Rozporządzenie 2026/562 uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach transportu kolejowego, transportu wodnego śródlądowego i transportu multimodalnego za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 93, 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) 2026/562z dnia 16 marca 2026 r.uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach transportu kolejowego, transportu wodnego śródlądowego i transportu multimodalnego za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 93, 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(Tekst mający znaczenie dla EOG)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 4,
uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2022/2586 z dnia 19 grudnia 2022 r. w sprawie stosowania art. 93, 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii pomocy państwa w sektorze transportu kolejowego, żeglugi śródlądowej i transportu multimodalnego 1 , w szczególności jego art. 1,
po opublikowaniu projektu niniejszego rozporządzenia zgodnie z art. 4 rozporządzenia (UE) 2022/2586,
po konsultacji z Komitetem Doradczym ds. Pomocy Państwa,
(1) Finansowanie publiczne spełniające kryteria art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("Traktat") stanowi pomoc państwa i wymaga zgłoszenia do Komisji na podstawie art. 108 ust. 3 Traktatu. Jednakże zgodnie z art. 109 Traktatu Rada może określić kategorie pomocy, które są wyłączone z obowiązku zgłoszenia. Zgodnie z art. 108 ust. 4 Traktatu Komisja może przyjąć rozporządzenia dotyczące takich kategorii pomocy państwa.
(2) Rozporządzenie (UE) 2022/2586 upoważnia Komisję do uznania, że pomoc na rzecz koordynacji transportu, o której mowa w art. 93 Traktatu, może, w określonych warunkach, być wyłączona z obowiązku zgłoszenia.
(3) Pomoc na rzecz transportu lądowego uznaje się za zgodną z Traktatem, jeżeli odpowiada potrzebom koordynacji transportu lub jeżeli stanowi "zwrot za wykonanie pewnych świadczeń nierozerwalnie związanych z pojęciem usługi publicznej", zgodnie z art. 93 Traktatu.
(4) Aby osiągnąć cel Unii w zakresie neutralności klimatycznej określony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 2 , potrzebna jest fundamentalna ekologiczna i cyfrowa transformacja transportu w Unii. W ramach kompleksowej strategii Komisji na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności z 2020 r. 3 Unia wezwała państwa członkowskie do podjęcia działań, które sprawią, że wszystkie rodzaje transportu staną się bardziej zrównoważone, i które będą promować przejście na bardziej zrównoważone rodzaje transportu.
(5) W art. 11 Traktatu podkreśla się zaangażowanie Unii na rzecz ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju, kładąc nacisk na branie pod uwagę wymogów ochrony środowiska przy ustalaniu i realizacji polityk i działań Unii.
(6) W oparciu o doświadczenie Komisji w stosowaniu art. 93 Traktatu niektóre kategorie pomocy państwa, które zaspokajają potrzeby w zakresie koordynacji transportu, są uznawane za niepowodujące znaczących zakłóceń konkurencji i wymiany handlowej między państwami członkowskimi, o ile spełniają pewne jasne kryteria zgodności z rynkiem wewnętrznym określone na podstawie rozległej praktyki decyzyjnej.
(7) Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do operacyjnych i inwestycyjnych środków pomocy państwa przyznawanych w sektorach zrównoważonego transportu lądowego.
(8) Pomoc, która spełnia wszystkie warunki - zarówno ogólne, jak i szczegółowe - ustanowione w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do odpowiednich kategorii pomocy, powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia ustanowionego w art. 108 ust. 3 Traktatu.
(9) Pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, nieobjęta niniejszym rozporządzeniem, nadal podlega obowiązkowi zgłoszenia ustanowionemu w art. 108 ust. 3 Traktatu. Niniejsze rozporządzenie nie ogranicza możliwości zgłaszania przez państwa członkowskie pomocy, której cele odpowiadają celom określonym w niniejszym rozporządzeniu.
(10) Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie wyłącznie do pomocy, która odpowiada potrzebom koordynacji transportu. Pomoc na wykonanie pewnych świadczeń nierozerwalnie związanych z pojęciem usługi publicznej w sektorach transportu lądowego powinna natomiast nadal podlegać rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady 4 lub, jeżeli nie spełnia warunków określonych w tym rozporządzeniu, powinna być zgłaszana Komisji. Przedsiębiorstwa świadczące usługi transportowe, którym powierzono wykonanie umowy o świadczenie usług publicznych, powinny mieć możliwość korzystania z pomocy przyznanej na podstawie niniejszego rozporządzenia, w szczególności pod warunkiem przestrzegania art. 8 niniejszego rozporządzenia i zapobiegania nadmiernej rekompensacie.
