Świadczenia emerytalne dla robotników zatrudnionych w zespołach formujących szkło.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA PRZEMYSŁU MATERIAŁÓW BUDOWLANYCH
z dnia 15 stycznia 1955 r.
w sprawie świadczeń emerytalnych dla robotników zatrudnionych w zespołach formujących szkło.

W wykonaniu §§ 6, 7 i 11 uchwały nr 132 Prezydium Rządu z dnia 27 marca 1954 r. w sprawie świadczeń emerytalnych dla robotników zatrudnionych w zespołach formujących szkło (Monitor Polski Nr A-32, poz. 468) zarządza się, co następuje:
§  1.
Świadczenia emerytalne przewidziane w uchwale nr 132 Prezydium Rządu z dnia 27 marca 1954 r. w sprawie świadczeń emerytalnych dla robotników zatrudnionych w zespołach formujących szkło (Monitor Polski Nr A-32, poz. 468), zwanej dalej "uchwałą", obejmują:
1)
rentę starczą,
2)
rentę inwalidzką.
§  2.
Prawo do świadczeń emerytalnych na warunkach ustalonych w uchwale i niniejszym zarządzeniu mają:
1)
robotnicy zatrudnieni w dniu wejścia w życie uchwały (14 kwietnia 1954 r.) w zespołach formujących szkło i robotnicy, którzy po wejściu w życie uchwały będą zatrudnieni w tych zespołach, oraz
2)
byli robotnicy zespołów formujących szkło, którzy przed wejściem w życie uchwały przeniesieni zostali do innych prac w przemyśle szklarskim i przy pracach tych byli zatrudnieni w dniu wejścia w życie uchwały z zachowaniem zarobku w wysokości 75% wynagrodzenia pobieranego przed powstaniem niezdolności.
§  3.
Zakłady pracy nie mogą przyjmować robotników do zespołów formujących szkło bez uprzedniego stwierdzenia przez lekarza zakładowego, że nie są oni chorzy na jedną z wyszczególnionych w wykazie chorób zawodowych uprawniających do świadczeń na podstawie uchwały i niniejszego zarządzenia (załącznik nr 2).
§  4.
1.
Za robotników zatrudnionych w zespole formującym szkło uważa siej robotników wykonujących jedną z czynności zawodowych wymienionych w załączonym wykazie (załącznik nr 1).
2.
Uchwała i zarządzenie niniejsze nie obejmuje osób, które są zatrudnione w zakładach produkujących ozdoby choinkowe i w zakładach przetwórstwa szkła.
§  5.
Renta starcza przysługuje robotnikowi zespołu formującego szkło, który ukończył 60 lat życia i przepracował co najmniej 20 lat w zespołach formujących szkło.
§  6.
Renta inwalidzka przysługuje robotnikowi zespołu formującego szkło, który na skutek choroby zawodowej lub wypadku w zatrudnianiu jest:
1)
niezdolny do jakiejkolwiek pracy i został zaliczony do I lub II grupy inwalidów, zgodnie z art. 13 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 30, poz. 116), lub
2)
całkowicie niezdolny do wykonywania dotychczasowego zawodu w zespołach formujących szkło, lecz zdolny jest do pracy w innym zawodzie (także poza przemysłem szklarskim).
§  7.
Za choroby zawodowe upewniające do renty uważa się choroby wyszczególnione w załączonym wykazie (załącznik nr 2), jeżeli powstały one w związku z zatrudnieniem w zespołach formujących szkło.
§  8.
1.
Świadczenia emerytalne przysługują, jeśli warunki (osiągnięcie wieku, niezdolność z powodu choroby zawodowej lub wypadku w zatrudnieniu) powstaną podczas zatrudnienia w zespole formującym szkło.
2.
Do okresów pracy wymaganych przy przyznawaniu rent zalicza się okresy pracy w zespołach formujących szkło przed i po wejściu w życie uchwały.
