Rodzaje dyżurów lekarskich oraz szczegółowe zasady wypłacania wynagrodzeń za ich pełnienie.

ZARZĄDZENIE
MINISTRA ZDROWIA
z dnia 8 listopada 1954 r.
w sprawie rodzajów dyżurów lekarskich oraz szczegółowych zasad wypłacania wynagrodzeń za ich pełnienie.

W celu zapewnienia chorym, przebywającym w zakładach opieki zdrowotnej zamkniętej, opieki lekarskiej przez 24 godziny na dobę oraz w celu racjonalnego wykorzystania kadr lekarskich przy uwzględnieniu potrzeb lecznictwa zamkniętego i otwartego - na podstawie § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 1954 r. w sprawie uposażenia lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. Nr 48, poz. 229) zarządza się, co następuje:
§  1.
1.
Dyżurem lekarskim jest praca wykonywana przez lekarza w zakładzie opieki zdrowotnej zamkniętej, poza godzinami normalnej ordynacji danego zakładu, w celu zapewnienia chorym opieki lekarskiej przez całą dobę. Praca ta może być wykonywana przez jednego lekarza lub przez kilku lekarzy kolejno.
2.
Zarządzenie nie dotyczy dyżurów pełnionych przez lekarzy w stacjach pogotowia ratunkowego.
§  2.
Dyżury lekarskie dzielą się na:
1)
dyżury zakładowe, w czasie których lekarz przebywa w zakładzie,
2)
dyżury na wezwanie (przy telefonie), w czasie których lekarz przybywa do zakładu na każde wezwanie.
§  3.
1.
Dyżury zakładowe dzielą się na ostre i zwykłe.
2.
Dyżurem ostrym jest dyżur zakładowy pełniony w szpitalu (oddziale, klinice), który w zastępstwie innych zakładów tego samego rodzaju, położonych w tej samej miejscowości, przyjmuje w ciągu całej doby przypadki nagłe, wymagające natychmiastowej pomocy szpitalnej.
3.
Dyżury zakładowe nie odpowiadające warunkom określonym w ust. 2 są dyżurami zwykłymi.
§  4.
1.
Dyżury zwykłe dzielą się na dyżury:
1)
w izbie przyjęć,
2)
ogólne,
3)
oddziałowe.
2.
Dyżur w izbie przyjęć polega na kwalifikowaniu chorych zgłaszających się na leczenie oraz na zastępowaniu dyrektora zakładu. Jeżeli w danym zakładzie jest kilka izb przyjęć, dyrektora zastępuje lekarz pełniący dyżur w ogólnej izbie przyjęć.
3.
Dyżur ogólny polega na opiekowaniu się wszystkimi chorymi, przebywającymi w danym zakładzie lub jego oddziałach położonych eksterytorialnie, oraz na wykonywaniu czynności wymienionych w ust. 2.
4.
Dyżur oddziałowy polega na opiekowaniu się chorymi jednego oddziału lub kilku oddziałów pokrewnych, a także na wykonywaniu czynności w izbach przyjęć zorganizowanych przy tych oddziałach - poza wyjątkami określonymi w § 7.
§  5.
1.
Dyżur ostry pełniony jest przez zespół dwóch lub trzech lekarzy.
2.
Dyżur zwykły pełniony jest przez jednego lekarza.
§  6.
1.
Rozkład dyżurów ostrych ustala wydział zdrowia prezydium wojewódzkiej rady narodowej (Rady Narodowej w m. st. Warszawie i m. Łodzi) - w zasadzie na rok kalendarzowy.
2.
Dyżury ostre w poszczególnych zakładach (oddziałach, klinikach) powinny, jeżeli jest to możliwe, powtarzać się w te same dni tygodnia.
§  7.
1.
Liczba dyżurów zwykłych oraz dyżurów na wezwanie w poszczególnych rodzajach i typach zakładów opieki zdrowotnej zamkniętej nie może przekraczać następujących norm:

I.

w szpitalach wojewódzkich ogólnych i szpitalach miejskich typu I-III:

a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
2 dyżury oddziałowe - na oddziałach zabiegowych,
c)
1 dyżur oddziałowy - na oddziałach niezabiegowych,
d)
2 dyżury na wezwanie,

