Sąd: Niezdolność do pracy przed jej podjęciem nie świadczy o pozorności umowy

Dzień przed rozpoczęciem pracy, pracownik stał się do niej niezdolny. Organ uznał, że zawarta przez strony umowa nie zrodziła obowiązku ubezpieczeń społecznych. Sąd nie podzielił tego poglądu i stwierdził, że powstanie stosunku pracy nie jest uzależnione od jej faktycznego rozpoczęcia przez pracownika. Natomiast sam fakt wystąpienia konieczności korzystania ze zwolnień lekarskich nie świadczy o pozorności umowy.

Marek A. (dane zmienione) podpisał z pracodawcą umowę o pracę. Dzień przed rozpoczęciem pracy, stał się on do niej niezdolny, więc nie mógł jej świadczyć. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadził postępowanie wyjaśniające i uznał, że pracownik nie podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Marek A. nie zgodził się z wydaną decyzją, więc wniósł odwołanie.

Realizacja umowy nie jest konieczna dla powstania stosunku pracy

Sprawą zajął się Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie, który wskazał, że zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku, pracownicy obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Stosownie zaś do treści art. 22 par. 1 ustawy Kodeks pracy (dalej jako: k.p.), poprzez nawiązanie stosunku pracy należy rozumieć zgodne oświadczenie woli stron. Sąd podkreślił, że dla ważności tych oświadczeń nie jest konieczne przystąpienie do realizacji umowy o pracę. Zgodnie bowiem z art. 26 k.p., stosunek pracy nawiązuje się w dniu określonym w umowie jako dzień rozpoczęcia pracy. Przepis ten nie uzależnia powstania stosunku pracy od faktycznego wykonywania obowiązków przez pracownika.

Zobacz procedurę w LEX: Kontrola ważności umowy o pracę, jako tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych >

Niezdolność była konsekwencją gwałtownego pogorszenia się stanu zdrowia

Z akt sprawy wynikało, że w okresie poprzedzającym zawarcie umowy, Marek A. wykonywał pracę takiego samego rodzaju na rzecz innego podmiotu. Natomiast po stronie pracodawcy istniała rzeczywista potrzeba zatrudnienia pracownika. Strony nie były ze sobą w żaden sposób powiązane i planowały wykonywanie umowy. Sąd uznał, że sporna umowa nie zmierzała do obejścia prawa i nie była obarczona wadą oświadczenia woli w postaci pozorności. W dniu jej podpisania, Marek A. posiadał aktualne orzeczenie lekarskie o zdolności do pracy. Z kolei niezdolność, która uniemożliwiała mu podjęcie obowiązków pracowniczych była konsekwencją gwałtownego pogorszenia się stanu zdrowia. W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy, nie można było uznać, że zamiar zawarcia umowy, nawet jeśli był skierowany wyłącznie na uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, był sprzeczny z ustawą lub zmierzał do jej obejścia.

Sąd zmienił decyzję organu

Sporna umowa odpowiadała wszystkim kryteriom, tj. zawierała określenie stron, rodzaj umowy, datę jej zawarcia, rodzaj pracy, wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz termin jej rozpoczęcia. Kluczowy był natomiast fakt, że zgodnie z zebranym materiałem dowodowym, Marek A. miał wolę świadczenia pracy, a pracodawca jego zatrudnienia. Sąd podkreślił, że sam fakt wystąpienia u ubezpieczonego konieczności korzystania ze zwolnień lekarskich po podpisaniu umowy, a przed rozpoczęciem wykonywania pracy, nie świadczy o pozorności złożonych oświadczeń woli. Wystąpienie niezdolności do pracy jest bowiem zdarzeniem losowym i niezależnym od stron. Mając powyższe na uwadze, sąd zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że Marek A. podlegał ubezpieczeniom społecznym.

Wyrok SO Warszawa-Praga w Warszawie z 27 lutego 2026 r., sygn. akt VII U 1427/23, prawomocny