Decyzja wykonawcza 2026/179 na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony danych osobowych przez Brazylię
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI (UE) 2026/179z dnia 26 stycznia 2026 r.na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony danych osobowych przez Brazylię
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(Dz.U.UE L z dnia 28 stycznia 2026 r.)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE 1 (ogólne rozporządzenie o ochronie danych), w szczególności jego art. 45 ust. 3,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. WPROWADZENIE
(1) W rozporządzeniu (UE) 2016/679 określono zasady dotyczące przekazywania danych osobowych przez administratorów lub podmioty przetwarzające w Unii do państw trzecich i organizacji międzynarodowych w zakresie, w jakim takie przekazywanie wchodzi w zakres stosowania rozporządzenia. Zasady dotyczące międzynarodowego przekazywania danych określono w rozdziale V (art. 44-50) tego rozporządzenia. Chociaż przepływ danych osobowych do państw spoza Unii Europejskiej oraz z takich państw jest niezbędnym warunkiem rozwoju handlu transgranicznego i współpracy międzynarodowej, przekazywanie danych osobowych do państw trzecich nie może obniżać stopnia ochrony zapewnianego tym danym w Unii 2 .
(2) Zgodnie z art. 45 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679 Komisja może w drodze aktu wykonawczego przyjąć decyzję stwierdzającą, że państwo trzecie, terytorium lub określony sektor lub określone sektory w tym państwie trzecim lub organizacja międzynarodowa zapewniają odpowiedni stopień ochrony. Przy spełnieniu tego warunku przekazywanie danych osobowych do państwa trzeciego może się odbywać bez potrzeby uzyskania dodatkowego zezwolenia, jak przewidziano w art. 45 ust. 1 i motywie 103 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(3) Jak określono w art. 45 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/679, przy przyjmowaniu decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony należy opierać się na wszechstronnej analizie porządku prawnego państwa trzeciego, obejmującej zarówno jego przepisy dotyczące podmiotów odbierających dane, jak i ograniczenia oraz zabezpieczenia w zakresie dostępu organów publicznych do danych osobowych. W swojej ocenie Komisja musi ustalić, czy dane państwo trzecie gwarantuje stopień ochrony "zasadniczo odpowiadający" stopniowi ochrony zapewnianemu w Unii Europejskiej 3 . Oceny spełnienia tego warunku dokonuje się według standardu ustanowionego w przepisach Unii Europejskiej, w szczególności w rozporządzeniu (UE) 2016/679, a także w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej 4 . Istotne znaczenie pod tym względem ma również dokument w sprawie odpowiedniego stopnia ochrony opracowany przez Europejską Radę Ochrony Danych (EROD), który ma na celu doprecyzowanie wspomnianego standardu i zapewnienie wytycznych 5 .
(4) Jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, od państwa trzeciego nie można wymagać zapewnienia poziomu ochrony identycznego z tym, jaki jest zagwarantowany w unijnym porządku prawnym 6 . W szczególności środki, z których korzysta dane państwo trzecie do zapewnienia ochrony danych osobowych, mogą różnić się od środków stosowanych w Unii, o ile w praktyce skutecznie zapewniają odpowiedni stopień ochrony 7 . Odpowiedni standard ochrony nie wymaga zatem dokładnego powielenia przepisów unijnych. Przy badaniu odpowiedniości chodzi raczej o stwierdzenie, czy - biorąc pod uwagę istotę praw do prywatności oraz zabezpieczenia służące ochronie danych (w tym ich skuteczne wprowadzenie w życie, egzekwowanie i nadzór nad ich przestrzeganiem), a także okoliczności przekazywania danych osobowych - dany zagraniczny system jako całość zapewnia wymagany stopień ochrony 8 .
(5) Komisja przeanalizowała prawo i praktykę Federacyjnej Republiki Brazylii ("Brazylia"). Na podstawie ustaleń przedstawionych w motywach 7-223 Komisja stwierdza, że Brazylia zapewnia odpowiedni stopień ochrony danych osobowych przekazywanych w ramach zakresu stosowania rozporządzenia (UE) 2016/679 z Unii Europejskiej do Brazylii.
(6) Niniejsza decyzja skutkuje tym, że przekazywanie danych osobowych przez administratorów i podmioty przetwarzające w Unii administratorom i podmiotom przetwarzającym w Brazylii może się odbywać bez potrzeby uzyskania dodatkowego zezwolenia. Nie ma ona wpływu na bezpośrednie stosowanie rozporządzenia (UE) 2016/679 w odniesieniu do takich podmiotów, jeżeli spełnione są warunki dotyczące terytorialnego zakresu stosowania tego rozporządzenia, określone w jego art. 3.
2. PRZEPISY MAJĄCE ZASTOSOWANIE DO PRZETWARZANIA DANYCH OSOBOWYCH
2.1. Ramy konstytucyjne Brazylii
(7) Brazylia jest republiką związkową, w której skład wchodzi 26 stanów oraz Dystrykt Federalny, ustanowioną w konstytucji federalnej ("konstytucja") 9 . Brazylijskie stany mają również własne konstytucje, które nie mogą być sprzeczne z konstytucją federalną 10 . W Brazylii obowiązuje system prezydencki, w którym prezydent i członkowie izb ustawodawczych (tj. Izby Deputowanych i Senatu Federalnego) są wybierani w wyborach bezpośrednich.
(8) W konstytucji ochronie prywatności i danych przyznano ochronę jako prawom podstawowym. Dokładniej rzecz ujmując, art. 5 (X) konstytucji chroni intymność i życie prywatne osób fizycznych, art. 5 (XII) gwarantuje tajemnicę korespondencji i komunikacji, w tym danych, a art. 5 (LXXIX) ustanawia prawo do ochrony danych osobowych zarówno w internecie, jak i poza nim 11 .
(9) Zgodnie z art. 5 konstytucji wszystkie wynikające z niej prawa mają zastosowanie do obywateli Brazylii oraz cudzoziemców zamieszkujących na jej terytorium. W przepisach federalnych doprecyzowano, że każda osoba przebywająca na terytorium Brazylii, niezależnie od miejsca zamieszkania, jest uprawniona do ochrony praw podstawowych 12 . Zakres ochrony tych praw został dodatkowo rozszerzony w orzecznictwie konstytucyjnym na cudzoziemców mieszkających za granicą, co podkreślono również w odpowiedniej doktrynie prawnej 13 . W rezultacie każdy cudzoziemiec, niezależnie od tego, czy mieszka w Brazylii, może powoływać się na te konstytucyjne gwarancje 14 .
(10) W 1992 r. Brazylia ratyfikowała Amerykańską Konwencję Praw Człowieka, zwaną "paktem z San José" 15 ("konwencja"). Między innymi art. 11 konwencji gwarantuje prawo do prywatności, a art. 8 chroni prawo do rzetelnego procesu sądowego. W 1998 r. Brazylia uznała wiążącą moc orzeczeń Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka w zakresie wykładni i stosowania konwencji 16 . Trybunał może wydawać orzeczenia dotyczące stosowania praw w kontekście działań podejmowanych przez organy publiczne w Brazylii, w tym organy wykonujące zadania związane z bezpieczeństwem publicznym i obroną 17 .
2.2. Ramy ochrony danych w Brazylii
(11) W 2018 r. Brazylia uchwaliła ogólne przepisy w zakresie ochrony danych, które zapewniają gwarancje wszystkim osobom fizycznym, niezależnie od ich narodowości: ogólną ustawę o ochronie danych - Lei Geral de Proteęao de Dados (LGPD) 18 .
(12) Od czasu uchwalenia ustawę tę wzmocniono i doprecyzowano za pomocą dalszych przepisów. W szczególności ustawą nr 13.853 z 2019 r. utworzono brazylijski organ ochrony danych (Agência Nacional de Proteçao de Dados, "ANPD") 19 , który został uznany za niezależny organ na mocy przepisów przyjętych w 2022 r. 20 Kolejne wiążące dekrety uzupełniły te przepisy m.in. w celu aktualizacji statusu ANPD 21 , dalszego określenia jego składu i procedury mianowania jego dyrektorów 22 .
(13) Jak opisano bardziej szczegółowo w motywach 125-141 niniejszej decyzji, ANPD jest organem odpowiedzialnym za wykładnię i egzekwowanie przepisów LGPD. W tym kontekście regularnie wydaje on wiążące rozporządzenia co do interpretacji i zastosowania prawa. Na przykład przyjął szereg rozporządzeń mających na celu dalszy rozwój systemu sankcji i określenie zasad powiadamiania o naruszeniu ochrony danych 23 . ANPD zapewnia dalsze wytyczne dotyczące stosowania i wykładni przepisów LGPD za pośrednictwem dokumentów i przewodników, takich jak te przyjęte w odniesieniu do interpretacji podstawy prawnej (np. prawnie uzasadnionego interesu) i kluczowych pojęć wynikających z LGPD (np. sankcje, inspektor ochrony danych).
(14) W ramach zaangażowania na rzecz promowania i ochrony danych na szczeblu międzynarodowym w 2023 r. brazylijski ANPD przystąpił do Globalnego Zgromadzenia ds. Prywatności, do którego należą również wszystkie organy ochrony danych z Unii Europejskiej 24 . Brazylia przystąpiła także, w charakterze obserwatora, do Komitetu ds. Konwencji nr 108 Rady Europy o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych 25 . Brazylia odegrała ponadto wiodącą rolę w szeregu postępów poczynionych przez Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) w zakresie prawa do prywatności. Wraz z Niemcami Brazylia przedstawiła rezolucje ONZ w sprawie prawa do prywatności w epoce cyfrowej, przyjęte przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w latach 2013 i 2014 26 . W rezolucjach tych wskazano między innymi, że "bezprawna lub arbitralna inwigilacja lub przechwytywanie komunikacji, a także bezprawne lub arbitralne gromadzenie danych osobowych, jako działania wysoce inwazyjne, naruszają prawo do prywatności i wolności wypowiedzi i mogą być sprzeczne z założeniami społeczeństwa demokratycznego". Rezolucje wzywają państwa do przeglądu przepisów dotyczących gromadzenia danych w celu dostosowania ich do prawa międzynarodowego w zakresie praw człowieka oraz do "ustanowienia lub utrzymania istniejących niezależnych, skutecznych krajowych mechanizmów nadzoru zdolnych do zapewnienia, w stosownych przypadkach, przejrzystości i odpowiedzialności za państwowy nadzór nad komunikacją, przechwytywanie wiadomości i gromadzenie danych osobowych" 27 .
(15) Pod względem struktury i głównych elementów ramy prawne Brazylii mające zastosowanie do danych osobowych przekazywanych na podstawie niniejszej decyzji są podobne do ram obowiązujących w Unii Europejskiej. Jest to związane z faktem, że ramy takie opierają się nie tylko na zobowiązaniach ustanowionych w prawie krajowym i prawach gwarantowanych w konstytucji, ale również na zobowiązaniach zapisanych w prawie międzynarodowym, w szczególności w rezultacie przystąpienia przez Brazylię do Amerykańskiej Konwencji Praw Człowieka, a także poddania się jurysdykcji Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka 28 .
2.3. Przedmiotowy i terytorialny zakres stosowania LGPD
2.3.1. Terytorialny zakres stosowania
(16) LGPD ma zastosowanie do każdego przetwarzania danych osobowych w Brazylii, niezależnie od środków wykorzystywanych do dokonywania takich czynności 29 .
(17) Art. 3 LGPD określa terytorialny zakres stosowania ustawy, wskazując, że ma ona zastosowanie do:
1) czynności przetwarzania dokonywanych na terytorium Brazylii (obejmującym federację, stany, Dystrykt Federalny i gminy);
2) czynności przetwarzania, których celem jest oferowanie lub dostarczanie towarów lub usług, lub przetwarzanie danych osób fizycznych znajdujących się na terytorium Brazylii; oraz
3) przypadków, w których przetwarzane dane osobowe zostały zgromadzone na terytorium Brazylii. Jest to podejście podobne do podejścia przyjętego w art. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(18) Ponadto zgodnie z art. 3 (II) LGPD wszystkie operacje przetwarzania danych osobowych osób fizycznych znajdujących się na terytorium Brazylii podlegają przepisom tej ustawy. Obejmuje to przetwarzanie prowadzone w celu monitorowania zachowania osób fizycznych na tym terytorium, niezależnie od miejsca, w którym odbywa się przetwarzanie danych.
(19) Co więcej, zgodnie z orzecznictwem Federalnego Sądu Najwyższego (Supremo Tribunal Federal - "STF") ochrona praw podstawowych przyznana na mocy konstytucji - jak prawo do ochrony danych - ma zastosowanie do każdej osoby, niezależnie od narodowości lub miejsca zamieszkania osoby, której dane dotyczą 30 .
2.3.2. Definicja danych osobowych
(20) W art. 5 (I) LGPD zdefiniowano dane osobowe jako informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. Ustawa stanowi, że "osoba, której dane dotyczą", to "osoba fizyczna, do której odnoszą się przetwarzane dane osobowe" 31 .
(21) Ponadto informacje spseudonimizowane - tj. informacje, za pomocą których nie można zidentyfikować konkretnej osoby fizycznej bez wykorzystania dodatkowych informacji lub połączenia ich z dodatkowymi informacjami w celu przywrócenia ich do stanu pierwotnego - są uznawane za dane osobowe w rozumieniu LGPD 32 .
(22) Z kolei informacje, które są całkowicie "zanonimizowane", są wyłączone z zakresu stosowania LGPD 33 . Zgodnie z art. 5 LGPD dane zanonimizowane definiuje się jako dane, których nie można bezpośrednio lub pośrednio powiązać z osobą fizyczną przy użyciu racjonalnych i technicznych środków dostępnych w momencie przetwarzania. W art. 12 LGPD doprecyzowano, że danych zanonimizowanych nie uznaje się za dane osobowe, chyba że proces anonimizacji, któremu je poddano, został odwrócony lub może zostać odwrócony w drodze "racjonalnych starań". W art. 12 LGPD podkreślono również, że przy określaniu tego, co uznaje się za "racjonalne", uwzględnia się obiektywne czynniki, takie jak:
1) koszt i czas potrzebne do odwrócenia procesu;
2) dostępna technologia; oraz
3) wyłączne korzystanie z własnych środków administratora danych. Podejście do anonimizacji i zabezpieczenia wprowadzone w LGPD w celu uwzględnienia możliwości ponownej identyfikacji jest podobne do podejścia stosowanego w UE.
(23) Odpowiada to zakresowi przedmiotowemu rozporządzenia (UE) 2016/679 i używanym w nim pojęciom "danych osobowych", "pseudonimizacji" i "informacji zanonimizowanych".
2.3.3. Definicja przetwarzania
(24) Zarówno systemy Unii Europejskiej, jak i te obowiązujące w Brazylii definiują "przetwarzanie" jako "dowolną operację" wykonywaną w zakresie danych osobowych 34 . Art. 5 (X) LGPD zawiera następujący niewyczerpujący wykaz czynności stanowiących przetwarzanie danych: "zbieranie, wytwarzanie, odbiór, klasyfikowanie, wykorzystywanie, dostęp, powielanie, przekazywanie, przesyłanie, przetwarzanie, archiwizowanie, przechowywanie, usuwanie, ocenianie lub kontrolowanie informacji, modyfikowanie, ujawnianie, transfer, rozpowszechnianie lub pobieranie".
2.3.4. Administrator i podmiot przetwarzający
(25) Pojęcie administratora danych zostało zdefiniowane w LGPD, zgodnie z którą jest to osoba fizyczna lub prawna, publiczna lub prywatna, odpowiedzialna za decyzje dotyczące przetwarzania danych osobowych 35 .
(26) Pojęcie podmiotu przetwarzającego dane zostało zdefiniowane w LGPD, zgodnie z którą jest to osoba fizyczna lub prawna, publiczna lub prywatna, która przetwarza dane osobowe w imieniu administratora 36 . Podmiot przetwarzający musi prowadzić przetwarzanie zgodnie z instrukcjami przekazanymi przez administratora, który odpowiada za weryfikację zgodności 37 .
(27) Administrator i podmiot przetwarzający mają obowiązek prowadzenia rejestru operacji przetwarzania danych, które wykonują, w szczególności gdy podstawą przetwarzania jest prawnie uzasadniony interes 38 .
(28) Zgodnie z LGPD dwóch lub więcej administratorów, którzy są bezpośrednio zaangażowani w przetwarzanie danych, w wyniku którego osoba, której dane dotyczą, doznała szkody, ponosi odpowiedzialność solidarną 39 . Podmiot przetwarzający ponosi odpowiedzialność solidarną za szkody spowodowane przetwarzaniem, jeżeli nie wypełnia obowiązków określonych w art. 44 LGPD lub gdy nie zastosował się do instrukcji prawnych administratora 40 .
(29) W związku z tym przepisy LGPD regulujące stosunki między administratorami a podmiotami przetwarzającymi są podobne do przepisów rozdziału IV rozporządzenia (UE) 2016/679.
2.3.5. Wyłączenie stosowania niektórych przepisów LGPD
(30) Podobnie jak w systemie obowiązującym w Unii Europejskiej, LGPD nie ma zastosowania do danych zanonimizowanych 41 , do przetwarzania danych osobowych do użytku domowego 42 ani do celów związanych wyłącznie z bezpieczeństwem publicznym, obroną narodową, bezpieczeństwem państwa lub śledzeniem i ściganiem przestępstw 43 .
(31) Wyłączenie w obszarach bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, bezpieczeństwa państwa oraz śledzenia i ścigania przestępstw jest jednak częściowe. Federalny Sąd Najwyższy dokonał wykładni stosowania LGPD w świetle konstytucyjnej ochrony danych osobowych i ustalił, że główne zasady, prawa i cele LGPD mają zastosowanie do wszelkiego przetwarzania danych osobowych przez organy publiczne, w tym do celów wywiadowczych 44 . Ponadto warunki przetwarzania danych osobowych do celów bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, bezpieczeństwa państwa lub prowadzenia postępowań przygotowawczych i ścigania przestępstw określono w art. 4 ust. 2-4 LGPD, w szczególności aby uniemożliwić podmiotom prywatnym przetwarzanie danych do takich celów, nakazać ANPD wydanie opinii technicznych i zaleceń w tej sprawie oraz upoważnić ANPD do zwracania się o ocenę skutków dla ochrony danych w odniesieniu do takich działań 45 . Na tej podstawie ANPD prowadził np. postępowania i wydał wytyczne, takie jak nota techniczna skierowana do Ministerstwa Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa Publicznego, dotycząca stosowania technologii, w tym rozpoznawania twarzy, w przestrzeni publicznej 46 . W nocie tej ANPD przypomniał, że przetwarzanie danych do tych celów musi odbywać się zgodnie z ogólnymi zasadami i prawami przewidzianymi w LGPD 47 .
(32) W art. 4 (II) LGPD wprowadzono ponadto częściowe wyłączenie stosowania przepisów ustawy w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych do celów badań naukowych oraz w celach dziennikarskich i na potrzeby wyrazu artystycznego.
(33) W odniesieniu do badań naukowych istnieje kilka elementów ograniczających przedmiotowe wyłączenie. Po pierwsze, zgodnie z art. 4 (II) LGPD przetwarzanie musi odbywać się "wyłącznie" do celów badań naukowych. Po drugie, art. 4 (II) lit. b) LGPD stanowi, że do tego rodzaju przetwarzania mają zastosowanie art. 7 (wymóg dotyczący wskazania podstawy prawnej) i art. 11 (przepisy dotyczące przetwarzania danych wrażliwych) 48 . Po trzecie, ANPD opracował przewodnik wprowadzający, aby doprecyzować zasady mające zastosowanie do przetwarzania danych do celów badań naukowych, w tym poprzez ścisłe określenie, które podmioty można uznać za "jednostkę badawczą" w rozumieniu art. 5 (XVII) LGPD 49 . W przewodniku tym ANPD potwierdza, że przetwarzanie danych do celów badań naukowych podlega jedynie częściowemu wyłączeniu stosowania przepisów LGPD, a ogólne zasady przewidziane w ustawie nadal mają zastosowanie 50 .
(34) W odniesieniu do danych wykorzystywanych do badań naukowych w dziedzinie zdrowia LGPD przewiduje dodatkowe ograniczenia. Z jednej strony art. 13 LGPD określa obowiązki w zakresie bezpieczeństwa w odniesieniu do wykorzystywanych baz danych i zachęca do stosowania technik anonimizacji i pseudonimizacji. Stanowi on również, że jednostki badawcze ponoszą odpowiedzialność za niewdrożenie środków bezpieczeństwa w celu ochrony danych osobowych 51 . Z drugiej strony przekazywanie danych wykorzystywanych do badań naukowych w dziedzinie zdrowia osobie trzeciej "jest zabronione w każdych okolicznościach" 52 .