II.

w szpitalach miejskich typu IV-V:

a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
1 dyżur oddziałowy - na oddziałach zabiegowych,
c)
2 dyżury na wezwanie,

III.

w szpitalach miejskich typu VI:

a)
1 dyżur ogólny,
b)
1 dyżur na wezwanie,

IV.

w szpitalach powiatowych typu I:

a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
1 dyżur oddziałowy - na oddziałach zabiegowych,
c)
2 dyżury na wezwanie,

V.

w szpitalach powiatowych typu II-IV:

a)
1 dyżur ogólny,
b)
1 dyżur na wezwanie,

VI.

w szpitalach rejonowych typu I-II:

a)
1 dyżur ogólny,
b)
1 dyżur na wezwanie,

VII.

w szpitalach rejonowych typu III-V:

1 dyżur na wezwanie,

VIII.

w szpitalach specjalistycznych oraz oddziałach szpitala wojewódzkiego - oddalonych od zabudowań centralnych tego szpitala (położonych eksterytorialnie):

A.

niezabiegowych:

1)
do 100 łóżek- 1 dyżur ogólny,
2)
powyżej 100 łóżek:
a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
1 dyżur oddziałowy,

B.

zabiegowych:

1)
do 100 łóżek:
a)
1 dyżur ogólny,
b)
1 dyżur na wezwanie,
2)
powyżej 100 łóżek:
a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
1 dyżur oddziałowy,
c)
1 dyżur na wezwanie,

IX.

w szpitalach psychiatrycznych:

1)
do 800 łóżek - 1 dyżur ogólny,
2)
powyżej 800 łóżek:
a)
1 dyżur w izbie przyjęć,
b)
1 dyżur oddziałowy,

X.

w szpitalach klinicznych i działach leczniczych instytutów naukowych:

A.

w obrębie zabudowań centralnych szpitala (działu):

a)
dyżur w izbie przyjęć - w każdej izbie przyjęć,
b)
dyżur oddziałowy w każdej klinice (oddziale),

B.

w klinikach (oddziałach) położonych eksterytorialnie:

1)
do 100 łóżek - 1 dyżur ogólny,
2)
powyżej 100 łóżek - 1 dyżur ogólny, w miarę potrzeby 1 dyżur oddziałowy,

XI.

w sanatoriach przeciwgruźliczych:

A.

w sanatoriach zachowawczych - 1 dyżur na wezwanie,

B, w sanatoriach zabiegowych, bez oddziału chirurgii klatki piersiowej - 1 dyżur ogólny,

C.

w sanatoriach posiadających oddział chirurgii klatki piersiowej:

a)
1 dyżur ogólny,
b)
1 dyżur oddziałowy.
2.
Poza przypadkami określonymi w ust. 1 pkt X lit. A mogą być wprowadzone za zgodą wydziału zdrowia prezydium wojewódzkiej rady narodowej (Rady Narodowej w m. st. Warszawie i m. Łodzi) osobne dyżury w oddziałowych izbach przyjęć, zorganizowanych przy większych oddziałach.
3. 1
Normy dyżurów ustalone w ust. 1 nie dotyczą oddziałów dziecięcych, noworodkowo-dziecięcych i noworodkowych w szpitalach ogólnych. Do oddziałów tych stosuje się następujące normy:
1)
w szpitalach wojewódzkich i miejskich na oddziałach dziecięcych lub noworodkowo-dziecięcych: 1 dyżur oddziałowy,
2)
w szpitalach powiatowych i rejonowych na oddziałach dziecięcych lub noworodkowo-dziecięcych liczących:
a)
ponad 60 łóżek: 1 dyżur oddziałowy,
b)
do 60 łóżek: 1 dyżur na wezwanie;
3)
na oddziałach noworodkowych liczących ponad 60 łóżek: 1 dyżur na wezwanie.
§  8.
Dyżurów na wezwanie nie wyznacza się w dniach, w których w danym szpitalu jest dyżur ostry.
§  9.
1.
Dyrektor zakładu ustala rozkład dyżurów w zasadzie na 3 miesiące naprzód. Rozkład dyżurów powinien uwzględniać dni i godziny pełnienia dyżurów przez poszczególnych lekarzy.
2.
Dyżury poszczególnych lekarzy w miarę możności powinny powtarzać się w te same dni tygodnia.
3.
Lekarz nie może mieć wyznaczonego dyżuru zakładowego w tych samych godzinach, w których jest zatrudniony w zakładzie opieki zdrowotnej otwartej.
§  10.
1.
Do pełnienia dyżurów są obowiązani lekarze zatrudnieni w danym zakładzie oraz lekarze stypendyści odbywający w nim specjalizację, a w przypadku konieczności zastępstwa - ponadto lekarze skierowani do danego zakładu na doszkalanie lub na odbycie części programu specjalizacji poza zakładem macierzystym.
2.
Obowiązek pełnienia dyżuru (ust. 1) nie dotyczy lekarzy którzy z mocy przepisów o ochronie pracy nie mogą być zatrudnieni w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej.
3.
Ordynatorzy (adiunkci) mogą nie pełnić dyżurów zakładowych, jeżeli dla pozostałych lekarzy, obowiązanych do ich pełnienia (ust. 1), nie wypadają one częściej niż co 5 dni.
4.
Lekarze zatrudnieni wyłącznie w pracowniach pomocniczych (rentgenologicznych, anatomopatologicznych, analitycznych itp.) nie mają w zasadzie obowiązku pełnienia dyżurów, jednak w przypadkach uzasadnionych mogą być przez dyrektora zakładu zobowiązani do ich pełnienia.
5.
Dyżury ostre pełnią lekarze specjaliści, a w razie ich braku - lekarze posiadający dłuższy staż pracy zawodowej, zatrudnieni w danym zakładzie. W przypadkach uzasadnionych w skład zespołu pełniącego dyżur ostry na oddziale chirurgii urazowej może wchodzić lekarz rentgenolog.
6.
Dyżur na wezwanie pełnią ordynatorzy (adiunkci i starsi asystenci, zatrudnieni w danym zakładzie, a w szpitalach rejonowych typu III-V - również pozostali lekarze danego szpitala.
§  11.
1.
Za dyżur zakładowy wypłaca się wynagrodzenie zasadnicze przy uwzględnieniu przepisu § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 1954 r. w sprawie uposażenia lekarzy i lekarzy dentystów (Dz. U. Nr 48, poz. 229). Wynagrodzenie to przysługuje lekarzowi za liczbę godzin przebywania w zakładzie w związku z pełnieniem dyżuru.
2.
Przy obliczaniu wynagrodzenia zasadniczego za dyżur zakładowy, pełniony przez pracownika nauki, stosuje się stawki i zasady określone w rozporządzeniu wymienionym w ust. 1.
3.
Wynagrodzenie określone w ust. 1 zwiększa się o dodatek za posiadany stopień naukowy, a także o dodatek za specjalizację przy uwzględnieniu przepisów § 14 ust. 2 rozporządzenia wymienionego w ust. 1 oraz o dodatek specjalny w przypadkach przewidzianych w § 13 ust. 3 tegoż rozporządzenia.
§  12.
Za dyżur na wezwanie wypłaca się wynagrodzenie ryczałtowe ustalone na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia wymienionego w § 11 ust. 1.
§  13.
Wynagrodzenie za dyżury wypłaca się miesięcznie z dołu.
§  14.
Normy pełnienia dyżurów (§ 7) w zakładach kolejowej służby zdrowia oraz w sanatoriach uzdrowiskowych określą odrębne przepisy.
§  15.
Zarządzanie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 listopada 1954 r. w części objętej §§ 11-13.
1 § 7 ust. 3 dodany przez § 1 zarządzenia z dnia 9 października 1958 r. (M.P.58.83.476) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 stycznia 1959 r.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1954.106.1416

Rodzaj: Zarządzenie
Tytuł: Rodzaje dyżurów lekarskich oraz szczegółowe zasady wypłacania wynagrodzeń za ich pełnienie.
Data aktu: 08/11/1954
Data ogłoszenia: 13/11/1954
Data wejścia w życie: 13/11/1954, 01/11/1954