(11) Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwić większe uproszczenie zgodnie z celami Komisji 5 , zwiększenie przejrzystości, a także powinno poprawić skuteczną ocenę i kontrolę zgodności z zasadami pomocy państwa na szczeblu krajowym i unijnym, przy jednoczesnym zachowaniu instytucjonalnego podziału kompetencji między Komisją i państwami członkowskimi. Jest to zgodne z komunikatem Komisji w sprawie unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa 6 oraz z wynikami oceny adekwatności przeprowadzonej przez Komisję w 2020 r. 7 , w której podkreślono potrzebę zmniejszenia obciążenia administracyjnego i zapewnienia efektywnych wydatków publicznych.
(12) Ogólne warunki stosowania niniejszego rozporządzenia określa się w oparciu o zestaw wspólnych zasad, które zapewniają, by pomoc: (i) służyła celowi koordynacji transportu, (ii) miała wyraźny efekt zachęty, (iii) była niezbędna, odpowiednia i proporcjonalna, (iv) została przyznana z zachowaniem pełnej przejrzystości oraz z uwzględnieniem mechanizmu kontroli i regularnej oceny oraz (v) nie wpłynęła na konkurencję i warunki wymiany handlowej w sposób sprzeczny z interesem ogólnym Unii.
(13) Aby mieć pewność, że pomoc jest niezbędna i zachęca do rozwoju dalszej działalności lub projektów, niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na działalność lub projekty, które i tak beneficjent by realizował, nawet w przypadku braku pomocy. Pomoc powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia tylko wówczas, gdy prace dotyczące realizacji projektu lub działań objętych pomocą rozpoczęto po przedłożeniu przez beneficjenta pisemnego wniosku o pomoc. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskiwanie zezwoleń i przeprowadzanie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac nad projektem objętym pomocą;
(14) W przypadku jakiejkolwiek pomocy inwestycyjnej ad hoc objętej niniejszym rozporządzeniem, przyznanej beneficjentowi będącemu dużym przedsiębiorstwem, państwo członkowskie powinno dopilnować, by - oprócz spełnienia warunków dotyczących efektu zachęty, które obowiązują beneficjentów będących małymi i średnimi przedsiębiorstwami (MŚP) - beneficjent sporządził analizę wykonalności inwestycji objętej pomocą przy założeniu otrzymania pomocy i jej braku (analizę potwierdzoną dokumentacją wewnętrzną). W takich przypadkach państwo członkowskie powinno sprawdzić, czy wspomniana dokumentacja potwierdza istotne zwiększenie zakresu inwestycji objętej pomocą, istotne zwiększenie całkowitej kwoty, jaką beneficjent przeznacza na taką inwestycję, lub też znaczące przyspieszenie realizacji inwestycji.
(15) Automatyczne programy pomocy w formie korzyści podatkowych powinny podlegać szczególnemu warunkowi dotyczącemu efektu zachęty z uwagi na fakt, że pomoc wynikająca z takich programów jest przyznawana automatycznie. Ten szczególny warunek oznacza, że takie programy pomocy powinny wspierać jedynie projekty lub działania, w przypadku których prace rozpoczynają się po wejściu w życie tych programów. Warunek ten nie powinien jednak mieć zastosowania w przypadku kolejnych wersji programów pomocy, pod warunkiem że dana działalność była już objęta zrealizowanymi wcześniej programami pomocy w formie korzyści podatkowych. Podczas oceny efektu zachęty kolejnych wersji programów pomocy za zasadniczy moment należy uznać moment określenia środka podatkowego po raz pierwszy w ramach pierwszego programu.
(16) Należy uznać, że pomoc operacyjna na zmniejszenie zewnętrznych kosztów transportu spełniająca warunki niniejszego rozporządzenia wywołuje efekt zachęty, jeżeli jest przekazywana użytkownikom, a tym samym zwiększa popyt na zrównoważone usługi transportowe i przesunięcie międzygałęziowe. Podawanie do wiadomości publicznej informacji o otrzymanej pomocy ma na celu zwiększanie świadomości na temat dostępnych środków prowadzących do zmniejszenia różnic konkurencyjnych między zrównoważonymi rodzajami transportu lądowego a transportem wyłącznie drogowym lub innymi, mniej zrównoważonymi rodzajami transportu. Uważa się więc, że podawanie tych informacji do wiadomości publicznej ma zapewnić odzwierciedlenie pomocy w cenie, którą będą uiszczać użytkownicy.
