Ustawa o prawach i obowiązkach ucznia czeka na podpis prezydenta

Senat rozpatrzył ustawę o prawach i obowiązkach ucznia, nie wprowadzając do niej żadnych poprawek. Teraz ustawa trafi na biurko prezydenta. Na podjęcie decyzji prezydent ma 21 dni. Ustawa ma m.in. prawnie uporządkować sytuację uczniów pełnoletnich. Wiąże się też z utworzeniem systemu ochrony praw uczniowskich i powołaniem nowego rzecznika.

Senat bez poprawek przyjął ustawę o prawach i obowiązkach ucznia. Przypomnijmy, że reguluje ona m.in. przeniesienie katalogu praw i obowiązków ucznia na poziom ustawowy, wprowadzenie katalogu działań wychowawczych i kar wraz z procedurami ich nakładania oraz wprowadzenie obowiązku powoływania rad szkół i placówek w szkolnictwie publicznym.

Ponadto ustawa zakłada utworzenie systemu ochrony praw uczniowskich, który ma obejmować:

• Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich (powoływanego na 4-letnią kadencję),
• wojewódzkich rzeczników praw uczniowskich działających przy kuratorach oświaty,
• fakultatywnych rzeczników na poziomie gmin i powiatów,
• fakultatywnych szkolnych rzeczników praw uczniowskich.

MEN zwraca także uwagę na ustawowe uporządkowanie sytuacji prawnej uczniów pełnoletnich, w szczególności w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności oraz nakazanie podawania powodu przy usprawiedliwianiu nieobecności ucznia, z poszanowaniem jego prywatności (bez obowiązku ujawniania danych nadmiernych i wrażliwych), przy zachowaniu autonomii szkół co do trybu, terminu i formy.

Ministerstwo nie raz podkreślało, że obecnie prawa i obowiązki ucznia są rozproszone w wielu aktach prawnych, co powoduje trudności interpretacyjne zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli. Ustawa porządkuje ten stan. MEN zaznacza, że projekt ustawy był przedmiotem szerokich konsultacji społecznych, w ramach których zgłoszono około 700 uwag i opinii, a wiele z nich zostało przez resort edukacji uwzględnionych.

Co zmienił Sejm?

Najważniejsze zmiany wprowadzone do ustawy przez Sejm obejmują:

• Odroczenie obowiązku tworzenia szkolnych rzeczników praw uczniowskich do 1 września 2028 r. Do tego czasu ich powołanie będzie miało charakter fakultatywny. Zmiana ta odpowiada na postulaty związków zawodowych i organizacji zrzeszających dyrektorów szkół;
• Odformalizowanie procedury wymierzania kary uczniom poprzez wyłączenie reżimu decyzji administracyjnej dla wszystkich kar przewidzianych w ustawie, z wyjątkiem skreślenia z listy ucznia oraz przeniesienia do innej szkoły. Rozwiązanie to zostało pozytywnie zaopiniowane przez ministerstwo w odpowiedzi na zgłaszane postulaty środowisk oświatowych;
• wprowadzenie ustawowego katalogu wymogów dla fakultatywnie powoływanych gminnych i powiatowych rzeczników praw uczniowskich – na wniosek organizacji młodzieżowych;
• skrócenie okresu przechowywania w aktach osobowych ucznia informacji o nałożonej karze z 3 lat do 1 roku – również na wniosek organizacji młodzieżowych;
• wyłączenie obowiązku tworzenia rad szkół i placówek w szkolnictwie niepublicznym – zgodnie z postulatami tego środowiska.

Teraz ustawa trafi do prezydenta, który podejmie co do niej decyzję w terminie 21 dni.