Na początku czerwca pierwsi studenci obejmą stanowiska młodszych asystentów

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało 29 maja, że minister Waldemar Żurek podpisał rozporządzenie wprowadzające wynagrodzenie dla studentów, którzy wygrają konkursy na asystentów sędziów i będą mogli być zatrudnieni na stanowisku młodszego asystenta. Takie przypadki – jak pisało ostatnio Prawo.pl – już są, ale sądom brakowało dotąd podstawy do określania wynagrodzenia na tymże stanowisku, więc studentów nie przyjmują. Rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw, ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

Przepisy tworzące nowe stanowisko weszły w życie od 3 kwietnia br. Co istotne, dla studentów nie przewidziano odrębnej procedury konkursowej – stają więc w szranki z pozostałymi kandydatami. Ustawa zakłada, że na stanowisku młodszego asystenta sędziego może być zatrudniony ten, kto:

• jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
• jest nieskazitelnego charakteru;
• jest studentem jednolitych studiów magisterskich na kierunku prawo i ukończył trzeci rok tych studiów;
• ukończył 20 lat.

Z kolei w myśl podpisanego rozporządzenia, które trafiło do opiniowania pod koniec kwietnia, młodszy asystent sędziego będzie mógł liczyć na wynagrodzenie w wysokości od 5 tys. zł do 5,5 tys. zł. Zapisano również dotychczasowe stawki dla asystenta sędziego: 6700 zł – 8240 zł oraz na stanowisku starszego asystenta sędziego: 8240 zł – 9270 zł. Co warto podkreślić, w rzeczywistości asystenci sędziów mają dostać więcej. Do dyrektorów sądów poszły bowiem w ubiegłym roku wytyczne, zgodnie z którymi ich płace powinny się kształtować na poziomie nie niższym niż 7,5 tys. zł brutto – ale w przypadku osób zatrudnionych w dniu 31 grudnia 2024 r.

Czytaj: Student chce pracować jako młodszy asystent, ale nie może. Rozporządzenia brak>>

 Ile zarobi student na stanowisku młodszego asystenta sędziego>>

Wynagrodzenie asystentów sędziów w górę... o 3 procent>>

Student/asystent sędziego coraz bliżej? MS poprawia zasady konkursów>>

Student procedurę przeszedł i... czeka

Prawo.pl opisało ostatnio przypadek studenta, który procedurę konkursową przeszedł i konkurs wygrał. Jak mówił, mimo zwycięstwa w konkursie nie może zostać zatrudniony do czasu zmiany rozporządzenia o zasadniczym wynagrodzeniu asystentów sędziego – chodzi oczywiście o wynagrodzenie młodszego asystenta sędziego. 

Dodał, że jest zaskoczony sytuacją, tym bardziej że ministerstwo prowadziło kampanię informacyjną dotyczącą nowego stanowiska. 

Zobacz też w LEX: Akademicki survival, czyli techniki zapamiętywania i nauki na studiach prawniczych >

Asystenci o rozporządzeniu krytycznie 

Warto też przypomnieć, że w opiniach do projektu rozporządzenia znalazły się uwagi asystentów sędziów. Przykładowo asystenci z Sądu Rejonowego w Szamotułach wskazali, że projekt budzi poważne wątpliwości w zakresie zasadniczych stawek wynagrodzeń proponowanych dla stanowiska młodszego asystenta sędziego.

W obecnym kształcie przepisy projektowanego aktu mogą prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania w zatrudnieniu oraz dyskryminacji asystentów sędziów posiadających większe doświadczenie zawodowe. W projekcie rozporządzenia przewidziano relatywnie wysokie stawki wynagrodzenia zasadniczego dla młodszych asystentów sędziów, przy jednoczesnym niewielkim zróżnicowaniu stawek w stosunku do wynagrodzenia asystentów sędziów z dłuższym stażem pracy. W praktyce, z uwagi na obowiązujące przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalniające osoby do 26. roku życia z PIT, większość młodszych asystentów sędziów (będących z reguły osobami przed ukończeniem studiów i mającymi mniej niż 26 lat) nie będzie podlegać temu obciążeniu fiskalnemu. Oznacza to, że ich wynagrodzenie netto będzie w praktyce zbliżone do, a niekiedy równe wynagrodzeniu netto doświadczonych asystentów sędziów, którzy – jako starsi wiekiem – obowiązek podatkowy już ponoszą – napisali.

I dodali, że takie rozwiązanie prowadzi do faktycznego zatarcia różnic zarobkowych pomiędzy pracownikami nowo zatrudnionymi a osobami o ugruntowanym doświadczeniu zawodowym, co stoi w sprzeczności z zasadą sprawiedliwego wynagradzania za pracę (art. 78 par. 1 Kodeksu pracy).

Czytaj też w LEX: Wykorzystanie AI przy pisaniu prac dyplomowych – odpowiedzialność i warunki dopuszczalności >

 Brak realnego zróżnicowania płac podważa motywacyjny charakter systemu wynagradzania i może skutkować wzrostem rotacji, spadkiem zaangażowania i demotywacją wśród doświadczonych asystentów sędziów. Projektowane rozwiązanie rodzi podstawy do uznania, że dochodzi do pośredniej dyskryminacji ze względu na wiek i staż pracy, gdyż w praktyce młodsza grupa zawodowa – z mniejszym doświadczeniem – otrzymuje wynagrodzenie odpowiadające lub wyższe od wynagrodzenia pracowników bardziej doświadczonych. Ponadto w praktyce to na doświadczonych asystentach spoczywa obowiązek przyuczenia młodszych kolegów, przy jednoczesnym wykonywaniu swojej pracy na dotychczasowym poziomie – podsumowali.

Czytaj też w LEX: Nowa perspektywa procesu cywilnego w związku ze sztuczną inteligencją >

W swojej opinii zaproponują też powiązanie wynagrodzeń asystentów sędziego w stosunku do wynagrodzenia zasadniczego sędziów. I tak:

• dla młodszych asystentów sędziów – 50 proc. wynagrodzenia zasadniczego w pierwszej stawce sędziego sądu rejonowego,
• dla asystentów sędziów – 65 proc. wynagrodzenia zasadniczego w drugiej stawce sędziego sądu rejonowego;
• dla starszych asystentów sędziów – 70 proc. wynagrodzenia zasadniczego w trzeciej stawce sędziego sądu rejonowego. 

Czytaj: Siedem lat asystentom do awansu nie wystarczy? Przeszkodą finanse>>