(17) W trosce o przejrzystość, równe traktowanie i możliwość skutecznego monitorowania niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie jedynie do pomocy, w przypadku której można dokładnie obliczyć z wyprzedzeniem ekwiwalent dotacji brutto bez konieczności przeprowadzania oceny ryzyka ("pomoc przejrzysta"). W przypadku niektórych instrumentów pomocy, takich jak pożyczki, gwarancje, środki podatkowe oraz, w szczególności, zaliczki zwrotne, niniejsze rozporządzenie powinno określać warunki, na których można je uznać za przejrzyste. Pomoc w formie gwarancji należy uznać za przejrzystą, jeżeli ekwiwalent dotacji brutto obliczono na podstawie "bezpiecznych stawek" określonych w odniesieniu do danego rodzaju przedsiębiorstwa. Pomoc należy uznać za przejrzystą również, jeżeli przed wdrożeniem środka metoda używana do obliczenia intensywności pomocy w formie gwarancji państwa została zgłoszona Komisji i zatwierdzona przez nią zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie zastosowania art. 107 i 108 Traktatu do pomocy państwa w formie gwarancji 8 . Do celów niniejszego rozporządzenia pomocy, takiej jak pomoc w formie inwestycji kapitałowych i inwestycji quasi-kapitałowych, w przypadku której dokładne obliczenie z wyprzedzeniem ekwiwalentu dotacji brutto wymaga złożonej oceny ekonomicznej, nie należy uznawać za pomoc przejrzystą, chyba że ekwiwalent dotacji brutto takiej pomocy uznaje się za kwoty nominalne takich inwestycji.
(18) Aby pomoc była proporcjonalna i ograniczona do niezbędnej kwoty, należy określić maksymalne kwoty pomocy w postaci intensywności pomocy w stosunku do ogółu kosztów kwalifikowalnych. Na podstawie doświadczeń Komisji intensywność pomocy należy ustalić na poziomie, który ogranicza do minimum zakłócenia konkurencji i wymiany handlowej spowodowane działaniem objętym pomocą, a jednocześnie umożliwia właściwe wyeliminowanie niedoskonałości rynku lub innych przeszkód w koordynacji transportu.
(19) Przy obliczaniu intensywności pomocy należy uwzględnić wyłącznie koszty kwalifikowalne. Wyodrębnienie kosztów kwalifikowalnych powinno być poparte jasną, szczegółową i aktualną dokumentacją. Pomocy, która przekracza odpowiednią intensywność pomocy, nie należy wyłączać z obowiązku zgłoszenia. Wszystkie kwoty uwzględniane przy obliczaniu powinny być kwotami przed potrąceniem podatku lub innych opłat. Pomoc wypłacana w kilku ratach powinna być dyskontowana do wartości w momencie jej przyznania. Wartość kosztów kwalifikowalnych powinna także być dyskontowana do wartości w tym momencie.
(20) Komisja powinna dopilnować, aby zatwierdzona pomoc nie wpłynęła na konkurencję i warunki wymiany handlowej w stopniu zagrażającym interesom ogólnym Unii. Pomoc na rzecz beneficjenta, na którym ciąży dotąd niezrealizowany obowiązek zwrotu pomocy wynikający z wcześniejszej decyzji Komisji uznającej pomoc za niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym, należy więc wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia.
(21) Pomoc na rzecz przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji należy wyłączyć z zakresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Pomoc taka powinna być oceniana na podstawie Wytycznych dotyczących pomocy państwa na ratowanie i restrukturyzację przedsiębiorstw niefinansowych znajdujących się w trudnej sytuacji 9 .