(35) W odniesieniu do przetwarzania danych osobowych w celach dziennikarskich i na potrzeby wyrazu artystycznego wyłączenie przewidziane w LGPD jest podobne do wyłączenia przewidzianego w art. 85 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/679. Wyłączenie na gruncie LGPD obejmuje sytuację, w której przetwarzanie odbywałoby się "wyłącznie" do tych celów 53 . Oznacza to, że gdy prasa, media lub podmioty artystyczne przetwarzają dane osobowe do innych celów, takich jak zarządzanie zasobami ludzkimi lub administracja wewnętrzna, LGPD ma zastosowanie w pełnym zakresie.
(36) Zarówno wyraz artystyczny, jak i wolność mediów stanowią część wolności wypowiedzi w myśl art. 5 (IX) konstytucji, który gwarantuje wolność wypowiedzi w sferach "intelektualnej, artystycznej, naukowej i komunikacyjnej". Jeżeli chodzi o wyważenie wolności wypowiedzi i innych praw (w tym prawa do prywatności i ochrony danych), kwestia ta podlega kryteriom określonym w konstytucji zgodnie z wykładnią Federalnego Sądu Najwyższego. W szczególności korzystanie z prawa do wolności wypowiedzi nie wymaga uprzedniej zgody, lecz podlega ograniczeniom ustanowionym w celu ochrony innych praw podstawowych. Osoba fizyczna może dochodzić odszkodowania w przypadku wystąpienia szkody lub naruszenia prawa do prywatności, zgodnie z art. 5 (X) konstytucji. Ponadto zabezpieczenia te uwzględniono w obywatelskich ramach prawnych w internecie - ustawie przyjętej w 2014 r. w celu ochrony praw podstawowych w internecie 54 . W szczególności art. 7 (I) obywatelskich ram prawnych w internecie gwarantuje "nienaruszalność prywatności" i ustanawia prawo do odszkodowania za wszelkie szkody materialne lub niematerialne wynikające z naruszenia. Dodatkowo Federalny Sąd Najwyższy odnosi się w swoim orzecznictwie do potrzeby "ustanowienia równowagi między prawami, godząc prawo do wolności wypowiedzi z nienaruszalnością prywatności", podkreślając znaczenie praw do dochodzenia roszczeń i dostępu do środka odwoławczego w przypadku naruszenia prywatności 55 . W innym przypadku Federalny Sąd Najwyższy przypomniał, że "korzystanie z wolności prasy i komunikacji społecznej musi odbywać się w zgodzie z innymi zasadami konstytucyjnymi", takimi jak nienaruszalność prywatności i prawo do ochrony danych 56 .
(37) Ponadto LGPD wyłącza z zakresu stosowania przepisów ustawy przetwarzanie danych, które pochodzą spoza Brazylii i które 1) nie są udostępniane ani przekazywane podmiotom przetwarzającym w Brazylii albo 2) pochodzą z kraju, który został uznany za odpowiedni na gruncie LGPD, o ile nie są one przekazywane do innego państwa 57 . ANPD przedstawił wiążącą interpretację w celu ścisłego doprecyzowania tych dwóch scenariuszy w rozporządzeniu w sprawie przekazywania danych 58 .
(38) W pierwszym scenariuszu samo przesyłanie danych osobowych przez Brazylię, bez jakiegokolwiek dodatkowego przetwarzania w tym kraju, byłoby wyłączone z zakresu stosowania ustawy 59 . Niemniej jednak LGPD miałaby zastosowanie od chwili, w której dane stałyby się dostępne, zostałyby wykorzystane lub w inny sposób przetworzone w Brazylii. Obowiązujące przepisy krajowe dotyczące cyberbezpieczeństwa i dostępu do danych przez organy publiczne nadal miałyby zastosowanie do tego ograniczonego scenariusza, niezależnie od tego, czy dane są przetwarzane, czy też są wyłącznie przesyłane.
(39) W drugim scenariuszu ANPD doprecyzował, że z zakresu stosowania ustawy wyłączone jest jedynie przekazywanie z powrotem danych, które pierwotnie przekazano z kraju korzystającego z decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony na gruncie LGPD, o ile do tego przetwarzania stosuje się prawo krajowe tego kraju uznanego za odpowiedni. Również w tym przypadku nadal miałyby zastosowanie przepisy dotyczące cyberbezpieczeństwa i dostępu do danych przez organy publiczne. W kontekście przekazywania danych osobowych między UE a Brazylią, w przypadku gdyby UE korzystała z decyzji Brazylii stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, przekazywanie danych z Brazylii z powrotem do UE nie zawsze podlegałoby zakresowi stosowania art. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679. W związku z tym w przypadkach, w których przetwarzanie nie wchodziłoby w zakres rozporządzenia (UE) 2016/679, z art. 8 (II) lit. b) rozporządzenia w sprawie przekazywania danych wynika, że LGPD miałaby zastosowanie do przekazywania danych z Brazylii z powrotem do UE.
2.4. Zabezpieczenia, prawa i obowiązki
2.4.1. Zgodność z prawem i rzetelność przetwarzania
(40) Dane osobowe powinno się przetwarzać zgodnie z prawem i rzetelnie.
(41) Zasady zgodności z prawem, dobrej wiary i przejrzystości oraz podstawy zgodności przetwarzania z prawem są zagwarantowane w art. 6 i 7 LGPD poprzez warunki podobne do tych przewidzianych w art. 5 i 6 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(42) Zgodnie z art. 6 i 7 LGPD administratorzy i podmioty przetwarzające przetwarzają dane osobowe zgodnie z prawem i w dobrej wierze w minimalnym zakresie niezbędnym do osiągnięcia określonego celu, obejmującym dane, które są istotne, proporcjonalne i nienadmierne w stosunku do celu przetwarzania 60 .
(43) Te ogólne zasady zgodnego z prawem przetwarzania danych rozwinięto w art. 7 LGPD, w którym określono poszczególne podstawy prawne przetwarzania danych, w tym okoliczności, w których może się z nim wiązać zmiana celu.
(44) Zgodnie z art. 7 LGPD administrator i podmiot przetwarzający mogą przetwarzać dane osobowe wyłącznie w oparciu o ograniczoną liczbę podstaw prawnych. W LGPD przewidziano następujące podstawy prawne przetwarzania:
1) zgoda osoby, której dane dotyczą (pkt I);
2) konieczność wykonania umowy lub wstępnych procedur związanych z umową, której stroną jest osoba, której dane dotyczą, na wniosek osoby, której dane dotyczą (pkt V);
3) wypełnienie obowiązku prawnego lub regulacyjnego przez administratora 61 (pkt II);
4) ochrona życia lub bezpieczeństwa fizycznego osoby, której dane dotyczą, lub osoby trzeciej (pkt VII);
5) przetwarzanie danych przez administrację publiczną, które jest niezbędne do realizacji polityk publicznych przewidzianych w przepisach ustawowych i wykonawczych, lub w oparciu o umowy, porozumienia czy podobne instrumenty 62 (pkt III), oraz
6) gdy jest to konieczne do realizacji prawnie uzasadnionych interesów administratora lub osoby trzeciej, z wyjątkiem sytuacji, w których charakter nadrzędny mają podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych (pkt IX).
(45) W art. 7 LGPD przewidziano następujące cztery dodatkowe szczególne podstawy prawne przetwarzania danych:
1) prowadzenie badań przez jednostki badawcze, z zapewnieniem, w miarę możliwości, anonimizacji danych osobowych (pkt IV);
2) wykonywanie praw w postępowaniach sądowych, administracyjnych lub arbitrażowych 63 (pkt VI);
3) wyłącznie w celu ochrony zdrowia w procedurach prowadzonych przez pracowników służby zdrowia, podmioty opieki zdrowotnej, organy ds. ochrony zdrowia lub organy sanitarne (pkt VIII); oraz
4) w celu ochrony kredytowej (pkt X) 64 .
2.4.2. Kryteria ważności zgody
(46) Wymogi formalne dotyczące uzyskania ważnej zgody na przetwarzanie danych osobowych na podstawie LGPD określono w art. 8, przyjmując podejście podobne do zastosowanego w art. 4 ust. 11 i art. 7 rozporządzenia (UE) 2016/679. Po pierwsze, zgoda musi być wyrażona na piśmie lub za pomocą innych środków pozwalających wykazać "przejaw woli" osoby, której dane dotyczą 65 . W swoich wytycznych ANPD doprecyzował, że "zgoda musi być jednoznaczna, co wymaga uzyskania jasnego i pozytywnego wyrażenia woli przez osobę, której dane dotyczą", i oznacza, że nie jest dozwolone uzyskanie zgody "w sposób dorozumiany ani w wyniku zaniechania osoby, której dane dotyczą" 66 . Po drugie, zgoda musi odnosić się do "określonych celów", a "ogólne zezwolenia na przetwarzanie" danych osobowych należy uznać za nieważne 67 . Po trzecie, zgodę wyraża się za pomocą informacji przekazywanych w "przejrzysty, jasny i niebudzący wątpliwości" sposób 68 . W przypadku zawarcia zgody w treści umowy należy ją umieścić w oddzielnej i wyraźnie wyodrębnionej klauzuli, wyróżniającej się spośród innych postanowień umownych 69 . Ponadto zgodę uznaje się za nieważną, jeżeli informacje przekazane osobie, której dane dotyczą, zawierają "treści wprowadzające w błąd lub stanowiące nadużycie" 70 . Administrator musi również poinformować osobę, której dane dotyczą, o wszelkich zmianach dotyczących:
1) określonego celu przetwarzania;
2) rodzaju lub czasu trwania przetwarzania;
3) tożsamości administratora danych; lub
4) wszelkich informacji dotyczących przetwarzania i ewentualnego udostępniania danych 71 . Po czwarte, zgoda może zostać "odwołana w dowolnym momencie" przez osobę, której dane dotyczą, w drodze "bezpłatnej procedury" 72 .
(47) LGPD ustanawia ścisły zakaz przetwarzania danych osobowych, w przypadku gdy zgoda jest wadliwa lub nieważna 73 . W LGPD doprecyzowano ponadto, że na administratorze spoczywa ciężar dowodu w celu wykazania, że zgodę uzyskano zgodnie z prawem i z LGPD 74 .
(48) Wreszcie, LGPD stanowi, że w sytuacji, gdy zgoda byłaby właściwą podstawą prawną przetwarzania, jeżeli dane osobowe zostały "w sposób oczywisty upublicznione przez osobę, której dane dotyczą", wymóg uzyskania zgody uznaje się za zniesiony 75 . Pojęcie "w sposób oczywisty upublicznionych danych" występuje również w art. 9 rozporządzenia (UE) 2016/679. Jednakże nawet w sytuacji, gdy wymóg zgody uznaje się za zniesiony, administratorzy i podmioty przetwarzające nie są zwolnieni z przestrzegania wszystkich pozostałych praw i obowiązków określonych w LGPD 76 . W szczególności dane, które zostały w sposób oczywisty upublicznione przez osobę, której dane dotyczą, mogą być dalej przetwarzane, pod warunkiem że odbywa się to w "uzasadnionym i konkretnym" celu oraz z poszanowaniem praw osób, których dane dotyczą, a także zasad ustanowionych w LGPD 77 .
2.4.3. Kryteria prawnie uzasadnionego interesu
(49) Art. 7 (IX) LGPD stanowi, że przetwarzanie danych osobowych nigdy nie może odbywać się na podstawie prawnie uzasadnionego interesu, jeżeli takie przetwarzanie byłoby sprzeczne z prawami podstawowymi i wolnościami osób, których dane dotyczą, podkreślając, że ochrona danych osobowych ma charakter nadrzędny. Podejście to jest podobne do podejścia stosowanego w UE i określonego w art. 6 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (UE) 2016/679.
(50) W art. 10 LGPD określono dodatkowe warunki, jakie muszą spełnić administratorzy, aby móc powołać się na "prawnie uzasadniony interes" jako podstawę prawną przetwarzania danych osobowych. Po pierwsze, gdy przetwarzanie danych osobowych opiera się na prawnie uzasadnionym interesie, administrator przetwarza wyłącznie dane osobowe, które są "ściśle niezbędne" do osiągnięcia zamierzonego celu 78 . Po drugie, administratorzy muszą również wdrożyć środki zapewniające przejrzystość wykonywanych czynności przetwarzania 79 . Po trzecie, na prawnie uzasadniony interes można powoływać się wyłącznie w "konkretnych sytuacjach" 80 .
(51) Ponadto ANPD opublikował "Przewodnik dotyczący prawnie uzasadnionego interesu", w którym wyszczególniono warunki stosowania tej podstawy prawnej 81 . W przewodniku tym wyjaśniono na przykład, że prawnie uzasadniony interes nie może być wykorzystywany jako podstawa prawna do przetwarzania danych wrażliwych 82 , a w załączniku zawarto również model testu wyważenia ochrony praw podstawowych i wolności, z którego może skorzystać każdy administrator pragnący powołać się na prawnie uzasadniony interes jako podstawę przetwarzania danych 83 . Dodatkowo ANPD może zażądać od administratora przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych 84 .
(52) W przewodniku ANPD wyjaśnił, że aby dany interes można było uznać za "prawnie uzasadniony", muszą zostać spełnione trzy warunki:
1) zgodność z brazylijskim systemem prawnym;
2) odniesienie do konkretnej sytuacji; oraz
3) powiązanie przetwarzania z celami, które są zgodne z prawem, konkretne i wyraźnie określone 85 . Pierwszy warunek - zgodność z systemem prawnym - zakłada, że interes, na który powołuje się administrator, musi być zgodny z zasadami, normami prawnymi i prawami podstawowymi gwarantowanymi w Brazylii. Oznacza to na przykład, że planowane przetwarzanie danych osobowych nie może być zakazane przez prawo brazylijskie ani nie może, wprost ani pośrednio, być sprzeczne z przepisami prawnymi lub zasadami prawa Brazylii. Drugi warunek - konkretna sytuacja - oznacza, że prawnie uzasadniony interes, na który można się powołać, musi opierać się na "konkretnych, jasnych i precyzyjnych" sytuacjach, które służą realizacji jasno określonych interesów. Prawnie uzasadniony interes nie może opierać się na "sytuacjach abstrakcyjnych lub czysto spekulacyjnych" 86 . ANPD precyzuje ponadto, że interesy, które nie są związane z "bieżącą działalnością administratora danych, nie są uznawane za prawnie uzasadnione" 87 . Trzeci warunek - cel przetwarzania - odnosi się do konieczności wykazania konkretnego celu przetwarzania. ANPD zaznacza, że prawnie uzasadnionego interesu administratora (który uzasadnia przetwarzanie) nie należy utożsamiać z celem przetwarzania (który stanowi konkretny, zamierzony rezultat, jaki ma zostać osiągnięty poprzez przetwarzanie). Istnienie prawnie uzasadnionego interesu nie znosi obowiązku przestrzegania przez administratora zasady ograniczenia celu ani innych obowiązków wynikających z LGPD. Cel musi być jasno i precyzyjnie opisany, z podaniem informacji niezbędnych do określenia zakresu przetwarzania i umożliwienia wyważenia interesów administratora lub osób trzecich z prawami i uzasadnionymi oczekiwaniami osób, których dane dotyczą 88 . Oznacza to, że administrator, opierając się na prawnie uzasadnionym interesie w celu wspierania lub promowania swojej działalności, musi m.in. jasno określić, które działania zamierza promować lub wspierać, oraz określić ich związek z planowanym przetwarzaniem danych.
2.4.4. Przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych
(53) Jeżeli przetwarzane są "szczególne kategorie" danych, powinny istnieć szczególne zabezpieczenia.
(54) W art. 5 (II) LGPD wrażliwe dane osobowe zdefiniowano jako "dane osobowe dotyczące pochodzenia rasowego lub etnicznego, przekonań religijnych, poglądów politycznych, przynależności do związków zawodowych lub organizacji religijnej, światopoglądowej lub politycznej, dane dotyczące zdrowia lub życia seksualnego, dane genetyczne lub biometryczne, gdy są one powiązane z osobą fizyczną". Jak wynika z orzecznictwa krajowego, pojęcie życia seksualnego należy interpretować jako obejmujące również orientację lub preferencje seksualne danej osoby fizycznej. W szczególności w swoim orzecznictwie dotyczącym małżeństw osób tej samej płci Federalny Sąd Najwyższy orzekł, że dyskryminacja ze względu na płeć obejmuje również "preferencje seksualne" 89 oraz że swoboda wyrażania swojej "orientacji seksualnej" jest "warunkiem niezbędnym do rozwoju osobowości", który jest chroniony na mocy konstytucji 90 . W związku z tym kategorie danych uznawanych za dane wrażliwe na mocy prawa brazylijskiego są takie same jak w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(55) Sądy w Brazylii rozszerzyły definicję wrażliwych danych osobowych na podstawie LGPD na inne rodzaje informacji, które mogłyby być wykorzystywane do dyskryminacji osób fizycznych 91 . Wykładnia ta wynika z prawa do ochrony przed dyskryminacją przewidzianego w brazylijskim prawie, co znajduje również odzwierciedlenie w art. 6 (IX) LGPD. W szczególności w brazylijskim orzecznictwie doprecyzowano, że informacje z rejestru karnego uznaje się za dane wrażliwe 92 .
(56) Przetwarzanie danych wrażliwych jest dozwolone na podstawie LGPD tylko wtedy, gdy osoba, której dane dotyczą, lub jej przedstawiciel prawny wyrazili "konkretną i odrębną" zgodę w odniesieniu do określonych celów 93 . Zastosowanie mają kryteria ważności zgody opisane w motywach 46-48 niniejszej decyzji.
(57) Zgodnie z art. 11 (II) LGPD bez wyraźnej zgody osoby, której dane dotyczą, przetwarzanie danych wrażliwych może mieć miejsce w następujących przypadkach:
1) gdy przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego lub regulacyjnego administratora (lit. a));
2) gdy jest to niezbędne do przetwarzania przez administrację publiczną w celu realizacji polityk publicznych przewidzianych w przepisach ustawowych lub wykonawczych (lit. b));
3) w celu ochrony życia lub bezpieczeństwa fizycznego osoby, której dane dotyczą, lub osoby trzeciej (lit. e));
4) w celu wykonywania praw, w tym wynikających z umów oraz postępowań sądowych, administracyjnych lub arbitrażowych, zgodnie z brazylijskim prawem (lit. d));
5) w celu ochrony zdrowia osób, których dane dotyczą, wyłącznie w ramach procedur prowadzonych przez pracowników służby zdrowia, podmioty opieki zdrowotnej lub organy sanitarne (lit. f));
6) przez jednostki badawcze w celu przeprowadzania badań, z zapewnieniem anonimizacji danych, gdy tylko jest to możliwe (lit. c)); oraz
7) w celu zapobiegania oszustwom i zapewnienia bezpieczeństwa osób, których dane dotyczą, w procesach identyfikacji i uwierzytelniania poprzez rejestrację w systemach elektronicznych. W związku z tym podstawy przetwarzania danych wrażliwych na mocy LGPD i rozporządzenia (UE) 2016/679 są podobne.
2.4.5. Ograniczenie celów
(58) Dane osobowe powinny być zbierane w określonym celu i w sposób, który nie jest niezgodny z celem przetwarzania.
(59) Art. 6 (I) LGPD stanowi, że dane osobowe należy przetwarzać "w prawnie uzasadnionym, konkretnym i wyraźnie określonym celu, o którym informuje się osobę, której dane dotyczą", bez możliwości dalszego przetwarzania, które byłoby "niezgodne" z pierwotnym celem. Zasada ta i jej brzmienie są niemal identyczne z odpowiadającą jej zasadą określoną w art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE) 2016/679. Art. 6 (II) LGPD stanowi ponadto, że każda czynność przetwarzania musi być zgodna z celami przekazanymi osobie, której dane dotyczą.
