Rozporządzenie 2026/697 w sprawie współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za egzekwowanie dyrektywy (UE) 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2026/697z dnia 11 marca 2026 r.w sprawie współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za egzekwowanie dyrektywy (UE) 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 43 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 1 ,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 2 ,
(1) W łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych znaczne różnice w sile przetargowej między dostawcami a nabywcami produktów rolnych i spożywczych mogą prowadzić do nieuczciwych praktyk handlowych. Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/633 3 wprowadzono minimalny unijny standard ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi w celu ograniczenia występowania takich praktyk, które mają negatywny wpływ na poziom życia społeczności rolniczej.
(2) W sprawozdaniu Komisji z dnia 23 kwietnia 2024 r. pt. "Wprowadzenie zakazu nieuczciwych praktyk handlowych w celu wzmocnienia pozycji rolników i podmiotów w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych - aktualna sytuacja" podkreślono, że w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych wciąż występują zakłócenia równowagi, co sprawia, że tym bardziej potrzebne są nowe środki, aby poprawić ochronę dostawców i zapewnić wystarczającą siłę przetargową wszystkim podmiotom.
(3) W dyrektywie (UE) 2019/633 zobowiązuje się państwa członkowskie do wyznaczenia organów egzekwowania prawa w celu zapewnienia skutecznego egzekwowania zakazów ustanowionych w tej dyrektywie. Dyrektywa ta zobowiązuje również Komisję i te organy egzekwowania prawa do ścisłej współpracy w celu zapewnienia wspólnego podejścia do stosowania zasad określonych w tej dyrektywie. W szczególności organy egzekwowania prawa mają dążyć do zapobieżenia lub położenia kresu nieuczciwym praktykom handlowym o wymiarze transgranicznym występującym na ich terytoriach. Mają to osiągnąć poprzez współpracę, w tym dzielenie się informacjami i pomoc w postępowaniach wyjaśniających o wymiarze transgranicznym. Zakres i możliwości współpracy na mocy dyrektywy (UE) 2019/633 w dalszym ciągu są w pełni dostępne organom egzekwowania prawa w państwach członkowskich, ale należy zaradzić niektórym trudnościom dotyczącym mechanizmu współpracy oraz zwiększyć jego skuteczność.
(4) Z uwagi na zasadę terytorialności organy egzekwowania prawa mogą napotkać trudności przy gromadzeniu informacji, wykrywaniu naruszeń oraz nakładaniu i egzekwowaniu grzywien i innych równie skutecznych sankcji, jeżeli nabywca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim. Dzieje się tak na przykład w przypadku, gdy podmioty w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych lub ich zrzeszenia mają strategię zakupów transgranicznych. Trudności te wpływają na system egzekwowania prawa ustanowiony dyrektywą (UE) 2019/633, który jest uzależniony od współpracy między organami egzekwowania prawa, i mogą prowadzić do nierównego egzekwowania zakazu nieuczciwych praktyk handlowych, osłabiając ochronę dostawców produktów rolnych i spożywczych przewidzianą w tej dyrektywie. Należy zatem ustanowić pewne jednolite przepisy zacieśniające współpracę między organami egzekwowania prawa w sprawach transgranicznych. Zacieśnienie tej współpracy doprowadziłoby do skuteczniejszej ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi o wymiarze transgranicznym i przyczyniłoby się do wzmocnienia pozycji rolników w tym łańcuchu dostaw, tym samym zapewniając społeczności rolniczej odpowiedni poziom życia.
(5) Biorąc pod uwagę, że dyrektywa (UE) 2019/633 umożliwia państwom członkowskim utrzymanie lub wprowadzenie bardziej rygorystycznych przepisów krajowych przeciwko nieuczciwym praktykom handlowym, należy wyjaśnić, że niniejsze rozporządzenie nie obejmuje tych przepisów. Państwa członkowskie powinny jednak móc zdecydować, że ich organy egzekwowania prawa korzystają z możliwości ustanowionych w ramach mechanizmu dobrowolnej współpracy określonego w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do takich przepisów. Możliwość ta może być szczególnie istotna w przypadkach, gdy bardziej rygorystyczne przepisy krajowe w niektórych państwach członkowskich kategoryzuje się jako nadrzędne przepisy obowiązkowe, które mają na celu zapewnienie stabilnych i zrównoważonych dostaw produktów spożywczych do konsumentów. W takich przypadkach organy egzekwowania prawa powinny mieć prawo do odmowy realizacji takiego wniosku dotyczącego dobrowolnej współpracy.
(6) Aby umożliwić im skuteczne wykonywanie obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia, organy egzekwowania prawa należy wyposażyć w niezbędne zasoby i wiedzę fachową.