(22) Niniejsze rozporządzenie konsoliduje rozległe doświadczenie Komisji w zakresie oceny pomocy operacyjnej mającej na celu zmniejszenie zewnętrznych kosztów transportu. Pomoc taka powinna być kwantyfikowana w oparciu o koszty zewnętrzne, których można uniknąć dzięki wprowadzeniu bardziej zrównoważonego rozwiązania transportowego w miejsce konkurencyjnego, komercyjnie opłacalnego rodzaju transportu, takiego jak transport wyłącznie drogowy. Pomoc może polegać na obniżeniu opłat uiszczanych przez przewoźników za korzystanie z infrastruktury. Pomoc operacyjna na zmniejszenie zewnętrznych kosztów transportu powinna być objęta niniejszym rozporządzeniem tylko wtedy, gdy zakłócenia konkurencji i wymiany handlowej są ograniczone i podlegają jasno określonym warunkom. Ma to miejsce w przypadku, gdy koszty zewnętrzne, których uniknięto, oblicza się zgodnie z zasadami i metodyką określonymi w podręczniku Komisji dotyczącym zewnętrznych kosztów transportu 10 , gdy intensywność pomocy pozostaje poniżej określonych progów, oraz gdy pomoc jest przyznawana wyłącznie na faktycznie świadczone usługi zrównoważonego transportu lądowego. Gwarantuje to, że pomoc będzie ściśle ograniczona do rekompensaty kosztów zewnętrznych związanych z korzystaniem z bardziej zrównoważonego rodzaju transportu.
(23) Ponadto pomoc operacyjna na wspieranie przewoźników lub organizatorów transportu przy uruchamianiu nowych komercyjnych towarowych połączeń kolejowych lub nowych komercyjnych połączeń towarowych żeglugi śródlądowej powinna być objęta niniejszym rozporządzeniem tylko wtedy, gdy zakłócenia konkurencji i wymiany handlowej są ograniczone i podlegają jasno określonym warunkom. Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy kwotę pomocy oblicza się w odniesieniu do strat z działalności operacyjnej, jakie poniósł beneficjent w ciągu pierwszych pięciu lat funkcjonowania nowego komercyjnego połączenia towarowego, a intensywność pomocy pozostaje poniżej pewnego progu.
(24) Inwestycje w obiekty kolejowej infrastruktury usługowej, obiekty infrastruktury żeglugi śródlądowej, obiekty infrastruktury kolejowej lub infrastruktury żeglugi śródlądowej na potrzeby transportu multimodalnego oraz w bocznice prywatne w całej Unii mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia jakości sieci połączeń, zrównoważonego funkcjonowania gospodarki oraz spójności między państwami członkowskimi. Takie inwestycje wspierają priorytety kompleksowej strategii Komisji na rzecz zrównoważonej i inteligentnej mobilności z 2020 r. 11 , w której priorytetowo traktuje się rozwój obiektów transportu multimodalnego. Niniejsze rozporządzenie powinno obejmować pomoc inwestycyjną na budowę, modernizację i odnowienie obiektów kolejowej infrastruktury usługowej, obiektów infrastruktury żeglugi śródlądowej, obiektów infrastruktury kolejowej lub infrastruktury żeglugi śródlądowej na potrzeby transportu multimodalnego, a także bocznic prywatnych. Niniejsze rozporządzenie nie powinno mieć zastosowania do pomocy na infrastrukturę portową (miejsca postoju, pirsy itp.) ani do pomocy na infrastrukturę zapewniającą dostęp do portu, które to rodzaje infrastruktury kwalifikują się do pomocy zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 12 . Niniejsze rozporządzenie powinno jednak mieć zastosowanie do pomocy na suprastrukturę portową (zagospodarowanie powierzchni, np. na potrzeby składowania, obiekty infrastruktury usługowej, np. magazyny, oraz sprzęt używany w eksploatacji obiektów), o ile dana suprastuktura znajduje się w obiekcie infrastruktury żeglugi śródlądowej lub w obiekcie transportu multimodalnego z połączeniem kolejowym lub połączeniem żeglugi śródlądowej. W odniesieniu do tego rodzaju pomocy należy zmniejszyć obciążenie administracyjne wynikające ze zgłaszania środków pomocy państwa o prostej strukturze, co również umożliwia Komisji skupienie się na przypadkach potencjalnie najbardziej zakłócających konkurencję. Warunki wyłączenia z obowiązku zgłoszenia pomocy inwestycyjnej na obiekty kolejowej infrastruktury usługowej, obiekty infrastruktury żeglugi śródlądowej, obiekty infrastruktury kolejowej lub infrastruktury żeglugi śródlądowej na potrzeby transportu multimodalnego oraz na bocznice prywatne powinny ograniczyć zakłócenia konkurencji i wymiany handlowej, które mogłyby naruszyć równe warunki działania na rynku wewnętrznym. Zakłócenia wymiany handlowej i konkurencji są ograniczone zwłaszcza przez zapewnienie proporcjonalności pomocy.
