Sposób rozliczania i ewidencjonowania dodatków z tytułu różnic cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w zakresie inwestycji limitowych i kapitalnych remontów, realizowanych w 1957 r.

INSTRUKCJA
MINISTRA FINANSÓW
z dnia 28 maja 1957 r.
w sprawie sposobu rozliczania i ewidencjonowania dodatków z tytułu różnic cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w zakresie inwestycji limitowych i kapitalnych remontów, realizowanych w 1957 r.

W związku z zarządzeniem nr 45 Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lutego 1957 r. w sprawie uwzględnienia zmian cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w rozliczeniach za roboty budowlano-montażowe (Monitor Polski Nr 15, poz. 112) oraz zarządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 maja 1957 r. w sprawie finansowania różnic cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w rozliczeniach za roboty budowlano-montażowe (Monitor Polski Nr 41, poz. 260) ustala się, co następuje:
§  1.
1.
Należności przedsiębiorstw budowlano-montażowych i samodzielnych oddziałów wykonawstwa inwestycyjnego (SOWI) z tytułu różnic cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego należy rozliczać w bieżących fakturach za roboty budowlano-montażowe, zgodnie z przepisami o fakturowaniu oraz przepisami niniejszej Instrukcji.
2.
Należności z tytułu różnic cen za okres od dnia 1 stycznia 1957 r. przedsiębiorstwa budowlano-montażowe i SOWI rozliczają jednorazowo w najbliższej fakturze miesięcznej lub przejściowej, sporządzonej na koniec miesiąca.
§  2.
1.
Kwotę należności przysługującej z tytułu różnic cen oblicza się mnożąc wartość wykonanych w danym miesiącu scalonych elementów zakończonych i nie zakończonych przez procent ustalony według zasad podanych w §§ 5 i 7 instrukcji, stanowiącej załącznik do zarządzenia nr 45 Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 lutego 1957 r. w sprawie uwzględnienia zmiany cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w rozliczeniach za roboty budowlano-montażowe (Monitor Polski Nr 15, poz. 112).
2.
Strony zainteresowane mogą ustalić, że procent, o którym mowa w ust. 1, będzie stosowany w odniesieniu do elementów scalonych nie zakończonych, ostateczna zaś kwota należności z tytułu różnic cen zostanie sprecyzowana szczegółowo po zakończeniu elementu scalonego na podstawie ścisłego obliczenia w kosztorysie wykonawczym.
§  3.
1.
Dodatki z tytułu różnic cen należy podać w protokołach stanu i wartości robót w końcowych pozycjach po wymienieniu wszystkich scalonych elementów.
2.
Kwoty dodatków za elementy scalone, do których zastosowano jednakową stawkę procentową, można podawać w jednej pozycji.
3.
W razie obliczania należności z tytułu różnic cen według zasad określonych w § 2 ust. 2 kwoty dodatków za elementy scalone nie zakończone i za elementy scalone zakończone należy podawać w oddzielnych pozycjach.
§  4.
Należności z tytułu różnic cen nie należy rozliczać w fakturach zaliczkowych lub przejściowych sporządzanych za pierwszą połowę miesiąca.
§  5.
Należności z tytułu różnic cen przedsiębiorstwa budowlano-montażowe i SOWI wykazują w fakturach miesięcznych lub przejściowych sporządzanych na koniec miesiąca w następujący sposób:
1)
podwykonawcy podają w oddzielnej pozycji należności za roboty według cen 1956 r., oznaczając tę pozycję literą A, i w oddzielnej pozycji należności z tytułu różnic cen, oznaczając tę pozycję literą B,
2)
generalni wykonawcy podają w pierwszej kolejności należności podwykonawców i własne w cenach 1956 r., oznaczając tę część faktury literą A, a następnie wyszczególniają należności podwykonawców i własne z tytułu różnic cen, oznaczając tę część faktury literą B.
§  6.
Zgłaszania zleceniodawcom należności z tytułu różnic cen oraz inkasa tych należności dokonuje się w następujący sposób:
1)
podwykonawca przesyła generalnemu wykonawcy fakturę wystawioną według zasad określonych w § 5 pkt 1 w trybie pozainkasowym, bez żadnych dodatkowych formalności,
2)
generalny wykonawca sporządza fakturę zbiorczą według zasad określonych w § 5 pkt 2 i wystawia do niej żądania zapłaty oddzielnie dla części A i B faktury,
3)
w żądaniu zapłaty opiewającym na część A faktury, do którego dołącza się oryginał faktury, protokoły stanu i wartości robót oraz polecenia przelewów, generalny wykonawca wskazuje jako płatnika właściwego zleceniodawcę robót,
4)
w żądaniu zapłaty opiewającym na część B faktury, do którego dołącza się kopię faktury, generalny wykonawca wskazuje jako płatnika nadzorujące go ministerstwo, jako dysponenta kredytów budżetowych, w którego imieniu oddziały banku finansującego pokrywają żądanie zapłaty;
5)
w razie gdy część B faktury obejmuje należności podwykonawców podległych innym ministerstwom niż ministerstwo nadzorujące generalnego wykonawcę, generalny wykonawca obowiązany jest wystawić żądanie zapłaty na każde ministerstwo oddzielnie;
6)
generalny wykonawca składa odrębne polecenie przelewu na rzecz podwykonawców obejmujące należności z części A faktury i odrębne z części B;
7)
zapłata należności objętej częścią B faktury następuje w zależności od dokonania akceptu przez zleceniodawców części A faktury; w przypadku częściowej odmowy akceptu części A faktury zapłata części B faktury ulega odpowiedniej korekcie.