(60) Z wytycznych wydanych przez ANPD wynika, że aby ustalić, czy przetwarzanie w innym celu jest zgodne z celem, w którym pierwotnie zgromadzono dane, administrator musi wykazać związek między tymi dwoma celami przetwarzania i uwzględnić "uzasadnione oczekiwania" osób, których dane dotyczą 94 . W przypadku przetwarzania danych do dalszych zgodnych celów zastosowanie mają zasady i obowiązki określone w LGPD, w szczególności obowiązek zapewnienia, że nowy cel jest konkretny, oraz zagwarantowania ochrony praw osób, których dane dotyczą. Dotyczy to również dalszego przetwarzania danych, które zostały "w sposób oczywisty udostępnione" przez osobę, której dane dotyczą, lub są publicznie dostępne 95 .
2.4.6. Prawidłowość i minimalizacja danych
(61) Dane powinny być prawidłowe i w stosownych przypadkach uaktualniane. Powinny być one również adekwatne, stosowne i nienadmierne w stosunku do celów, w których są przetwarzane.
(62) Zasady te są zagwarantowane w ramach zasad "jakości danych" i "konieczności" określonych odpowiednio w art. 6 (III) i (V) LGPD. Zgodnie z art. 6 (V) LGPD administrator i podmioty przetwarzające dane zapewniają, aby dane osobowe były dokładne, przejrzyste, istotne i aktualne, z uwzględnieniem celów ich przetwarzania. W art. 6 (III) LGPD ustanowiono "ograniczenie zakresu przetwarzania do minimum niezbędnego" do osiągnięcia konkretnego celu lub konkretnych celów, "obejmującego dane, które są istotne, proporcjonalne i nienadmierne" w odniesieniu do tego celu lub tych celów. Zasady te są podobne do zasad określonych w art. 5 ust. 1 lit. c) i d) rozporządzenia (UE) 2016/679.
2.4.7. Ograniczenie przechowywania danych
(63) Co do zasady dane nie powinny być przechowywane przez okres dłuższy, niż jest to niezbędne do celów, w których te dane osobowe są przetwarzane.
(64) Zasady "celu", "konieczności" i "dostępu" określone odpowiednio w art. 6 (I), (III) i (IV) LGPD przewidują wymogi dotyczące ograniczenia przechowywania. Ograniczają one możliwość przechowywania danych do niezbędnego minimum w związku z "uzasadnionym, konkretnym i wyraźnym" celem i wymagają, by osoby, których dane dotyczą, były informowane o okresie przechowywania danych.
(65) Ponadto sekcja IV rozdziału II LGPD dotyczy "zakończenia przetwarzania danych". Zgodnie z tą sekcją art. 16 LGPD nakłada obowiązek usunięcia wszystkich danych osobowych po zakończeniu przetwarzania w określonym celu. Wymogi te, odczytywane w związku z zasadami LGPD dotyczącymi "celu", "konieczności" i "dostępu", są podobne do obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 lit. e) rozporządzenia (UE) 2016/679.
(66) Z zastrzeżeniem ściśle określonych wyjątków zawartych w art. 16 ustawy LGPD dane można w dalszym ciągu zatrzymać i przechowywać:
1) w celu wypełnienia obowiązków prawnych lub regulacyjnych;
2) do celów badawczych, zapewniając, w miarę możliwości, anonimizację danych;
3) w przypadku przekazania osobom trzecim zgodnie z wymogami LGPD; lub
4) jeżeli są one wykorzystywane wyłącznie przez administratora, pod warunkiem że dane są zanonimizowane, a dostęp do nich przez osoby trzecie jest zabroniony.
(67) Wymogi dotyczące bezpieczeństwa danych określone w LGPD i opisane w motywach 68-78 niniejszej decyzji mają zastosowanie do danych przechowywanych.
2.4.8. Bezpieczeństwo danych
(68) Dane osobowe powinny być przetwarzane w sposób zapewniający im bezpieczeństwo, w tym ochronę przed niedozwolonym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem oraz przypadkową utratą, zniszczeniem lub uszkodzeniem. W tym celu podmioty gospodarcze powinny wdrożyć odpowiednie środki techniczne lub organizacyjne, aby chronić dane osobowe przed ewentualnymi zagrożeniami. Środki te należy ocenić, biorąc pod uwagę stan wiedzy technicznej oraz koszty ich wdrożenia.
(69) Zasada ta jest zagwarantowana w art. 6 (VII) LGPD, który nakazuje stosowanie "środków technicznych i administracyjnych" w celu ochrony danych osobowych przed "nieuprawnionym dostępem oraz przypadkowym lub niezgodnym z prawem" przetwarzaniem, w tym "zniszczeniem, utratą, modyfikacją, przekazywaniem lub rozpowszechnianiem" danych. Aby ograniczyć te zagrożenia dla bezpieczeństwa, art. 6 (VIII) LGPD nakazuje wprowadzenie środków mających na celu "zapobieganie szkodom majątkowym lub niemajątkowym spowodowanym przetwarzaniem danych osobowych".
(70) Art. 44 LGPD stanowi, że przetwarzanie danych osobowych jest niezgodne z prawem, jeżeli nie spełnia norm bezpieczeństwa, których osoba, której dane dotyczą, ma prawo oczekiwać. Odpowiedni poziom bezpieczeństwa należy określić między innymi:
1) w świetle konkretnych okoliczności towarzyszących przetwarzaniu;
2) z uwzględnieniem rozsądnego oczekiwanego poziomu ryzyka; oraz
3) z uwzględnieniem technik przetwarzania dostępnych w czasie jego przeprowadzania 96 .
(71) Aby wdrożyć zasadę bezpieczeństwa danych, w LGPD ustanowiono szereg wymogów określonych w rozdziale VII sekcja I "Bezpieczeństwo i poufność danych". Zgodnie z tą sekcją art. 46 LGPD wymaga, aby administratorzy danych i podmioty przetwarzające dane stosowali "środki bezpieczeństwa oraz środki techniczne i administracyjne umożliwiające ochronę danych osobowych przed nieuprawnionym dostępem oraz przypadkowym lub niezgodnym z prawem przetwarzaniem", takim jak "zniszczenie, utrata, zmiana, przekazanie lub wszelkiego rodzaju niewłaściwe lub niezgodne z prawem przetwarzanie". Środki te należy stosować "od fazy projektowania produktu lub usługi aż do ich wykonania" 97 . Art. 47 LGPD nakłada na wszystkie podmioty zaangażowane w jakikolwiek etap przetwarzania danych ogólny obowiązek przestrzegania wymogów bezpieczeństwa. Obowiązki te są podobne do obowiązków określonych w art. 32 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(72) Art. 44 LGPD stanowi ponadto, że administrator lub podmiot przetwarzający, który nie wprowadził środków bezpieczeństwa, ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe w przypadku naruszenia bezpieczeństwa 98 . ANPD może również ustanowić minimalne techniczne normy bezpieczeństwa w celu zapewnienia zgodności z obowiązkami w zakresie ochrony bezpieczeństwa danych 99 .
(73) Zgodnie z art. 48 LGPD w przypadku incydentu bezpieczeństwa, który może stwarzać ryzyko lub spowodować poważne szkody dla osób, których dane dotyczą, administrator danych jest zobowiązany do powiadomienia zarówno ANPD, jak i osób, których dane dotyczą. Takie powiadomienie musi nastąpić w rozsądnym terminie określonym przez ANPD i musi zawierać co najmniej:
1) opis charakteru danych osobowych, których dotyczy incydent;
2) informacje umożliwiające identyfikację osób, których dane dotyczą;
3) wskazanie środków technicznych i środków bezpieczeństwa stosowanych w celu ochrony danych, z zastrzeżeniem zachowania tajemnicy handlowej i przemysłowej;
4) ocenę ryzyka związanego z incydentem;
5) uzasadnienie ewentualnych opóźnień w komunikacji; oraz
6) opis środków, które wprowadzono lub zamierza się wprowadzić w celu złagodzenia lub naprawienia wyrządzonej szkody. Podejście przyjęte w LGPD jest w dużej mierze podobne do podejścia ustanowionego w art. 33 i 34 rozporządzenia (UE) 2016/679.
(74) ANPD przyjął dodatkowe przepisy dotyczące incydentów bezpieczeństwa danych, aby doprecyzować między innymi definicję "incydentu" oraz ramy czasowe powiadamiania o wystąpieniu incydentu 100 .
(75) W art. 3 (XII) rozporządzenia w sprawie powiadamiania o incydentach bezpieczeństwa zdefiniowano incydent bezpieczeństwa jako "każde potwierdzone zdarzenie niepożądane związane z naruszeniem poufności, integralności, dostępności i autentyczności bezpieczeństwa danych osobowych". Zgodnie z art. 48 LGPD naruszenie ochrony danych i incydent bezpieczeństwa, które mogą stwarzać ryzyko dla osób, których dane dotyczą, zawsze należy zgłosić organowi ds. ochrony danych (ANPD) i osobom, których dane dotyczą. W art. 5 rozporządzenia w sprawie powiadamiania o incydentach bezpieczeństwa doprecyzowano, że incydent bezpieczeństwa może wiązać się z ryzykiem dla osób, których dane dotyczą, jeżeli może mieć wpływ na ich interesy i prawa podstawowe oraz jeżeli dotyczy co najmniej jednego z następujących rodzajów danych:
1) wrażliwe dane osobowe;
2) dane dzieci, nastolatków lub osób starszych;
3) dane finansowe;
4) dane uwierzytelniające w systemach;
5) dane chronione tajemnicą prawną, sądową lub zawodową; lub
6) wielkoskalowe bazy danych.
Ponadto incydent bezpieczeństwa zostanie uznany za mający istotny wpływ na podstawowe interesy i prawa osób, których dane dotyczą, jeżeli:
1) może uniemożliwić korzystanie z przysługujących praw lub z usługi; lub
2) może wyrządzić osobom, których dane dotyczą, szkody materialne lub niematerialne obejmujące np. dyskryminację, naruszenie integralności cielesnej lub prawa do wizerunku i reputacji, nadużycie finansowe lub kradzież tożsamości 101 .
(76) Powiadomienie ANPD i osób, których dane dotyczą, o incydencie bezpieczeństwa powinno nastąpić w ciągu trzech dni roboczych od stwierdzenia incydentu przez administratora 102 . W wiążącym rozporządzeniu w sprawie powiadamiania o incydentach bezpieczeństwa doprecyzowano, jakie informacje administratorzy powinni przekazać ANPD oraz osobom, których dane dotyczą. Powiadomienie skierowane do osób, których dane dotyczą, musi zawierać w szczególności:
1) opis charakteru i kategorię danych osobowych, których dotyczy incydent;
2) informację o środkach technicznych i środkach bezpieczeństwa zastosowanych do ochrony danych;
3) informację o rodzajach ryzyka związanych z incydentem, ze wskazaniem możliwych skutków dla osób, których dane dotyczą;
4) informację o przyczynach opóźnienia, w przypadku gdy powiadomienie nie zostało przekazane w ciągu 72 godzin;
5) informację o środkach, które wprowadzono lub zamierza się wprowadzić w celu odwrócenia lub złagodzenia skutków incydentu, w stosownych przypadkach;
6) datę wykrycia incydentu bezpieczeństwa; oraz
7) dane kontaktowe służące do uzyskiwania informacji oraz, w stosownych przypadkach, dane kontaktowe osoby wyznaczonej do kontaktów 103 . Informując o incydencie osoby, których dane dotyczą, administratorzy posługują się "prostym i łatwym do zrozumienia językiem" 104 . Powiadomienia dokonuje się bezpośrednio i indywidualnie, jeżeli możliwe jest zidentyfikowanie osób, których dane dotyczą 105 .
(77) Ponadto ANPD może - jeśli jest to konieczne do ochrony praw osób, których dane dotyczą - ocenić wagę incydentu
i nakazać administratorowi wprowadzenie określonych środków 106 . Mogą one obejmować publiczne ujawnienie incydentu za pośrednictwem odpowiednich kanałów medialnych, a także wdrożenie działań naprawczych lub łagodzących. Administrator danych prowadzi rejestr incydentów bezpieczeństwa 107 .
(78) Ponadto LGPD łączy swoje standardy "dobrych praktyk i zarządzania (danymi)" z wymogami dotyczącymi bezpieczeństwa danych, między innymi w celu ograniczenia ryzyka związanego z przetwarzaniem danych 108 . Obejmuje to promowanie przyjmowania wewnętrznych programów zarządzania prywatnością w celu oceny i ograniczenia ryzyka 109 .
2.4.9. Przejrzystość
(79) Osoby, których dane dotyczą, powinny być informowane o głównych cechach przetwarzania ich danych osobowych.
(80) Zgodnie z podejściem porównywalnym do tego, które przyjęto w art. 12 rozporządzenia (UE) 2016/679, art. 6 (VI) LGPD stanowi, że osoby, których dane dotyczą, powinny otrzymywać jasne, precyzyjne i łatwo dostępne informacje zarówno na temat przetwarzania danych, które ich dotyczą, jak i odpowiednich podmiotów przetwarzających, z zastrzeżeniem "tajemnicy handlowej i przemysłowej".
(81) W art. 9 LGPD określono wykaz informacji, jakie należy przekazać osobom, których dane dotyczą, w związku z przetwarzaniem danych, obejmujący:
1) określony cel przetwarzania;
2) rodzaj i czas trwania przetwarzania;
3) tożsamość administratora danych;
4) dane kontaktowe administratora danych;
5) informacje dotyczące przetwarzania danych przez administratora i celu takiego przetwarzania;
6) obowiązki podmiotów przetwarzających oraz
7) prawa osób, których dane dotyczą, w tym informacje dotyczące korzystania z tych praw.
(82) Ograniczenie dotyczące "tajemnicy handlowej i przemysłowej", o którym mowa w art. 6 (VI), oraz inne przepisy LGPD należy interpretować w świetle brazylijskiej ustawy o dostępie do informacji (LAI) 110 . LAI ustanawia zasadę ujawniania informacji zawartych w rejestrach lub dokumentach będących w posiadaniu organów publicznych 111 . Wszelkie wyjątki - tj. ograniczenia dostępu do dokumentów i informacji - muszą być uzasadnione i przewidziane w ustawie 112 . Jeden z takich wyjątków stanowi tajemnica handlowa i przemysłowa, przy czym istnieje szczególny przepis prawny zapewniający ochronę "informacji dotyczących działalności gospodarczej osób fizycznych lub prawnych prawa prywatnego, uzyskanych [...] przez inne organy lub podmioty w ramach wykonywania działalności kontrolnej, regulacyjnej i nadzorczej nad działalnością gospodarczą, których ujawnienie mogłoby stanowić przewagę konkurencyjną dla innych podmiotów gospodarczych" 113 . Przepisy LGPD odnoszące się do "tajemnicy handlowej i przemysłowej" należy zatem interpretować w taki sposób, aby przetwarzanie i ujawnianie informacji nie prowadziło do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa ani nie tworzyło przewagi konkurencyjnej dla innych podmiotów, przy jednoczesnym realizowaniu celów ochrony danych osobowych. Oznacza to, że w odniesieniu do zasady przejrzystości i w całym tekście LGPD ograniczenia dotyczącego "tajemnicy handlowej i przemysłowej" nie należy uznawać za ogólną podstawę do odmowy wykonania obowiązków przewidzianych w ustawie, lecz raczej jako wymóg zastosowania szczególnych zabezpieczeń zapewniających ujawnianie informacji w sposób chroniący te interesy.
2.4.10. Prawa indywidualne
(83) Osobom, których dane dotyczą, powinny przysługiwać określone prawa, które można egzekwować wobec administratora, w szczególności prawo dostępu do danych, prawo do sprostowania danych, prawo do usunięcia danych, prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do przenoszenia danych oraz prawa związane z automatycznym przetwarzaniem danych. Prawa te mogą podlegać ograniczeniom w zakresie, w jakim ograniczenia te są niezbędne i proporcjonalne do ochrony szczególnych celów leżących w ogólnym interesie publicznym.
(84) W rozdziale III LGPD określono prawa osób, których dane dotyczą, w podobny sposób jak na mocy art. 15-22 rozporządzenia (UE) 2016/679. Korzystanie ze wszystkich praw jest bezpłatne, a osoby, których dane dotyczą, należy poinformować o przysługujących im prawach 114 . Zgodnie z art. 21 LGPD dane dotyczące korzystania przez osobę, której dane dotyczą, z przysługujących jej praw nie mogą być wykorzystywane na jej niekorzyść. Osoby, których dane dotyczą, mogą dochodzić ochrony swoich interesów i praw przed sądem - indywidualnie lub zbiorowo 115 .
(85) Administratorzy danych "niezwłocznie" informują podmioty przetwarzające dane, którym dane mogły zostać udostępnione, o wnioskach osób, których dane dotyczą, w sprawie sprostowania, usunięcia, anonimizacji, ograniczenia przetwarzania i wyrażenia sprzeciwu wobec przetwarzania, w celu zapewnienia, aby wszystkie zaangażowane podmioty mogły spełnić te żądania 116 .
(86) Zgodnie z art. 9 i art. 18 (II) LGPD osoby, których dane dotyczą, mają prawo do informacji i dostępu, pozwalające im "w dowolnym momencie" uzyskać informacje dotyczące przetwarzania ich danych 117 . Obejmuje to:
1) tożsamość administratora danych (pkt III);
2) dane kontaktowe administratora (pkt IV);
3) informacje o określonym celu przetwarzania (pkt I);
4) informacje o ewentualnym udostępnianiu danych (pkt V);
5) rodzaj i czas trwania przetwarzania (pkt II);
6) istnienie praw osób, których dane dotyczą, w tym prawa do wniesienia skargi do organu ds. ochrony danych; oraz
7) obowiązki podmiotów przetwarzających dane.
Ponadto art. 10 ust. 2 LGPD nakłada na administratora obowiązek zachowania przejrzystości w odniesieniu do przetwarzania danych w oparciu o prawnie uzasadniony interes. Podobnie art. 9 rozporządzenia w sprawie przekazywania danych stanowi, że osoby, których dane dotyczą, powinny być informowane o przekazaniu danych osobowych.
(87) W art. 19 LGPD doprecyzowano sposób, w jaki osobom, których dane dotyczą, należy zapewnić dostęp do informacji o ich danych osobowych. Na wniosek osoby, której dane dotyczą, dostęp do danych osobowych zapewnia się: niezwłocznie "w formacie uproszczonym"; lub w terminie 15 dni - w formie jasnego i pełnego oświadczenia 118 . Ponadto art. 19 ust. 1 LGPD stanowi, że administratorzy przechowują dane osobowe w formacie ułatwiającym korzystanie z prawa dostępu. Osoba, której dane dotyczą, może zdecydować, czy chce otrzymać informacje w formie elektronicznej, czy papierowej 119 .
(88) Osoby, których dane dotyczą, mają prawo żądać sprostowania niekompletnych, niedokładnych lub nieaktualnych danych, zgodnie z art. 18 (III) LGPD (prawo do sprostowania).
(89) Art. 18 (IV) i (VI) LGPD przyznaje osobom fizycznym prawo do żądania usunięcia ich danych:
1) gdy dane są niepotrzebne lub nadmierne;
2) w odniesieniu do wszelkich danych przetwarzanych za zgodą osoby, której dane dotyczą; lub
3) gdy dane są przetwarzane niezgodnie z prawem.
Ponadto sekcja IV rozdziału II LGPD dotycząca "zakończenia przetwarzania danych" wskazuje, że przetwarzania danych należy zaprzestać, gdy osoba, której dane dotyczą, wyrazi sprzeciw wobec przetwarzania lub cofnie zgodę na przetwarzanie danych 120 . Następnie dane podlegają usunięciu po zakończeniu przetwarzania 121 . Przepisy te, rozpatrywane łącznie, w sposób pośredni rozszerzają zatem zakres prawa do usunięcia danych przewidzianego w LGPD.
(90) Osoby fizyczne mają prawo sprzeciwić się przetwarzaniu danych prowadzonemu w oparciu o podstawę prawną inną niż wyrażona zgoda, w przypadku gdy przetwarzanie odbywa się niezgodnie z LGPD (prawo do sprzeciwu) 122 . Ponadto, zgodnie z art. 15 i art. 18 (IV) LGPD, osoby, których dane dotyczą, mają prawo ograniczyć przetwarzanie danych ("ograniczenie przetwarzania"). Na prawo to można powołać się w szczególności, gdy przetwarzane dane są niepotrzebne lub nadmierne lub gdy dane są przetwarzane w sposób niezgodny z LGPD 123 . W art. 15 (II) LGPD wskazano, że danych nie można już przetwarzać na podstawie "powiadomienia" przekazanego administratorowi przez osobę, której dane dotyczą. Choć przepis ten podlega wykładni w świetle szeroko interpretowanego "interesu publicznego", przewiduje on szeroki zakres pośredniego prawa do sprzeciwu w sposób równoważny prawu do sprzeciwu przewidzianemu w rozporządzeniu (UE) 2016/679.