(25) Niniejsze rozporządzenie powinno obejmować pomoc inwestycyjną na zakup środków transportu kolejowego lub transportu wodnego śródlądowego oraz niektórych kategorii wyposażenia mających zasadnicze znaczenie dla zrównoważonego transportu multimodalnego (tj. intermodalnych jednostek ładunkowych i dźwigów montowanych na pokładzie statków) wyłącznie w przypadku, gdy zakłócenia konkurencji i wymiany handlowej są ograniczone. W odniesieniu do zakupu niektórych rodzajów wyposażenia na potrzeby zrównoważonego transportu multimodalnego ma to miejsce w przypadku programów pomocy obejmujących dźwigi montowane na pokładzie statków oraz części kosztów intermodalnych jednostek ładunkowych, jeżeli intensywność pomocy pozostaje poniżej jasno określonych progów. W odniesieniu do zakupu środków transportu kolejowego lub transportu wodnego śródlądowego ma to miejsce w przypadku, gdy pomoc ma formę gwarancji dla nabywcy środka transportu na ściśle określonych warunkach. W sektorze kolejowym MŚP i nowe podmioty mają trudności z odnowieniem lub zwiększeniem swojej floty ze względu na wysokie koszty inwestycyjne zakupu taboru kolejowego oraz trudności w dostępie do finansowania. Małe spółki o średniej kapitalizacji borykają się z podobnymi wyzwaniami. Większość przewoźników w sektorze żeglugi śródlądowej to MŚP lub w najlepszym przypadku małe spółki o średniej kapitalizacji. Odnowienie lub zwiększenie floty jest więc dla nich problemem ze względu na trudności w dostępie do finansowania rynkowego. W związku z tym pomoc inwestycyjna w formie gwarancji dla nowych podmiotów w sektorze kolejowym oraz dla MŚP i małych spółek o średniej kapitalizacji w sektorze kolejowym i w sektorze żeglugi śródlądowej promuje zrównoważony transport bez nadmiernych zakłóceń konkurencji i wymiany handlowej.
(26) W myśl unijnej polityki transportowej i cyfrowej należy dołożyć dalszych starań, aby umożliwić komunikację między różnymi systemami informacyjnymi w transporcie, a także koordynację sieci transportowych i konkurencję transgraniczną oraz poprawić bezpieczeństwo transportu w UE. Jest to konieczne ze względu na zróżnicowane normy sieci transportowych, brak harmonizacji technicznej, niekompatybilne narzędzia i systemy gromadzenia danych oraz obawy dotyczące udostępniania i suwerenności danych. Ponadto z doświadczeń w ocenie środków wsparcia interoperacyjności zgłoszonych na podstawie wytycznych z 2008 r. w sprawie pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstw kolejowych 13 wynika, że poważne niedoskonałości rynku istnieją z powodu niewydolności w zakresie koordynacji i niekorzystnej pozycji pioniera, w przypadku gdy korzyści związane z wprowadzeniem konkretnej technologii lub normy wykraczają poza interes handlowy przewoźników.
(27) Dotyczy to na przykład systemów sterowania pociągami i kontroli ruchu, takich jak europejski system zarządzania ruchem kolejowym (ERTMS). ERTMS jest jednolitym europejskim systemem sygnalizacji i kontroli prędkości, który zapewnia interoperacyjność krajowych systemów kolejowych, zmniejsza koszty zakupu i utrzymania systemów sygnalizacji oraz zwiększa prędkość pociągów, przepustowość infrastruktury i poziom bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Składa się on z europejskiego systemu sterowania pociągiem (ETCS), tj. systemu sygnalizacji kabinowej umożliwiającego automatyczną kontrolę pociągu, kolejowego systemu ruchomej łączności radiowej (RMR) oraz automatycznej kontroli jazdy pociągu (ATO). Globalny system łączności ruchomej dla kolei (GSM-R), czyli kolejowy system ruchomej łączności radiowej stosowany obecnie w transporcie kolejowym, opiera się na specyfikacjach sprzed 20 lat. Ze względu na przestarzałość technologiczną mało prawdopodobne jest zapewnienie wsparcia przemysłowego dla GSM-R po 2031 r. Ze względu na ograniczony negatywny wpływ, jaki pomoc na interoperacyjność wywiera na konkurencję i wymianę handlową, oraz biorąc pod uwagę zdobyte doświadczenie, pomoc taka powinna być objęta niniejszym rozporządzeniem na ściśle określonych warunkach.
