Decyzja 2026/188 w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2026/188z dnia 20 stycznia 2026 r.w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 212 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 1 ,
(1) Stosunki między Unią a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim (zwanym dalej "Jordanią") rozwijają się w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa (EPS). W dniu 24 listopada 1997 r. Unia i Jordania podpisały Układ eurośródziemnomorski ustanawiający stowarzyszenie pomiędzy Wspólnotami Europejskimi i jej Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, z drugiej strony 2 (zwany dalej "układem o stowarzyszeniu"), który wszedł w życie w dniu 1 maja 2002 r. Na podstawie układu o stowarzyszeniu Unia i Jordania ustanawiały stopniowo strefę wolnego handlu w okresie przejściowym trwającym 12 lat. Ponadto w 2007 r. weszło w życie Porozumienie w formie wymiany listów między Wspólnotą Europejską a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, dotyczące wzajemnych środków liberalizacji oraz zmiany Układu o stowarzyszeniu między WE a Jordanią, a także zastąpienia załączników I, II, III i IV oraz Protokołów 1 i 2 do tego Układu 3 . W 2010 r. Unia i Jordania uzgodniły szczególny status partnerstwa, który otwiera drogę do rozszerzenia obszarów współpracy. Protokół między Unią Europejską a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim ustanawiający mechanizm rozstrzygania sporów mający zastosowanie do sporów dotyczących postanowień handlowych Układu euro- śródziemnomorskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Jordańskim Królestwem Haszymidzkim, z drugiej strony 4 , parafowany w grudniu 2009 r., wszedł w życie w dniu 1 lipca 2011 r. Dwustronny dialog polityczny i współpraca gospodarcza zostały następnie zacieśnione w ramach układu o stowarzyszeniu oraz Priorytetów partnerstwa między UE a Jordanią przyjętych na lata 2022-2027 oraz strategicznego i kompleksowego partnerstwa podpisanego w styczniu 2025 r.
(2) Od 2011 r. Jordania rozpoczęła wprowadzanie szeregu reform politycznych mających na celu wzmocnienie demokracji parlamentarnej i praworządności. Powołano Trybunał Konstytucyjny i Niezależną Komisję Wyborczą, a parlament Jordanii uchwalił wiele ważnych przepisów, w tym ordynację wyborczą i ustawę o partiach politycznych, a także ustawy dotyczące decentralizacji i samorządów lokalnych. Ponadto przyjęto ulepszenia legislacyjne zwiększające niezależność sądownictwa i prawa kobiet.
(3) Gospodarka Jordanii poważnie ucierpiała w wyniku długotrwałej niestabilności w regionie, w szczególności konfliktu w Syrii oraz konfliktu w Izraelu i Strefie Gazy, a także zagrażających bezpieczeństwu incydentów w rejonie Morza Czerwonego. Ten brak stabilności spowodował dodatkową niepewność, podważając zaufanie inwestorów, zakłócając szlaki handlowe i osłabiając turystykę. Wyzwania te nakładają się na utrzymujące się skutki gospodarcze i społeczne pandemii COVID-19, wstrząsy cenowe w następstwie rosyjskiej inwazji na Ukrainę oraz wyższe koszty finansowania zewnętrznego związane z zaostrzeniem globalnych warunków finansowych. Od niedawna dodatkowe wyzwanie dla Jordanii stanowi wzrastająca niepewność w globalnym otoczeniu gospodarczym i handlowym. Chociaż Jordanii udało się uniknąć powrotu recesji, między innymi dzięki solidnym politykom i reformom makroekonomicznym, jej tempo ożywienia gospodarczego jest nadal powolne. Bezrobocie utrzymuje się niezmiennie na wysokim poziomie, szczególnie wśród młodzieży i kobiet, a presja fiskalna i presja związana z zewnętrznym finansowaniem wywierają negatywny wpływ na gospodarkę Jordanii.