(91) Osoby fizyczne mają prawo zażądać "pełnej kopii elektronicznej" swoich danych, aby umożliwić ich wykorzystanie przez inne podmioty (prawo do przenoszenia danych) 124 . Podobnie jak w UE, osoby, których dane dotyczą, mogą wystąpić z wnioskiem o taką kopię tylko wtedy, gdy dane są przetwarzane na podstawie zgody lub umowy.
(92) Chociaż wszelkie decyzje oparte na zautomatyzowanym przetwarzaniu danych gromadzonych w UE są zazwyczaj podejmowane przez administratora (który ma bezpośredni kontakt z osobą, której dane dotyczą, i tym samym podlega bezpośrednio rozporządzeniu (UE) 2016/679), należy zauważyć, że LGPD reguluje tego rodzaju przetwarzanie w sposób podobny do art. 22 rozporządzenia (UE) 2016/679. Po pierwsze, art. 6 (IX) LGPD uznaje zasadę niedyskryminacji za zasadę ochrony danych, zgodnie z którą przetwarzanie danych w celach niezgodnych z prawem lub stanowiących nadużycie o charakterze dyskryminacyjnym jest zakazane. Zasada ta ma zastosowanie do każdego przetwarzania danych i jest szczególnie istotna w kontekście przetwarzania zautomatyzowanego. Następnie, zgodnie z art. 20 LGPD, osoby, których dane dotyczą, mają prawo żądać "przeglądu decyzji podejmowanych wyłącznie w oparciu o zautomatyzowane przetwarzanie danych mających wpływ na ich interesy, w tym decyzji mających na celu określenie ich profilu osobistego, zawodowego, konsumenckiego lub kredytowego albo aspektów ich osobowości". Odpowiadając na wniosek osoby, której dane dotyczą, administrator musi przedstawić jasne informacje na temat "kryteriów i procedur stosowanych przy podejmowaniu zautomatyzowanej decyzji" 125 . W przypadku gdy takich informacji nie można przekazać osobie, której dane dotyczą, ze względu na istnienie "tajemnicy handlowej lub przemysłowej", ANPD jest uprawniony do przeprowadzenia audytu w celu zweryfikowania, czy w zautomatyzowanym przetwarzaniu danych osobowych nie występują elementy dyskryminacyjne 126 . W związku z tym "tajemnica handlowa lub przemysłowa" nie może być wykorzystywana jako podstawa odmowy rozpatrzenia wniosku osoby, której dane dotyczą.
(93) Art. 23 LGPD stanowi, że do procedur i terminów wykonywania praw osób, których dane dotyczą, w przypadku przetwarzania danych przez organy publiczne, mają zastosowanie przepisy szczegółowe 127 . Na przykład brazylijska ustawa Habeas Data reguluje prawo dostępu osób fizycznych do informacji dotyczących danych przechowywanych w rejestrach lub bazach danych rządu lub podmiotu publicznego 128 . Brazylijska ustawa Habeas Data ustanawia przepisy szczegółowe dotyczące prawa dostępu, które należy zapewnić w terminie 10 dni od złożenia wniosku przez osobę fizyczną, oraz prawa do sprostowania danych, które należy zrealizować w terminie 15 dni od złożenia wniosku 129 . Podobnie brazylijska federalna ustawa o postępowaniu administracyjnym ustanawia prawo do informacji i dostępu dla osób fizycznych w kontekście postępowań administracyjnych 130 . Brazylijska ustawa o dostępie do informacji nakłada również obowiązki w zakresie udzielania informacji i przejrzystości na organy publiczne, przedsiębiorstwa publiczne oraz trzy władze w Brazylii: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą 131 . Przepisy tych ustaw wzmacniają prawo dostępu oraz prawo do informacji ustanowione na mocy LGPD w odniesieniu do przetwarzania danych przez organy publiczne. Jeżeli jednak przepisy tych ustaw nie przewidują szczególnych praw ustanowionych na mocy LGPD (np. praw związanych ze zautomatyzowanym podejmowaniem decyzji), osoby, których dane dotyczą, mogą korzystać z tych praw na podstawie LGPD.
(94) Wszelkie naruszenia praw osób, których dane dotyczą, będą traktowane przez ANPD jako "średniej wagi" lub "poważne" naruszenie ustawy, w zależności od odpowiedniego czynnika, a zatem mogą podlegać najwyższym sankcjom i karom pieniężnym. Co ważne, zgodnie z rozporządzeniem ANPD w sprawie sankcji administracyjnych, sam fakt, że naruszenie wpłynęło na prawo osoby, której dane dotyczą, oznacza, że takiego naruszenia nie można uznać za "lekkiej wagi" 132 .
(95) Od momentu wejścia w życie LGPD liczba otrzymywanych przez ANPD skarg i wniosków od osób fizycznych dotyczących ich praw w zakresie ochrony danych utrzymuje się na stałym poziomie 133 . Liczba ta znacznie wzrosła od wprowadzenia przez ANPD zmodernizowanej i łatwej w użyciu platformy składania wniosków i skarg w lipcu 2024 r. 134 Od tego czasu ANPD co miesiąc otrzymuje około 400 skarg i 100 wniosków od osób fizycznych 135 .
2.4.11. Dalsze przekazywanie
(96) Stopień ochrony zapewnianej danym osobowym przekazywanym z Unii administratorom i podmiotom przetwarzającym dane w Brazylii nie może zostać obniżony wskutek dalszego przekazywania takich danych odbiorcom z państw trzecich.
(97) Takie "dalsze przekazywanie danych" stanowi międzynarodowe przekazywanie danych z Brazylii z punktu widzenia brazylijskiego administratora.
(98) Rozdział V LGPD ustanawia ramy prawne międzynarodowego przekazywania danych osobowych. Przepisy zawarte w tym rozdziale zostały uzupełnione wiążącym rozporządzeniem w sprawie międzynarodowego przekazywania danych (rozporządzenie w sprawie przekazywania danych), które ANPD przyjął w sierpniu 2024 r. 136
(99) Rozporządzenie w sprawie przekazywania danych definiuje "przekazanie" jako "operację przetwarzania, w ramach której podmiot przetwarzający przekazuje lub udostępnia dane osobowe albo zapewnia do nich dostęp innemu podmiotowi przetwarzającemu", a "międzynarodowe przekazywanie danych" - jako "przekazywanie danych osobowych do innego państwa lub do organizacji międzynarodowej, której dane państwo jest członkiem" 137 .
(100) Zasady dotyczące międzynarodowego przekazywania danych ustanowione na mocy LGPD i rozporządzenia w sprawie przekazywania danych mają zastosowanie do każdego przetwarzania objętego zakresem LGPD. W art. 7 rozporządzenia w sprawie przekazywania danych wyraźnie doprecyzowano, że zastosowanie LGPD do międzynarodowego przekazywania danych nie zależy od środków technicznych wykorzystywanych do przetwarzania, lokalizacji geograficznej danych ani fizycznej obecności administratora lub podmiotu przetwarzającego 138 . O tym, czy LGPD ma zastosowanie, decyduje natomiast istnienie istotnego związku między przetwarzaniem danych a Brazylią.
(101) Podobnie jak w przypadku art. 44-49 rozporządzenia (UE) 2016/679, art. 33 LGPD określa zamknięty katalog okoliczności, w których międzynarodowe przekazywanie danych jest dopuszczalne. Okoliczności te zostały szczegółowo opisane w art. 9 rozporządzenia w sprawie przekazywania danych.
(102) Międzynarodowe przekazywanie danych może mieć miejsce, jeżeli spełnione są łącznie trzy następujące warunki: po pierwsze, międzynarodowe przekazywanie danych może być "dokonywane wyłącznie w prawnie uzasadnionych, konkretnych i wyraźnie określonych celach, o których poinformowano osobę, której dane dotyczą, bez możliwości dalszego przetwarzania niezgodnego z takim celem" 139 . Po drugie, międzynarodowe przekazywanie danych musi opierać się na ważnej podstawie prawnej określonej w art. 7 LGPD (lub w art. 11 w przypadku danych wrażliwych) 140 . Po trzecie, należy zastosować "uznany" mechanizm przekazywania danych 141 .
(103) W art. 33 LGPD przewidziano szereg mechanizmów przekazywania danych.
(104) Po pierwsze, może zostać przyjęta decyzja stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony w odniesieniu do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej (art. 33 (I)). Przy ustalaniu, czy państwo trzecie lub organizacja międzynarodowa gwarantuje odpowiedni poziom ochrony danych osobowych, ANPD bierze pod uwagę kilka kryteriów określonych w LGPD i rozporządzeniu w sprawie przekazywania danych 142 , które to kryteria są podobne do odpowiadających im kryteriów wynikających z prawa UE. Należą do nich:
1) obowiązujące w państwie przeznaczenia lub mające zastosowanie do organizacji międzynarodowej przepisy ogólne i sektorowe, które mają bezpośredni wpływ na ochronę danych osobowych 143 ;
2) charakter danych 144 ;
3) zapewnienie, że państwo trzecie lub organizacja międzynarodowa gwarantuje poziom ochrony danych osobowych oraz ochrony praw osób, których dane dotyczą, zgodny z LGPD 145 ;
4) wprowadzenie odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych w celu zapewnienia bezpieczeństwa danych i ograniczenia ryzyka negatywnego wpływu na prywatność i inne prawa podstawowe 146 ;
5) istnienie mechanizmów sądowych i instytucjonalnych gwarantujących prawa ochrony danych, w szczególności poprzez istnienie niezależnego organu nadzorczego posiadającego odpowiednie uprawnienia i zasoby do monitorowania i egzekwowania przepisów o ochronie danych 147 ; oraz
6) wszelkie inne szczególne okoliczności istotne w kontekście międzynarodowego przekazywania danych 148 .
(105) Przy ocenie poziomu ochrony danych osobowych w kontekście decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony ANPD ocenia również:
1) ryzyko i korzyści wynikające z konkretnej decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, biorąc pod uwagę między innymi gwarancję zasad, praw osoby, której dane dotyczą, oraz system ochrony danych przewidziany w LGPD; a także
2) wpływ decyzji na międzynarodowy przepływ danych, stosunki dyplomatyczne, handel międzynarodowy oraz współpracę międzynarodową Brazylii z innymi państwami i organizacjami międzynarodowymi 149 . Ocena i wydanie decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony należą do kompetencji ANPD 150 . Obecnie ANPD pracuje wyłącznie nad decyzją stwierdzającą odpowiedni stopień ochrony dotyczącą Unii Europejskiej.
(106) Po drugie, art. 33 (II) stanowi, że przekazywanie danych może mieć miejsce, gdy administratorzy zapewniają "gwarancje zgodności z zasadami i prawami osób, których dane dotyczą, oraz systemem ochrony danych" przewidzianym w LGPD. Można to zagwarantować poprzez 1) szczególne klauzule umowne (pkt II lit. a)); 2) standardowe klauzule umowne (pkt II lit. b)); 3) wiążące reguły korporacyjne (pkt II lit. c)); lub 4) zatwierdzone znaki jakości, certyfikaty i kodeksy postępowania (pkt II lit. d)).
(107) Administratorzy mogą opierać się na szczególnych postanowieniach umownych dotyczących międzynarodowego przekazywania danych, jak i na standardowych klauzulach umownych zatwierdzonych przez ANPD 151 . Na mocy rozporządzenia w sprawie przekazywania danych ANPD przyjął zestaw wzorcowych klauzul umownych, które obejmują wszystkie odpowiednie wymogi w zakresie ochrony danych (tj. prawa osób, których dane dotyczą, niezależny nadzór i kontrolę, środki w zakresie bezpieczeństwa danych, zabezpieczenia dotyczące dalszego przekazywania danych itp.) 152 . Klauzule te zawierają postanowienia, których strony umowy nie mogą zmienić 153 . Mają one charakter modułowy, aby można je było dostosować do różnych scenariuszy przekazywania danych (np. od administratora danych do podmiotu przetwarzającego, od podmiotu przetwarzającego do podmiotu przetwarzającego) 154 .
(108) Jeżeli chodzi o wiążące reguły korporacyjne, w rozdziale VI rozporządzenia w sprawie przekazywania danych ANPD wyjaśnił, w jaki sposób można stosować ten mechanizm oraz jakie wymogi regulują ważność reguł. ANPD przypomniał w szczególności o "wiążącym charakterze" tego instrumentu wobec wszystkich "członków grupy lub konglomeratu", którzy się na nim opierają, o wymogach dotyczących praw osób, których dane dotyczą, i sposobach ich realizacji, o zasadach dotyczących odpowiedzialności 155 , a także o wszystkich obowiązkowych informacjach, jakie muszą zawierać wiążące reguły korporacyjne 156 . Wiążące reguły korporacyjne podlegają uprzedniemu zatwierdzeniu przez ANPD zgodnie z procedurą określoną w rozdziale VIII rozporządzenia w sprawie przekazywania danych, która zobowiązuje przedsiębiorstwa do przedłożenia ANPD pełnej dokumentacji i obejmuje proces przeglądu przez ANPD 157 . Przedsiębiorstwa są również zobowiązane do informowania ANPD o wszelkich kwestiach, które mogą mieć wpływ na zgodność z LGPD, w tym w przypadku gdy członkowie grupy podlegają zobowiązaniom zagranicznym 158 . Wszystkie zatwierdzone wiążące reguły korporacyjne są publikowane na stronie internetowej ANPD, a przedsiębiorstwa mają obowiązek przejrzystego poinformowania o przeprowadzonym międzynarodowym przekazaniu danych 159 .
(109) ANPD może również wyznaczyć jednostki certyfikujące do opracowania znaków jakości, certyfikacji lub kodeksów postępowania dotyczących przekazywania danych 160 . Decyzje i działania prowadzone przez te podmioty certyfikujące mogą być przedmiotem przeglądu ANPD, który może zmieniać i uchylać decyzje w przypadku niezgodności z LGPD 161 .
(110) Ponadto LGPD zawiera wykaz "sytuacji szczególnych", w których można dokonać międzynarodowego przekazania, jeżeli:
1) jest to niezbędne do międzynarodowej współpracy prawnej między agencjami publicznymi, zgodnie z prawem międzynarodowym;
2) jest to niezbędne do ochrony życia lub bezpieczeństwa fizycznego osoby, której dane dotyczą, lub osoby trzeciej;
3) zostało to zatwierdzone przez ANPD;
4) jest to związane ze zobowiązaniem w ramach współpracy międzynarodowej;
5) jest to konieczne do celów porządku publicznego lub do wypełnienia obowiązku prawnego organu publicznego;
6) osoby, których dane dotyczą, wyraziły zgodę na konkretne przekazanie danych - po uprzednim poinformowaniu ich o charakterze przetwarzania danych; lub
7) gdy jest to konieczne do wypełnienia obowiązku prawnego lub regulacyjnego w związku z wykonaniem umowy lub dochodzeniem praw w postępowaniu sądowym, administracyjnym bądź arbitrażowym 162 . Jak wskazano w rozporządzeniu w sprawie przekazywania danych, międzynarodowe przekazywanie danych może odbywać się w ramach tych scenariuszy wyłącznie wtedy, gdy "spełnione są szczególne warunki danego przypadku i mające zastosowanie wymogi prawne" 163 .
(111) Jeżeli chodzi o sytuację szczególną, w której przekazywanie danych może odbywać się na podstawie zgody osób, których dane dotyczą, wymaga się, aby 1) spełnione zostały formalne kryteria uzyskania ważnej zgody (tj. konkretnej, dobrowolnej, wyraźnej, świadomej); 2) osoby, których dane dotyczą, były informowane o charakterze przekazania przed jego przeprowadzeniem (np. informacje na temat jurysdykcji planowanego przekazania i gwarantowanego przez nią poziomu ochrony; informacje o braku decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony lub innych mechanizmów przekazywania danych; informacje na temat czasu trwania przekazań); oraz 3) zgodę uzyskano w odniesieniu do każdego przekazania w sposób szczególny i odrębny od jakiegokolwiek innego przetwarzania. Jak wskazano w motywie 46, zgody dorozumianej nie można uznać za zgodę ważną, a osoby, których dane dotyczą, mają prawo wycofać zgodę w dowolnym momencie.
(112) Rozporządzenie w sprawie przekazywania danych ściśle określa warunki korzystania ze wszystkich tych mechanizmów. Obejmuje to w szczególności zapewnienie osobom, których dane dotyczą, "jednoznacznych, dokładnych i łatwo dostępnych informacji na temat przekazywania danych" oraz zagwarantowanie i możliwość wykazania, że międzynarodowe przekazywanie danych odbywa się w sposób zapewniający przestrzeganie zasad oraz praw osób, których dane dotyczą, i nie zmienia poziomu ochrony przewidzianego w LGPD - niezależnie od kraju, w którym znajdują się przekazywane dane osobowe - także po zakończeniu przetwarzania i w przypadkach dalszego przekazywania danych 164 . Wymogi te mają również zastosowanie w przypadku przekazywania danych na podstawie "sytuacji szczególnych", aby zapewnić ciągłość ochrony niezależnie od instrumentu wykorzystywanego do przeprowadzenia międzynarodowego przekazania danych.
(113) Przepisy opisane w motywach 96-112 niniejszej decyzji zapewniają zatem ciągłość ochrony w przypadku dalszego przekazywania danych osobowych z Brazylii w sposób zasadniczo odpowiadający temu, który przewidziano w rozporządzeniu (UE) 2016/679.
2.4.12. Rozliczalność
(114) Zgodnie z zasadą rozliczalności podmioty przetwarzające dane są zobowiązane do wdrożenia odpowiednich środków technicznych i organizacyjnych, aby skutecznie przestrzegać swoich obowiązków w zakresie ochrony danych oraz być w stanie wykazać taką zgodność, zwłaszcza wobec właściwego organu nadzorczego.
(115) W art. 6 (IX) LGPD ustanowiono zasadę rozliczalności, zgodnie z którą administrator i podmiot przetwarzający dane przyjmują środki, które są "skuteczne i zdolne" do wykazania zgodności z LGPD.
(116) W celu zapewnienia rozliczalności art. 50 LGPD stanowi, że administratorzy i podmioty przetwarzające dane mogą przyjmować przepisy wewnętrzne i modele zarządzania, w szczególności w celu zapewnienia dobrych praktyk w zakresie rozpatrywania skarg i wniosków osób, których dane dotyczą, przestrzegania obowiązków w dziedzinie bezpieczeństwa i wszystkich innych obowiązków wynikających z LGPD ("dobre praktyki i zarządzanie"). Programy te powinny również obejmować plany działań edukacyjnych, wewnętrzny mechanizm kontroli i ograniczania ryzyka.
(117) LGPD przewiduje również wymóg wyznaczenia inspektora ochrony danych, który odgrywa istotną rolę w opracowywaniu i wdrażaniu tych wewnętrznych programów. Zgodnie z art. 5 (VIII) inspektor ochrony danych pełni funkcję łącznika między administratorem danych, osobami, których dane dotyczą, i ANPD. W art. 41 LGPD na wszystkich administratorów nałożono obowiązek wyznaczenia inspektora ochrony danych oraz podania jego tożsamości do wiadomości publicznej.
(118) LGPD upoważnia ANPD do wprowadzenia zwolnienia administratorów i podmiotów przetwarzających dane z obowiązku wyznaczenia inspektora ochrony danych 165 . W rozporządzeniu w sprawie stosowania LGPD do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) ANPD określił, że zwolnieniem tym można objąć niektóre małe przedsiębiorstwa, MŚP, przedsiębiorstwa typu startup i organizacje nienastawione na zysk 166 . W szczególności zakres tego zwolnienia obejmuje następujące podmioty: "mikroprzedsiębiorstwa, małe przedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa typu startup, osoby prawne prawa prywatnego, w tym organizacje nienastawione na zysk, zgodnie z obowiązującymi przepisami, a także osoby fizyczne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które przetwarzają dane osobowe" 167 . Zgodnie z brazylijskim prawem określenia "mikroprzedsię- biorstwa" 168 , "małe przedsiębiorstwa" 169 lub "przedsiębiorstwa typu start-up" 170 oznaczają podmioty zatrudniające jednego pracownika lub niewielką liczbę pracowników 171 i nieosiągające określonego rocznego przychodu brutto 172 .