(28) Aby zwiększyć konkurencyjność transportu kolejowego i transportu wodnego śródlądowego, konieczne jest również promowanie dostosowania technicznego i modernizacji w sektorach zrównoważonego transportu lądowego. Pomoc na takie inwestycje powinna podlegać określonym wymogom mającym na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji i wymiany handlowej, które to zakłócenia mogłyby naruszyć równe warunki działania na rynku wewnętrznym. W szczególności w wymogach dotyczących wyłączenia takiej pomocy z obowiązku zgłoszenia należy zapewnić konieczność i proporcjonalność pomocy oraz uwzględnić zabezpieczenia dotyczące rodzaju pomocy i kosztów kwalifikowalnych.
(29) Pomoc dla przedsiębiorstw na dostosowanie się do przyszłych norm unijnych może skutkować wcześniejszym osiągnięciem wysokiego poziomu harmonizacji i standaryzacji. Pomoc nie powinna być wyłączona z obowiązku zgłoszenia w przypadku, gdy w wyniku inwestycji przedsiębiorstwa będą spełniać już przyjęte normy unijne. W przypadkach, w których przyjęto już odpowiednią normę unijną, która jednak jeszcze nie obowiązuje, pomoc może mieć efekt zachęty, gdy motywuje do realizacji i zakończenia inwestycji na co najmniej 12 miesięcy przed wejściem w życie normy, o ile norma nie ma zastosowania z mocą wsteczną. Aby nie zniechęcać państw członkowskich do wprowadzania obowiązkowych norm krajowych, które byłyby bardziej rygorystyczne lub ambitne niż odpowiadające im normy unijne, środki pomocy mogą mieć efekt zachęty niezależnie od tego, czy istnieją obowiązkowe normy krajowe, które są bardziej rygorystyczne lub ambitne niż norma unijna. To samo dotyczy pomocy przyznanej w przypadku obowiązywania norm krajowych przyjętych w sytuacji braku norm unijnych.
(30) Niektóre kategorie pomocy obejmujące duże kwoty pomocy przyznanej na projekt powinny być oceniane przez Komisję na podstawie zgłoszenia ze względu na wyższe ryzyko nadmiernych zakłóceń konkurencji i wymiany handlowej. Każda pomoc przekraczająca pewne progi powinna zatem nadal podlegać obowiązkowi zgłoszenia ustanowionemu w art. 108 ust. 3 Traktatu. Należy zapewnić, aby progi te nie były omijane przez sztuczne dzielenie projektów na kilka projektów o podobnych cechach, celach czy beneficjentach.
(31) Ponieważ duże programy pomocy mają potencjalnie większy wpływ na wymianę handlową i konkurencję, programy pomocy, których budżet w dowolnym roku lub w ujęciu ogólnym przekracza określony próg wyrażony w formie wartości bezwzględnej, zasadniczo powinny być poddawane ocenie pomocy państwa. Celem oceny powinna być weryfikacja: (i) potwierdzenia założeń i warunków leżących u podstaw zgodności programu z rynkiem wewnętrznym; oraz (ii) skuteczności środka pomocy w świetle jego celów ogólnych i szczegółowych. W ocenie powinno się także wskazać wpływ danego programu na konkurencję i wymianę handlową. Aby zapewnić równe traktowanie, ocena pomocy państwa powinna być przeprowadzana według planu oceny zatwierdzonego przez Komisję. Taki plan należy wprawdzie zazwyczaj sporządzać w momencie opracowywania programu i zatwierdzać na czas, tak aby program mógł wejść w życie, jednak nie w każdym przypadku jest to możliwe. Dlatego, aby nie opóźnić wejścia w życie programów pomocy, niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie do takich programów przez wstępny okres nie dłuższy niż sześć miesięcy. Komisja powinna mieć możliwość przedłużenia tego okresu po zatwierdzeniu planu oceny. W tym celu plan oceny należy zgłosić Komisji w terminie 20 dni roboczych od daty wejścia w życie programu. Komisja powinna również w drodze wyjątku mieć możliwość uznania, że ocena nie jest konieczna, zważywszy na specyfikę sprawy.
