Rozporządzenie wykonawcze 2026/855 w sprawie wymogów interoperacyjności oraz niedyskryminacyjnych i przejrzystych procedur dostępu do danych wymaganych do zmiany dostawcy
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2026/855z dnia 14 kwietnia 2026 r.w sprawie wymogów interoperacyjności oraz niedyskryminacyjnych i przejrzystych procedur dostępu do danych wymaganych do zmiany dostawcy(Tekst mający znaczenie dla EOG)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/944 z dnia 5 czerwca 2019 r. w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej oraz zmieniającą dyrektywę 2012/27/UE 1 , w szczególności jej art. 24 ust. 2,
po konsultacji z Komitetem ds. Transgranicznej Wymiany Energii Elektrycznej,
(1) Dyrektywa (UE) 2019/944 zapewnia uczestnikom rynku narzędzia dostępu do danych i ich wymiany na potrzeby bezproblemowej zmiany dostawcy i w jak największym stopniu minimalizuje przeszkody utrudniające zmianę dostawcy, a także zapewnia konsumentom swobodę wyboru dostawcy energii elektrycznej. W tym celu państwa członkowskie mają uwzględniać odpowiednie dostępne normy, w tym normy umożliwiające interoperacyjność na poziomie modelu danych i warstwy aplikacji. W dyrektywie (UE) 2019/944 podkreślono ponadto znaczenie przyjęcia najlepszych praktyk i ustanowienia solidnych systemów, aby usprawnić wymianę danych i zwiększyć efektywność rynku.
(2) Należy określić wymogi interoperacyjności oraz ustanowić niedyskryminacyjne i przejrzyste procedury dostępu do danych i ich wymiany w kontekście zmiany dostawcy, zgodnie z art. 24 dyrektywy (UE) 2019/944, aby zwiększyć interoperacyjność we wszystkich państwach członkowskich, poprawić skuteczność wymiany danych, wspierać konkurencję na rynku detalicznym energii elektrycznej i zmniejszyć koszty administracyjne dla zainteresowanych stron.
(3) Zgodnie z art. 23 ust. 1 dyrektywy (UE) 2019/944 oraz aby zapewnić odbiorcom końcowym możliwość korzystania z prawa do swobodnego wyboru dostawcy w sposób niedyskryminacyjny w odniesieniu do kosztów, wysiłku i czasu, jak określono w art. 4 tej dyrektywy, niniejsze rozporządzenie koncentruje się na danych, których wymaga się od odbiorców końcowych do zmiany dostawcy energii elektrycznej. Chociaż zmiana dostawcy może również obejmować zmianę agregatora zgodnie z art. 12 dyrektywy (UE) 2019/944 lub organizatora dzielenia się energią zgodnie z art. 2 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1711 2 , niniejsze rozporządzenie koncentruje się na zmianie dostawcy energii elektrycznej.
(4) Niniejsze rozporządzenie, uzupełniające przepisy dotyczące danych pomiarowych i danych dotyczących zużycia określone w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2023/1162 3 , zapewnia zharmonizowane i kompleksowe ramy dostępu do danych i ich wymiany w kontekście zmiany dostawcy oraz umożliwia terminowy, prosty i bezpieczny dostęp do danych i ich wymianę między uczestnikami rynku energii elektrycznej. Należy zmniejszyć bariery administracyjne i wspierać większe zaangażowanie konsumentów. Należycie upoważnieni dostawcy powinni mieć możliwość przejrzystego i płynnego dostępu do danych z punktów rozliczeniowych.