(7) Organy egzekwowania prawa powinny być uprawnione do wzajemnego przekazywania informacji i wykorzystywania, zgodnie z ich prawem krajowym, wszelkich okoliczności faktycznych lub prawnych - w tym informacji poufnych - jako dowodów. Przekazane informacje można wykorzystywać jako dowody wyłącznie w celu stosowania niniejszego rozporządzenia do egzekwowania przepisów ustanowionych w dyrektywie (UE) 2019/633 i w odniesieniu do kwestii, w związku z którą zostały zgromadzone przez otrzymujący wniosek organ egzekwowania prawa. Należy zagwarantować poufność przekazanych informacji z należytym uwzględnieniem uzasadnionych interesów danej osoby fizycznej lub prawnej. Należy uwzględnić wnioski o ochronę informacji składane przez skarżących na podstawie art. 5 ust. 3 dyrektywy (UE) 2019/633 oraz zapewnić ochronę także w ramach transgranicznego egzekwowaniu prawa.
(8) Z myślą o pomocy w położeniu kresu nieuczciwym praktykom handlowym o wymiarze transgranicznym, organy egzekwowania prawa powinny być uprawnione na swoim terytorium do podejmowania środków w ramach postępowania wyjaśniającego w imieniu innych organów egzekwowania prawa. Takie środki w ramach postępowania wyjaśniającego powinny być podejmowane przez otrzymujący wniosek organ egzekwowania prawa, zgodnie z uprawnieniami przyznanymi mu na mocy art. 6 ust. 1 akapit pierwszy lit. a), b) i c) dyrektywy (UE) 2019/633 i zgodnie z jego prawem krajowym.
(9) Współpraca między organami egzekwowania prawa, dotycząca egzekwowania ostatecznych decyzji o nałożeniu grzywien lub innych równie skutecznych sankcji i o zastosowaniu środków tymczasowych przyjętych zgodnie z art. 6 ust. 1 akapit pierwszy lit. e) dyrektywy (UE) 2019/633, jest bardzo istotna w dążeniu do zapewnienia skutecznej ochrony przed nieuczciwymi praktykami handlowymi o wymiarze transgranicznym. W tym celu otrzymujący wniosek organ egzekwowania prawa musi otrzymać uprawnienie do egzekwowania ostatecznej decyzji przyjętej przez wnioskujący organ egzekwowania prawa w przypadku, gdy wnioskującemu organowi egzekwowania prawa nie udaje się pobrać grzywien ani wdrożyć równie skutecznych sankcji lub środków tymczasowych. W przypadkach gdy pobór grzywien lub wdrożenie równie skutecznych sankcji lub środków tymczasowych w państwie członkowskim otrzymującego wniosek organu egzekwowania prawa, są prowadzone przez inny właściwy organ krajowy, otrzymujący wniosek organ egzekwowania prawa powinien mieć uprawnienie do wszczęcia poboru grzywien lub wdrożenia równie skutecznych sankcji lub środków tymczasowych przed tym innym właściwym organem krajowym.
(10) Organy egzekwowania prawa powinny być uprawnione na swoim terytorium i zgodnie z ich prawem krajowym do egzekwowania lub wszczynania postępowań w celu egzekwowania ostatecznych decyzji o nałożeniu grzywien lub innych równie skutecznych sankcji lub o zastosowaniu środków tymczasowych w imieniu innych organów egzekwowania prawa, pod warunkiem że te inne organy egzekwowania prawa upewniły się, że grzywny lub inne równie skuteczne sankcje lub środki tymczasowe nie mogą być wyegzekwowane w państwach członkowskich tych innych organów egzekwowania prawa.
(11) Aby zwiększyć efektywność i skuteczność niniejszego rozporządzenia, zagwarantować sprawną współpracę między organami egzekwowania prawa oraz uniknąć ponoszenia nadmiernych kosztów przez otrzymujące wniosek organy egzekwowania prawa należy ustanowić przepisy dotyczące pokrywania kosztów środków stosowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia.
(12) Organy egzekwowania prawa powinny się nawzajem informować o wszelkich nieuczciwych praktykach handlowych o wymiarze transgranicznym, które wystąpiły lub występują na ich terytorium.
(13) Organy egzekwowania prawa powinny współpracować ze sobą poprzez wydawanie wniosków o wzajemną pomoc. Wnioski te powinny określać, jakie informacje lub środki uznaje się za niezbędne w każdym przypadku w celu prowadzenia postępowań wyjaśniających w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych. Aby umożliwić otrzymującemu wniosek organowi egzekwowania prawa wykonanie wniosku, powinien on zawierać wszystkie niezbędne informacje o domniemanych nieuczciwych praktykach handlowych.