(32) Państwa członkowskie powinny być zobowiązane do przekazywania Komisji wszelkich informacji, które są jej potrzebne do dokonania oceny planu oceny. Komisja powinna również w razie potrzeby mieć możliwość zwrócenia się bez zbędnej zwłoki o dodatkowe informacje. Zmiany w programach podlegających ocenie, inne niż modyfikacje, które nie mogą wpływać na zgodność programu pomocy wchodzącego w zakres niniejszego rozporządzenia lub nie mogą w sposób istotny wpływać na treść zatwierdzonego planu oceny, należy wyłączyć z zakresu niniejszego rozporządzenia. Zmian o charakterze czysto formalnym lub zmian administracyjnych, w tym dokonanych w ramach środków współfinansowanych przez Unię, nie należy co do zasady traktować jako zmian istotnie wpływających na treść zatwierdzonego planu oceny.
(33) Aby ustalić, czy określone w niniejszym rozporządzeniu progi pomocy powodujące obowiązek zgłoszenia oraz progi maksymalne intensywności pomocy są przestrzegane, należy uwzględnić całkowitą kwotę środków pomocy dla projektu lub działań objętych pomocą. Niniejsze rozporządzenie powinno określać, w jakich okolicznościach możliwe jest kumulowanie pomocy różnych kategorii. Należy zezwolić na kumulowanie pomocy wyłączonej z obowiązku zgłoszenia na mocy niniejszego rozporządzenia z wszelką inną pomocą zgodną z rynkiem wewnętrznym wyłączoną na mocy innych rozporządzeń lub wszelką inną pomocą zatwierdzoną przez Komisję, o ile środki te dotyczą różnych, możliwych do wyodrębnienia kosztów kwalifikowalnych. W przypadku gdy różne źródła pomocy dotyczą tych samych - pokrywających się częściowo lub w całości - możliwych do wyodrębnienia kosztów kwalifikowalnych, kumulacja powinna być dopuszczalna do wysokości najwyższej intensywności pomocy lub kwoty pomocy mających zastosowanie do tej pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia. W niniejszym rozporządzeniu należy również określić specjalne przepisy dotyczące kumulacji środków pomocy - z możliwymi do wyodrębnienia kosztami kwalifikowalnymi lub bez nich - oraz kumulacji z pomocą de minimis. Pomoc de minimis nie jest zazwyczaj przyznawana na szczególne możliwe do wyodrębnienia koszty kwalifikowalne ani nie jest z takimi kosztami związana. W takich przypadkach należy zapewnić możliwość swobodnej kumulacji pomocy de minimis z pomocą państwa wyłączoną na mocy niniejszego rozporządzenia. Natomiast w przypadkach, gdy pomoc de minimis przyznawana jest na te same możliwe do wyodrębnienia koszty kwalifikowane co pomoc państwa wyłączona na mocy niniejszego rozporządzenia, kumulacja powinna być dozwolona jedynie do maksymalnej intensywności pomocy, określonej w rozdziale II niniejszego rozporządzenia.
(34) Finansowanie zarządzane centralnie przez instytucje Unii, agencje, wspólne przedsięwzięcia lub inne organy Unii, które nie znajduje się bezpośrednio ani pośrednio pod kontrolą państwa członkowskiego, nie stanowi pomocy państwa. W przypadku gdy takie finansowanie jest połączone z pomocą państwa, przy ustalaniu, czy przestrzegane są progi powodujące obowiązek zgłoszenia i maksymalne poziomy intensywności pomocy lub maksymalne kwoty pomocy, należy uwzględniać jedynie pomoc państwa. Powinien istnieć przy tym warunek, że całkowita kwota finansowania publicznego przyznanego w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowalnych nie przekracza najkorzystniejszej stopy finansowania określonej w mających zastosowanie przepisach prawa Unii.
