Rozporządzenie 2026/464 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2024/1348 w odniesieniu do ustanowienia wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2026/464z dnia 24 lutego 2026 r.w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2024/1348 w odniesieniu do ustanowienia wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 78 ust. 2 lit. d),
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego 1 ,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 2 ,
(1) Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1348 3 , w przypadku gdy osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową pochodzi z bezpiecznego kraju pochodzenia, zastosowanie mają przepisy szczegółowe. W szczególności należy przyspieszyć rozpatrywanie wniosku, a jeżeli osobie ubiegającej się o ochronę międzynarodową nie zezwolono jeszcze na wjazd na terytorium państw członkowskich, państwo członkowskie może rozpatrzyć zasadność wniosku w ramach procedury granicznej.
(2) W rozporządzeniu (UE) 2024/1348 przewidziano możliwość wskazania na poziomie Unii państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia zgodnie z warunkami określonymi w tym rozporządzeniu. Konieczne jest wzmocnienie stosowania w praktyce koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia jako podstawowego narzędzia pomagającego w szybkim rozpatrywaniu wniosków, które prawdopodobnie są bezzasadne, w drodze wskazania państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia. Konieczne jest również wyeliminowanie niektórych istniejących rozbieżności między krajowymi wykazami bezpiecznych krajów pochodzenia państw członkowskich. Należy zatem ustanowić wykaz bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii. Chociaż państwa członkowskie zachowują prawo do stosowania lub wprowadzania przepisów pozwalających na wskazanie na poziomie krajowym państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia innych niż te, które wskazano na poziomie Unii, takie wspólne wskazanie na poziomie Unii powinno zapewnić stosowanie koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia przez wszystkie państwa członkowskie w jednolity sposób w odniesieniu do osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, których państwa pochodzenia zostały wskazane jako bezpieczne kraje pochodzenia.
(3) Fakt, że państwo trzecie uznano za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie Unii albo na poziomie krajowym, nie może oznaczać bezwarunkowej gwarancji bezpieczeństwa dla obywateli tego państwa, nawet jeżeli nie należą oni do kategorii osób, którą wyłączono podczas wskazywania tego państwa jako bezpiecznego kraju pochodzenia, a zatem nie zwalnia on z konieczności indywidualnego rozpatrzenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W ocenie, czy państwo trzecie może być wskazane jako bezpieczny kraj pochodzenia, z uwagi na charakter tej oceny, można jedynie uwzględniać uwarunkowania ogólne, cywilne, prawne i polityczne w tym państwie oraz to, czy osoby odpowiedzialne za prześladowania, tortury lub nieludzkie lub poniżające traktowanie lub karanie w praktyce podlegają karom w tym państwie gdy zostaną uznane za winne. Państwa członkowskie mogą stosować koncepcję bezpiecznego kraju pochodzenia, tylko w przypadku gdy osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową nie może wykazać w ramach indywidualnej oceny, że istnieją elementy uzasadniające, dlaczego nie ma do niej zastosowania koncepcja bezpiecznego kraju pochodzenia, oraz pod warunkiem że ta osoba ubiegająca się o ochronę międzynarodową ma obywatelstwo tego państwa lub pod warunkiem że jest bezpaństwowcem i w tym państwie miała poprzednie miejsce zwykłego pobytu. Zastosowanie koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia w ramach indywidualnej oceny pozostaje bez uszczerbku dla faktu, że niektóre kategorie osób ubiegających się o ochronę międzynarodową mogą znaleźć się w szczególnej sytuacji w państwach trzecich wskazanych jako bezpieczne kraje pochodzenia i w związku z tym mogą mieć uzasadnioną obawę przed prześladowaniem lub mogą być narażone na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy.
(4) Ocena, czy dane państwo trzecie należy wskazać jako bezpieczny kraj pochodzenia, opiera się na szeregu odpowiednich i dostępnych źródeł informacji, w tym informacjach pochodzących od państw członkowskich, Agencji Unii Europejskiej ds. Azylu (zwanej dalej "Agencją ds. Azylu"), ustanowionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2303 4 , Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców oraz innych odpowiednich organizacji międzynarodowych. W ocenie uwzględnia się również, w miarę dostępności, wspólną analizę informacji o kraju pochodzenia, o której mowa w art. 11 rozporządzenia (UE) 2021/2303, zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1348. W oparciu o szereg takich źródeł informacji określone państwa trzecie uznaje się za bezpieczne kraje pochodzenia.