(4) Konflikt w Izraelu i Strefie Gazy w połączeniu z ponownym nasileniem przemocy w regionie, w szczególności eskalacją napięć między Izraelem a Iranem w połowie czerwca 2025 r., doprowadził do zawieszenia lotów w Jordanii i prawdopodobnie jeszcze bardziej skomplikuje kruche ożywienie gospodarcze w tym kraju oraz osłabi zaufanie inwestorów i turystów, przyczyniając się do pogorszenia już niepewnych perspektyw. Napięcia społeczne w Jordanii pozostawały dotychczas na niskim poziomie, jednak mogą się nasilić w przypadku dalszej eskalacji konfliktów. Ponadto zmiana klimatu grozi pogłębieniem już obecnie dotkliwego niedoboru wody w Jordanii, co może zaszkodzić wzrostowi gospodarczemu i zwiększyć presję na finanse publiczne.
(5) W styczniu 2024 r. władze Jordanii oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) uzgodniły program dostosowań gospodarczych wspierany przez czteroletni instrument rozszerzonego wsparcia finansowego (EFF) w wysokości 1,2 mld USD, który jest obecnie wdrażany. Według stanu na lipiec 2025 r. wyniki Jordanii w ramach rozszerzonego wsparcia finansowego były dobre - pierwsze trzy przeglądy programów (w lipcu i grudniu 2024 r. oraz w kwietniu 2025 r.) potwierdziły, że wszystkie ilościowe kryteria dotyczące wyników i strukturalne wartości odniesienia zostały spełnione, w związku z czym uruchomiono wypłaty w łącznej wysokości 391 mln USD, z zatwierdzonej kwoty 1,2 mld USD.
(6) W kwietniu 2025 r., w odpowiedzi na wniosek Jordanii z października 2023 r., Unia przyjęła czwarty program pomocy makrofinansowej (MFA IV) 5 w wysokości 500 mln EUR w formie pożyczek. Wypłaty zaplanowano na okres 2025-2027, po spełnieniu warunków dotyczących polityki uzgodnionych w protokole ustaleń, obejmujących środki w zakresie zarządzania finansami publicznymi, sprawowania rządów i walki z korupcją, polityki społecznej i polityki rynku pracy, energetyki i otoczenia biznesowego. MFA IV jest kontynuacją serii trzech programów pomocy makrofinansowej (MFA I: 180 mln EUR; MFA II: 200 mln EUR; MFA III: 500 mln EUR oraz 200 mln EUR dodatkowych środków w odpowiedzi na pandemię COVID-19, w ramach których w latach 2014-2023 przekazano łącznie w formie pożyczek kwotę 1,08 mld EUR.
(7) Od początku kryzysu w Syrii w 2011 r. Unia udostępniła Jordanii około 3,5 mld EUR w ramach różnych instrumentów (w tym 1,08 mld EUR w ramach trzech programów pomocy makrofinansowej), aby pomóc Jordanii w zachowaniu stabilności gospodarczej, przeprowadzeniu reform politycznych i gospodarczych oraz zaspokojeniu jego powiązanych potrzeb w zakresie pomocy humanitarnej, rozwoju i bezpieczeństwa. Ponadto Europejski Bank Inwestycyjny przyznał Jordanii od 2011 r. około 2,4 mld EUR w ramach pożyczek na projekty.
(8) W latach 2021-2024 wstępny dwustronny przydział środków unijnych (dotacje) na rzecz Jordanii w ramach Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej - "Globalny wymiar Europy" (ISWMR - "Globalny wymiar Europy") ustanowionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/947 6 na rzecz Jordanii wynosił około 360 mln EUR; do finansowania tego dochodzi wsparcie unijne, które ma pomóc Jordanii w poradzeniu sobie ze skutkami kryzysu w Syrii (214 mln EUR w latach 2021-2023), a dodatkowo pomoc w ramach innych programów regionalnych i tematycznych. W latach 2014-2020 wsparcie Unii na rzecz Jordanii, udzielane głównie za pośrednictwem Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa, wyniosło 765 mln EUR. W tym samym okresie Jordania otrzymała również dodatkową kwotę 126 mln EUR za pośrednictwem platformy inwestycyjnej dla krajów objętych polityką sąsiedztwa, którą to kwotę wykorzystano jako dźwignię finansową, pozyskując inwestycje o wartości około 580 mln EUR. W 2021 r. w ramach planu gospodarczo-inwestycyjnego (EPI) Unia uruchomiła w Jordanii ponad 20 projektów sztandarowych, przeznaczając na ten cel około 461 mln EUR (w formie dotacji, instrumentów łączonych i gwarancji) i mobilizując w ten sposób inwestycje o łącznej wartości około 4,760 mld EUR.
