Zasady udzielania subwencji ze Skarbu Państwa.

UCHWAŁA
RADY MINISTRÓW
z dnia 29 września 1948 r.
w sprawie zasad udzielania subwencji ze Skarbu Państwa.

Postanowienia ogólne.

Działalność organizacji społecznych, mobilizujących zarówno gospodarcze jak i ogólno-kulturalne życie zbiorowe, zasługuje na pełne poparcie materialne i moralne rządu,

Niemniej jednak pomoc pieniężna rządu winna zadośćczynić następującym wytycznym, które należy uwzględnić przy stosowaniu polityki subwencyjnej:

A. Instytucje ubiegające się o subwencje winny przede wszystkim posiadać dostateczne fundusze własne w postaci stałych dochodów albo ze składek członkowskich, ściągalnych co najmniej w 75%, albo też z innych źródeł dochodowych. Pełne finansowanie ze strony Skarbu, Państwa świadczy o tym, że organizacja taka wypełnia właściwie funkcje organu rządowego. W takich przypadkach właściwy Minister w porozumieniu z Ministrem Skarbu winni rozważyć, czy nie należałoby postawić wniosku o przejęcie instytucji społecznej na etat państwowy, o ile nie przemawiają przeciw temu inne względy. W przypadku negatywnym mogą one ustalić udzielenie subwencji na okres przejściowy.

B. Subwencja winna służyć tylko takiej działalności, która ma ważne znaczenie z ogólno-państwowego punktu widzenia oraz która wiąże się z zadaniami, jakie postawione są w planie rządu na dany okres czasu (rok budżetowy).

C. Tak jak i wszystkie wydatki rządowe, winna być subwencja kontrolowana pod względem prawidłowości i celowości jej wydatkowania. Jako jeden ze sposobów wstępnej kontroli musi być przestrzegana zasada, że instytucja społeczna może być subwencjonowana tylko z jednego źródła. Wyjątki od tej zasady mogą być czynione tylko w odniesieniu do takich instytucji, których działalność leży w sferze zainteresowań kilku resortów, wszelako i w tym przypadku udzielanie pomocy materialnej ze strony jednego organu musi następować przy pełnej świadomości o dotychczasowych czy zamierzonych świadczeniach innych zainteresowanych. Pod tym względem nadzór winien być powierzony w normalnym trybie Komisji Oszczędnościowej Skarbu Państwa,

Postanowienia szczegółowe.

I.

§  1.
Subwencją w rozumieniu niniejszej uchwały jest pomoc pieniężna z budżetu państwowego dla instytucji społecznych na wykonanie zadań statutowych (stowarzyszenia, związki, komitety itp.), działających za zezwoleniem władz administracyjnych.
§  2.
Postanowienia niniejszej uchwały stosują się do zasiłków, pomocy lub popierania pewnej akcji społecznej lub gospodarczej z funduszów budżetowych, przewidzianych w budżecie bieżącym poza kredytami na subwencje ustalonymi w § 11 poszczególnych części, działów i rozdziałów.
§  3.
Uchwała niniejsza nie dotyczy dotacji, przez które rozumie się pomoc pieniężną udzielaną jednostkom samorządu terytorialnego, bądź gospodarczego, a nadto wypłat na rzecz instytucji prawa publicznego bądź prywatnego na pokrycie kosztów ściśle określonych czynności, zlecanych tym instytucjom do wykonania w piśmie zlecającym lub w ustawie.
§  4.
Uchwała niniejsza nie dotyczy subwencji udzielanych przez Ministerstwo Obrony Narodowej.

Zasady udzielania subwencji przez Ministerstwo Obrony i Narodowej oraz preliminowanie kwot subwencji przez to Ministerstwo - określi Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Skarbu.

§  5.
Zasady udzielania subwencji przez przedsiębiorstwa skomercjalizowane określi oddzielna uchwała Rady Ministrów na wniosek Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów.

II.

§  6.
Subwencje nie mogą być udzielane na ogólne koszty, administracyjne instytucji subwencjonowanej oraz na działalność wykraczającą poza ramy statutowe danej instytucji.

III.

§  7.
Subwencje mogą być udzielane instytucjom społecznym:
a)
o zasięgu ogólno-krajowym z centralnymi organami zarządzającymi,
b)
o zasięgu lokalnym,
c)
organizowanym doraźnie do wykonania pewnego określonego zadania specjalnego oraz instytucjom wymienionym w pkt a) i b) na cele doraźne, nie przewidziane w preliminarzu,
§  8.
Udzielanie subwencji władzom, urzędom, instytucjom i zakładom zarówno państwowym jak i samorządowym jest nie dozwolone.