(119) Zwolnienie z obowiązku wyznaczenia inspektora ochrony danych nie ma zastosowania do żadnego z tych przedsiębiorstw i podmiotów - niezależnie od ich wielkości i przychodów - jeśli dokonują one przetwarzania danych osobowych wiążącego się z "wysokim ryzykiem" 173 . Przetwarzanie zostanie uznane za obarczone wysokim ryzykiem, jeżeli w ujęciu łącznym będzie miało co najmniej jedną z następujących cech ogólnych:
1) przetwarzanie danych osobowych na dużą skalę; oraz
2) przetwarzanie danych, które może mieć znaczący wpływ na prawa podstawowe i interesy osób, których dane dotyczą; oraz co najmniej jedną z następujących cech szczególnych:
1) wykorzystanie powstających lub innowacyjnych technologii;
2) nadzór lub kontrola w miejscach publicznych;
3) podejmowanie decyzji wyłącznie w sposób zautomatyzowany; oraz
4) przetwarzanie danych wrażliwych lub danych dotyczących dzieci lub osób starszych 174 . Przetwarzanie danych osobowych na dużą skalę
Przedsiębiorstwo typu startup może być zarejestrowane z takim statusem jedynie przez maksymalny okres 10 lat, a jego roczny przychód brutto nie może przekraczać 16 000 000 R$. Zob. art. 4 (I) ustawy uzupełniającej nr 182 z dnia 1 czerwca 2021 r. - ustawa o przedsiębiorstwach typu startup. Dokument dostępny na stronie: https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/lcp/ lcp182.htm. 16 000 000 R$ stanowi równowartość 2 500 000 EUR. definiuje się jako przetwarzanie, które "obejmuje znaczną liczbę osób, których dane dotyczą, przy jednoczesnym uwzględnieniu wolumenu przetwarzanych danych, a także czasu trwania, częstotliwości i zasięgu geograficznego przetwarzania" 175 . "Przetwarzanie danych, które może mieć znaczący wpływ na podstawowe prawa i interesy osób, których dane dotyczą", zdefiniowano jako "między innymi sytuacje, w których przetwarzanie może utrudnić korzystanie z przysługujących praw lub z usługi, a także wyrządzić osobom, których dane dotyczą, szkody materialne lub niematerialne obejmujące np. dyskryminację, naruszenie integralności cielesnej, prawo do wizerunku i reputacji, nadużycie finansowe lub kradzież tożsamości" 176 .
(120) ANPD przyjął wiążące rozporządzenie w sprawie roli inspektora ochrony danych, w którym doprecyzowano jego obowiązki 177 . W rozporządzeniu ANPD przypomina o obowiązku podmiotów prywatnych i organów publicznych do publikowania informacji na temat tożsamości swojego inspektora ochrony danych 178 . W art. 10 rozporządzenia o inspektorach ochrony danych przypomniano o spoczywającym na administratorach i podmiotach przetwarzających dane obowiązku zapewnienia, między innymi, aby inspektor ochrony danych mógł wykonywać swoje zadania w sposób niezależny, "bez nadmiernej ingerencji, zwłaszcza w udzielanie wytycznych dotyczących praktyk, które należy przyjąć w odniesieniu do ochrony danych osobowych", oraz aby inspektor ochrony danych miał bezpośredni dostęp do kadry kierowniczej najwyższego szczebla i wszystkich pracowników zaangażowanych w strategiczne decyzje dotyczące przetwarzania danych w ramach danego podmiotu. Podobnie inspektor ochrony danych wykonuje swoje obowiązki i zadania w sposób "etyczny, rzetelny i z zachowaniem niezależności technicznej, unikając sytuacji, które mogą stanowić konflikt interesów" 179 .
(121) Rola inspektora ochrony danych stanowi jeden z priorytetów działań ANPD w zakresie egzekwowania przepisów. Na przykład pierwsze w historii sankcje nałożone przez ANPD dotyczyły przedsiębiorstwa, które zostało ukarane karą pieniężną i otrzymało specjalne ostrzeżenie, ponieważ nie wykazało, że powołało inspektora ochrony danych 180 . Podmiot ten postanowił wyznaczyć inspektora ochrony danych w trakcie postępowania administracyjnego w celu zastosowania się do nakazu ANPD. Od tego czasu ANPD nadal nakłada sankcje na podmioty publiczne i prywatne w związku z naruszeniami przepisów LGPD dotyczących inspektora ochrony danych 181 .
(122) Kolejnym ważnym narzędziem zapewniającym rozliczalność jest ocena skutków dla ochrony danych. Ocena skutków dla ochrony danych pozwala ocenić i określić wpływ przetwarzania danych. Zgodnie z art. 38 LGPD ANPD może zwrócić się do administratora lub podmiotu przetwarzającego dane o dokonanie oceny skutków dla ochrony danych 182 , która musi zawierać opis rodzaju przetwarzania danych osobowych, a także środki, zabezpieczenia i mechanizmy ograniczania ryzyka. Ponadto w sekcji II LGPD ustanowiono przepisy dotyczące rozliczalności, które uprawniają ANPD do żądania opublikowania oceny skutków dla ochrony danych lub zalecenia przyjęcia przez organy publiczne "dobrych praktyk" w zakresie ochrony danych osobowych 183 .
(123) W świetle wymogów i praktyk w zakresie rozliczalności opisanych w motywach 114-122 niniejszejdecyzji brazylijskie ramy prawne wdrażają zasadę rozliczalności w sposób podobny do środków przewidzianych w rozdziale 4 sekcje 3 i 4 rozporządzenia (UE) 2016/679, w tym poprzez ustanowienie różnych mechanizmów służących zapewnieniu i wykazaniu zgodności z LGPD.
2.5. Nadzór i egzekwowanie przepisów
(124) W celu zapewnienia odpowiedniego stopnia ochrony danych w praktyce, należy ustanowić niezależny organ nadzorczy, któremu powierzone zostaną uprawnienia do monitorowania i egzekwowania zgodności z przepisami o ochronie danych. Wykonując swoje obowiązki i uprawnienia, organ ten działa całkowicie niezależnie i bezstronnie.
2.5.1. Niezależny nadzór
(125) W Brazylii niezależnym organem nadzorczym odpowiedzialnym za monitorowanie i egzekwowanie przepisów LGPD jest organ ochrony danych: Agencia Nacional de Proteęao de Dados - ANPD.
(126) ANPD został utworzony na mocy art. 55-A LGPD, a następnie uzyskał status organu niezależnego - początkowo na mocy dekretu tymczasowego, a następnie ustawy z 2022 r. 184 Przyjęcie ustawy przekształcającej ANPD obejmowało zmiany w LGPD polegające na uchyleniu przepisów, które uzależniały funkcjonowanie i operacje finansowe ANPD od zezwoleń udzielanych przez władzę wykonawczą na mocy brazylijskiej ustawy budżetowej 185 . Zmieniony przepis LGPD stanowi, że ANPD jest "organem o statusie specjalnym, posiadającym autonomię techniczną i decyzyjną, własne aktywa oraz siedzibę w okręgu federalnym" 186 .
(127) Jako "organ o statusie specjalnym" ANPD posiada autonomię w pełnym wykonywaniu swoich funkcji i uprawnień przewidzianych w LGPD, w tym we własnym zarządzaniu administracyjnym 187 . Obejmuje to autonomię w zakresie dysponowania środkami finansowymi i zatrudniania pracowników 188 . ANPD początkowo utworzono jako "organ", a następnie we wrześniu 2025 r. przekształcono w "agencję", dostosowując jej nazwę do nazw innych 11 podmiotów regulacyjnych korzystających w Brazylii z wysokiego stopnia niezależności (np. Krajowej Agencji Energii Elektrycznej, Krajowej Agencji Telekomunikacji itp.) 189 .
(128) Zasoby ANPD pochodzą w dużej mierze z budżetu ogólnego brazylijskiego państwa federalnego. Dodatkowo budżet ANPD może obejmować darowizny, dotacje lub inne wpływy określone w art. 55-L LGPD. Od momentu powstania w 2021 r. ANPD rozwija się w szybkim tempie. Z rocznych sprawozdań ANPD wynika, że na koniec 2023 r., po zaledwie czterech latach istnienia, organ zatrudniał 141 pracowników lub urzędników służby cywilnej 190 . Roczny budżet ANPD na 2025 r. wynosi 18 mln R$ 191 . We wrześniu 2025 r. ogłoszono utworzenie w Brazylii nowej ścieżki kariery w służbie cywilnej w zakresie "ochrony danych", obejmującej 200 stanowisk, w ramach zwiększenia liczby pracowników ANPD w nadchodzących latach 192 .
(129) ANPD składa się z Rady Dyrektorów (najwyższego organu zarządzającego), Krajowej Rady ds. Ochrony Danych Osobowych i Prywatności (posiadającej uprawnienia doradcze) oraz szeregu urzędów i jednostek administracyjnych 193 . Strukturę tę ustanowiono w art. 55-C LGPD i szczegółowo opisano w dwóch dekretach przyjętych odpowiednio w 2020 i 2023 r. 194
(130) Rada Dyrektorów składa się z pięciu dyrektorów, w tym prezesa organu. Każdy członek Rady Dyrektorów ANPD jest powoływany na pięcioletnią kadencję przez prezydenta Brazylii, po zatwierdzeniu przez Senat Federalny 195 .
(131) Dyrektorzy muszą być obywatelami Brazylii i posiadać wykształcenie odpowiednie do pełnionej funkcji 196 . W celu zapewnienia niezależności wszyscy dyrektorzy muszą zaniechać prowadzenia działalności gospodarczej nastawionej na zysk i działalności politycznej oraz powstrzymać się od zajmowania, między innymi, stanowisk kierowniczych lub doradczych w przedsiębiorstwach 197 . Ponadto brazylijskie przepisy regulujące zajmowanie wysokich stanowisk w federalnej administracji publicznej stanowią, że osoby zajmujące funkcje równoważne funkcjom dyrektorów ANPD są zobowiązane, między innymi, do powstrzymania się od działań niezgodnych z pełnionymi obowiązkami 198 . Obejmuje to działalność w charakterze konsultantów lub pośredników na rzecz realizacji prywatnych interesów (także nieformalną) lub świadczenie usług na rzecz podmiotów podlegających nadzorowi lub regulacjom ANPD - nawet okazjonalnie. Ponadto po zakończeniu mandatu lub kadencji w ANPD i przez sześć miesięcy po tym okresie dyrektorom zabrania się wykonywania pewnych funkcji, które mogłyby stwarzać ryzyko konfliktu interesów 199 .
(132) Dyrektorów można odwołać wyłącznie w szczególnych okolicznościach określonych w art. 55-E LGPD, a mianowicie "na skutek rezygnacji, prawomocnego i niepodlegającego zaskarżeniu wyroku skazującego lub kary polegającej na odwołaniu ze stanowiska nałożonej w wyniku administracyjnego postępowania dyscyplinarnego". Ustawa federalna o służbie publicznej stanowi, że taka kara musi być uzasadniona i można ją zastosować wyłącznie w przypadku udowodnionych konkretnych przestępstw (tj. poważnego uchybienia, korupcji, nieprawidłowego wykorzystania środków publicznych) 200 . Te zasady i procedury zapewniają dyrektorom ANPD ochronę instytucjonalną w ramach wykonywania przez nich funkcji. Dotychczas nie odwołano żadnego dyrektora ANPD ani wobec żadnego dyrektora ANPD nie toczyło się postępowanie dyscyplinarne. Rada Dyrektorów ANPD funkcjonuje w niezmienionym składzie mimo zmiany administracji w Brazylii, która to zmiana miała miejsce w 2023 r.
(133) Zadania i uprawnienia ANPD zostały wyszczególnione w art. 55-J LGPD. Obejmują one w szczególności opracowywanie polityk i wytycznych w zakresie ochrony danych, promowanie przyjmowania norm ułatwiających osobom, których dane dotyczą, kontrolę nad ich danymi osobowymi, prowadzenie postępowań wyjaśniających w sprawach naruszeń praw indywidualnych, rozpatrywanie skarg, egzekwowanie przestrzegania LGPD i nakładanie sankcji, zapewnianie edukacji i promocji w zakresie ochrony danych oraz wymianę informacji i współpracę z organami ochrony danych państw trzecich 201 .
(134) ANPD posiada organ doradczy w postaci Krajowej Rady ds. Ochrony Danych Osobowych i Prywatności, ustanowionej na mocy art. 58-A LGPD. W skład tego organu wchodzą przedstawiciele władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej, a także społeczeństwa obywatelskiego, związków zawodowych i sektora przedsiębiorstw 202 . Pełni on wyłącznie funkcję doradczą, polegającą na przygotowywaniu badań lub rocznych sprawozdań na temat ochrony danych, organizowaniu debat publicznych i wysłuchań na temat ochrony danych osobowych i prywatności, proponowaniu niewiążących zaleceń dla ANPD oraz rozpowszechnianiu wiedzy na temat ochrony danych osobowych i prywatności 203 . Współpraca między ANPD a Krajową Radą koncentruje się na promowaniu ochrony danych i prywatności w Brazylii. Krajowa Rada nie ma uprawnień w zakresie monitorowania i egzekwowania LGPD, ponieważ jedynie ANPD jest uprawniona do nadzorowania wdrażania tej ustawy i jej egzekwowania, na przykład poprzez wydawanie rozporządzeń, prowadzenie dochodzeń i stosowanie sankcji. Jako organ niezależny ANPD nie ma obowiązku stosowania się do sugestii przedstawianych przez Krajową Radę w jej sprawozdaniach lub niewiążących zaleceniach.
2.5.2. Egzekwowanie prawa, w tym sankcje
(135) W celu zapewnienia egzekwowania prawa prawodawca przyznał ANPD zarówno uprawnienia dochodzeniowe, jak i wykonawcze, od wydawania ostrzeżeń do nakładania administracyjnych kar pieniężnych.
(136) Jeśli chodzi o uprawnienia dochodzeniowe, w przypadku podejrzenia lub zgłoszenia naruszenia LGPD lub, w stosownych przypadkach, w celu ochrony praw osób, których dane dotyczą, które to prawa zostały lub mogły zostać naruszone, ANPD może w dowolnym czasie przeprowadzić kontrole na miejscu i zażądać od administratorów danych osobowych wszelkich niezbędnych informacji 204 . W szczególności wiążące rozporządzenie w sprawie uprawnień ANPD do nakładania sankcji stanowi, że administratorzy i podmioty przetwarzające dane umożliwiają ANPD "dostęp do biur lub budynków, sprzętu, aplikacji, obiektów, systemów, narzędzi i zasobów technologicznych, dokumentów, danych i informacji o charakterze technicznym, operacyjnym i innym, mających znaczenie dla oceny czynności przetwarzania danych osobowych, będących w ich posiadaniu lub w posiadaniu osób trzecich" 205 .
(137) W ramach swoich uprawnień naprawczych ANPD może wydawać ostrzeżenia, nakładać kary pieniężne lub inne sankcje, takie jak nakazy tymczasowego zaprzestania przetwarzania danych lub usunięcia danych osobowych 206 . Sankcje te można nakładać na podmioty publiczne lub prywatne, z wyjątkiem kar pieniężnych i kar pieniężnych w stawkach dziennych, których nie można nakładać na podmioty publiczne 207 . W celu doprowadzenia podmiotu do przestrzegania przepisów można zastosować kilka skumulowanych sankcji. W przypadku ostrzeżenia ANPD wyznacza administratorowi określony termin na podjęcie działań naprawczych w celu dostosowania przetwarzania danych do wymogów LGPD 208 . Niepodjęcie tych działań skutkuje nałożeniem dodatkowych kar. Na przykład ANPD wystosował kilka ostrzeżeń do Ministerstwa Zdrowia w związku z niedostarczeniem oceny skutków dla ochrony danych i niedopełnieniem obowiązku powiadomienia o naruszeniu ochrony danych 209 . ANPD może nałożyć kilka kar łącznie w celu ochrony praw osób, których dane dotyczą, lub zapewnienia zgodności z LGPD. Na przykład ANPD może nałożyć administracyjną karę pieniężną za naruszenie LGPD wraz z nakazem usunięcia danych związanych z tym naruszeniem 210 . W przypadku sankcji niepieniężnych ANPD może również podjąć decyzję o nałożeniu "kar pieniężnych w stawkach dziennych, jeżeli jest to konieczne, aby zapewnić zgodność (z LGPD) w określonym terminie" 211 . Karę pieniężną w stawkach dziennych stosuje się łącznie, z uwzględnieniem okresu pomiędzy nałożeniem kary a wykonaniem obowiązku, do maksymalnej kwoty 50 mln R$ 212 .
(138) Zgodnie z art. 52 (II) LGPD ANPD może nakładać administracyjne kary pieniężne, oprócz kar pieniężnych w stawkach dziennych, w wysokości do 2 % przychodów danego podmiotu w Brazylii, do maksymalnej kwoty 50 mln R$ 213 . Kary mogą być stosowane łącznie w przypadku wielu naruszeń. ANPD nałożył pierwsze kary pieniężne kilka miesięcy po przyjęciu rozporządzenia w sprawie sankcji administracyjnych - wobec przedsiębiorstwa telekomunikacyjnego, które nie określiło podstawy prawnej przetwarzania i nie wyznaczyło inspektora ochrony danych. Przedsiębiorstwo otrzymało ostrzeżenie oraz dwie kary pieniężne na łączną kwotę 14 400 R$ 214 . W wiążącym rozporządzeniu w sprawie sankcji administracyjnych ANPD sklasyfikował sankcje według trzech poziomów wagi naruszenia: naruszenie lekkiej wagi, średniej wagi i poważne 215 - w zależności od ustalonego czynnika, takiego jak rodzaj i ilość przetwarzanych danych, rodzaj przetwarzania lub wpływ na prawa osób, których dane dotyczą. Na przykład naruszenia dotyczące przetwarzania wrażliwych danych osobowych podlegają najsurowszym sankcjom, jakie może nałożyć ANPD 216 .
(139) Rozporządzenie w sprawie sankcji administracyjnych określa metodykę obliczania kar pieniężnych, w tym poprzez uwzględnienie czynników obciążających lub łagodzących 217 . Na przykład kara pieniężna może zostać podwyższona o 10 % w przypadku powtarzających się naruszeń tego samego rodzaju lub nawet o 90 % za każde działanie naprawcze, którego nie wykonano w wyznaczonym terminie 218 . Podobnie kara pieniężna może zostać zmniejszona o 50 %, jeżeli naruszenie zostanie usunięte tuż po wszczęciu postępowania administracyjnego przez ANPD 219 .
(140) Brazylijski system łączy zatem różne rodzaje sankcji, począwszy od działań naprawczych i administracyjnych kar pieniężnych. Niezwłocznie po wejściu w życie uprawnień ANPD do nakładania sankcji organ ten zaczął z tych uprawnień korzystać 220 . Dotychczas nałożone sankcje i wydane zalecenia dotyczyły zarówno organów publicznych (w tym w dziedzinie bezpieczeństwa), jak i podmiotów prywatnych 221 . Sankcje nałożone dotychczas przez ANPD dotyczyły szerokiego zakresu kwestii, w tym braku wyznaczenia inspektora ochrony danych, incydentów bezpieczeństwa, w tym naruszeń ochrony danych, lub braku współpracy z ANPD. Oprócz nakładania kar pieniężnych ANPD szczególnie aktywnie wykorzystuje pełen zakres swoich uprawnień naprawczych, np. do wydawania administratorom nakazów przeprowadzenia oceny skutków dla ochrony danych lub zaprzestania przetwarzania danych osobowych. Na przykład w lipcu 2024 r. ANPD wydał wobec dużej platformy mediów społecznościowych nakaz zawieszenia przetwarzania danych osobowych na potrzeby trenowania systemów generatywnej sztucznej inteligencji (AI) we wszystkich jej produktach 222 . Wraz z tym środkiem zapobiegawczym, mającym na celu ochronę praw podstawowych osób, których dane dotyczą, ANPD nałożył karę pieniężną w stawkach dziennych w wysokości 50 000 R$ do czasu zapewnienia zgodności przetwarzania z LGPD 223 . Wreszcie, ANPD ogłosił wszczęcie dochodzeń przeciwko kilku dużym międzynarodowym platformom technologicznym, przedsiębiorstwom z sektora mediów społecznościowych i jednemu bankowi, a jednocześnie kontynuował dochodzenia przeciwko podmiotom z sektora publicznego 224 . W ciągu zaledwie kilku lat istnienia ANPD wykazał się dużą skutecznością w egzekwowaniu przepisów, wykorzystując pełen zakres swoich uprawnień kontrolnych.