§  9.
1.
Renta starcza oraz renta inwalidzka w razie niezdolności do jakiejkolwiek pracy z powodu choroby zawodowej lub wypadku w zatrudnieniu (§ 6 pkt 1) wynosi 60% podstawy wymiaru renty.
2.
Renta inwalidzka robotnika, który z powodu choroby zawodowej lub wypadku w zatrudnieniu stał się całkowicie niezdolny do pracy w zespołach formujących szkło, ale zdolny jest do pracy w innym zawodzie poza zespołami formującymi szkło (§ 6 pkt 2), wynosi 45% podstawy wymiaru renty. Jeśli niezdolność nastąpiła wskutek wypadku w zatrudnieniu, jednak nie podczas pracy w zespole formującym szkło, warunkiem przyznania renty jest przepracowanie przez robotnika co najmniej 10 lat w zespołach formujących szkło.
§  10.
1.
Podstawę wymiaru renty stanowi przeciętny miesięczny zarobek faktyczny z okresu ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia w zespołach formujących szkło przed ukończeniem 60 roku życia lub przed powstaniem niezdolności. Jeżeli do obliczenia podstawy wymiaru renty wchodzą zarobki sprzed 1 kwietnia 1954 r., zarobki te przelicza się stosownie do zasad wynagradzania robotników oraz pracowników umysłowych w zakładach pracy przemysłu szklarskiego w myśl uchwały nr 106 Prezydium Rządu z dnia 15 marca 1954 r.
2.
Za podstawę wymiaru renty dla robotników wymienionych w § 2 pkt 2 przyjmuje się przeciętny zarobek robotnika tej samej kwalifikacji i zatrudnionego w zespole tego samego typu, w jakim robotnik uprawniony do renty pracował przed powstaniem niezdolności. Za zarobek uważa się zarobek obliczony według zasad wynagradzania robotników oraz pracowników umysłowych w zakładach pracy przemysłu szklarskiego w myśl uchwały nr 106 Prezydium Rządu z dnia 15 marca 1954 r.
3.
Podstawa wymiaru renty nie może przekraczać kwoty 1.620 zł.
§  11.
1.
Renta przyznana na podstawie uchwały i niniejszego zarządzenia zastępuje wszystkie inne świadczenia emerytalne z przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. Jeżeli jednak renta w myśl ogólnie obowiązujących przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym byłaby korzystniejsza niż renta na podstawie uchwały i niniejszego zarządzenia, przyznaje się rentę według ogólnie obowiązujących przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym.
2.
Robotnicy, którzy nie spełniają warunków określonych w uchwale i niniejszym zarządzeniu, mają prawo do świadczeń z przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym na zasadach ogólnie obowiązujących.
§  12.
Renty rodzinne dla członków rodzin po robotnikach zespołów formujących szkło lub po rencistach regulują przepisy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
§  13.
1.
Prawo do renty powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków wymaganych do powstania uprawnień do renty, z tym że prawo do renty inwalidzkiej powstaje z dniem zwolnienia z pracy w zespole formującym szkło z powodu niezdolności orzeczonej przez lekarza zakładowego, nie wcześniej jednak niż od daty wyczerpania zasiłku chorobowego.
2.
Renty wypłaca się za okres nie dłuższy niż za trzy miesiące wstecz od daty zgłoszenia wniosku o rentę. Jednak w przypadkach zgłoszenia w ciągu trzech miesięcy od ogłoszenia niniejszego zarządzenia wniosku o rentę, do której prawo powstało we wcześniejszym terminie, zaległą rentę wypłaca się od dnia powstania prawa do renty, jednak nie wcześniej niż od dnia 14 kwietnia 1954 r.