§  7.
1.
Przedsiębiorstwa budowlano-montażowe występujące jako wykonawcy generalni i podwykonawcy oraz SOWI ewidencjonują ujęte w fakturach roboty dotyczące inwestycji limitowych i kapitalnych remontów o charakterze robót budowlano-montażowych z podziałem na:
1)
wartość robót według cen 1956 r., tj. kwotę wynikającą z żądania zapłaty części A faktury (przy rozrachunkach inkasowych) lub z części A faktury (przy rozrachunkach pozainkasowych);
2)
różnicę cen, to jest kwotę wynikającą z żądania zapłaty części B faktury (przy rozrachunkach inkasowych) lub z części B faktury (przy rozrachunkach pozainkasowych).
2.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, powinny:
1)
w ramach kont 060 "Faktury nie zgłoszone do rozrachunku", 061 "Zleceniodawcy i odbiorcy za faktury w inkasie bankowym" oraz 062 "Zleceniodawcy i odbiorcy za faktury pozainkasowe" wyodrębnić analitycznie od pozostałych należności kwoty należności z tytułu różnicy cen; wyodrębnienie rozrachunków z tytułu różnicy cen obowiązuje również w ewidencji generalnego wykonawcy w ramach konta 066 "Podwykonawcy za faktury pozainkasowe";
2)
w ramach konta 191 "Sprzedaż robót" wyodrębnić pozycje: 191/5 "Różnice cen 1957 r. - siły własne" oraz 191/6 "Różnice cen 1957 r. - siły obce".
3.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, ewidencjonują sprzedaż robót budowlano-montażowych następująco:
1)
sumą należności według cen 1956 r. (część A faktury) obciążają zleceniodawcę na kontach 060, 061 lub 062 uznając konto 191 "Sprzedaż robót", subkonto 191/1 "Sprzedaż robót wykonanych siłami własnymi" i 191/2 "Sprzedaż robót wykonanych siłami obcymi";
2)
sumą należności z tytułu różnic cen (część B faktury) obciążają dysponenta rezerwy za dopłaty z tytułu różnic cen uznając konto 191 "Sprzedaż robót", pozycje 191/5 "Różnice cen 1957 r. - siły własne" i 191/6 "Różnice cen 1957 r. - siły obce".
4.
Inwestorzy w zakresie inwestycji limitowych i zleceniodawcy kapitalnych remontów polegających na robotach budowlano-montażowych, wykonywanych systemem zleceniowym lub przez SOWI, księgują otrzymane od wykonawców robót budowlano-montażowych żądania zapłaty (przy rozrachunkach inkasowych) lub faktury (przy rozrachunkach pozainkasowych) w sposób następujący:
1)
żądania zapłaty (faktury) dotyczące inwestycji limitowych: W-n konto 011 "Inwestycje rozpoczęte", wyodrębniając w analityce nakłady z tytułu różnic cen, Ma konto 028 "Rozrachunki z tytułu inwestycji" za zobowiązania z tytułu wykonanych robót według cen 1956 r. (część A faktury) oraz konto 017 "Finansowanie inwestycji" w pozycji "Finansowanie z innych źródeł" za różnicę cen (część B faktury);
2)
żądania zapłaty (faktury) dotyczące remontów kapitalnych: W-n konto 015 "Remonty kapitalne" za łączną kwotę faktury (część A i B), Ma konto 029 "Rozrachunki z tytułu remontów kapitalnych" za zobowiązania z tytułu wykonanych robót według cen 1956 r. (część A faktury) oraz konto 025 "Fundusze na remonty kapitalne" za różnice cen (część B faktury).
5.