(14) Organy egzekwowania prawa nie powinny być uprawnione do odmowy realizacji wniosku o udzielenie informacji ani do odmowy udziału w środkach egzekwowania prawa, chyba że istnieje prawdopodobieństwo, że inne działania w zakresie egzekwowania prawa, decyzje administracyjne lub postępowania sądowe podjęte na szczeblu krajowym poza mechanizmem wzajemnej pomocy przewidzianym w niniejszym rozporządzeniu zapewniłyby zaprzestanie danych nieuczciwych praktyk handlowych o wymiarze transgranicznym. Odmowy powinny być możliwe również w przypadkach, gdy wnioski wykraczają poza zakres niniejszego rozporządzenia lub są w sprzeczności z prawem krajowym otrzymującego wniosek organu egzekwowania prawa. Organy egzekwowania prawa powinny podać powody takiej odmowy.
(15) Brak ustaleń proceduralnych dotyczących systemu językowego może stanowić przeszkodę dla sprawnej współpracy między organami egzekwowania prawa. Z tego powodu organy egzekwowania prawa powinny uzgodnić język, który ma być stosowany we wszystkich notyfikacjach, wnioskach i powiadomieniach przesyłanych między nimi. W przypadku gdy organy te nie są w stanie uzgodnić takiego języka zastosowanie powinny mieć domyślne zasady dotyczące stosowania języka określone w niniejszym rozporządzeniu.
(16) W przypadkach gdy może występować powszechna nieuczciwa praktyka handlowa o wymiarze transgranicznym, w której uczestniczą nabywcy i dostawcy z co najmniej trzech państw członkowskich, organy egzekwowania prawa, które są odpowiednie w odniesieniu do tej praktyki, powinny mieć możliwość wydawania ostrzeżeń za pośrednictwem specjalnego systemu, angażowania się w skoordynowane działania i wyznaczenia koordynatora w celu koordynowania współpracy między odpowiednimi organami egzekwowania prawa, w odniesieniu do których domniemywa się, że na ich terytoriach występuje dana praktyka. Aby ustalić, które organy egzekwowania prawa są odpowiednie w odniesieniu do danej powszechnej nieuczciwej praktyki handlowej o wymiarze transgranicznym, należy wziąć pod uwagę wszystkie istotne aspekty, w szczególności miejsce, w którym nabywca ma siedzibę lub miejsce zamieszkania, oraz lokalizację dostawców, których może dotyczyć ta powszechna nieuczciwa praktyka handlowa. Wykrywanie powszechnych nieuczciwych praktyk handlowych o wymiarze transgranicznym powinno być wspierane przez wymianę informacji między organami egzekwowania prawa, jeżeli istnieje uzasadnione podejrzenie, że stosowane są takie praktyki. Koordynator powinien wykonywać swoje kompetencje w ramach ścisłej współpracy z pozostałymi organami egzekwowania prawa, które są odpowiednie w odniesieniu do tej praktyki. Wszystkie organy egzekwowania prawa, które są odpowiednie w odniesieniu do danej powszechnej nieuczciwej praktyki handlowej o wymiarze transgranicznym, powinny aktywnie angażować się w postępowania wyjaśniające na wczesnym etapie, wydawać ostrzeżenia dla Komisji i pozostałych organów egzekwowania prawa, które są odpowiednie w odniesieniu do tej praktyki, oraz dzielić dostępnymi im informacjami na temat takich praktyk.
(17) Należy ustanowić procedury koordynacji środków w ramach postępowania wyjaśniającego i środków egzekwowania prawa w odniesieniu do powszechnych nieuczciwych praktyk handlowych o wymiarze transgranicznym. Skoordynowane działania przeciwko takim praktykom powinny zapewnić organom egzekwowania prawa możliwość wyboru najbardziej odpowiednich i skutecznych narzędzi do położenia kresu tym praktykom.
(18) Należy wyszczególnić przypadki, w których organ egzekwowania prawa, który jest odpowiedni w odniesieniu do danej nieuczciwej praktyki handlowej o wymiarze transgranicznym, może podjąć decyzję o odmowie udziału w skoordynowanym działaniu. W szczególności, brak dostępnych zasobów po stronie takiego organu egzekwowania prawa nie powinien uzasadnić odmowy udziału w skoordynowanym działaniu.
(19) W celu zapewnienia, aby organy egzekwowania prawa, których dotyczy skoordynowane działanie, dysponowały wszystkimi niezbędnymi narzędziami komunikacji, współpracy i koordynacji, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić przepisy dotyczące systemu językowego.