3.
Renty dla robotników zespołów formujących szkło, którzy przed wejściem w życie uchwały przeniesieni zostali do innych prac w przemyśle szklarskim i przy pracach tych byli zatrudnieni w dniu wejścia w życie uchwały z zachowaniem zarobku w wysokości 75% wynagrodzenia pobieranego przed powstaniem niezdolności do pracy w zespołach formujących szkło - wypłacane są od daty wstrzymania powyższego 75% wynagrodzenia. Jeżeli jednak renta przysługująca na zasadach uchwały wraz z zarobkiem przysługującym robotnikowi za faktycznie wykonywaną pracę jest wyższa od wypłacanego mu 75% wynagrodzenia, różnicę tę wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych za okres po dniu 14 kwietnia 1954 r.
§  14.
1.
Renty przyznaje i wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
2.
Niezdolność do jakiejkolwiek pracy i niezdolność do wykonywania zawodu w zespole formującym szkło ustalają komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.
§  15.
W sprawach nie unormowanych w uchwale i niniejszym zarządzeniu stosuje się przepisy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.
§  16.
1.
Wnioski o przyznanie renty należy składać w zakładach pracy, które obowiązane są przekazywać je do właściwych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioski sporządza się na formularzach ustalonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Do wniosków należy dołączyć:
1)
zaświadczenie o czasie i charakterze zatrudnienia z określeniem daty rozpoczęcia i zwolnienia z pracy w zespołach formujących szkło,
2)
zaświadczenie o zarobkach z okresu ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia w zespołach formujących szkło,
3)
dokument stwierdzający datę urodzenia robotnika (w stosunku do osób nie posiadających dowodów osobistych lub tymczasowych zaświadczeń tożsamości koloru czerwonego),
4)
oświadczenie robotnika stwierdzające, czy i skąd pobiera już rentę lub zaopatrzenie,
5)
dokumenty dotyczące dzieci (data urodzenia, uczęszczanie do szkół, pozostawanie na utrzymaniu robotnika).
2.
Do wniosków o renty inwalidzkie należy ponadto dołączyć:
1)
zaświadczenie o zwolnieniu robotnika z pracy w zespole formującym szkło,
2)
zawiadomienie o wypadku w zatrudnieniu, jeśli niezdolność jest następstwem tego wypadku.
3.
Do wniosków o renty inwalidzkie dla robotników zespołów formujących szkło, którzy przed wejściem w życie uchwały przeniesieni zostali do innych prac w przemyśle szklarskim i przy pracach tych byli zatrudnieni w dniu wejścia w życie uchwały z zachowaniem zarobku w wysokości 75% wynagrodzenia pobieranego przed powstaniem niezdolności do pracy w zespołach formujących szkło, należy zamiast zaświadczeń wymienionych w ust. 1 pkt 2 oraz w ust. 2 dołączyć:
1)
zaświadczenie o pobieraniu w dniu wejścia w życie uchwały powyższego 75% wynagrodzenia,
2)
zaświadczenie o wysokości powyższego 75% wynagrodzenia i o wysokości zarobków przysługujących robotnikowi po dniu 14 kwietnia 1954 r. za faktycznie wykonywaną pracę,
3)
zaświadczenie o zarobkach zgodnie z § 10 ust. 2.
§  17.
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 14 kwietnia 1954 r.
ZAŁĄCZNIKI