(9) W styczniu 2025 r., w związku z utrzymującą się trudną sytuacją gospodarczą i prognozami gospodarczymi, Jordania wystąpiła o dodatkową pomoc makrofinansową z Unii.
(10) Biorąc pod uwagę, że Jordania jest objęta europejską polityką sąsiedztwa, uznana jest za państwo kwalifikujące się do otrzymania pomocy makrofinansowej z Unii.
(11) Unijna pomoc makrofinansowa powinna stanowić instrument finansowy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, mający formę niewiązanego i nieukierunkowanego wsparcia bilansu płatniczego, służący zaspokojeniu pilnych potrzeb Jordanii w zakresie finansowania zewnętrznego oraz powinna stanowić podstawę realizacji programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze i środki w zakresie reformy strukturalnej, które mają poprawić pozycję bilansu płatniczego Jordanii w perspektywie krótkoterminowej.
(12) Biorąc pod uwagę fakt, że w bilansie płatniczym Jordanii utrzymuje się luka w finansowaniu zewnętrznym przewyższająca środki udostępnione przez MFW oraz inne instytucje wielostronne, przyznanie Jordanii dodatkowej pomocy makrofinansowej przez Unię uznaje się w obecnych nadzwyczajnych okolicznościach za odpowiednią odpowiedź na wniosek tego państwa skierowany do Unii o wsparcie stabilizacji gospodarczej Jordanii, w powiązaniu z programem MFW. Unijna pomoc makrofinansowa stanowiłaby wsparcie dla stabilizacji gospodarczej Jordanii i dla programu reform strukturalnych Jordanii, ponieważ uzupełniałaby środki udostępnione w ramach porozumienia finansowego z MFW.
(13) Celem unijnej pomocy makrofinansowej powinno być wspieranie przywrócenia w Jordanii trwałego finansowania zewnętrznego, a tym samym wsparcie jej rozwoju gospodarczego i społecznego.
(14) Oczekuje się, że unijna pomoc makrofinansowa będzie funkcjonować równolegle do realizacji operacji wsparcia budżetowego z ISWMR - "Globalny wymiar Europy".
(15) Ustalenie kwoty unijnej pomocy makrofinansowej powinno opierać się na kompleksowej ocenie ilościowej pozostających do zaspokojenia potrzeb Jordanii w zakresie finansowania zewnętrznego oraz powinno uwzględniać zdolność Jordanii do finansowania się z jej własnych zasobów, w szczególności z rezerw międzynarodowych, którymi dysponuje. Unijna pomoc makrofinansowa powinna uzupełniać programy i środki udostępniane przez MFW i Bank Światowy. Przy ustalaniu kwoty udzielanej pomocy należy uwzględnić również spodziewane wkłady finansowe ze strony darczyńców dwustronnych i wielostronnych oraz potrzebę zapewnienia sprawiedliwego podziału obciążeń między Unią a innymi darczyńcami, a także środki uruchomione wcześniej w Jordanii w ramach innych unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego oraz wartość dodaną ogólnego zaangażowania Unii w Jordanii.
(16) Komisja powinna zapewnić zgodność prawną i merytoryczną unijnej pomocy makrofinansowej z głównymi zasadami i celami różnych obszarów działań zewnętrznych, ze środkami podejmowanymi w odniesieniu do tych obszarów, a także z innymi odpowiednimi politykami Unii.