(5) Wskazanie państwa trzeciego jako bezpiecznego kraju pochodzenia na podstawie art. 62 rozporządzenia (UE) 2024/1348 opiera się na informacjach z wiarygodnych, oficjalnych i należycie uzasadnionych odpowiednich i dostępnych źródeł. Ponadto wskazanie to odzwierciedla ogólną sytuację w tym państwie i nie mają na nie wpływu indywidualne okoliczności, które mogą być oceniane wyłącznie do celów ustalenia, czy w danym przypadku koncepcja bezpiecznego kraju pochodzenia wyjątkowo nie powinna być stosowana. W związku z tym w kontekście krajowej kontroli sądowej głównym celem tej oceny powinny być szczegółowe dowody dotyczące indywidualnej sytuacji osób ubiegających się o ochronę międzynarodową uzasadniające zastosowanie koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia. Zgodnie z Traktatami Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w sprawie wszelkich wątpliwości co do ważności wskazania państwa trzeciego jako bezpiecznego kraju pochodzenia na poziomie Unii.
(6) W odniesieniu do kraju, któremu przyznano status kraju kandydującego do członkostwa w Unii (zwanego dalej "krajem kandydującym"), Traktat o Unii Europejskiej (TUE) określa warunki i zasady, których musi przestrzegać każdy kraj, który chce zostać państwem członkowskim. Te warunki i zasady, ustanowione przez Radę Europejską na szczycie w Kopenhadze w 1993 r. (zwane dalej "kryteriami kopenhaskimi"), zostały zaostrzone podczas szczytu Rady Europejskiej w Madrycie w 1995 r. Kryteria kopenhaskie obejmują: stabilność instytucji gwarantujących demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie i ochronę mniejszości; funkcjonującą gospodarkę rynkową oraz zdolność sprostania presji konkurencyjnej i siłom rynkowym Unii; zdolność do przyjęcia na siebie wymogów członkostwa w Unii, w tym możliwość skutecznego wdrażania zasad, norm i polityk tworzących unijny dorobek prawny oraz realizację celów unii politycznej, gospodarczej i walutowej.
(7) Rada Europejska przyznaje danemu krajowi status kraju kandydującego w drodze jednomyślnej decyzji, na podstawie opinii Komisji Europejskiej sporządzonej po złożeniu przez ten kraj wniosku o członkostwo w Unii. Jeżeli chodzi w szczególności o polityczne kryteria członkostwa w Unii, stwierdzono, że kraje kandydujące poczyniły postępy na drodze do osiągnięcia stabilności instytucji gwarantujących demokrację, praworządność, prawa człowieka oraz poszanowanie i ochronę mniejszości. Można zatem stwierdzić, że te państwa trzecie, którym przyznano status kraju kandydującego, powinny zostać uznane za bezpieczne kraje pochodzenia w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2024/1348 i w związku z tym należy je wskazać na poziomie Unii jako bezpieczne kraje pochodzenia. Wskazania te pozostają bez uszczerbku dla wszelkich przyszłych decyzji, które mają zostać podjęte przez Radę Europejską lub Radę w sprawie przyjęcia państw kandydujących do Unii. Należy jednak odpowiednio uwzględnić fakt, że sytuacja w kraju kandydującym może zmienić się na tyle, że wskazanie tego kraju jako bezpieczny kraj pochodzenia powinno przestać obowiązywać. Dlatego też niniejsze rozporządzenie powinno przewidywać, że wskazanie państwa trzeciego, któremu przyznano status kraju kandydującego" jako bezpiecznego kraju pochodzenia, powinno przestać obowiązywać, w przypadku gdy zachodzi którakolwiek z następujących okoliczności: w danym państwie trzecim istnieje poważne zagrożenie dla życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego; w związku z działaniami tego państwa trzeciego, które naruszają podstawowe prawa i wolności i które są istotne dla wskazania go jako bezpieczny kraj pochodzenia, przyjęto środki ograniczające w rozumieniu części piątej tytuł IV Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE); lub ogólnounijny wskaźnik przyznawania azylu w odniesieniu do osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzących z danego państwa przekracza 20 % całkowitej liczby decyzji wydanych w odniesieniu do tego państwa trzeciego przez organ rozstrzygający. W okresie, w którym utrzymują się okoliczności przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, państwa członkowskie nie powinny stosować koncepcji bezpiecznego kraju pochodzenia wobec osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzących z kraju kandydującego.