(5) Należy ustanowić neutralny pod względem technologicznym "model referencyjny", aby umożliwić krajowe dostosowanie w celu zaspokojenia potrzeb państw członkowskich. Model ten powinien określać wspólne dla całej Unii przepisy i procedury oraz koncentrować się na trzech wyższych warstwach interoperacyjności uznanych w praktyce branżowej: biznesowej, funkcyjnej i informacyjnej. Nie powinien on być powiązany z żadnymi konkretnymi szczegółami wdrożenia, ale powinien odzwierciedlać, w miarę możliwości, definicje i terminologię zaczerpnięte z odpowiednich norm i inicjatyw europejskich, takich jak zharmonizowany model podziału ról na rynku energii elektrycznej 4 i wspólny model informacji Międzynarodowej Komisji Elektrotechnicznej 5 . Poprzez normalizację przepływów pracy w całej Unii model referencyjny powinien ułatwić bezproblemową i skuteczną wymianę danych oraz wspierać szersze cele w zakresie przejrzystości, konkurencji i wzmocnienia pozycji konsumentów na rynku detalicznym energii elektrycznej.
(6) Model referencyjny powinien obejmować przepływy pracy dla określonych usług i procesów, bazując na minimalnym zestawie wymagań zapewniających prawidłowy przebieg danej procedury, przy czym dopuszcza się możliwość wprowadzenia dostosowań zgodnie z potrzebami danego państwa. W związku z tym powinien on obejmować trzy kluczowe komponenty: (i) "model podziału ról" określający role, obowiązki i ich interakcje; (ii) "model informacji" określający obiekty informacji, ich atrybuty oraz relacje zachodzące między tymi obiektami; oraz (iii) "model procesu" opisujący szczegółowo poszczególne kroki proceduralne.
(7) Skuteczne wdrożenie niniejszego rozporządzenia zależy od stosowania przez państwa członkowskie tego modelu referencyjnego, przy zapewnieniu, aby uczestnicy rynku mieli jasną i wspólną wiedzę na temat ról, obowiązków, modelu informacji oraz procedur dostępu do danych i ich wymiany. Jednocześnie wdrożenie modelu referencyjnego zapewnia państwom członkowskim elastyczność w dostosowywaniu warstwy komunikacyjnej i warstwy komponentów do ich krajowej specyfiki i krajowych praktyk, przy jednoczesnym utrzymaniu spójności podstawowych procesów w całej Unii. Podejście to jest zgodne z art. 3 ust. 4 dyrektywy (UE) 2019/944, który wymaga przejrzystych i wolnych od dyskryminacji przepisów dotyczących procesu zmiany dostawcy, zapewniających przestrzeganie praw odbiorców niezależnie od rozwiązań w poszczególnych państwach członkowskich.
(8) W niniejszym rozporządzeniu opisano role i obowiązki uczestników rynku w zakresie wymiany informacji w ramach modelu referencyjnego, w tym role i obowiązki nowego i poprzedniego dostawcy, oraz szczególne, dotyczące zmiany dostawcy obowiązki administratora punktu pomiarowego lub, w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły, podmiotu upoważnionego. Uczestnicy rynku, którzy wymieniają informacje zgodnie ze szczególnymi procedurami określonymi w niniejszym rozporządzeniu, powinni być w stanie przyjąć role i obowiązki przypisane w modelu referencyjnym indywidualnie albo wspólnie, a także mogą pełnić w stosownych przypadkach więcej niż jedną rolę. W związku z tym należy określić role i obowiązki uczestników rynku w zakresie wymiany informacji zgodnie z modelem referencyjnym, w tym role i obowiązki nowego i poprzedniego dostawcy energii elektrycznej, oraz dotyczące zmiany dostawcy obowiązki administratora punktu pomiarowego lub, w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły, podmiotu upoważnionego.
(9) Aby zapewnić sprawne wdrożenie niniejszego rozporządzenia, uczestnicy rynku powinni mieć możliwość przetestowania produktów i procedur przed wdrożeniem. Administratorzy punktów pomiarowych lub, w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły, upoważnione podmioty powinni zatem w miarę możliwości zapewnić uczestnikom rynku dostęp do instalacji testowych, aby pomóc w ograniczeniu wyzwań technicznych i dopracować działania.
