Kiedy rada gminy musi wyrazić zgodę na zwolnienie radnego? NSA wyjaśnia

Data dodania: 27.04.2026 | 05:30

27.04.2026 | 05:30

Rada gminy nie może sprzeciwić się zwolnieniu radnego, gdy przyczyna nie leży w wykonywaniu mandatu. Ochrona przysługująca radnemu nie ma bowiem charakteru bezwzględnego. Rada nie może ingerować w stosunek pracy i podejmować uchwały, która godzi w interesy pracodawcy - orzekł Naczelny Sąd Administracyjny. W takiej sytuacji ocena zasadności zwolnienia należy do sądu pracy, a nie do organu stanowiącego gminy.

urzednik sesja gmina 002 — Źródło: iStock

Spółka zwróciła się do Rady Miasta w Starogardzie Gdańskim o wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym Marianem K. Wyjaśniła, że zlikwidowała zajmowane przez niego stanowisko kierownicze, a nie dysponuje stanowiskiem równorzędnym. Rada miasta odmówiła. Jej zdaniem, likwidacja stanowiska zajmowanego przez radnego w spółce była pozorna. A skoro tak, to jej obowiązkiem jest ochrona radnego przed nieuzasadnionym zakończeniem stosunku pracy. Rada podkreśliła, że przepisy ustawy gminnej dają jej w tym zakresie całkowitą swobodę, za wyjątkiem przypadku, w których rozwiązanie miałoby związek z wykonywaniem mandatu radnego.

Spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego w Gdańsku. Jej zdaniem, ochrona stosunku pracy radnego może mieć miejsce tylko, gdy rozwiązanie umowy byłoby powiązane z wykonywaniem przez niego obowiązków radnego. Likwidacja stanowiska zajmowanego przez Mariana K. nie była natomiast związana z jego pracą w samorządzie miejskim, a tylko reorganizacją spółki. Tym samym rada bezpodstawnie odmówiła wyrażenia zgody.

Czytaj też w LEX: Zasady ochrony stosunku pracy radnego – przesłanki, zagadnienia proceduralne, kwestia wypowiedzenia zmieniającego >

Granice ochrony stosunku pracy radnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił to zapatrywanie i stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Sąd zgodził się ze skarżącą, że szczególna ochrona przysługująca radnemu w zapewnieniu trwałości stosunku pracy dotyczy jedynie sytuacji, w których rozwiązanie z nim stosunku pracy byłoby związane z wykonywaniem przez niego mandatu. Rada miasta prezentuje natomiast starszy pogląd, który został już zarzucony w orzecznictwie sądów administracyjnych. Taki mianowicie, że wyrażenie zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym lub odmowa pozostawione są uznaniu rady, a jedynie w sytuacji, gdy rada uzna, że podstawą rozwiązania stosunku pracy są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu, zobowiązana jest odmówić wyrażenia zgody. Obecnie dominujące stało się inne stanowisko prawne.

Zobacz też w LEX: Jak nie stracić mandatu? Czyli radny nie wszystko czynić może >

W przypadku gdy nie istnieje związek między zwolnieniem a wykonywaniem mandatu radnego, rada gminy nie może odmówić zgody na rozwiązanie. Akceptacja stanowiska rady prowadziłaby bowiem do nieuzasadnionego uprzywilejowania radnych w stosunku do innych pracowników, kosztem ich pracodawców. Przepis art. 25 ust. 2 u.s.g. należy zatem odczytywać jako wskazanie wyłącznych okoliczności uzasadniających odmowę wyrażenia zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym. Wykładnia taka uwzględnia również to, że radny - jak każdy inny pracownik - może przed sądem pracy wykazywać, iż powody rozwiązania z nim stosunku pracy, niezwiązane z wykonywanym mandatem radnego, są niezgodne z prawem i nieuzasadnione. Nie ma zatem żadnych powodów, aby rada gminy wkraczała w kompetencje sądu pracy i oceniała zasadność przyczyn rozwiązania stosunku pracy z radnym.

Czytaj też w LEX: Zasady ochrony stosunku pracy radnego – zakres ochrony oraz zwolnienia grupowe >

W tej sprawie spółka przedstawiła wiarygodne uzasadnienie rozwiązania stosunku pracy z radnym - reorganizację struktury zakładu. Nie odgrywają tutaj żadnej roli twierdzenia rady o fikcyjności tych powodów - uzasadnienie rozwiązania stosunku pracy z radnym może być zbadane z punktu widzenia zgodności z prawem, ale w postępowaniu przed sądem pracy. Zaskarżona uchwała nie wskazuje przy tym argumentów związanych z mandatem radnego, które miałyby lec u podstaw rozwiązania z nim stosunku pracy.