(8) Przy rozpatrywaniu, czy w danym kraju kandydującym istnieje poważne zagrożenie dla życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego, należy uwzględnić szereg istotnych źródeł informacji, w tym informacje pochodzące od wszelkich odpowiednich instytucji, organów i jednostek organizacyjnych Unii lub od organizacji międzynarodowych. W szczególności należy wziąć pod uwagę, czy Rada Europejska lub Rada uznały istnienie sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego w danym kraju kandydującym, w tym czy w wyniku istnienia sytuacji konfliktu zbrojnego przyjęto decyzję Rady zgodnie z art. 5 dyrektywy Rady 2001/55/WE 5 . Podobnie przy rozpatrywaniu, czy nie istnieje już poważne zagrożenie dla życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacjach międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego w kraju kandydującym, należy uwzględnić fakt, że Rada Europejska lub Rada uznały, że odnośne okoliczności przestały istnieć, w tym w przypadku gdy w wyniku zakończenia konfliktu zbrojnego przyjęto decyzję Rady zgodnie z art. 6 dyrektywy 2001/55/WE.
(9) Zasadnicze znaczenie ma, aby wskazanie krajów kandydujących jako bezpiecznych krajów pochodzenia obowiązywało w jednolity sposób we wszystkich państwach członkowskich, w tym jeśli chodzi o okoliczności określone w niniejszym rozporządzeniu, w których kraje te nie powinny już być uznawane za bezpieczne kraje pochodzenia. Aby ułatwić jednolite wykonywanie niniejszego rozporządzenia oraz zapewnić pewność prawa, Komisja powinna stale monitorować sytuację w krajach kandydujących oraz informować państwa członkowskie, Parlament Europejski i Radę, w przypadku gdy, na podstawie dostępnych informacji, w którymś z tych krajów zachodzi lub przestała zachodzić którakolwiek z tych okoliczności, natychmiast i publicznie udostępniając takie informacje poprzez publikację ogłoszenia w serii C Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej. Z uwagi na potencjalne skutki dla stosunków zewnętrznych Unii i państw członkowskich Komisja nie powinna, bez uprzedniej zgody Rady, informować państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego o tym, że istnieje poważne zagrożenie dla życia lub fizycznej integralności osoby cywilnej wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego w kraju kandydującym. W związku z tym przed poinformowaniem państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego o jakimkolwiek poważnym zagrożeniu wynikającym z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego w kraju kandydującym Komisja powinna powiadomić o swoim zamiarze Radę, która powinna wyrazić swoją uprzednią zgodę.
(10) Jeżeli chodzi o Kosowo * , zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu 16 państw członkowskich obecnie uznaje Kosowo za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Kosowa wyniósł 5 % w 2024 r. Kosowo jest potencjalnym kandydatem do członkostwa w Unii. Jego konstytucja obejmuje główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Kosowo jest wielopartyjną demokracją przedstawicielską z podziałem władzy między instytucjami ustawodawczymi, wykonawczymi i sądowymi, a odnośne ramy prawne są zgodne ze standardami europejskimi. Ogólnie rzecz biorąc, ramy prawne gwarantują ochronę praw podstawowych i są zgodne ze standardami europejskimi. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Kosowa do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. W Kosowie nie istnieje ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1347 6 . Prawo krajowe Kosowa nie przewiduje kary śmierci, a władze Kosowa wykazują zaangażowanie w zapobieganie torturom i złemu traktowaniu. W Kosowie nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. W Kosowie nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(11) Jeżeli chodzi o Bangladesz, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu sześć państw członkowskich obecnie uznaje Bangladesz za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Bangladeszu wyniósł 4 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało niektóre międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Bangladesz jest republiką parlamentarną podlegającą konstytucji, która przewiduje podział władzy między władzą wykonawczą a sądowniczą. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Bangladeszu do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub nieludzkiemu lub innemu poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347. Chociaż Bangladesz nadal dopuszcza karę śmierci i nie podpisał Drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, mającego na celu zniesienie kary śmierci, wyroki śmierci są wykonywane rzadko. Bangladesz ratyfikował Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. W Bangladeszu nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w państwie tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(12) Jeżeli chodzi o Kolumbię, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu żadne państwo członkowskie nie uznaje obecnie Kolumbii za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Kolumbii wyniósł 5 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Konstytucja z 1991 r. i wynikające z niej orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego przewidują solidne gwarancje