(10) Aby zapewnić sprawne wdrożenie modelu referencyjnego dotyczącego zmiany dostawcy energii elektrycznej, należy określić kroki proceduralne. W związku z tym model referencyjny obejmuje zestaw procedur dotyczących dostępu do danych i wymaganej wymiany informacji między rolami pełnionymi przez uczestników rynku w tym konkretnym kontekście a odpowiednimi zbiorami informacji. Aby uwzględnić szczególne wymogi dotyczące wdrożenia, należy umożliwić łączenie kroków proceduralnych lub stosowanie ich w innej kolejności na szczeblu krajowym.
(11) W celu zapewnienia spójności z art. 12 ust. 1 dyrektywy (UE) 2019/944 i zwiększenia przejrzystości, umocnienia pozycji konsumentów, by mogli dokonywać w odpowiednim czasie świadomych wyborów, oraz wspierania konkurencji na rynku detalicznym poprzez umożliwienie dostawcom energii elektrycznej posiadającym konkurencyjne oferty skuteczniejszego przyciągania odbiorców, należy ustanowić techniczną procedurę zmiany dostawcy energii elektrycznej zgodnie z przedmiotowym artykułem. Proces ten obejmuje zarejestrowanie nowego dostawcy w punkcie pomiarowym lub rozliczeniowym operatora rynku lub, w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły, podmiotu upoważnionego i najpóźniej w 2026 r. nie może trwać dłużej niż 24 godziny, a jego przeprowadzenie musi być możliwe każdego dnia roboczego.
(12) Aby umożliwić sprawną procedurę techniczną zmiany dostawcy energii elektrycznej, ramy zmiany dostawcy powinny obejmować automatyzację w celu przyspieszenia operacji, zapewnienia interoperacyjności na potrzeby bezproblemowej i bezpiecznej wymiany danych oraz utrzymania solidnego bezpieczeństwa danych, zabezpieczającego informacje szczególnie chronione. Co więcej, aby zapewnić stabilność sieci, płynne doświadczenie i minimalizować zakłócenia dla wszystkich zainteresowanych stron, konieczna jest ścisła współpraca wszystkich uczestników rynku, w tym podmiotów, których to bezpośrednio dotyczy, takich jak strony przejmujące lub tracące odpowiedzialność za punkt rozliczeniowy bezpośrednio w wyniku zmiany dostawcy lub anulowania zmiany, oraz podmiotów uprawnionych do otrzymywania informacji o zmianach.
(13) Aby wspierać szersze wzmocnienie pozycji konsumenta poprzez ułatwianie skutecznych i przejrzystych procesów zmiany dostawcy, indywidualnie lub zbiorowo, umożliwić odbiorcom końcowym dostęp do konkurencyjnych ofert przy jednoczesnym zapewnieniu silnej ochrony, wolnej od barier regulacyjnych lub administracyjnych, oraz aby zapewnić przestrzeganie przysługującego odbiorcom będących gospodarstwami domowymi prawa do uczestniczenia w systemach zbiorowej zmiany dostawcy na podstawie art. 12 ust. 5 dyrektywy (UE) 2019/944, model referencyjny zmiany dostawcy energii elektrycznej powinien dotyczyć nie tylko procesu zmiany dostawcy przez pojedynczego odbiorcę końcowego w jednym punkcie rozliczeniowym, lecz procedury tego modelu powinny być także zaprojektowane w taki sposób, aby można je było dostosować do systemów zbiorowej zmiany dostawcy. Powinna istnieć możliwość stosowania i powtarzania tych procedur w odniesieniu do każdego uczestnika i powiązanych z nim punktów rozliczeniowych i pomiarowych, aby zapewnić zgodność z inicjatywami na rzecz zbiorowej zmiany dostawcy. Ten rodzaj zmiany dostawcy stanowi wyzwanie, zwłaszcza gdy duża liczba konsumentów zmienia dostawcę w tej samej chwili. Aby zapobiec opóźnieniom lub zakłóceniom w świadczeniu usług, dostawcy muszą być przygotowani do skutecznego i dokładnego zarządzania zwiększonym popytem. Wiąże się to z przestrzeganiem jasnych przepisów i procedur technicznych, zgodnie z dobrze określonymi krokami przedstawionymi w modelu referencyjnym, który wprowadzono w niniejszym rozporządzeniu, oraz z włączeniem automatyzacji do tych procesów operacyjnych. Takie środki mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia gotowości dostawców, zapewnienia sprawnego procesu, utrzymania zaufania konsumentów i wspierania konkurencji na rynku.