Rada gminy nie może zastępować sądu pracy

Zdaniem WSA w Gdańsku, działalność publiczna radnego ani w świetle wniosku, ani w świetle uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie jawi się zatem jako czynnik wpływający na zamiar spółki, by rozwiązać z nim stosunek pracy. Skargę kasacyjną od wyroku wywiodła rada, zaskarżając go w całości.

W skardze ponownie podkreślała konieczność literalnej wykładni ww. przepisu. Decyzja o wyrażeniu zgody lub o odmowie wyrażenia zgody ma, jej zdaniem, charakter uznaniowy. I ona z tego uprawnienia skorzystała.

Czytaj też w LEX: Zgoda rady gminy na rozwiązanie stosunku pracy z radnym w świetle nadużycia prawa podmiotowego >

NSA: ochrona radnego nie jest bezwarunkowa

Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jej poglądów i skargę oddalił. Sąd zgodził się, że radny, jako wybrany przedstawiciel społeczności lokalnej, powinien mieć możliwość swobodnego wykonywania swoich obowiązków, bez obawy o utratę pracy. Rada gminy ma więc obowiązek odmówić zgody na rozwiązanie stosunku pracy z radnym, jeżeli powodem jest zdarzenie związane z wykonywaniem przez radnego mandatu.

Ustawodawca powierzył radzie funkcję kontrolną, uprawniającą w tym zakresie do ingerencji w indywidualny stosunek pracy łączący pracodawcę z pracownikiem. W ten sposób przyznał pracownikom-radnym szczególną ochronę. Ochrona stosunku pracy radnego ma jednak miejsce tylko w sytuacji, gdy zakończenie tego stosunku byłoby powiązane z wykonywaniem przez niego obowiązków radnego. Jeżeli podstawą odmowy nie są zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu, rada gminy ma obowiązek wykazać przyczyny usprawiedliwiające odmowę wyrażenia zgody z uwagi na status radnego i nie może się ograniczyć do oceny, czy podane przez pracodawcę przyczyny uzasadniają rozwiązanie stosunku pracy z radnym. Oznacza to, że intencją ustawodawcy nie było wprowadzenie bezwarunkowej i bezwzględnej ochrony trwałości stosunku pracy radnego w okresie wykonywania mandatu. Zakres tej ochrony wyznaczają wyłącznie zdarzenia związane z wykonywaniem przez radnego mandatu. Odmawianie pracodawcy zgody na rozwiązanie stosunku pracy radnego w sytuacji, gdy przyczyną tego odwołania są okoliczności pozostające bez związku z wykonywaniem mandatu radnego, wykracza poza kompetencje rady gminy, a więc jest niezgodne z obowiązującym prawem.

Zobacz też w LEX: Radny niekoniecznie bezradny, czyli prawa radnego >

W tej sprawie spółka, pracodawca radnego wystąpiła do rady miasta o wyrażenie zgody na rozwiązanie umowy. Podała przyczyny i je uprawdopodobniła. Nie ma przy tym znaczenia, że nie przekonała rady miasta. Radny, podobnie jak każdy inny pracownik, może bowiem w sądzie pracy dowodzić, że powody rozwiązania z nim stosunku pracy, niezależne od wykonywania mandatu radnego, są niezgodne z prawem i nieuprawnione. Zatem nie ma konieczności, aby rada gminy wchodziła w rolę sądu pracy i oceniała prawidłowość przyczyn zakończenia stosunku pracy z radnym, z wyjątkiem sytuacji, gdy istotnym pytaniem jest, czy rzeczywiste podstawy rozwiązania stosunku pracy nie są jednak powiązane z pełnieniem funkcji radnego. Tak byłoby np. w sytuacji, gdyby pracodawca, po wyborze pracownika na radnego, obciążyłby go dodatkowymi obowiązkami, a następnie, wobec ich niewykonywania starał się go zwolnić. Podobnie, gdyby przyczyną zwolnienia były nieobecności radnego w pracy, w dniach pracy w radzie miasta i komisjach gminnych.

Sąd dodał również, że uchwała udzielająca zgody na rozwiązanie stosunku pracy nie rozstrzyga o rozwiązaniu stosunku pracy z radnym, a jedynie usuwa przeszkodę formalną rozwiązania stosunku pracy. W razie rozwiązania stosunku pracy rozstrzygnięcie sporu co do jego legalności pozostaje w zakresie wyłącznej kognicji sądu pracy.

Wyrok NSA z 24 lutego 2026 r. III OSK 885/23

Sprawdź też w LEX:

Autor:

Marek Sondej