praw człowieka. Kolumbia jest republiką federalną o demokratycznym reprezentatywnym systemie politycznym, z podziałem kompetencji między władzą wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce szeroko zakrojone wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Kolumbii do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo w Kolumbii nie istnieje ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347, z wyjątkiem określonych obszarów wiejskich bez stałej obecności państwa. Kara śmierci jest zakazana na mocy konstytucji Kolumbii. Jej ramy prawne zakazujące kar w postaci tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania są zgodne ze standardami międzynarodowymi. Nie występuje ogólne zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w kraju tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(13) Jeżeli chodzi o Egipt, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu sześć państw członkowskich obecnie uznaje Egipt za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Egiptu wyniósł 4 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Egipt jest republiką, w której prezydent pełni zarówno funkcję głowy państwa, jak i szefa władzy wykonawczej. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Egiptu do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347. Chociaż Egipt nadal dopuszcza karę śmierci na mocy kodeksu karnego i prawa wojskowego, ratyfikował Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Egipt zadeklarował w swojej krajowej strategii na rzecz praw człowieka, że zamierza zreformować przepisy o tymczasowym aresztowaniu, poprawić warunki panujące w więzieniach, ograniczyć liczbę przestępstw karanych śmiercią oraz wzmocnić kulturę praw człowieka we wszystkich instytucjach rządowych. Konieczne jest skuteczne wprowadzenie tych deklaracji w życie, gdyż postępy dotyczyły jak dotąd ścieżki instytucjonalnej. W Egipcie nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w kraju tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(14) Jeżeli chodzi o Indie, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu dziewięć państw członkowskich obecnie uznaje Indie za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Indii wyniósł 2 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Indie są republiką konstytucyjną i demokracją parlamentarną. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Indii do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347. Indie nadal dopuszczają karę śmierci w swoim prawie karnym i nie podpisały Drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, mającego na celu zniesienie kary śmierci, niemniej jednak w praktyce kary śmierci nie stosowano od 2020 r. Indie podpisały Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. W Indiach nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w kraju tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(15) Jeżeli chodzi o Maroko, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu 11 państw członkowskich obecnie uznaje Maroko za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Maroka wyniósł 4 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Maroko jest monarchią parlamentarną. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Maroka do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347. Maroko przestrzega moratorium na wykonywanie kary śmierci od 1993 r., chociaż nadal dopuszcza karę śmierci w swoim prawie karnym, i nie ratyfikowało Drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, mającego na celu zniesienie kary śmierci. Maroko ratyfikowało Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. W Maroku nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w kraju tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(16) Jeżeli chodzi o Tunezję, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Agencję ds. Azylu 10 państw członkowskich obecnie uznaje Tunezję za bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie krajowym, a wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii osób ubiegających się o ochronę międzynarodową pochodzącym z Tunezji wyniósł 4 % w 2024 r. Państwo to ratyfikowało główne międzynarodowe instrumenty w zakresie praw człowieka. Konstytucja z 2022 r. ustanawia system prezydencki. Nic nie wskazuje na to, aby miało miejsce wydalanie, odsyłanie lub ekstradycja obywateli Tunezji do krajów, w których mogliby zostać poddani karze śmierci, torturom, prześladowaniom lub innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu. Zasadniczo nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 rozporządzenia (UE) 2024/1347. Tunezja przestrzega moratorium na wykonywanie kary śmierci od 1991 r., chociaż nadal dopuszcza karę śmierci w swoim prawie karnym, i nie ratyfikowała Drugiego protokołu fakultatywnego do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, mającego na celu zniesienie kary śmierci. Tunezja ratyfikowała Konwencję w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. W Tunezji nie toczy się konflikt zbrojny, a zatem nie istnieje zagrożenie wynikające z przemocy nieselektywnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Ogólnie rzecz biorąc, w kraju tym nie dochodzi do prześladowań w rozumieniu art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347.