IV.

§  9.
Subwencji może udzielać wyłącznie władza naczelna. Instytucjom o zasięgu lokalnym władza naczelna może udzielić subwencji na wniosek właściwej władzy II instancji.

Instytucjom o zasięgu ogólno-krajowym władza centralna może udzielać subwencji tylko za pośrednictwem zarządów głównych.

V.

§  10.
W odniesieniu do instytucji wymienionych w § 1 lit. a) i b) przewidziane dla każdej z nich kwoty subwencyjne preliminują ministerstwa przy ustalaniu dorocznego preliminarza budżetowego, podając jednocześnie w objaśnieniach cel, na jaki subwencja zostanie udzielona. Dla instytucji wymienionych w § 6 lit. c) ministerstwa preliminują w osobnej pozycji kwotę globalną.
§  11.
Wykaz preliminowanych subwencji, sporządzony według grup wymienionych w § 7 składa każde ministerstwo łącznie ze swym preliminarzem budżetowym w Ministerstwie Skarbu, które zestawia i dołącza do preliminarza ogólnego sumaryczną kwotę, preliminowaną na subwencje we wszystkich preliminarzach szczegółowych, tudzież ogólną kwotę subwencji dla tych instytucji, które figurują w preliminarzach budżetowych kilku ministerstw.
§  12.
Preliminowanie kwot na subwencje w różnych tytułach budżetowych "nie jest dozwolone.

VI.

§  13.
1.
Udzielenie subwencji instytucji, nie przewidzianej w wykazach między instytucjami grupy pierwszej i drugiej wymienionych w § 7 lit. a) i b), może nastąpić po odpowiednim zmniejszeniu kwot subwencji instytucjom, wyszczególnionym w wykazach i po zawiadomieniu o zmianach Prezydium Rady Ministrów, Ministerstwa Skarbu i Biura Kontroli przy Radzie Państwa.
2.
Ministerstwo Skarbu i Biuro Kontroli winny być zawiadomione również o każdej zmianie wysokości kwoty, przewidzianej w preliminarzu budżetowym dla instytucji, wymienionych w ust. 1 niniejszego paragrafu.

VII.

§  14.
1.
Subwencja może być udzielana tylko na pisemny wniosek ubiegającej się o nią instytucji.
2.
Wniosek o subwencję winien zawierać oświadczenie, czy instytucja otrzymała w bieżącym roku budżetowym subwencję od innej władzy i w jakiej wysokości, tudzież czy złożyła podobny wniosek u innej władzy i jakiej. Do pierwszego wniosku o subwencję winien być dołączony plan finansowo-gospodarczy (budżet) oraz plan zużytkowania subwencji.

VIII.

§  15.
Władza udzielająca subwencji może zażądać od instytucji stawiającej wniosek o subwencję dowodu, stwierdzającego dopuszczenie jej do statutowej działalności.
§  16.
Władza udzielająca subwencji jest obowiązana określić w piśmie skierowanym do stawiającej wniosek o subwencję instytucji warunki udzielenia subwencji, a w szczególności:
a)
przeznaczenie subwencji,
b)
sposób jej zużytkowania,
c)
terminy i sposób sporządzania sprawozdań okresowych i sprawozdania ostatecznego,
d)
zastrzeżenie, iż w przypadku niedotrzymania warunków, pod którymi udziela się subwencji, nienależnie od innych skutków dalsze udzielanie subwencji zostanie wstrzymane,
e)
zastrzeżenie prawa przeprowadzenia w każdym czasie kontroli działalności instytucji przez Prezydium Rady Ministrów oraz przez władzę udzielającą subwencji, tudzież Biuro Kontroli.
§  17.
Przedstawiciele instytucji otrzymującej subwencje są obowiązani potwierdzić pisemnie z powołaniem się na otrzymane upoważnienie przyjęcia warunków, o których mowa w § 16.

IX.

§  18.
Instytucja otrzymująca subwencjo obowiązana jest składać władzy subwencjonującej w terminach przez nią oznaczonych okresowe i roczne sprawozdania o ogólnej swej działalności oraz sprawozdania rachunkowe obejmujące wszystkie wpływy i wydatki zarówno z sumy subwencyjnej, jak również i z innych funduszów łącznie z funduszami własnymi.
§  19.
Władza subwencjonująca w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów może zwolnić instytucję od składania sprawozdań w przypadkach szczególnie uzasadnionych.
§  20.
Niezłożenie przez instytucję subwencjonowaną sprawozdania okresowego wstrzymuje wypłaty dalszych subwencji, a niezłożenie sprawozdania ostatecznego stanowi bezwzględną przeszkodę do udzielenia dalszej subwencji, przy zachowaniu jednak postanowień § 19.