(14) Przepisy dotyczące ochrony konsumentów mają zastosowanie na wszystkich etapach procesu zmiany dostawcy opisanego w niniejszym rozporządzeniu. Odbiorcy końcowi mogą zawierać różne rodzaje umów na dostawy energii elektrycznej - takie jak umowy zawierane w lokalu przedsiębiorstwa lub umowy zawierane na odległość - na różne sposoby, zgodnie z mającym zastosowanie unijnym i krajowym prawem zobowiązań. Co więcej, w ramach zabezpieczenia dla konsumentów odbiorcy końcowi mogliby korzystać z prawa do zmiany zdania i odstąpienia od nowej umowy na dostawy w dozwolonym okresie na odstąpienie od umowy, określonym na szczeblu krajowym, zgodnie z mającymi zastosowanie unijnymi zasadami ochrony konsumentów, w tym z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE 6 i odpowiednimi wytycznymi dotyczącymi jej stosowania 7 .
(15) Państwa członkowskie powinny mieć możliwość elastycznego łączenia lub reorganizacji kroków proceduralnych wspólnego modelu referencyjnego stosowanego na szczeblu krajowym. Należy ponadto dopuścić elastyczność w odniesieniu do warstwy komunikacyjnej i warstwy interoperacyjności komponentów, których to warstw nie określono w modelu referencyjnym. Aby jednak uniknąć sytuacji, w której taka elastyczność utrudnia dostawcom i innym uprawnionym stronom zrozumienie, w jaki sposób model referencyjny jest stosowany we wszystkich państwach członkowskich, co może potencjalnie stanowić przeszkodę w wejściu na rynek, należy utrzymać wspólne repozytorium praktyk krajowych. Repozytorium to powinno opierać się na repozytorium opracowanym na potrzeby dostępu do danych pomiarowych i danych dotyczących zużycia na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1162. To publicznie dostępne repozytorium powinno dokumentować, w jaki sposób każde państwo członkowskie wdraża model referencyjny, co ma zwiększać przejrzystość i wspierać niedyskry- minacyjne procedury. Repozytorium powinno przyczynić się do ograniczenia barier dla nowych podmiotów wchodzących na rynek poprzez zwiększenie świadomości i jasności co do mających zastosowanie przepisów. Powinno ono ponadto umożliwiać zainteresowanym stronom porównywanie rozwiązań krajowych, identyfikację podobieństw i różnic oraz ułatwiać wymianę najlepszych praktyk, co ostatecznie doprowadzi do poprawy interoperacyjności w całej Unii.
(16) Aby przyczynić się do zharmonizowanego wdrożenia dyrektywy (UE) 2019/944 i wspierać zwiększoną interoperacyjność w całej Unii, europejska sieć operatorów systemów przesyłowych energii elektrycznej ("ENTSO-E") i europejska organizacja operatorów systemów dystrybucyjnych ("organizacja OSD UE"), działając wyłącznie w charakterze technicznym i doradczym, powinny mieć za zadanie opracowywanie, publikowanie i aktualizowanie wytycznych dotyczących zgłaszania praktyk krajowych.