(17) Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1348 państwo trzecie może zostać wskazane jako bezpieczny kraj pochodzenia wyłącznie w przypadku, gdy na podstawie sytuacji prawnej, stosowania prawa w ramach ustroju demokratycznego i ogólnych uwarunkowań politycznych można wykazać, że nie dochodzi w tym państwie do prześladowania określonego w art. 9 rozporządzenia (UE) 2024/1347 oraz nie występuje tam rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy określonej w art. 15 tego rozporządzenia.
(18) Biorąc pod uwagę fakt, że w Bangladeszu, Egipcie, Indiach, Kolumbii, Maroku i Tunezji, a także w Kosowie jako potencjalnym kandydacie do członkostwa w Unii, zasadniczo nie istnieje ryzyko prześladowania lub doznania poważnej krzywdy w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2024/1347, o czym świadczą również bardzo niskie wskaźniki uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej pochodzących z tych państw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, należy stwierdzić, że państwa te spełniają odpowiednie kryteria, aby być uznanymi za bezpieczne kraje pochodzenia w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2024/1348 i że należy wskazać te państwa jako bezpieczne kraje pochodzenia na poziomie Unii. Pozostaje to bez uszczerbku dla możliwości wskazania przez państwa członkowskie innych państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie krajowym oraz dla ewentualnego wskazania w przyszłości dodatkowych państw trzecich jako bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii w drodze przyszłych zmian w rozporządzeniu (UE) 2024/1348. Komisja powinna niezwłocznie rozpatrzyć każdy wniosek państwa członkowskiego o ocenę, czy kolejne państwa trzecie można uznać za bezpieczne kraje pochodzenia na poziomie Unii, biorąc pod uwagę między innymi niski wskaźnik uznawalności wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej w całej Unii pochodzących z tych państw osób ubiegających się o ochronę międzynarodową.
(19) Wskazanie państw jako bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii pozostaje bez uszczerbku dla zasady określonej w rozporządzeniu (UE) 2024/1348, zgodnie z którą państwa członkowskie mogą stosować koncepcję bezpiecznego kraju pochodzenia, tylko w przypadku gdy osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową nie mogą dostarczyć w ramach indywidualnej oceny elementów uzasadniających, dlaczego nie ma do nich zastosowania koncepcja bezpiecznego kraju pochodzenia. W tym kontekście szczególną uwagę należy zwrócić na osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową, które znajdują się w szczególnej sytuacji w tych państwach, takie jak osoby LGBTIQ, ofiary przemocy ze względu na płeć, obrońcy praw człowieka, mniejszości religijne i dziennikarze.
(20) Istotne zmiany, do których dochodzi w państwie trzecim wskazanym jako bezpieczny kraj trzeci lub jako bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie Unii, mogą mieć nieproporcjonalny wpływ na konkretne obszary lub grupy osób w tym państwie, co sprawi, że niektóre pochodzące z tego państwa osoby ubiegające się o ochronę międzynarodową będą mieć odmienne potrzeby w zakresie ochrony oraz pojawi się konieczność zapewnienia tym osobom gwarancji proceduralnych. Rozporządzenie (UE) 2024/1348 wprowadza możliwość wskazania państwa trzeciego jako bezpieczny kraj trzeci lub bezpieczny kraj pochodzenia, z wyjątkami dotyczącymi konkretnych części terytorium tego państwa trzeciego lub łatwych do zidentyfikowania kategorii osób. Rozporządzenie (UE) 2024/1348 przewiduje również, że w przypadku znaczącego pogorszenia się sytuacji w takim państwie trzecim Komisja w drodze aktu delegowanego zawiesza wskazanie tego państwa trzeciego na poziomie Unii jako bezpieczny kraj trzeci lub bezpieczny kraj pochodzenia. Aby zaradzić sytuacji, w której państwo trzecie wskazane jako bezpieczny kraj trzeci lub bezpieczny kraj pochodzenia na poziomie Unii nie spełnia już - na całości swojego terytorium lub w odniesieniu do łatwych do zidentyfikowania kategorii osób w ramach ludności tego państwa - materialnych warunków takiego wskazania określonych w rozporządzeniu (UE) 2024/1348, Komisję należy upoważnić do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 290 TFUE w celu częściowego zawieszenia tego wskazania, w razie potrzeby, na okres sześciu miesięcy w odniesieniu do konkretnych części terytorium lub łatwych do zidentyfikowania kategorii osób w tym państwie, stosownie i proporcjonalnie do istotnych zmian w tym państwie mających wpływ na tę część terytorium tego państwa lub tę kategorię osób. Ponadto w terminie 3 miesięcy od przyjęcia aktu delegowanego przewidującego częściowe zawieszenie wskazania tego państwa trzeciego jako bezpiecznego kraju trzeciego lub jako bezpiecznego kraju pochodzenia na poziomie Unii Komisja powinna przedstawić wniosek ustawodawczy w celu usunięcia z zakresu wskazania tego państwa trzeciego tych części jego terytorium, do których ma zastosowanie zawieszenie, lub tych kategorii osób, do których ma zastosowanie zawieszenie. W przypadku gdy w późniejszym czasie państwo członkowskie powiadomi Komisję, że jego zdaniem z uzasadnionej oceny wynika, że wskutek zmiany sytuacji w tym państwie trzecim ponownie spełnia ono warunki określone w rozporządzeniu (UE) 2024/1348 w odniesieniu do państwa jako całości lub konkretnych części jego terytorium lub łatwych do zidentyfikowania kategorii osób w tym państwie trzecim, Komisja powinna zaproponować, aby odpowiednio zmienić wskazanie dotyczące tego państwa jako bezpiecznego kraju trzeciego lub bezpiecznego kraju pochodzenia.