(141) Wreszcie, sankcje administracyjne ustanowione na mocy LGPD nie zastępują stosowania innych sankcji administracyjnych lub innych sankcji cywilnych i karnych, w tym określonych w brazylijskim kodeksie ochrony konsumentów 225 i obywatelskich ramach prawnych w internecie 226 . W szczególności brazylijski kodeks ochrony konsumentów nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek udzielania konsumentom informacji o swojej działalności 227 . W art. 56 kodeksu ochrony konsumentów wymieniono ponadto sankcje nakładane na przedsiębiorstwa w przypadku nieprzestrzegania przepisów, które to sankcje obejmują kary pieniężne, zakaz sprzedaży lub produkcji danego produktu oraz obowiązek zawieszenia świadczenia usługi. Ponadto w art. 61-74 kodeksu ochrony konsumentów wymieniono przestępstwa, za które przedsiębiorcy mogą podlegać karze pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do dwóch lat, w tym w przypadku fałszywych lub wprowadzających w błąd oświadczeń dotyczących usługi lub promocji usługi, które mogą wyrządzić szkodę konsumentowi. Na przykład w 2014 r. brazylijski Departament Ochrony Konsumentów nałożył na przedsiębiorstwo telekomunikacyjne karę pieniężną w wysokości 3,5 mln R$ za naruszenia kodeksu ochrony konsumentów i obywatelskich ram prawnych w internecie w związku ze stosowaniem przez to przedsiębiorstwo technologii śledzenia internetowej reklamy behawioralnej i ze sprzedażą danych dotyczących przeszukiwania stron internetowych 228 .
(142) Z powyższego wynika, że brazylijski system zapewnia skuteczne egzekwowanie przepisów o ochronie danych w praktyce.
2.5.3. Dochodzenie roszczeń
(143) W celu zapewnienia odpowiedniej ochrony, a w szczególności egzekwowania praw indywidualnych, osoba, której dane dotyczą, powinna mieć dostęp do dochodzenia roszczeń na drodze administracyjnej i sądowej, w tym do dochodzenia odszkodowania.
(144) Brazylijski system zapewnia osobom fizycznym różne mechanizmy skutecznego egzekwowania ich praw i dochodzenia roszczeń.
(145) W pierwszej kolejności osoby fizyczne, które uważają, że ich prawa lub interesy w zakresie ochrony danych zostały naruszone lub które chcą skorzystać z przysługujących im praw ochrony danych, mogą zwrócić się do właściwego administratora. Zgodnie z art. 9 LGPD administrator ma obowiązek m.in. udostępnić dane kontaktowe umożliwiające osobie, której dane dotyczą, złożenie wniosku lub skargi 229 .
(146) Ponadto, zgodnie z LGPD i brazylijskim systemem prawnym, osoby fizyczne, które uważają, że ich prawa lub interesy w zakresie ochrony danych zostały naruszone przez administratora lub podmiot przetwarzający dane osobowe, mogą skorzystać z kilku możliwości dochodzenia roszczeń.
(147) Po pierwsze, każda osoba fizyczna, która uważa, że jej prawa lub interesy w zakresie ochrony danych zostały naruszone przez administratora lub podmiot przetwarzający, może złożyć skargę lub zgłosić takie naruszenie do ANPD 230 . ANPD posiada na swojej stronie internetowej specjalną podstronę umożliwiającą osobom, których dane dotyczą, złożenie skargi w przypadku naruszenia LGPD lub wniosku w sprawie problemów związanych z realizacją żądań skierowanych do administratora danych w zakresie ich praw dotyczących ochrony danych 231 . Jak wyjaśniono w motywie 138 niniejszej decyzji, w odpowiedzi na skargę ANPD może nałożyć sankcję wyszczególnioną w art. 52 LGPD. Rozporządzeniem w sprawie uprawnień ANPD do nakładania sankcji ustanowiono procedurę administracyjną dla postępowań ANPD, obejmującą terminy, procedury regulujące prawo do bycia wysłuchanym oraz publikację decyzji 232 .
(148) Osoby, których dane dotyczą, mogą zaskarżyć decyzje ANPD, składając odwołanie do Rady Dyrektorów ANPD w terminie 10 dni od daty otrzymania decyzji 233 . W ramach prawa do wniesienia skutecznego środka zaskarżenia osoby fizyczne mogą też odwołać się od decyzji Rady do sądu, a także wnieść skargę przeciwko ANPD z tytułu niewykonania obowiązków zgodnie z LGPD (w tym odmowy rozpatrzenia skargi lub oddalenia skargi co do istoty) 234 .
(149) Po drugie, ANPD może zachęcać do "bezpośredniego pojednania" (w ramach mediacji) między osobami, których dane dotyczą, a administratorami danych w celu priorytetowego rozwiązania problemu i "naprawienia szkody przez administratora" 235 . Procesy te nie wykluczają możliwości składania skarg przez osoby, których dane dotyczą, ani korzystania z innych środków ochrony prawnej.
(150) Po trzecie, w kwestii odszkodowań, art. 42 LGPD nakłada na administratora lub podmiot przetwarzający dane obowiązek naprawienia "szkód materialnych, niematerialnych, indywidualnych lub zbiorowych" wynikających z przetwarzania danych osobowych. Osoby, których dane dotyczą, mogą wytoczyć powództwo, indywidualnie lub zbiorowo, w celu ubiegania się o odszkodowanie za te szkody 236 . LGPD stanowi, że sędzia może "odwrócić ciężar dowodu na korzyść osoby, której dane dotyczą", w szczególności w przypadkach, w których "przedstawienie dowodów przez osobę, której dane dotyczą, byłoby nadmiernie uciążliwe" 237 .
(151) Po czwarte, gdy naruszenie praw osób, których dane dotyczą, mieści się w zakresie prawa konsumenckiego i relacji konsumenckich, stosuje się ochronę przewidzianą w tej dziedzinie, na którą można powołać się w sądzie 238 .
(152) Po piąte, brazylijski Federalny Sąd Najwyższy stwierdził, że osoby fizyczne mają prawo do wystąpienia o nakaz sądowy z tytułu naruszenia ich praw wynikających z konstytucji, w tym prawa do ochrony danych osobowych 239 . W tym kontekście sąd może na przykład nakazać administratorom zawieszenie lub zaprzestanie wszelkich bezprawnych działań. Ponadto prawa do ochrony danych, w tym prawa chronione przez LGPD, mogą być egzekwowane w drodze powództwa cywilnego. Art. 22 LGPD wyraźnie umożliwia obronę praw osób, których dane dotyczą, w sądzie, a także szersze dochodzenie spraw dotyczących ochrony danych osobowych w sądzie, zarówno indywidualnie, jak i zbiorowo.
(153) Brazylijski system oferuje zatem różne możliwości dochodzenia roszczeń - od łatwo dostępnych i tanich (np. skargi do ANPD) po drogi sądowe, które obejmują możliwość uzyskania odszkodowania lub zbiorowe dochodzenie roszczeń.
3. DOSTĘP DO DANYCH OSOBOWYCH PRZEKAZYWANYCH Z UNII EUROPEJSKIEJ I ICH WYKORZYSTYWANIE PRZEZ ORGANY PUBLICZNE W BRAZYLII
(154) Komisja oceniła również ograniczenia i zabezpieczenia, w tym mechanizmy nadzoru i indywidualne mechanizmy dochodzenia roszczeń dostępnych w prawie Brazylii, jeśli chodzi o zbieranie i późniejsze wykorzystanie przez brazylijskie organy publiczne danych osobowych przekazywanych w interesie publicznym administratorom i podmiotom przetwarzającym w Brazylii, szczególnie do celów ścigania przestępstw i bezpieczeństwa narodowego (zwane dalej "dostępem rządowym").
(155) Oceniając, czy warunki dostępu rządu do danych przekazywanych Brazylii na podstawie niniejszej decyzji spełniają kryterium "zasadniczej równoważności" na podstawie art. 45 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679, zgodnie z wykładnią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w świetle Karty praw podstawowych, Komisja uwzględniła w szczególności poniższe kryteria.
(156) Po pierwsze, każde ograniczenie prawa do ochrony danych osobowych musi być przewidziane ustawą, a podstawa prawna, która pozwala na ingerencję w te prawa, musi sama określać zakres ograniczenia wykonywania danego prawa 240 .
(157) Po drugie, aby spełnić wymóg proporcjonalności, zgodnie z którym odstępstwa od ochrony danych osobowych i ograniczenia tej ochrony powinny mieć zastosowanie tylko w takim zakresie, w jakim jest to absolutnie niezbędne w społeczeństwie demokratycznym do osiągnięcia szczególnych celów interesu ogólnego, równoważnych z celami uznanymi przez Unię, ustawodawstwo danego państwa trzeciego, które zezwala na ingerencję, powinno określać jasne i precyzyjne zasady regulujące zakres i stosowanie środków oraz przewidywać wymagane zabezpieczenia, aby osoby, których dane zostały przekazane, miały wystarczające gwarancje skutecznej ochrony swoich danych osobowych przed ryzykiem nadużyć 241 . Przepisy muszą w szczególności wskazywać, w jakich okolicznościach i na jakich warunkach można wprowadzić środek przewidujący przetwarzanie takich danych 242 , a także poddawać spełnienie takich wymogów niezależnemu nadzorowi 243 .
(158) Po trzecie, prawodawstwo i jego wymogi muszą być prawnie wiążące na mocy prawa krajowego. Dotyczy to przede wszystkim organów danego państwa trzeciego, ale te wymogi prawne muszą być również egzekwowalne wobec władz danego państwa trzeciego przed sądami 244 . W szczególności osoby, których dane dotyczą, muszą mieć możliwość wytoczenia powództwa przed niezależnym i bezstronnym sądem, aby uzyskać dostęp do swoich danych osobowych lub uzyskać sprostowanie lub usunięcie takich danych 245 .
3.1. Ogólne ramy prawne
(159) Ograniczenia i zabezpieczenia mające zastosowanie do zbierania, a następnie wykorzystywania danych osobowych przez brazylijskie organy publiczne wynikają z nadrzędnych ram konstytucyjnych, ustaw szczególnych, które regulują działalność tych organów w dziedzinie ścigania przestępstw i bezpieczeństwa narodowego, jak również przepisów, które mają szczególne zastosowanie do przetwarzania danych osobowych.
(160) Po pierwsze, dostęp brazylijskich organów publicznych do danych osobowych podlega ogólnej zasadzie legalności - z której wynikają zasady racjonalności, konieczności i proporcjonalności - zapisanej w konstytucji Brazylii 246 . W szczególności, zgodnie z art. 5 konstytucji, ograniczenia w zakresie podstawowych praw i wolności (w tym prawa do prywatności i ochrony danych) można wprowadzić wyłącznie na podstawie ustawy i tylko wtedy, gdy jest to konieczne ze względu na wymogi bezpieczeństwa narodowego, bezpieczeństwa publicznego lub inny konkretny cel interesu publicznego określony w ustawie. Ograniczenia takie muszą być rozsądne i proporcjonalne 247 . W szczególności ocena celu interesu publicznego ma zasadnicze znaczenie dla oceny proporcjonalności ingerencji w świetle zasady legalności. Art. 5 (LIV) konstytucji stanowi ponadto, że "nikt nie może być pozbawiony wolności lub mienia bez rzetelnego procesu sądowego".
(161) Po drugie, porządek prawny Brazylii gwarantuje Habeas Data jako konstytucyjną drogę dochodzenia roszczeń mającą na celu ochronę prawa dostępu do danych osobowych, a także do sprostowania i usunięcia danych osobowych, przechowywanych przez organy publiczne lub w publicznych zbiorach danych lub rejestrach 248 . Ustawa ta służy jako zabezpieczenie przed niewłaściwym wykorzystaniem danych lub naruszeniem prywatności w związku z przetwarzaniem danych przez podmioty publiczne. Każda osoba fizyczna, niezależnie od swojej narodowości, może wnieść skargę lub wniosek w oparciu o Habeas Data 249 .
(162) Po trzecie, ogólne zasady i prawa, które wymieniono w motywach 155-158, są również odzwierciedlone w ustawach szczególnych, które regulują uprawnienia organów ścigania i bezpieczeństwa narodowego. Na przykład w obywatelskich ramach prawnych w internecie przewidziano środki wymagające uprzedniego zezwolenia sądu na dostęp do danych i ograniczenie dostępu do danych internetowych 250 . Podobnie w ustawie o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej ustanowiono szczególne środki i zabezpieczenia dotyczące przetwarzania danych telekomunikacyjnych 251 . W dziedzinie bezpieczeństwa narodowego ustawa ustanawiająca brazylijski system wywiadowczy przewiduje środki umożliwiające zgodny z prawem dostęp do danych do celów bezpieczeństwa narodowego 252 .
(163) Po czwarte, przetwarzanie danych osobowych przez organy publiczne, w tym do celów ścigania przestępstw i bezpieczeństwa narodowego, podlega wymogom w zakresie ochronie danych zgodnie z LGPD. Jak opisano w motywie 31 niniejszej decyzji, wyłączenie dotyczące stosowania LGPD w obszarze bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, bezpieczeństwa państwa oraz prowadzenia dochodzeń w sprawie przestępstw i ich ścigania, określone w LGPD, jest częściowe. Federalny Sąd Najwyższy dokonał wykładni stosowania LGPD w świetle konstytucyjnej ochrony danych osobowych i ustalił, że główne zasady, prawa i cele LGPD mają zastosowanie do wszelkiego przetwarzania danych osobowych przez organy publiczne, w tym do celów ścigania przestępstw lub do celów bezpieczeństwa narodowego 253 . Na tej podstawie ANPD prowadził np. postępowania i wydał wytyczne, takie jak nota techniczna dla organów publicznych dotycząca działań związanych z bezpieczeństwem publicznym, w których przypomniał, że przetwarzanie do tych celów interesu publicznego musi być zgodne z ogólnymi zasadami i prawami przewidzianymi w LGPD 254 .
(164) Wreszcie, osoby fizyczne mogą powołać się na swoje konstytucyjne prawa i wolności przed Federalnym Sądem Najwyższym, jeżeli uważają, że organy publiczne dopuściły się ich naruszenia podczas wykonywania swoich uprawnień. Osoby fizyczne mogą również ubiegać się o odszkodowanie w związku z przysługującymi im prawami ochrony danych przed niezależnymi organami nadzoru (np. ANPD) i sądami, jak wyszczególniono w motywach 143-153 niniejszej decyzji.
3.2. Dostęp brazylijskich organów publicznych do danych na potrzeby ścigania przestępstw i wykorzystanie tych danych przez te organy w tym samym celu
(165) W brazylijskim prawie ustanowiono szereg ograniczeń w zakresie dostępu do danych osobowych i ich wykorzystywania do celów ścigania przestępstw, a także zapewniono mechanizmy nadzoru i dochodzenia roszczeń zgodne z wymogami, o których mowa w motywach 155-158 niniejszej decyzji. Warunki uzyskania takiego dostępu oraz zabezpieczenia mające zastosowanie do wykonywania tych uprawnień poddano szczegółowej ocenie w kolejnych sekcjach.
3.2.1. Podstawy prawne, ograniczenia i zabezpieczenia
(166) Co do zasady dostęp organów publicznych do danych osobowych na potrzeby egzekwowania prawa karnego odbywa się na podstawie uprzedniego orzeczenia sądowego wydanego przez właściwy organ sądowy 255 . W drodze wyjątku od tej zasady organy policji i prokuratury mogą, w przypadkach wyraźnie przewidzianych w ustawie, mieć dostęp do danych osób objętych dochodzeniem zawartych w rejestrze publicznym, tj. danych dotyczących kwalifikacji osobistych, przynależności i adresu 256 . Przewidziany prawem wyczerpujący wykaz dostępnych rejestrów obejmuje informacje dotyczące Brazylijczyków lub osób zamieszkałych w Brazylii i nie obejmuje dostępu do danych przekazywanych z UE, a zatem nie wchodzi w zakres niniejszej decyzji 257 . Dostęp do tych rejestrów podlega konstytucyjnej zasadzie legalizmu - z której wynikają zasady racjonalności, konieczności i proporcjonalności - i może podlegać kontroli sądowej ex post, jak wyjaśniono w motywach 159-161.
(167) Organami w Brazylii, które są uprawnione do dostępu do danych osobowych i ich gromadzenia do celów postępowań karnych na mocy uprzedniej zgody organu sądowego, są:
1) policja cywilna;
2) policja federalna;
3) prokuratura stanowa;
4) prokuratura federalna;
5) sędziowie i sądy; oraz
6) parlamentarne komisje śledcze.
(168) Zgodnie z art. 3-B kodeksu karnego sędzia "odpowiedzialny za kontrolę zgodności z prawem dochodzenia lub postępowania przygotowawczego w sprawie karnej i za ochronę praw indywidualnych" może wydać postanowienie zezwalające na:
1) przechwytywanie komunikacji telefonicznej oraz komunikacji w systemach komputerowych i powiązanych lub innych form komunikacji;
2) uchylenie tajemnicy podatkowej, bankowej i telefonicznej lub zniesienie poufności danych;
3) dokonanie przeszukania i zajęcia w miejscu zamieszkania; oraz
4) dostęp do informacji niejawnych; a także
5) "inne środki pozyskania dowodów, które ograniczają prawa podstawowe osoby objętej dochodzeniem" 258 .
3.2.1.1. Przechwytywanie komunikacji
(169) W brazylijskim systemie prawnym poufność korespondencji elektronicznej i telefonicznej jest uznawana za prawo podstawowe 259 .
(170) Organy publiczne mogą uzyskać dostęp do tych danych wyłącznie w wyjątkowych przypadkach do celów dochodzenia, postępowania przygotowawczego lub ścigania w sprawach karnych. Zgodnie z orzecznictwem Federalnego Sądu Najwyższego, przechwytywanie komunikacji musi być zawsze środkiem pomocniczym i wyjątkowym, który jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy nie ma innych sposobów rozwiązania konkretnej sprawy 260 . Zasady przechwytywania połączeń internetowych i telefonicznych są uregulowane ustawą o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej 261 .
(171) W art. 2 ustawy o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej określono rygorystyczne warunki umożliwienia dostępu do komunikacji. Każde przechwytywanie komunikacji wymaga uprzedniej zgody organu sądowego. Ważny wniosek o wydanie zgody na przechwytywanie musi zostać przedłożony sędziemu przez uprawnione organy publiczne, którymi mogą być:
1) odpowiedni organ policji w kontekście dochodzenia w sprawie karnej; lub
2) przedstawiciel prokuratury w kontekście postępowania przygotowawczego i postępowania karnego 262 . Na przechwytywanie połączeń telefonicznych nie można uzyskać zgody w żadnej z następujących okoliczności, zgodnie z zasadami konieczności i proporcjonalności:
1) gdy nie istnieją racjonalne dowody wskazujące na udział w popełnieniu przestępstwa lub sprawstwo;
2) gdy dowody można uzyskać za pomocą innych dostępnych środków;
3) jeżeli czyn, którego dotyczy dochodzenie, stanowi przestępstwo zagrożone karą pozbawienia wolności 263 .
(172) Ponadto ustawa o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej wymaga, aby wniosek o wydanie zgody na przechwytywanie zawierał uzasadnienie konieczności zastosowania tego środka 264 . Uprzednia zgoda organu sądowego musi być uzasadniona i uwzględniać proporcjonalność środków zastosowanych do przechwytywania 265 . Sędzia może zezwolić na dostęp do treści komunikacji przez okres nie dłuższy niż 15 dni. Okres ten może zostać przedłużony nowym postanowieniem sądu po udowodnieniu niezbędności zastosowania tego środka 266 . Przechwytywanie komunikacji, w tym podsłuch środowiskowy, prowadzone bez zgody organu sądowego lub w celu niedozwolonym przez prawo stanowi przestępstwo zagrożone karą do czterech lat pozbawienia wolności 267 .
(173) Co do zasady dane, do których uzyskano dostęp i które są gromadzone do celów postępowań karnych zgodnie z ustawą o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej, będą przechowywane przez okres przetwarzania, a następnie zostaną usunięte, gdy nie będą już potrzebne w toku postępowania sądowego, zgodnie z wiążącymi wytycznymi wymiaru sprawiedliwości 268 . Art. 9 ustawy o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej stanowi ponadto, że jeżeli zgromadzone treści nie są związane z przedmiotem sprawy, dane te zostaną uznane za "nienadające się do wykorzystania" 269 .