(35) Przejrzystość pomocy państwa jest niezbędna do właściwego stosowania postanowień Traktatu i prowadzi do lepszej zgodności z zasadami, większej odpowiedzialności, wzajemnych ocen i, ostatecznie, bardziej efektywnego wydatkowania finansów publicznych. Aby zapewnić przejrzystość, państwa członkowskie powinny stworzyć kompleksowe strony internetowe, na szczeblu regionalnym lub krajowym, zawierające informacje zbiorcze na temat każdego środka pomocy wyłączonego na mocy niniejszego rozporządzenia. Alternatywnie państwa członkowskie powinny mieć możliwość publikowania informacji zbiorczych na temat każdego wyłączonego środka pomocy w module Komisji dotyczącym przejrzystości przyznawania pomocy. Zgodnie ze standardową praktyką publikowania informacji na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1024 14 należy stosować standardowy format. Format taki powinien umożliwiać wyszukiwanie, pobieranie i łatwe publikowanie informacji w internecie. Linki do stron internetowych wszystkich państw członkowskich dotyczących pomocy państwa powinny być publikowane na stronie internetowej Komisji. Zgodnie z art. 2 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2022/2586 informacje zbiorcze na temat poszczególnych środków pomocy wyłączonych na mocy niniejszego rozporządzenia powinny być publikowane na stronie internetowej Komisji.
(36) Egzekwowanie przepisów dotyczących pomocy państwa zależy w dużym stopniu od współpracy z państwami członkowskimi. Państwa członkowskie powinny zatem zastosować wszelkie środki konieczne do zapewnienia zgodności z niniejszym rozporządzeniem, w tym zgodności pomocy indywidualnej przyznanej w ramach programów objętych wyłączeniem grupowym wraz z wszystkimi odpowiednimi warunkami.
(37) W celu zapewnienia skutecznego monitorowania środków pomocy zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2022/2586 należy ustanowić wymogi dotyczące sprawozdawczości państw członkowskich na temat środków pomocy, które zostały wyłączone zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Należy również ustalić zasady dotyczące rejestrów pomocy wyłączonej na mocy niniejszego rozporządzenia, jakie powinny prowadzić państwa członkowskie, z uwagi na okres przedawnienia ustanowiony w art. 17 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 15 .
(38) W celu zwiększenia skuteczności warunków zgodności określonych w niniejszym rozporządzeniu Komisja powinna mieć możliwość wycofania w przyszłości przywileju wyłączenia grupowego, jeśli wspomniane warunki nie zostaną spełnione. Komisja powinna mieć możliwość ograniczenia tego wycofania do niektórych rodzajów pomocy, niektórych beneficjentów lub środków pomocy przyjmowanych przez niektóre organy, jeżeli nieprzestrzeganie niniejszego rozporządzenia dotyczy tylko ograniczonej grupy środków lub niektórych organów. Takie ukierunkowane wycofanie przywileju powinno stanowić proporcjonalny środek naprawczy bezpośrednio powiązany ze stwierdzonym przypadkiem nieprzestrzegania przepisów. Środek pomocy niezgłoszony i niespełniający wszystkich warunków wyłączenia z wymogu zgłoszenia stanowi pomoc niezgodną z prawem, którą Komisja ma obowiązek zbadać w ramach odpowiedniej procedury określonej w rozporządzeniu (UE) 2015/1589 w odniesieniu do pomocy niezgłoszonej. Wycofanie przywileju wyłączenia grupowego w przyszłości nie powinno mieć wpływu na fakt, że wszelkie wcześniejsze środki zgodne z niniejszym rozporządzeniem zostały objęte wyłączeniem grupowym.
(39) Aby wyeliminować różnice, które mogłyby spowodować zakłócenie konkurencji i wymiany handlowej, oraz aby ułatwić koordynację różnych krajowych i unijnych inicjatyw dotyczących MŚP, a także ze względu na przejrzystość administracyjną i pewność prawa, definicja MŚP w rozumieniu załącznika I do niniejszego rozporządzenia powinna opierać się na definicji zawartej w zaleceniu Komisji 2003/361/WE 16 .
(40) Polityka w zakresie pomocy państwa powinna być okresowo weryfikowana na podstawie doświadczeń Komisji w tej dziedzinie. Okres stosowania niniejszego rozporządzenia powinien zatem być ograniczony. Należy ustanowić przepisy przejściowe regulujące podejście do programów pomocy objętych wyłączeniem po zakończeniu okresu stosowania niniejszego rozporządzenia. Zasady te powinny zapewnić państwom członkowskim czas na dostosowanie się do wszelkich przyszłych zasad,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.562 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 2026/562 uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach transportu kolejowego, transportu wodnego śródlądowego i transportu multimodalnego za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 93, 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Data aktu: | 2026-03-16 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-30 |
| Data wejścia w życie: | 2026-03-30 |