(21) Biorąc pod uwagę, że sytuacja migracyjna może szybko się zmienić i wystąpić zwiększona presja wynikająca z pojawienia się mieszanych przepływów migracyjnych obejmujących duży odsetek osób o niskich szansach na otrzymanie ochrony międzynarodowej, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zastosowania art. 42 ust. 1 lit. j) i art. 42 ust. 3 lit. e) rozporządzenia (UE) 2024/1348, począwszy od daty wcześniejszej niż ogólna data rozpoczęcia stosowania tego rozporządzenia, aby przyspieszyć rozpatrywanie wniosków, pod warunkiem że państwa członkowskie dokonały transpozycji odpowiednich przepisów oraz wdrożenia szczególnych procedur określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE 7 . Pozwoliłoby to państwom członkowskim szybko i elastycznie reagować na zmiany w przepływach migracyjnych. Biorąc pod uwagę, że wnioski takich osób ubiegających się o ochronę międzynarodową prawdopodobnie będą bezzasadne, szybkie rozpatrywanie ich w ramach procedury w trybie przyspieszonym lub procedury granicznej umożliwiłoby organom ds. azylu i migracji efektywniejsze ocenianie zasadnych wniosków oraz szybsze wydawanie decyzji, a tym samym przyczyniłoby się do poprawy wiarygodności i funkcjonowania polityki azylowej i polityki powrotowej, z pełnym poszanowaniem praw podstawowych.
(22) Ponadto, aby jeszcze lepiej uwzględnić złożoną i rzeczywistą sytuację w państwach trzecich, które nie zostały wskazane jako bezpieczne kraje trzecie lub bezpieczne kraje pochodzenia na poziomie Unii, państwa członkowskie, stosując lub wprowadzając przepisy umożliwiające wskazanie takich państw na poziomie krajowym, powinny mieć możliwość dokonania tego z wyłączeniem konkretnych części terytorium takich państw lub z wyłączeniem łatwych do zidentyfikowania kategorii osób przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia (UE) 2024/1348.
(23) Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie ustanowienie wspólnego wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii oraz przyspieszenie stosowania niektórych przepisów rozporządzenia (UE) 2024/1348, nie mogą zostać osiągnięte przez państwa członkowskie i mogą zostać osiągnięte wyłącznie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(24) Zgodnie z art. 3 oraz art. 4a ust. 1 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, Irlandia powiadomiła pismem z dnia 22 lipca 2025 r. o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszego rozporządzenia.
(25) Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i do TFUE, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszego rozporządzenia i nie jest nim związana ani go nie stosuje.
(26) Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.
(27) Mając na uwadze stosowanie rozporządzenia (UE) 2024/1348 od dnia 12 czerwca 2026 r. oraz w celu jak najszybszego zapewnienia pewności prawa, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu.
(28) Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) 2024/1348,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Sporządzono w Brukseli dnia 24 lutego 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.464 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 2026/464 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2024/1348 w odniesieniu do ustanowienia wykazu bezpiecznych krajów pochodzenia na poziomie Unii |
| Data aktu: | 2026-02-24 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-26 |
| Data wejścia w życie: | 2026-02-27 |