(17) ENTSO-E i organizacja OSD UE powinny gromadzić sprawozdania, które mają składać właściwe organy lub podmioty wyznaczone przez państwa członkowskie, i podawać je do wiadomości publicznej za pośrednictwem istniejącego repozytorium ustanowionego na podstawie rozporządzenia wykonawczego (UE) 2023/1162. Rola ta ogranicza się do funkcji koordynacji technicznej i przejrzystości i nie pociąga za sobą ani nie przyznaje żadnych uprawnień wykonawczych ani egzekucyjnych, ani też nie nakłada żadnej odpowiedzialności za otrzymywanie, tłumaczenie lub zatwierdzanie sprawozdań krajowych z wdrażania modelu referencyjnego. Państwa członkowskie pozostają odpowiedzialne za wdrażanie i egzekwowanie niniejszego rozporządzenia w ramach swoich jurysdykcji, natomiast Komisja zachowuje nadzór na szczeblu Unii. Państwa członkowskie powinny wyznaczyć właściwy organ lub inny podmiot odpowiedzialny za przygotowywanie sprawozdań oraz ich przedkładanie bezpośrednio ENTSO-E i organizacji OSD UE. Ustalenia te należy w jasny sposób podać do wiadomości i włączyć do krajowych ram wdrażania, aby zapewnić przejrzystość i dostępność.
(18) Administratorzy punktów pomiarowych lub, w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły, upoważnione podmioty oraz obecni dostawcy energii elektrycznej powinni być w stanie zaufać zadeklarowanej tożsamości odbiorcy przy wymianie danych w toku procedury zmiany dostawcy. W związku z tym nowi dostawcy energii elektrycznej muszą odpowiednio identyfikować odbiorców końcowych. W tym celu oraz aby ograniczyć ryzyko oszustw i kradzieży tożsamości, dostawcy energii elektrycznej powinni polegać na rozwiązaniach, które skutecznie weryfikują tożsamość odbiorcy końcowego, najlepiej z wykorzystaniem co najmniej dwóch składników uwierzytelniania, takich jak europejskie portfele tożsamości cyfrowej, zapewniane zgodnie z europejskimi ramami tożsamości cyfrowej ustanowionymi rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 8 .
(19) W kontekście procedur opisanych w modelu referencyjnym wprowadzonym w niniejszym rozporządzeniu uczestnicy rynku otrzymują i przetwarzają dane. Przetwarzanie danych osobowych, w tym danych identyfikujących konsumenta, wymienianych z wykorzystaniem procedur określonych w niniejszym rozporządzeniu musi być zgodne z mającymi zastosowanie przepisami prawa o ochronie danych, w szczególności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 9 , zapewniając ochronę danych osobowych w całym procesie zmiany dostawcy. Ponadto, oraz biorąc pod uwagę, że inteligentne liczniki kwalifikują się jako urządzenia końcowe, zastosowanie ma również dyrektywa 2002/58/WE Parlamentu Europejskiego i Rady 10 dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej. Odpowiednie uprawnione strony powinny zatem wypełniać swoje obowiązki wynikające z tej dyrektywy, w tym z art. 5 ust. 3.
(20) Zgodnie z art. 42 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1725 11 skonsultowano się z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych, który w dniu 12 czerwca 2025 r. wydał swoją opinię.
(21) Niniejsze rozporządzenie wprowadza wiążące wymogi dotyczące transeuropejskich cyfrowych usług publicznych w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/903 12 . W związku z tym przeprowadzono ocenę interoperacyjności, a sprawozdanie z tej oceny opublikowano na portalu Interoperacyjna Europa,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.855 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie wykonawcze 2026/855 w sprawie wymogów interoperacyjności oraz niedyskryminacyjnych i przejrzystych procedur dostępu do danych wymaganych do zmiany dostawcy |
| Data aktu: | 2026-04-14 |
| Data ogłoszenia: | 2026-04-16 |
| Data wejścia w życie: | 2026-05-06, 2026-12-31 |