(174) Jeżeli chodzi o metadane telekomunikacyjne, w art. 17 ustawy o organizacjach przestępczych i dochodzeniach w sprawach karnych zobowiązano przedsiębiorstwa telefoniczne do przechowywania przez pięć lat informacji o koncie użytkownika dotyczących osób zamieszkałych w Brazylii oraz zapisów rozmów telefonicznych (wyłącznie numerów telefonów) 270 . Dostęp do tego rejestru prowadzonego przez ANATEL (brazylijską agencję regulacyjną ds. telekomunikacji) jest ograniczony do określonych podmiotów publicznych i wymaga zgody organu sądowego, jak opisano powyżej.
(175) Jeżeli chodzi o informacje dostępne w internecie, art. 7 obywatelskich ram prawnych w internecie dodatkowo gwarantuje "nienaruszalność i poufność przepływu komunikacji w internecie", z wyjątkiem przypadków objętych nakazem sądowym, zgodnie z ustawą; oraz "nienaruszalność i poufność przechowywanej komunikacji prywatnej, z wyjątkiem przypadków objętych nakazem sądowym" 271 .
(176) Zgodnie z art. 10 obywatelskich ram prawnych w internecie dostęp do treści komunikacji w internecie i do danych dotyczących połączeń (w tym metadanych) może mieć miejsce wyłącznie na podstawie uprzedniego nakazu sądowego. Zgodnie z art. 22 obywatelskich ram prawnych w internecie wniosek o wydanie nakazu sądowego musi zawierać: (i) oparte na mocnych przesłankach dowody, że popełniono przestępstwo; (ii) racjonalne uzasadnienie przydatności żądanych danych do celów dochodzenia lub do celów dowodowych; oraz (iii) określenie okresu, którego dotyczą żądane dane. Art. 13 wymaga ponadto, aby dostawcy usług internetowych lub aplikacji zatrzymywali dane z dzienników połączeń przez okres jednego roku "w kontrolowanym i zabezpieczonym środowisku" 272 . Nie istnieje podobny obowiązek zatrzymywania danych w odniesieniu do treści komunikacji w internecie. Dostępu do zatrzymywanych danych z dzienników połączeń można udzielić właściwym organom jedynie za zgodą organu sądowego i na warunkach opisanych w niniejszym motywie 273 .
(177) W art. 11 obywatelskich ram prawnych w internecie przypomniano, że każda czynność polegająca na gromadzeniu, przechowywaniu, zatrzymywaniu lub jakimkolwiek innym przetwarzaniu dzienników, danych osobowych lub komunikacji przez dostawców połączeń i aplikacji internetowych w Brazylii musi być zgodna z "brazylijskimi przepisami i prawem do prywatności, ochrony danych osobowych oraz poufności prywatnej komunikacji i rejestrów". Z zabezpieczeń odzwierciedlonych w motywach 175-177 wynika, że masowe gromadzenie i zatrzymywanie danych pochodzących z łączności internetowej zasadniczo w Brazylii nie jest dozwolone.
3.2.1.2. Zniesienie ochrony tajemnicy podatkowej, bankowej i telefonicznej, poufności danych i komunikacji
(178) W Brazylii poufność korespondencji elektronicznej (w tym danych) i telefonicznej podlega ochronie na mocy konstytucji 274 . Ponadto LGPD chroni wykorzystanie danych i informacji komunikacyjnych 275 , podczas gdy ustawa o poufności działalności instytucji finansowych chroni poufność informacji podatkowych i bankowych 276 .
(179) Organy publiczne mogą uzyskać dostęp do tych informacji wyłącznie w wyjątkowych przypadkach do celów dochodzenia lub ścigania w sprawach karnych. Zgodnie z orzecznictwem Federalnego Sądu Najwyższego, przechwytywanie komunikacji musi być zawsze środkiem pomocniczym i wyjątkowym, który jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy nie ma innych sposobów rozwiązania konkretnej sprawy 277 .
(180) Kryteria i zabezpieczenia dotyczące dostępu do danych i komunikacji określono w obywatelskich ramach prawnych w internecie i w ustawie o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej i opisano je szczegółowo w motywach 169-177 niniejszej decyzji.
(181) Jeżeli chodzi o dane podatkowe i bankowe, art. 1 ustawy o poufności działalności instytucji finansowych określa warunki zniesienia ogólnych obowiązków zagwarantowania poufności tych informacji. Po pierwsze, obowiązek zachowania poufności można znieść wyłącznie za zgodą organu sądowego 278 . Po drugie, zgodę na zastosowanie tych środków można wydać wyłącznie w celach dochodzeń, postępowań przygotowawczych lub ścigania w sprawach następujących określonych przestępstw:
1) terroryzmu;
2) nielegalnego handlu substancjami narkotycznymi lub podobnymi środkami odurzającymi;
3) przemytu lub handlu bronią, amunicją albo materiałami przeznaczonymi do ich produkcji;
4) wymuszenia poprzez uprowadzenie;
5) przestępstw przeciwko krajowemu systemowi finansowemu;
6) przestępstw przeciwko administracji publicznej;
7) przestępstw przeciwko systemowi podatkowemu i zabezpieczeniu społecznemu;
8) prania pieniędzy lub ukrywania mienia; oraz
9) udziału w organizacji przestępczej 279 . Art. 10 tej ustawy stanowi ponadto, że ochrony poufności danych podatkowych i bankowych nie można znieść w żadnym innym celu, a nieprzestrzeganie tego ograniczenia stanowi przestępstwo zagrożone karą do czterech lat pozbawienia wolności 280 .
3.2.1.3. Przeszukanie i zajęcie
(182) Co do zasady konstytucja federalna przewiduje przeszukanie i zajęcie wyłącznie w ściśle określonych wyjątkowych okolicznościach lub zgodnie z przepisami prawa i na podstawie nakazu sądu wydanego przez właściwy organ sądowy oraz z poszanowaniem sprawiedliwości proceduralnej 281 . Przeszukanie i zajęcie muszą odbywać się zgodnie z zasadą legalności i zostać przeprowadzone w niezbędnym zakresie.
(183) W następujących wyjątkowych okolicznościach przeszukanie i zajęcie może nastąpić bez nakazu sądu:
1) w przypadku ujęcia danej osoby na gorącym uczynku (flagrante delicto) (tj. jeżeli przestępstwo zostało popełnione w obecności organów ścigania);
2) w przypadku klęski żywiołowej (w celu ratowania życia lub mienia osób fizycznych); lub
3) w celu udzielenia pomocy osobie, która nie jest w stanie wyrazić zgody, a potrzebuje pomocy 282 . W orzecznictwie Federalnego Sądu Najwyższego Brazylii doprecyzowano, że organy ścigania nie mogą powoływać się na "anonimowe doniesienia" i "podejrzane zachowanie" jako podstawę do dokonania przeszukania lub zajęcia bez nakazu, ponieważ nie spełnia to wymogu legalności i nie daje organom ważnego uzasadnienia naruszenia nienaruszalności miru domowego 283 .
(184) Jeżeli chodzi o gwarancje proceduralne, zgodnie z zasadami konstytucyjnymi Brazylii przeszukania urządzenia elektronicznego nie można dokonać bez uzasadnionego podejrzenia, że znajdują się na nim dowody popełnienia przestępstwa, a co do zasady - bez nakazu sądu 284 . Ponadto osoby fizycznej nie można zmusić do przekazania danych, jeżeli takie przekazanie mogłoby naruszyć jej konstytucyjne prawa, takie jak prawo do nieobciążania siebie winą 285 . Składając do sądu wniosek o wydanie nakazu przeszukania, organ ścigania przedstawia istotne fakty i dowody potwierdzające potrzebę uzyskania dostępu do systemu komputerowego i danych, z wykorzystaniem danych uwierzytelniających uzyskanych zgodnie z prawem 286 . W przypadku gdy sąd wyda nakaz przeszukania, organy ścigania wykorzystują te dane uwierzytelniające, aby uzyskać dostęp do systemu komputerowego i zawartych w nim danych, zgodnie z warunkami określonymi w nakazie. Po zakończeniu przeszukania lub korzystania z dostępu właściwe organy muszą przedłożyć sądowi sprawozdanie opisujące wyniki przeszukania lub dostępu oraz zawierające wykaz uzyskanych danych lub informacji.
3.2.1.4. Dostęp do informacji poufnych
(185) Art. 4 ustawy o dostępie do informacji ("LAI") definiuje "informacje poufne" jako informacje, które "tymczasowo podlegają ograniczeniu dostępu publicznego ze względu na ich zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa społeczeństwa i państwa" 287 . Dane osobowe mogą wchodzić w zakres informacji poufnych w rozumieniu powyższej definicji.
(186) Art. 6 LAI nakłada na podmioty publiczne obowiązek ochrony informacji poufnych i ograniczenia dostępu do nich. Jeżeli chodzi o dostęp do komunikacji, danych, bankowości i informacji podatkowych, dostęp do informacji poufnych na potrzeby dochodzeń, postępowań przygotowawczych i ścigania może nastąpić wyłącznie na podstawie zezwolenia organu sądowego, w wyjątkowych przypadkach, i jest dozwolony tylko wtedy, gdy nie ma innych środków umożliwiających rozstrzygnięcie konkretnej sprawy - zgodnie z orzecznictwem Federalnego Sądu Najwyższego i przepisami prawa 288 .
3.2.1.5. Inne środki ograniczające prawa podstawowe osoby objętej dochodzeniem, których celem jest uzyskanie dowodów
(187) "Inne środki ograniczające prawa podstawowe osoby objętej dochodzeniem, których celem jest uzyskanie dowodów" odnoszą się na przykład do możliwości wydania nakazu tymczasowego aresztowania lub objęcia danej osoby nadzorem fizycznym. Środki te co do zasady nie mają znaczenia w kontekście przekazywania danych na podstawie decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony.
(188) Aby zapewnić kompletność informacji, należy wskazać, że takie środki, proponowane przez organ publiczny, mogą być zastosowane wyłącznie na podstawie zgody organu sądowego. Proponowane środki muszą być zgodne z zasadą legalności ustanowioną w konstytucji, a ich zastosowanie można zarządzić w wyjątkowych przypadkach i tylko wtedy, gdy nie można zastosować żadnej alternatywnej metody - zgodnie z orzecznictwem Federalnego Sądu Najwyższego.
3.2.2. Dalsze wykorzystywanie informacji
(189) Jeśli chodzi o późniejsze wykorzystanie danych osobowych przez organ publiczny w innym celu, art. 9 ustawy o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej stanowi, że jeżeli zgromadzone treści nie są związane z przedmiotem badanej sprawy, dane te zostaną uznane za "nienadające się do wykorzystania". Ponadto art. 13 obywatelskich ram prawnych w internecie ogranicza okres zatrzymywania danych dotyczących połączeń w rejestrze do maksymalnie jednego roku. Art. 10 ustawy o poufności działalności instytucji finansowych ogranicza również cel, dla którego można znieść obowiązek zachowania poufności danych podatkowych i bankowych 289 . Środki te w praktyce ograniczają możliwość jakiegokolwiek dalszego wykorzystywania tych informacji.
(190) Ponadto, co ważne, Federalny Sąd Najwyższy orzekł, że LGPD ma zastosowanie do udostępniania danych osobowych między organami publicznymi, w tym również między organami ścigania a agencjami wywiadowczymi 290 . W szczególności Sąd przypomniał, że "udostępnianie danych osobowych między organami i podmiotami administracji publicznej zakłada:
1) wskazanie prawnie uzasadnionego, konkretnego i wyraźnie określonego celu przetwarzania danych;
2) zgodność przetwarzania ze wskazanym celem;
3) ograniczenie zakresu udostępniania do minimum niezbędnego do osiągnięcia wskazanego celu; jak również zachowanie pełnej zgodności z wymogami, zabezpieczeniami i procedurami określonymi w LGPD w zakresie, w jakim jest to zgodne z działalnością sektora publicznego". Sąd dodał, że "przetwarzanie danych osobowych przez organy publiczne w sposób sprzeczny z przepisami ustawowymi i konstytucyjnymi skutkuje odpowiedzialnością cywilną państwa za szkody wyrządzone osobom fizycznym" zgodnie z art. 42 LGPD.
(191) W odniesieniu do udostępniania danych osobowych między brazylijskimi organami ścigania a podobnymi organami w państwach trzecich, działania te są regulowane instrumentami prawa międzynarodowego, zgodnie z LGPD. W tym kontekście art. 33 (III) LGPD stanowi, że przekazywanie danych do państw trzecich może mieć miejsce, gdy jest to "niezbędne do międzynarodowej współpracy prawnej pomiędzy organami publicznymi zajmującymi się wywiadem, śledzeniem i ściganiem, zgodnie z międzynarodowymi instrumentami prawnymi". W Brazylii Ministerstwo Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa Publicznego pełni funkcję organu centralnego w zakresie międzynarodowej współpracy prawnej w sprawach karnych. Ministerstwo odpowiada za przyjmowanie, analizowanie, przekazywanie i monitorowanie realizacji wniosków o współpracę międzynarodową z organami zagranicznymi, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa międzynarodowego i LGPD. Przetwarzanie danych osobowych niezbędnych do międzynarodowej współpracy prawnej podlega zasadom ograniczenia celu (art. 6 (I) LGPD), zgodności z prawem i rzetelności przetwarzania (art. 6 i 7 LGPD), minimalizacji i dokładności danych (art. 6 (III) i (V) LGPD), przejrzystości (art. 6 (VI) LGPD), bezpieczeństwa danych (art. 6 (VII) LGPD) oraz ograniczenia przechowywania (art. 6 (I), (III), (IV) i art. 16 LGPD). Ewentualne ujawnienie danych osobowych osobom trzecim (w tym państwom trzecim) może nastąpić wyłącznie zgodnie z tymi zasadami, po dokonaniu oceny zgodności z konstytucyjnymi zasadami konieczności i proporcjonalności oraz zapewnieniu ciągłości ochrony i przestrzegania praw osób, których dane dotyczą (art. 2 rozporządzenia w sprawie przekazywania danych).
(192) Uprawnienia organów ścigania w Brazylii w zakresie gromadzenia danych i dostępu do danych są zatem ograniczone jasnymi i precyzyjnymi zasadami przewidzianymi przepisami prawa i podlegają szeregowi zabezpieczeń. Zabezpieczenia te obejmują w szczególności gwarantowany nadzór nad stosowaniem takich środków, w tym za pomocą uprzedniej zgody organu sądowego i zabezpieczeń ograniczających czas dostępu do informacji i ich zatrzymywania, zgodnie z zasadami konieczności i proporcjonalności.
3.2.3. Nadzór
(193) W Brazylii działania organów ścigania są nadzorowane przez różne organy.
(194) Po pierwsze, jak potwierdził Federalny Sąd Najwyższy, ANPD jest uprawniony do nadzorowania przetwarzania danych osobowych prowadzonego przez organy ścigania w zakresie określonych wymogów LGPD 291 . W tym kontekście ANPD może wykonywać uprawnienia dochodzeniowe i naprawcze przysługujące mu na mocy LGPD. Na przykład ANPD zbadała działania policji federalnej, Ministerstwa Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa Publicznego oraz innych organów publicznych prowadzących działania w zakresie bezpieczeństwa na szczeblu federalnym, stanowym lub lokalnym lub mających obowiązki związane z egzekwowaniem prawa 292 . Dochodzenia mogą być prowadzone z inicjatywy własnej ANPD lub na podstawie wniosków i skarg, które mogą być składane na przykład przez osoby fizyczne, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i organy publiczne. ANPD przeprowadziła na przykład kilka dochodzeń w sprawie korzystania z kamer wideo w odpowiedzi na wnioski otrzymane od społeczeństwa obywatelskiego 293 .
(195) Po drugie, działania organów ścigania są nadzorowane przez wymiar sprawiedliwości. Sądy są uprawnione do udzielania zgód na gromadzenie danych osobowych i dostęp do nich w okolicznościach, o których mowa powyżej w motywach 165-187. Ponadto sądy są uprawnione do nakładania sankcji cywilnych i karnych w przypadku nadużycia lub nieprzestrzegania obowiązujących przepisów - w tym kary pozbawienia wolności lub nakazu zaprzestania określonej działalności.
(196) Po trzecie, prokuratura, będąca niezależną i stałą instytucją w Brazylii odpowiedzialną za obronę porządku prawnego i systemu demokratycznego, posiada kompetencje do sprawowania kontroli zewnętrznej nad działalnością policji 294 . Zgodnie z uchwałą w sprawie prokuratury celem kontroli zewnętrznej nad działalnością policji jest utrzymanie "prawidłowości i adekwatności procedur stosowanych przy wykonywaniu czynności policji", ze szczególnym uwzględnieniem "poszanowania praw podstawowych gwarantowanych przez konstytucję federalną i ustawy" 295 . W ramach tych kompetencji prokuratura może m.in. przeprowadzać wizje lokalne - zarówno zapowiedziane, jak i niezapowiedziane - analizować dochodzenia, nadzorować zajęcie mienia oraz monitorować wykonanie nakazów sądowych 296 . Wszelkie naruszenia prawa podlegają zgłoszeniu do sądu. W ramach swoich zadań prokuratura angażuje się w prowadzenie dochodzeń i ściganie przypadków przemocy ze strony policji, nadużyć władzy i naruszeń praw człowieka. Prokuratura odgrywa ponadto rolę w nadzorowaniu ochrony danych, inicjując działania prawne lub dołączając do działań prawnych na podstawie ochrony konstytucyjnej i propagując prawa do ochrony danych wraz z ANPD. Prokuratura przedstawiła na przykład swoje argumenty Federalnemu Sądowi Najwyższemu, popierając przełomową decyzję uznającą ochronę danych za prawo podstawowe w Brazylii 297 . Rejestr czynności prokuratury dotyczących LGPD jest również dostępny na jej stronie internetowej 298 .
3.2.4. Dochodzenie roszczeń
(197) W ramach systemu brazylijskiego możliwe są różne sądowe i administracyjne drogi dochodzenia roszczeń, w tym uzyskania odszkodowania. Mechanizmy te zapewniają osobom, których dane dotyczą, skuteczne dochodzenie roszczeń na drodze administracyjnej i sądowej, dzięki czemu mogą one dochodzić swoich praw, w tym prawa do uzyskania dostępu do dotyczących ich danych osobowych lub sprostowania lub usunięcia takich danych.
(198) Po pierwsze, osoby fizyczne mogą dochodzić roszczeń przed sądem, w tym odszkodowania. Konstytucja federalna i kodeks postępowania cywilnego stanowią podstawę prawną dochodzenia odszkodowania za szkodę niematerialną lub materialną spowodowaną przez organ publiczny, który niezgodnie z prawem zgromadził lub wykorzystał dane do celów postępowań karnych 299 . W szczególności konstytucja wyraźnie wskazuje, że prawo do prywatności obejmuje "prawo do odszkodowania" za szkodę materialną lub niematerialną powstałą w wyniku z jego naruszenia 300 . Od orzeczeń sądów można złożyć odwołanie do Federalnego Sądu Najwyższego oraz do Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka. W 2009 r. Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka nakazał Brazylii wypłatę odszkodowania pracownikom spółdzielni rolniczych w związku z niewłaściwym przechwytywaniem komunikacji telefonicznej w stanie Paraná w 1999 r., przeprowadzonym z naruszeniem ustawy o przechwytywaniu komunikacji telefonicznej i Amerykańskiej Konwencji Praw Człowieka 301 .