(17) Unijna pomoc makrofinansowa powinna wspierać politykę zewnętrzną Unii wobec Jordanii. Komisja oraz Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) powinny ściśle współpracować przez cały okres udzielania pomocy makrofinansowej w celu koordynowania zewnętrznej polityki Unii oraz zapewnienia spójności tej polityki.
(18) Unijna pomoc makrofinansowa powinna wspierać zaangażowanie Jordanii w przestrzeganie wartości podzielanych przez to państwo i Unię, w tym demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka, zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa, a także jej zaangażowanie w przestrzeganie zasad otwartego, opartego na zasadach i uczciwego handlu.
(19) Warunkiem wstępnym przyznania unijnej pomocy makrofinansowej powinno być respektowanie przez Jordanię skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego, i praworządności oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka. Ponadto cele szczególne unijnej pomocy makrofinansowej powinny polegać na zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i odpowiedzialności organów odpowiedzialnych za zarządzanie finansami publicznymi w Jordanii, a także na wspieraniu reform strukturalnych, których celem jest przyczynianie się do trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy i konsolidacji budżetowej. Komisja oraz ESDZ powinny regularnie monitorować zarówno spełnienie warunku wstępnego, jak i realizację tych celów szczególnych.
(20) W celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii związanych z unijną pomocą makrofinansową Jordania powinna podjąć odpowiednie środki w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom związanym z tą pomocą oraz w zakresie ich zwalczania. Ponadto umowa pożyczki, która ma zostać zawarta między Komisją a władzami Jordanii, powinna zawierać postanowienia upoważniające Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) do prowadzenia dochodzeń, w tym kontroli na miejscu i inspekcji, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 7 i rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 8 , upoważniające Komisję i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania kontroli, a Prokuraturę Europejską do wykonywania jej uprawnień w odniesieniu do udzielenia unijnej pomocy makrofinansowej w okresie, na jaki pomoc ta została udostępniona, oraz po okresie udostępnienia tej pomocy.
(21) Wypłata unijnej pomocy makrofinansowej pozostaje bez uszczerbku dla uprawnień Parlamentu Europejskiego i Rady jako władzy budżetowej.
(22) Wymagane kwoty finansowania przeznaczone na unijną pomoc makrofinansową powinny odpowiadać środkom budżetowym przewidzianym w wieloletnich ramach finansowych.
(23) Unijną pomocą makrofinansową powinna zarządzać Komisja. Aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie możliwość śledzenia wykonania niniejszej decyzji, Komisja powinna regularnie informować te instytucje o rozwoju sytuacji w związku z tą pomocą oraz udostępniać im odpowiednie dokumenty.
(24) W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej decyzji należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 9 .
(25) Unijna pomoc makrofinansowa powinna podlegać warunkom dotyczącym polityki gospodarczej i warunkom finansowym, które mają zostać określone w protokole ustaleń. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania oraz ze względu na skuteczność Komisja powinna być uprawniona do negocjowania takich warunków z władzami Jordanii pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Mając na uwadze potencjalnie znaczący wpływ unijnej pomocy makrofinansowej, należy zastosować procedurę sprawdzającą określoną w rozporządzeniu (UE) nr 182/2011. Mając na uwadze kwotę unijnej pomocy makrofinansowej dla Jordanii, w odniesieniu do przyjęcia protokołu ustaleń oraz do każdego obniżenia, zawieszenia lub anulowania tej pomocy powinna mieć zastosowanie procedura sprawdzająca.
(26) Ponieważ cel niniejszej decyzji, a mianowicie zaspokojenie zewnętrznych potrzeb finansowych Jordanii, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule, niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.188 |
| Rodzaj: | decyzja |
| Tytuł: | Decyzja 2026/188 w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Jordańskiemu Królestwu Haszymidzkiemu |
| Data aktu: | 2026-01-20 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-23 |
| Data wejścia w życie: | 2026-01-26 |
