KRS potwierdza odwołanie Schaba, Radzika i Lasoty
Nowa Krajowa Rada Sądownictwa, podczas swojego pierwszego posiedzenia, przyjęła stanowisko w sprawie pełnienia funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców. Zaznaczyła w nim, że w demokratycznym państwie prawa nie jest możliwa sytuacja, w której osoba pełniąca taką funkcję nie może być w żadnej sytuacji odwołana. I wskazała w tym zakresie na... ministra sprawiedliwości, potwierdzając skuteczne odwołanie z tych funkcji sędziego Piotra Schaba oraz jego zastępców – Przemysława Radzika i Michała Lasotę.
Przypomnijmy, że w kwietniu 2025 r. ówczesny minister sprawiedliwości Adam Bodnar zdecydował o odwołaniu z funkcji rzecznika dyscyplinarnego Piotra Schaba i jego zastępcy Przemysława Radzika. 31 lipca 2025 r. o odwołaniu drugiego zastępcy, Michała Lasoty, zdecydował obecny minister Waldemar Żurek. Schab, Radzik i Lasota zostali odwołani przez ministrów ze swoich funkcji mimo trwającej kadencji. MS uzasadniało to toczącymi się wobec nich postępowaniami dyscyplinarnymi. Wskazywano równocześnie na lukę w przepisach i konieczność zmian w przepisach. Po zmianie art. 112 ustawy o ustroju sądów powszechnych (u.s.p.) z dniem 3 kwietnia 2018 r. rzecznika dyscyplinarnego i jego dwóch zastępców powołuje minister na czteroletnią kadencję, ale przepisy u.s.p. nie regulują przyczyn wygaśnięcia kadencji przed jej upływem. We wrześniu Waldemar Żurek powołał Joannę Halinę Raczkowską – sędzię Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie – na stanowisko rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Wcześniej na stanowisko to został powołany sędzia Mariusz Ulman, ale we wrześniu zrezygnował.
W lutym br. sędzia Izby Odpowiedzialności Zawodowej Barbara Skoczkowska orzekła, że minister sprawiedliwości był uprawniony do odwołania sędziego Piotra Schaba ze stanowiska rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców Przemysława Radzika i Michała Lasoty. Tyle że jest również m.in. postanowienie sędziego Wiesława Kozielewicza (byłego prezesa Izby, przeszedł w stan spoczynku), które upubliczniono pod koniec stycznia br. Wskazano w nim, że „wobec pominięcia w ustawie o ustroju sądów powszechnych wyraźnej podstawy prawnej odwołanie rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców przez ministra sprawiedliwości przed upływem kadencji de lege lata nie jest prawnie możliwe i skuteczne".
Czytaj: Komisja Kodyfikacyjna: potrzeba uregulowania odwołania rzecznika dyscyplinarnego sędziów>>
Zmiany w sędziowskich dyscyplinarkach coraz bliżej>>
Sędzia Dariusz Zawistowski nowym przewodniczącym KRS>>
KRS wkracza do gry – Schab prawidłowo odwołany
11 czerwca odbyło się pierwsze posiedzenie KRS w nowym składzie – z wybranymi w maju 15 sędziami/członkami. Przewodniczącym Rady został sędzia Dariusz Zawistowski, który tę funkcję pełnił już w latach 2015–2018.Rada podjęła też stanowisko dotyczące odwołania z funkcji rzecznika dyscyplinarnego i zastępców, sędziów Schaba, Lasoty i Radzika, mimo trwającej kadencji.
Krajowa Rada Sądownictwa, działając na podstawie art. 186 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wyraża przekonanie, że w demokratycznym państwie prawa nie jest możliwa sytuacja, w której osoba pełniąca funkcję rzecznika dyscyplinarnego albo jego zastępcy nie może być w żadnej sytuacji odwołana. Skoro ustawodawca powierzył ministrowi sprawiedliwości kompetencję powołania określonych osób na stanowiska, to oznacza to również możliwość ich odwołania w sytuacji, gdy dalsze pełnienie tych funkcji nie da się pogodzić z dobrem wymiaru sprawiedliwości – wskazano w uchwale.
I dodano, że istota i rola rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców w sposób szczególny wymaga spełniania przesłanki nieskazitelności charakteru oraz spełniania w najwyższym stopniu standardów etycznych.
– Osoba sprzeniewierzająca się zasadom niezależności sądów i niezawisłości sędziów nie powinna pełnić żadnej z tych funkcji, zwłaszcza jeśli owo sprzeniewierzenie ma charakter rażący – podkreślono.
Rada stwierdziła równocześnie, że „skuteczne jest dokonane przez ministra sprawiedliwości odwołanie sędziego Piotra Schaba z funkcji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz sędziów Przemysława Radzika i Michała Lasoty z funkcji zastępców rzecznika dyscyplinarnego".
Funkcję rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych od dnia 15 września 2025 r. pełni skutecznie sędzia Joanna Raczkowska, a funkcję zastępców tego organu sędziowie Tomasz Ładny – od dnia 16 lipca 2025 r. i Grzegorz Kasicki – od dnia 18 września 2025 r. – podsumowano.
Czytaj: Nowe orzeczenie SN: Sędzia Schab, rzecznik dyscyplinarny sędziów, prawidłowo odwołany>>
Sędzia bezkarny, bo nie wiadomo, kto jest rzecznikiem dyscyplinarnym?
Przepisy do doregulowania?
Tu warto przypomnieć, że Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury, w opinii do projektu Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczącego dyscyplinarek, wskazała, że konieczne jest m.in. unormowanie kwestii podstaw odwołania przed upływem kadencji rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych oraz jego zastępców.
– Nadmienić trzeba przy tym, że na tle sporu co do skuteczności odwołania przez ministra sprawiedliwości osób, które piastowały te funkcje, potrzebę wyraźnej regulacji w tym zakresie dostrzeżono w postanowieniu wydanym przez sędzię Sądu Najwyższego Barbarę Skoczkowską (jedną z dwóch sędziów prawidłowo powołanych do Sądu Najwyższego, a orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej) w dniu 11 lutego 2026 r. w sprawie o sygn. akt II ZO 36/22. Regulacja ta jest zatem konieczna, a istniejąca w tym zakresie luka w przepisach powinna zostać wypełniona – zaznaczono.