X.

§  21.
Władze udzielające subwencji prowadzą ewidencję udzielonych subwencji w układzie alfabetycznym instytucji. Treść ewidencji winna obejmować:
a)
datę i liczbę wniosku o subwencję,
b)
cel i wysokość przyznanej subwencji,
c)
datę względnie daty - przy ratalnych wypłatach - i numer asygnaty względnie asygnat,
d)
kwotę z poszczególnych asygnat,
e)
datę i liczbę, pod którą otrzymano sprawozdanie okresowe i ostateczne.

XI.

§  22.
1.
Ministerstwo Skarmi prowadzi ewidencję wypłacanych przez władze asygnujące subwencji według części, budżetowych w układzie alfabetycznym instytucji subwencjonowanych, ponadto skorowidz alfabetyczny tych instytucji z odnotowaniem części budżetowych, z których instytucje otrzymują subwencje.
2.
W uwzględnieniu postanowień § 9 i 12 odnotowania ewidencyjne winny być uskuteczniane bezpośrednio przed oddaniem zlecenia wypłaty subwencji do realizacji.
3.
Ministerstwo Skarbu prowadzić również będzie w sposób analogiczny przewidzianą w ust. 1 i 2 ewidencję kwot wypłacanych instytucjom społecznym tytułem zasiłków, pomocy i na popieranie pewnej akcji społecznej lub gospodarczej.

XII.

§  23.
Władze centralne udzielające subwencji dołączać będą do wyciągów z księgi kredytów i wydatków budżetowych przedkładanych w myśl obowiązujących przepisów rachunkowo-kasowych Biura Kontroli wyciąg z ewidencji udzielonych subwencji obejmujący:
a)
nazwę instytucji,
b)
datę i numer zlecenia wypłaty subwencji,
c)
kwotę subwencji,
d)
przeznaczenie subwencji,
e)
stwierdzenie złożenia wyliczenia z zużycia subwencji.
§  24.
Ministerstwo Skarbu przesyła do Prezydium Rady Ministrów co kwartał w ciągu następnego miesiąca bo upływie kwartału wyciąg z ewidencji wypłaconych subwencji, obejmujący instytucje otrzymujące subwencje z kilku części budżetowych. Wymieniony wyżej wyciąg winien zawierać nazwę instytucji i kwotę subwencji wypłaconych z poszczególnych części oraz oznaczenie tytułu budżetowego (działu, rozdziału), z którego subwencja została wypłacona.

XIII.

§  25.
Niezależnie od uprawnień kontrolnych przysługujących organom Biura Kontroli przy Radzie Państwa, Prezydium Rady Ministrów oraz władza udzielająca subwencji są uprawnione badać działalność subwencjonowanej instytucji przy pomocy swych organów kontroli.

O zarządzonej i przeprowadzonej kontroli winna być w takich przypadkach powiadomiona właściwa władza nadzorcza,

§  26.
Nad prawidłowością udzielania subwencji w myśl niniejszej uchwały czuwa Komisja Oszczędnościowa Skarbu Państwa.

XIV.

§  27.
Uchwała niniejsza obowiązuje z dniem ogłoszenia.
§  28.
Równocześnie traci moc uchwała Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1945 r. i z dnia 19 października 1945 r. w punktach dotyczących subwencjonowania.

Zmiany w prawie

Ustawa doprecyzowująca termin wypłaty ekwiwalentu za urlop opublikowana

Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.

Grażyna J. Leśniak 12.01.2026
Powierzchnia użytkowa mieszkań już bez ścianek działowych

W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.

Agnieszka Matłacz 12.01.2026
Prezydent podpisał ustawę o L4. Ekspert: Bez wyciągnięcia realnych konsekwencji nic się nie zmieni

Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.

Grażyna J. Leśniak 09.01.2026
Ważne przepisy dla obywateli Ukrainy i pracodawców bez konsultacji społecznych

Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Reforma systemu orzeczniczego ZUS stała się faktem - prezydent podpisał ustawę

Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
RPO interweniuje w sprawie przepadku składek obywateli w ZUS. MRPiPS zapowiada zmianę prawa

Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.

Grażyna J. Leśniak 08.01.2026
Metryka aktu
Identyfikator:

M.P.1948.A-73.632

Rodzaj: Uchwała
Tytuł: Zasady udzielania subwencji ze Skarbu Państwa.
Data aktu: 29/09/1948
Data ogłoszenia: 06/10/1948
Data wejścia w życie: 06/10/1948