zamieścić oświadczenie stwierdzające, że w swej księgowości obciążył odpowiednio odbiorców za przypadające od nich odsetki (kary) za zwłokę z tytułu nie pokrytych w terminie faktur. Oświadczeniem powyższym powinny być objęte odsetki (kary) za zwłokę przypadające od zaległych faktur, które zostały uregulowane w okresie sprawozdawczym.
§  3.
1.
Odsetki za zwłokę pobiera się za okres od dnia następnego po upływie przepisanego terminu płatności należności budżetowych do dnia dokonania wpłaty włącznie.
2.
Za dzień dokonania wpłaty należności budżetowych uważa się:
1) 4
przy wpłacie gotówką - dzień wpłacenia do kasy okręgowego zarządu dochodów państwa i kontroli finansowej, właściwego terenowego organu administracji państwowej, banku lub do placówki pocztowej,
2)
przy wpłacie w drodze przelewu - dzień złożenia czeku rozrachunkowego lub polecenia przelewu do banku, gdy stan rachunku dłużnika w banku umożliwia bezzwłoczne dokonanie zarachowania lub przelewu, w przeciwnym przypadku - dzień powstania pełnego pokrycia na rachunku bankowym dłużnika.
§  4. 5
W razie wpłacenia tytułem należności budżetowej sumy niższej, aniżeli została następnie ustalona przez właściwy okręgowy zarząd dochodów państwa i kontroli finansowej lub właściwy terenowy organ administracji państwowej, odsetki za zwłokę od różnicy łączy się od dnia następnego po upływie przepisanego terminu płatności.
§  5. 6
Jeżeli obowiązek uiszczenia należności budżetowej połączony jest z obowiązkiem jednoczesnego złożenia deklaracji podatkowej (sprawozdania, zeznania), a termin złożenia tej deklaracji (sprawozdania, zeznania) decyzją okręgowego zarządu dochodów państwa i kontroli finansowej lub właściwego terenowego organu administracji państwowej został odroczony, odsetki za zwłokę liczy się, poza wyjątkami przewidzianymi w § 7, od dnia następnego po upływie odroczonego terminu.
§  6.
Za zwłokę powstałą w odprowadzeniu przez bank należności budżetowych regulowanych w trybie określonym w § 2 odpowiada wyłącznie bank, jeżeli nie dokona przelewu najpóźniej w dniu następnym po zainkasowaniu należności. Należne odsetki za zwłokę w wysokości określonej w § 1 oblicza i przelewa bank podając na dowodzie przelewu datę zainkasowania należności i datę dokonania przelewu.
§  6a. 7
Przepisy § 2 i 6 stosuje się odpowiednio w razie dokonywania rozliczeń z tytułu sprzedaży (dostawy) produktów w formie poleceń pobrania.
§  7. 8
1.
Jeżeli na podstawie miesięcznego sprawozdania podatkowego jednostki gospodarczej (organizacyjnej) zostanie ustalone przez okręgowy zarząd dochodów państwa i kontroli finansowej lub właściwy terenowy organ administracji państwowej, że ogólna suma należności za miesiąc sprawozdawczy z tytułu podatku obrotowego jest wyższa od sumy należności wykazanych w deklaracjach dekadowych, od różnicy liczy się odsetki za zwłokę od terminu określonego do złożenia sprawozdania miesięcznego. Jeżeli jednak wspomniana różnica powstała bez należytego uzasadnienia niższych kwot należności, odsetki za zwłokę liczy się od ustalonych terminów wpłat dekadowych.
2.
Jeżeli na podstawie rocznych sprawozdań podatkowego i finansowego jednostki gospodarczej (organizacyjnej) zostanie ustalone przez okręgowy zarząd dochodów państwa i kontroli finansowej lub właściwy terenowy organ administracji państwowej, że ogólna suma przypisanych w ciągu roku kwot podatku obrotowego jest niższa od sumy należności ustalonej przez organ finansowy na podstawie odpowiedniego sprawozdania rocznego, odsetki za zwłokę od różnicy pobiera się od dnia następnego po terminie ustalonym do złożenia tego sprawozdania; przepis ust. 1 zdanie drugie ma odpowiednie zastosowanie.
§  8.
1.
Od zaległości odroczonych lub rozłożonych na raty pobiera się odsetki za zwłokę do dnia wniesienia podania o odroczenie lub rozłożenie na raty.
2.
Ograniczenie lub całkowite wstrzymanie uiszczenia należności budżetowych w związku z wniesionym środkiem odwoławczym jest równoznaczne z odroczeniem płatności w granicach zarządzonego ograniczenia lub wstrzymania.
3.
W razie niedotrzymania terminu, do którego wpłata została odroczona, lub nie uiszczenia raty w terminie od nie uiszczonej kwoty zaległości pobiera się odsetki za zwłokę, licząc od dnia powstania zaległości.
§  9.
Przy częściowych wpłatach na poczet zaległych należności budżetowych odsetki za zwłokę uiszcza się od kwot wpłacanych.
§  10.
Odsetek za zwłokę nie pobiera się:
1)
od zaległości z tytułu podatku od lokali,
2)
jeżeli pobrano odsetki za zwłokę w kwocie niższej od należnej, a różnica nie przekracza 20 zł bądź należne odsetki nie przekraczają 20 zł.
§  11.
1.
Jeżeli bank po otrzymaniu czeku rozrachunkowego lub polecenia przelewu - mimo istnienia pełnego pokrycia na rachunku jednostki gospodarczej (organizacyjnej) - dokona przelewu tej należności na rachunek budżetu później niż w dniu następnym po otrzymaniu zlecenia, obowiązany jest do uiszczenia odsetek za zwłokę od dnia następnego po otrzymaniu zlecenia do dnia przelewu.
2.
Jeżeli bank będąc w posiadaniu czeku rozrachunkowego lub polecenia przelewu dokona przelewu należności na rachunek budżetu później niż w dniu powstania pełnego pokrycia na rachunku jednostki gospodarczej (organizacyjnej), obowiązany jest do uiszczenia odsetek za zwłokę od dnia powstania pokrycia do dnia przelewu.
3.
Należne odsetki za zwłokę oblicza i przelewa bank podając na dowodzie przelewu datę zainkasowania należności i datę dokonania przelewu.
§  12.
1. 9
Odsetki za zwłokę płatne są do tego budżetu (centralnego, terenowego), którego dochód stanowi należność budżetowa, od której przypadają odsetki za zwłokę:
1)
za okresy miesięczne do dnia 23 miesiąca następującego po miesiącu, w którym odsetki (kary) za zwłokę zostały zainkasowane przez płatnika (dostawcę) - jeżeli chodzi o należności budżetowe regulowane w sposób określony w § 2 ust. 1,
2)
w dniu uiszczenia zaległej należności - jeżeli chodzi o pozostałe należności budżetowe.
2. 10
Jednostka gospodarcza (organizacyjna, bank) obowiązana jest obliczyć i wpłacić należne odsetki za zwłokę bez wezwania okręgowego zarządu dochodów państwa i kontroli finansowej lub właściwego terenowego organu administracji państwowej.
§  13.
Traci moc zarządzenie Ministra Finansów z dnia 7 listopada 1952 r. w sprawie wysokości i zasad obliczania odsetek za zwłokę od zaległości należnych od jednostek gospodarczych (organizacyjnych) gospodarki uspołecznionej oraz określenia przypadków zaniechania poboru tych odsetek (Monitor Polski z 1952 r. Nr A-102, poz. 1575 i z 1960 r. Nr 73, poz. 338).
§  14.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK 