Inwestorzy wykonujący inwestycje limitowe o charakterze robót budowlano-montażowych systemem gospodarczym (z wyjątkiem przedsiębiorstw budowlano-montażowych oraz inwestorów, dla których roboty wykonuje SOWI) księgują w sposób następujący:
1)
sumę faktury lub zestawienia refundacyjnego, obejmującą wartość wykonanych robót według cen 1956 r. (cześć A faktury): W-n konto 011 "Inwestycje rozpoczęte", Ma właściwe konto sprzedaży;
2)
sumę faktury lub zestawienia refundacyjnego obejmującą różnice cen 1957 r., na które wystawiane jest żądanie zapłaty (część B faktury): W-n 061 "Należności w inkasie bankowym" ewentualnie 060 "Faktury nie zgłoszone do rozrachunku", Ma właściwe konto sprzedaży; zapis na koncie sprzedaży może być dokonany w jednej sumie;
3)
jednocześnie z zapisem, o którym mowa w pkt 1 i 2, dokonuje się księgowania w wysokości kwoty części B faktury: W-n 011 "Inwestycje rozpoczęte", Ma 017 "Finansowanie inwestycji", pozycja analityczna "Finansowanie z innych źródeł"; w analityce do konta 011 "Inwestycje rozpoczęte" należy wyodrębnić nakłady z tytułu różnic cen;
4)
refundacja środków obrotowych z tytułu części A faktury lub zestawienia refundacyjnego powoduje zapis: W-n 043 "Rachunek rozliczeniowy", Ma 017 "Finansowanie inwestycji", pozycja analityczna "Finansowanie przez bank", z tytułu zaś części B faktury lub odpowiedniej części zestawienia refundacyjnego: W-n 043 "Rachunek rozliczeniowy", Ma 061 "Należności w inkasie bankowym".
6.
Przedsiębiorstwa budowlano-montażowe księgują operacje związane ze sprzedażą robót budowlano-montażowych na cele własnych inwestycji limitowych w sposób określony w ust. 5, z tym jednak że w ramach zapisów dotyczących sprzedaży wyodrębniają: wartość wykonanych robót według cen 1956 r. (część A faktury) na subkoncie 191/1 "Sprzedaż robót wykonanych siłami własnymi", a różnice cen 1957 r. (część B faktury) w pozycji 191/5 "Różnice cen 1957 r. - siły własne".
7.
Wykonawcy kapitalnych remontów systemem gospodarczym o charakterze robót budowlano-montażowych, z wyjątkiem przedsiębiorstw budowlano-montażowych i SOWI, księgują w sposób następujący:
1)
sumę faktury lub zestawienia refundacyjnego obejmującą wartość wykonanych robót według cen 1956 r. (część A faktury): W-n konto 015 "Remonty kapitalne", Ma właściwe konto sprzedaży;
2)
sumę faktury lub zestawienia refundacyjnego obejmującą różnicę cen, na którą wystawiane jest żądanie zapłaty (część B faktury): W-n 061 "Należności w inkasie bankowym" ewentualnie 060 "Faktury nie zgłoszone do rozrachunku", Ma właściwe konto sprzedaży;
3)
zapis na koncie sprzedaży może być dokonany w jednej sumie; jednocześnie z zapisem, o którym mowa w pkt 1 i 2, dokonuje się księgowania sumy części B faktury: W-n 015 "Remonty kapitalne", Ma 025 "Fundusze na remonty kapitalne";
4)
refundacja środków obrotowych z tytułu części A faktury lub zestawienia refundacyjnego powoduje zapis: W-n 043 "Rachunek rozliczeniowy", Ma 021 "Rachunek bankowy środków na remonty kapitalne"; z tytułu zaś części B faktury lub odpowiedniej części zestawienia refundacyjnego - zapis: W-n 043 "Rachunek rozliczeniowy", Ma 061 "Należności w inkasie bankowym".
8.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, wykonujące we własnym zakresie remonty kapitalne, polegające na robotach budowlano-montażowych, dokonują zapisów w sposób analogiczny, jak podano w ust. 7, z tym jednak że w ramach zapisów dotyczących sprzedaży stosuje się zasady podane w ust. 6.
9.
Jednostki, o których mowa w ust. 1, wykazują w obowiązującej sprawozdawczości finansowej zatwierdzonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (instrukcja 34a) następujące dane:
1)
sumę różnic cen ujętych w części B faktury na podstawie zapisów w pozycjach 191/5 "Różnice cen 1957 r. - siły własne" i 191/6 "Różnice cen 1957 r. - siły obce" we wzorze B-21z (pozycja 9) i we wzorze B-22 (pozycja 14 działu IV);
2)
sumę nie uregulowanych należności z tytułu różnic cen na podstawie zapisów na kontach: 060, 061 i 062 we wzorze B-21z (pozycja 10) i we wzorze B-22 (pozycja 15 działu IV);
3)
szacunkowo ustaloną kwotę różnic cen, która nie została do dnia bilansu zafakturowana, we wzorze B-21z (pozycja 27) i we wzorze B-22 (pozycja 16 działu IV).
§  8.
Właściwi ministrowie, po uzgodnieniu z bankami finansującymi podległe im przedsiębiorstwa, mogą ustalić w ramach zarządzeń, o których mowa we wstępie niniejszej instrukcji, odrębny sposób dokonywania rozliczeń niż przewidziany w §§ 3, 5 i 6.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1957.47.294

Rodzaj: Instrukcja
Tytuł: Sposób rozliczania i ewidencjonowania dodatków z tytułu różnic cen niektórych materiałów budowlanych i taryf transportu samochodowego w zakresie inwestycji limitowych i kapitalnych remontów, realizowanych w 1957 r.
Data aktu: 28/05/1957
Data ogłoszenia: 14/06/1957
Data wejścia w życie: 14/06/1957