ZAŁĄCZNIK  Nr 1

WYKAZ CZYNNOŚCI ZAWODOWYCH W ZESPOŁACH FORMUJĄCYCH SZKŁO, KTÓRYCH WYKONYWANIE UPRAWNIA DO ŚWIADCZŃ EMERYTALNYCH NA WARUNKACH PRZEWIDZIANYCH W UCHWALE NR 132 PREZYDIUM RZĄDU Z DNIA 27 MARCA 1954 R. W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH DLA ROBOTNIKÓW ZATRUDNIONYCH W ZESPOŁACH FORMUJĄCYCH SZKŁO

1. Zawiadowca maszyn.

2. Maszynista.

3. Blacharz.

4. Obserwator na pomostach.

5. Obserwator taśmy szkła.

6. Pomiarowy temperatury.

7. Odbiorca szkła (kwalifikator).

8. Ucinacz.

9. Łamacz.

10. Kontroler temperatur gazu i zestawu (stanowisko przy formowaniu szkła walcowanego).

11. Odbieracz.

12. Odlewnik-pomocnik.

13. Odlewnik szkła.

14. Obserwator.

15. Przecinacz.

16. Kierowca dźwigu "C".

17. Kierowca wózka kleszczowego.

18. Kierowca wózka bocznego.

19. Hakowy.

20. Walcownik.

21. Rozciągacz.

22. Kierowca na automatach.

23. Operator na automatach.

24. Operator-pomocnik na automatach.

25. Maszynista ciągarki.

26. Doprowadzacz rurki do ciągarki.

27. Oczyszczacz masy szklanej.

28. Łyżkarz.

29. Maszynista automatów do produkcji ampułek i cylinderków.

30. Ucinacz na półautomatach.

31. Nabieracz na półautomatach.

32. Dmuchacz na półautomatach.

33. Odrabiacz.

34. Prasiarz.

35. Nabieracz na prasach.

36. Grzacz.

37. Wykręcacz gwintów,

38. Zakładacz gwintów.

39. Dmuchacz przy ręcznej produkcji.

40. Odrabiacz przy ręcznej produkcji.

41. Rurkarz.

42. Podawacz przy ręcznej produkcji.

43. Podawacz-pomocnik przy ręcznej produkcji.

44. Dmuchacz-pomocnik przy ręcznej produkcji.

45. Przylepiacz-pomocnik przy ręcznej produkcji.

46. Podawacz masy szklanej przy ręcznej produkcji.

47. Układacz przy ręcznej produkcji.

48. Kleszczarz przy ręcznej produkcji.

49. Poddmuchiwacz.

50. Kułkarz.

51. Kułkarz-pomocnik.

52. Bańkarz.

53. Nabieracz przy produkcji tafli.

54. Paclarz przy produkcji tafli.

55. Rozcinacz przy produkcji tafli.

56. Rozcinacz-pomocnik przy produkcji tafli.

57. Wozacz przy produkcji tafli.

58. Spychacz przy produkcji tafli.

59. Prostowacz przy produkcji tafli.

60. Wyciągacz przy produkcji tafli.

61. Walcarz przy produkcji tafli.

62. Ustawiacz obrotnicy przy produkcji tafli.

ZAŁĄCZNIK  Nr 2

WYKAZ CHORÓB ZAWODOWYCH W ZESPOŁACH FORMUJĄCYCH SZKŁO, UPRAWNIAJĄCYCH DO ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH NA WARUNKACH PRZEWIDZIANYCH W UCHWALE NR 132 PREZYDIUM RZĄDU Z DNIA 27 MARCA 1954 R. W SPRAWIE ŚWIADCZEŃ EMERYTALNYCH DLA ROBOTNIKÓW ZATRUDNIONYCH W ZESPOŁACH FORMUJĄCYCH SZKŁO

Lp. Choroba zawodowa Czynność zawodowa w zespole formującym szkło, która naraża na chorobę zawodową
1 Zaćma szara u wszystkich robotników stykających się z rozżarzonym szkłem
2 Zapalenie siatkówki
3 Rozedma płuc i niewydolność układu krążenia przez nią spowodowana u dmuchaczy szkła
4 Płaska stopa - jeżeli powstała przy pracy i powoduje niezdolność do pracy na stanowiskach wykonywanych w pozycji stojącej
5 Żylaki kończyn dolnych nabyte przy pracy na stanowiskach wykonywanych w pozycji stojącej
6 Zatrucia tlenkiem węgla przy obsłudze wanien i aparatu "Fourcaulta"

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1955.9.102

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Świadczenia emerytalne dla robotników zatrudnionych w zespołach formujących szkło.
Data aktu: 15/01/1955
Data ogłoszenia: 10/02/1955
Data wejścia w życie: 14/04/1954, 10/02/1955