PRZYKŁAD OBLICZANIA ODSETEK ZA ZWŁOKĘ

W miesiącu sprawozdawczym przedsiębiorstwo złożyło do banku żądania zapłaty należności za sprzedane towary, obciążonych:
a)
podatkiem obrotowym - na kwotę 70.000 zł,
b)
różnicami budżetowymi - na kwotę 30.000 zł.

W kwocie, o której mowa pod lit. a), mieści się podatek obrotowy

w wysokości 5.600 zł,

a w kwocie, o której mowa pod lit. b), mieszczą się różnice budżetowe

w wysokości 2.000 zł.

Stosunek kwoty podatku do należności, o której mowa pod lit. a)

Stosunek kwoty różnic budżetowych do należności, o której mowa pod lit. b)

W powyższym miesiącu przedsiębiorstwo zainkasowało z tytułu nie zrealizowanych w terminie faktur odsetki (kary) za zwłokę od należności obciążonych:

a)
podatkiem obrotowym 200 zł,
b)
różnicami budżetowymi 120 zł.

Obliczenie odsetek należnych budżetowi za miesiąc sprawozdawczy:

a)
z tytułu podatku obrotowego 200 x 8% = 16,00 zł,
b)
z tytułu różnic budżetowych 120 x 6,7% = 8,04 zł,

razem 24,04 zł.

1 § 1 zmieniony przez § 1 pkt 1 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
2 § 2 ust. 3 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. a) zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
3 § 2 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. b) zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
4 § 3 ust. 2 pkt 1 zmieniony przez § 1 pkt 3 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
5 § 4 zmieniony przez § 1 pkt 4 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
6 § 5 zmieniony przez § 1 pkt 4 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
7 § 6a dodany przez § 1 pkt 5 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
8 § 7 zmieniony przez § 1 pkt 4 i 6 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
9 § 12 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 7 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.
10 § 12 ust. 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 zarządzenia z dnia 9 stycznia 1976 r. (M.P.76.5.26) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 18 lutego 1976 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1961.63.274

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Wysokość i zasady obliczania odsetek za zwłokę od zaległości budżetowych należnych od jednostek gospodarki uspołecznionej.
Data aktu: 29/07/1961
Data ogłoszenia: 19/08/1961
Data wejścia w życie: 19/08/1961