(20) Biorąc pod uwagę, że dyrektywa (UE) 2019/633 chroni również dostawców w Unii przed nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi przez nabywców mających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza Unią oraz dostawców mających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza Unią podczas sprzedawania produktów rolnych i spożywczych do Unii, niniejsze rozporządzenie powinno określać także zasady wzajemnej współpracy organów egzekwowania prawa w odniesieniu do nieuczciwych praktyk handlowych z udziałem nabywców i dostawców mających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza Unią, które to praktyki są zakazane dyrektywą (UE) 2019/633.
(21) Dyrektywa (UE) 2019/633 chroni również dostawców w Unii przed nieuczciwymi praktykami handlowymi nabywców mających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza Unią. Należy zatem ustanowić przepisy umożliwiające organom egzekwowania prawa skuteczniejsze prowadzenie postępowań wyjaśniających w takich sprawach. W tym celu organ egzekwowania prawa powinien mieć możliwość zwrócenia się do nabywcy o wyznaczenie punktu kontaktowego w Unii, który będzie głównym punktem kontaktowym dla organu egzekwowania prawa i ułatwi przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Organy egzekwowania prawa powinny również informować siebie nawzajem oraz Komisję w przypadkach, gdy nabywca nie zastosuje się do takiego postulatu.
(22) W celu zapewnienia jednolitych warunków wdrażania środków określonych w niniejszym rozporządzeniu należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze do opracowania standardowych formularzy wniosków o wzajemną pomoc. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 4 .
(23) W celu skutecznego wdrożenia przepisów mających wzmocnić pozycję podmiotów w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych, które to podmioty są narażone na nieuczciwe praktyki handlowe, sprawozdanie ze stosowania przepisów niniejszego rozporządzenia powinno stanowić podstawę procesu przeglądu dyrektywy (UE) 2019/633. Ważne jest, aby Komisja posiadała ogólne informacje na temat stosowania niniejszego rozporządzenia w państwach członkowskich. Ponadto Komisja powinna mieć możliwość oceny skuteczności niniejszego rozporządzenia. W tym celu organy egzekwowania prawa państw członkowskich powinny uwzględniać w swoich rocznych sprawozdaniach dla Komisji działania objęte zakresem niniejszego rozporządzenia.
(24) Aby ułatwić skuteczne egzekwowanie przepisów, Komisja powinna zapewnić platformę umożliwiającą szybką wymianę informacji lub wniosków między organami egzekwowania prawa oraz, w stosownych przypadkach, między tymi organami a Komisją, a także zarządzać tą platformą.
(25) W celu uwzględnienia przyszłych potrzeb technicznych należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do zmian dotyczących narzędzia, które ma być stosowane do zarządzania notyfikacjami i powiadomieniami przesyłanymi między organami egzekwowania prawa. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz aby konsultacje te prowadzone były zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa 5 . W szczególności, aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie udział na równych zasadach w przygotowaniu aktów delegowanych, instytucje te otrzymują wszelkie dokumenty w tym samym czasie co eksperci państw członkowskich, a eksperci tych instytucji mogą systematycznie brać udział w posiedzeniach grup eksperckich Komisji zajmujących się przygotowaniem aktów delegowanych.
(26) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej i obecnymi w tradycjach konstytucyjnych państw członkowskich. W związku z tym niniejsze rozporządzenie powinno być interpretowane i stosowane zgodnie z tymi prawami i zasadami.
(27) Stosowanie niniejszego rozporządzenia nie powinno mieć wpływu na postępowania przygotowawcze i sądowe w państwach członkowskich. W związku z tym decyzja Rady 2008/976/WSiSW 6 , decyzja ramowa Rady 2005/214/WSiSW 7 i dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/41/UE 8 powinny mieć pierwszeństwo przed niniejszym rozporządzeniem w stopniu, w jakim dana nieuczciwa praktyka handlowa wchodzi w zakres tych aktów prawnych.
(28) Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, którym jest zacieśnienie współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za egzekwowanie zakazu stosowania nieuczciwych praktyk handlowych na mocy dyrektywy (UE) 2019/633 w sprawach transgranicznych, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, gdyż działając samodzielnie, nie mogą one zapewnić współpracy i koordynacji, natomiast ze względu zakres terytorialny i podmiotowy celu możliwe jest jego osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(29) Aby organy egzekwowania prawa miały wystarczający czas na wdrożenie przepisów ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, jego stosowanie należy odroczyć o 18 miesięcy po jego wejściu w życie,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.697 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 2026/697 w sprawie współpracy między organami egzekwowania prawa odpowiedzialnymi za egzekwowanie dyrektywy (UE) 2019/633 w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorstwami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych |
| Data aktu: | 2026-03-11 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-20 |
| Data wejścia w życie: | 2027-09-10, 2026-04-09 |