(199) Po drugie, osoby fizyczne, niezależnie od ich narodowości, mogą powoływać się na ochronę ustanowioną przez instrument prawny Habeas Data, aby uzyskać dostęp do swoich danych przechowywanych przez organy publiczne oraz ich sprostowanie 302 . Na tej podstawie osoby fizyczne mogą również wnosić sprawy do sądów, w tym "skargę bezpośrednią na niekonstytucyjność" (Aęao Direta de Inconstitucionalidade - ADI) do Federalnego Sądu Najwyższego. Przełomowe orzeczenie Federalnego Sądu Najwyższego z 2020 r., które utorowało drogę do uznania ochrony danych osobowych za prawo podstawowe w Brazylii, wydano w wyniku skarg bezpośrednich na niekonstytucyjność wniesionych w oparciu o Habeas Data 303 . W sprawę zaangażowana była również prokuratura, która poparła stanowisko osób fizycznych i społeczeństwa obywatelskiego, które wniosły sprawę. W sprawie tej zaskarżono dekret, który miał umożliwić udostępnienie danych osobowych ponad 200 milionów abonentów telefonii komórkowej Brazylijskiemu Instytutowi Geografii i Statystyki podczas pandemii COVID-19 304 . Federalny Sąd Najwyższy stwierdził, że dekret narusza podstawowe prawa do prywatności i poufności komunikacji chronione na mocy konstytucji 305 . Obowiązywanie dekretu zostało zawieszone, a Federalny Sąd Najwyższy orzekł, że ochronę danych osobowych należy uznać za prawo podstawowe podlegające ochronie, podobnie jak prawo do prywatności 306 . W chwili wydania orzeczenia LGPD nie była jeszcze w mocy. W związku z tym skład orzekający zastosował prawo porównawcze, w szczególności powołał się na orzecznictwo niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego i art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, aby uzasadnić niekonstytucyjność dekretu, a także dla celów wykładni praw podstawowych do godności i prywatności zagwarantowanych w konstytucji oraz uznania Habeas Data za narzędzie ochrony prawa do prywatności informacji 307 .
(200) Po trzecie, osoby fizyczne mogą dochodzić roszczeń wobec ANPD w związku z naruszeniami LGPD zgodnie z jej art. 55-J (V) i na warunkach opisanych w motywach 146 i 149 niniejszej decyzji. Osoby fizyczne mogą również korzystać z przysługujących im praw ochrony danych ustanowionych na mocy LGPD w stosunku do organów publicznych 308 .
(201) Mechanizmy dochodzenia roszczeń opisane w motywach 197-200 niniejszej decyzji zapewniają osobom, których dane dotyczą, skuteczne środki administracyjne i środki zaskarżenia umożliwiające im w szczególności egzekwowanie ich praw, w tym prawa do ochrony danych w odniesieniu do takich danych.
3.3. Dostęp brazylijskich organów publicznych do danych w celach związanych z bezpieczeństwem narodowym i korzystanie przez brazylijskie organy publiczne z tych danych w celach związanych z bezpieczeństwem narodowym
(202) W brazylijskim prawie ustanowiono szereg ograniczeń i zabezpieczeń w zakresie dostępu do danych osobowych i korzystania z nich do celów bezpieczeństwa narodowego, a także mechanizmy nadzoru i dochodzenia roszczeń, które są zgodne z wymogami określonymi w motywach 156-158 niniejszej decyzji. Warunki uzyskania takiego dostępu oraz zabezpieczenia mające zastosowanie do wykonywania tych uprawnień poddano szczegółowej ocenie w kolejnych sekcjach.
3.3.1. Podstawy prawne, ograniczenia i zabezpieczenia
(203) W Brazylii dane osobowe mogą być udostępniane do celów bezpieczeństwa narodowego w ramach działań wywiadowczych na podstawie ustawy ustanawiającej brazylijski system wywiadowczy (Sistema Brasileiro de Inteligencia - SISBIN) 309 . Co do zasady art. 1 tej ustawy stanowi, że brazylijski system wywiadowczy "musi zapewniać przestrzeganie i zachowanie indywidualnych praw i gwarancji oraz innych postanowień konstytucji federalnej, traktatów, konwencji, umów i zobowiązań międzynarodowych, których Federacyjna Republika Brazylii jest stroną lub sygnatariuszem" 310 . Obejmuje to zagwarantowanie zasad konieczności i proporcjonalności, a także prawa do ochrony danych 311 . Działania, które mają być prowadzone przez brazylijski system wywiadowczy, opisano bardziej szczegółowo w wiążących dekretach 312 .
(204) Zgodnie z art. 4 ustawy ustanawiającej brazylijski system wywiadowczy podmioty wchodzące w jego skład mogą pozyskiwać i analizować określone dane do celów bezpieczeństwa narodowego ("Seguranęa Pública"). Pojęcie bezpieczeństwa narodowego reguluje ustawa z 2021 r., która zmieniła kodeks karny 313 i uchyliła brazylijską ustawę o bezpieczeństwie narodowym 314 . W ustawie z 2021 r. ustanowiono wyczerpujący wykaz "przestępstw" przeciwko bezpieczeństwu narodowemu, który określa zakres tego pojęcia. Do przestępstw tych należą:
1) przestępstwa przeciwko "suwerenności narodowej" (obejmujące działania wojenne, inwazję na kraj, próbę zajęcia części terytorium kraju w celu utworzenia nowego państwa, udostępnianie informacji niejawnych obcym rządom lub zagranicznym organizacjom przestępczym, które mogłyby zagrozić porządkowi konstytucyjnemu lub suwerenności narodowej, oraz ułatwianie dostępu do systemów informatycznych osobom nieupoważnionym, w tym fałszowanie danych umożliwiających taki dostęp) 315 ;
2) przestępstwa przeciwko "instytucjom demokratycznym" (obejmujące próbę siłowego obalenia rządów prawa przez uniemożliwienie lub ograniczenie działania organów konstytucyjnych oraz zamach stanu) 316 ;
3) przestępstwa przeciwko "funkcjonowaniu instytucji demokratycznych w trakcie procesu wyborczego" (obejmujące zakłócenie procesu wyborczego i ograniczenie lub pozbawienie osób fizycznych, przy użyciu przemocy, możliwości korzystania z przysługujących im praw politycznych) 317 ; oraz
4) przestępstwa przeciwko funkcjonowaniu usług podstawowych (obejmujące sabotaż środków komunikacji publicznej lub obiektów obronnych w celu obalenia rządów prawa) 318 . W art. 359-T ustawy doprecyzowano, że korzystania z wolności wypowiedzi, konstytucyjnych praw i uprawnień, prowadzenia działalności dziennikarskiej, w tym "poprzez marsze, spotkania, strajki, zgromadzenia lub jakiekolwiek inne formy demonstracji politycznych w celach społecznych", nie można uznać za przestępstwo 319 . Brazylijska krajowa polityka wywiadowcza (PIN) wyznacza szereg kluczowych celów w zakresie wywiadu, które władze muszą brać pod uwagę, takich jak zapobieganie "sabotażowi" lub "szpiegostwu" 320 . Jako "dokument orientacyjny wysokiego szczebla" PIN nie rozszerza jednak wykazu przestępstw związanych z pojęciem bezpieczeństwa narodowego ani nie zmienia jego definicji 321 .
(205) Dane, do których można uzyskać dostęp i które można analizować w celu zapobiegania wymienionym powyżej przestępstwom przeciwko bezpieczeństwu narodowemu, obejmują informacje, do których organy wchodzące w skład SISBIN mają dostęp w ramach swoich działań i zgodnie z warunkami opisanymi w motywach 165-187 niniejszej decyzji (tj. na podstawie zgody organu sądowego wydanej w odniesieniu do jasno określonego celu). Dane udostępniane SISBIN są przetwarzane za pomocą bezpiecznego zaszyfrowanego systemu elektronicznego z rejestrami dostępu w celu zapewnienia identyfikowalności i możliwości kontroli informacji 322 . Jak wyjaśnił Federalny Sąd Najwyższy, udostępnianie danych SISBIN podlega zasadom LGPD, w tym zasadom ograniczenia celu (art. 6 (I) LGPD), minimalizacji i dokładności danych (art. 6 (III) i (V) LGPD), przejrzystości (art. 6 (VI) LGPD), bezpieczeństwa danych (art. 6 (VII) LGPD) oraz ograniczenia przechowywania (art. 6 (I), (III), (IV) i art. 16 LGPD) 323 .
(206) W art. 2 ustawy ustanawiającej brazylijski system wywiadowczy wskazano, że w skład tego systemu wchodzą wyłącznie organy publiczne. SISBIN składa się z BrazylijskiejAgencji Wywiadowczej(Agencia Brasileira de Inteligencia - ABIN) oraz przedstawicieli ośrodków wywiadowczych, ministerstw, sekretariatów i agencji federalnej administracji publicznej. Wykaz organów wchodzących w skład SISBIN jest określony w dekrecie w sprawie organizacji i funkcjonowania brazylijskiego systemu wywiadowczego 324 .
(207) ABIN jest centralnym organem systemu wywiadowczego i odpowiada za planowanie, wykonywanie, koordynowanie, nadzorowanie i monitorowanie działań wywiadowczych. Działania te muszą być prowadzone z wykorzystaniem poufnych środków i technik opartych na informacjach. W celu realizacji swoich zadań ABIN otrzymuje określone informacje i dane związane z bezpieczeństwem narodowym od różnych organów publicznych będących częścią SISBIN. Organy wchodzące w skład SISBIN są zobowiązane do przekazania tych informacji 325 , ponieważ prawo nie upoważnia ABIN do samodzielnego gromadzenia informacji. Zgodność z prawem obowiązku przekazywania danych przez organy należące do SISBIN była przedmiotem postępowania przed Federalnym Sądem Najwyższym 326 . W orzeczeniu wydanym w 2021 r. Federalny Sąd Najwyższy wyjaśnił, że dane, które organy publiczne udostępniają ABIN, muszą być zgodne z rygorystycznymi celami interesu publicznego (np. obrona instytucji publicznych i interesu narodowego), i przypomniał, że konkretny i uzasadniony cel każdej operacji przekazywania danych jest określany w ramach formalnej procedury i wymaga zgody organu sądowego 327 . Ograniczenia te mają również zastosowanie dalszego udostępniania danych między organami publicznymi 328 .
(208) Przetwarzanie danych w ramach SISBIN musi również obejmować ochronę informacji przed dostępem osób lub podmiotów nieuprawnionych. Art. 5 dekretu w sprawie funkcjonowania brazylijskiego systemu wywiadowczego wyraźnie stanowi, że koordynacja i wymiana danych między organami wchodzącymi w skład systemu musi odbywać się z poszanowaniem "przepisów dotyczących tajemnicy zawodowej i bezpieczeństwa, ochrony danych
osobowych oraz bezpieczeństwa informacji i wiedzy", co obejmuje w szczególności LGPD jako główny akt ustawodawczy w Brazylii w zakresie ochrony danych osobowych 329 . W art. 6 dekretu doprecyzowano ponadto, że wymiana informacji przez organy w ramach SISBIN musi odbywać się zgodnie z "zasadami pewności prawa, konieczności i interesu publicznego" oraz mieć prawnie uzasadniony cel 330 . SISBIN uznaje również znaczenie przestrzegania LGPD w swoich ogólnodostępnych materiałach i procedurach wewnętrznych 331 .
(209) Uprawnienia organów przetwarzających dane do celów bezpieczeństwa narodowego w Brazylii są zatem ograniczone jasnymi i precyzyjnymi zasadami przewidzianymi przepisami prawa i podlegają szeregowi zabezpieczeń. Zabezpieczenia te obejmują w szczególności gwarantowany nadzór nad stosowaniem takich środków, w tym za pomocą uprzedniej zgody organu sądowego i zabezpieczeń ograniczających dostęp do informacji zgodnie z zasadami konieczności i proporcjonalności.
3.3.2. Dalsze wykorzystywanie informacji
(210) Przetwarzanie danych osobowych gromadzonych przez brazylijskie organy do celów bezpieczeństwa narodowego podlega zasadom ograniczenia celu (art. 6 (I) LGPD), zgodności z prawem i rzetelności przetwarzania (art. 6 i 7 LGPD), minimalizacji i dokładności danych (art. 6 (III) i (V) LGPD), przejrzystości (art. 6 (VI) LGPD), bezpieczeństwa danych (art. 6 (VII) LGPD) oraz ograniczenia przechowywania (art. 6 (I), (III), (IV) i art. 16 LGPD).
(211) Ewentualne ujawnienie danych osobowych osobom trzecim (w tym państwom trzecim i za pośrednictwem umów międzynarodowych) może nastąpić wyłącznie zgodnie z zasadami LGPD, po dokonaniu oceny zgodności z konstytucyjnymi zasadami konieczności i proporcjonalności oraz zapewnieniu ciągłości ochrony i przestrzegania praw osób, których dane dotyczą (art. 2 rozporządzenia w sprawie przekazywania danych).
3.3.3. Nadzór
(212) Działania brazylijskich organów bezpieczeństwa narodowego są nadzorowane przez różne organy. W dekrecie w sprawie brazylijskiej krajowej strategii wywiadowczej zwrócono uwagę na znaczenie istnienia kilku poziomów mechanizmu nadzoru w celu ochrony "demokratycznego państwa prawa" 332 . Federalny Sąd Najwyższy przypomniał o znaczeniu tego nadzoru w sprawie dotyczącej przetwarzania danych w ramach SISBIN, stwierdzając, że "skuteczność działań wywiadowczych jest często związana z poufnością procesu i gromadzonych informacji. W demokratycznym państwie prawa funkcja ta podlega zewnętrznej kontroli władzy ustawodawczej i sądowniczej w celu oceny, czy nałożona tajemnica jest odpowiednia do realizacji ściśle określonych celów publicznych, którym ma służyć" 333 .
(213) Po pierwsze, kontrolę sprawuje władza wykonawcza, gwarantując, aby cele, które ma osiągnąć system wywiadowczy, a także wdrażana polityka oraz opracowywane plany odpowiadały potrzebom społecznym. Władza wykonawcza jest również odpowiedzialna za zapewnienie, aby wydatki służb wywiadowczych były racjonalne i służyły wyłącznie do pokrycia kosztów prawnie uzasadnionych, niezbędnych i użytecznych działań dla państwa. W brazylijskim systemie kontrolę tę sprawuje Izba ds. Stosunków Zewnętrznych i Obrony Narodowej Rady Rządowej, która jest odpowiedzialna za nadzór nad wdrażaniem krajowej polityki wywiadowczej, oraz Biuro Bezpieczeństwa Instytucjonalnego, które odpowiada za koordynację działalności federalnych służb wywiadowczych 334 .
planalto.gov.br/ccivil_03/_ato2015-2018/2017/dsn/Dsn14503.htm.
(214) Po drugie, władza ustawodawcza sprawuje kontrolę nad działaniami wywiadowczymi. Celem tej kontroli jest weryfikacja zarówno legalności, jak i skuteczności działań wywiadowczych. Przewodniczący partii większościowych i mniejszościowych w Izbie Deputowanych i Senacie Federalnym, a także przewodniczący Komisji ds. Stosunków Zewnętrznych oraz Komisji Obrony Narodowej Izby Deputowanych i Senatu Federalnego wchodzą w skład organu nadzoru zewnętrznego nad działaniami wywiadowczymi - Wspólnej Komisji ds. Kontroli Działalności Wywiadowczej ("Comissao mista de Controle da Atividade de Inteligencia - CCAI") 335 . Kontrola władzy ustawodawczej nad działalnością wywiadowczą została wprowadzona ustawą ustanawiającą brazylijski system wywiadowczy w 1999 r., a rola nadzorcza i uprawnienia CCAI zostały znacząco wzmocnione w wyniku przyjęcia wiążącej rezolucji Kongresu z 2013 r. 336 Rezolucja ta miała na celu wyeliminowanie wcześniej zidentyfikowanych niedociągnięć dalszej instytucjonalizacji CCAI poprzez zapewnienie jej stałej struktury i sekretariatu, doprecyzowanie jej uprawnień oraz zwiększenie przejrzystości działań. Rola, działalność i uprawnienia CCAI zostały szczegółowo opisane w tej rezolucji i w ustawie. CCAI monitoruje i kontroluje działalność wywiadowczą prowadzoną przez organy federalnej administracji publicznej, w szczególności przez organy wchodzące w skład SISBIN, w celu zapewnienia, że działania te są prowadzone zgodnie z konstytucją, oraz w celu ochrony praw i gwarancji osób fizycznych, społeczeństwa i państwa 337 . CCAI może prowadzić kontrole następcze, a także audyty i kontrole operacji w toku 338 . Członkowie CCAI mają najwyższy poziom uprawnień dostępu do dokumentów. CCAI sporządza coroczne sprawozdania ze swojej działalności, z wyłączeniem informacji, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu narodowemu 339 . Jak wyszczególniono w motywie 222 niniejszej decyzji, CCAI może również przyjmować i rozpatrywać skargi od osób fizycznych.
(215) Po trzecie, ANPD nadzoruje przestrzeganie przepisów przez krajowe organy bezpieczeństwa w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych zgodnie z warunkami określonymi w LGPD. LGPD ma częściowo zastosowanie do przetwarzania danych osobowych dokonywanego do celów bezpieczeństwa publicznego, obrony narodowej, bezpieczeństwa państwa lub w ramach działań w zakresie prowadzenia dochodzeń, postępowań przygotowawczych i ścigania w sprawach karnych 340 . W tym kontekście ANPD może wykonywać uprawnienia dochodzeniowe i naprawcze przysługujące mu na mocy LGPD. ANPD może na przykład w dowolnym momencie przeprowadzać kontrole wszystkich organów publicznych, w tym agencji wywiadowczej 341 .
(216) Ponadto wymiar sprawiedliwości rozpatruje pozwy obywateli przeciwko organom publicznym i w tym kontekście może sprawować nadzór nad działaniami prowadzonymi do celów bezpieczeństwa narodowego, aby zapewnić przestrzeganie wszystkich praw konstytucyjnych i odpowiednich ram prawnych, w tym LGPD. Od orzeczeń sądów można złożyć odwołanie do Federalnego Sądu Najwyższego oraz do Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka.
3.3.4. Dochodzenie roszczeń
(217) W ramach systemu brazylijskiego możliwe są różne sądowe i administracyjne drogi dochodzenia roszczeń, w tym uzyskania odszkodowania. Mechanizmy te zapewniają osobom, których dane dotyczą, skuteczne dochodzenie roszczeń na drodze administracyjnej i sądowej, dzięki czemu mogą one dochodzić swoich praw, w tym prawa do uzyskania dostępu do dotyczących ich danych osobowych lub sprostowania lub usunięcia takich danych.
Informacje na temat posiedzeń i dokumentów przygotowanych przez CCAI są dostępne i regularnie aktualizowane pod adresem: https://legis.senado.leg.br/atividade/comissoes/comissao/449/ and https://www.congressonacional.leg.br/legislacao-e-publicacoes/ glossario-legislativo/-/legislativo/termo/comissao_mista_de_controle_das_atividades_de_inteligencia_ccai_cn.
(218) Jak wyszczególniono w motywie 9 niniejszej decyzji, dostęp do mechanizmów dochodzenia roszczeń jest zagwarantowany obywatelom Brazylii i państw trzecich, niezależnie od tego, czy przebywają oni na terytorium tego kraju, czy też nie.
(219) Po pierwsze, osoby fizyczne mają "bezwzględne" prawo do wniesienia powództwa w zakresie ochrony swoich praw. Zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w kodeksie postępowania cywilnego, aby wytoczyć powództwo przed sądem, osoba fizyczna nie musi wykazać szkody (tj. nie musi dowieść, że była lub mogła być poddana nadzorowi albo że jej dane były przetwarzane do celów bezpieczeństwa narodowego). Osoba fizyczna może korzystać ze swoich uprawnień wynikających z Habeas Data w odniesieniu do danych przetwarzanych przez organy wywiadowcze 342 .
(220) Osoby fizyczne mogą dochodzić przed sądem rekompensaty. Podobnie jak w przypadku przetwarzania danych do celów egzekwowania prawa karnego, konstytucja federalna oraz kodeks postępowania cywilnego stanowią podstawę prawną do dochodzenia - w tym również w drodze powództw zbiorowych - odszkodowania za szkodę niemajątkową lub majątkową wyrządzoną przez organ publiczny, który niezgodnie z prawem gromadził lub wykorzystywał dane 343 .
(221) Po drugie, Federalny Sąd Najwyższy potwierdził częściowe stosowanie LGPD do celów bezpieczeństwa narodowego, a tym samym uprawnienia ANPD do rozpatrywania skarg dotyczących przetwarzania danych osobowych przez organy publiczne w tych celach 344 . W tym samym wyroku Sąd stwierdził, że "przetwarzanie danych osobowych przez organy publiczne, które jest sprzeczne z przepisami ustawowymi i konstytucyjnymi, skutkuje odpowiedzialnością cywilną państwa za szkody wyrządzone osobom fizycznym" zgodnie z art. 42 LGPD 345 .
(222) Po trzecie, CCAI może przyjmować i rozpatrywać skargi dotyczące naruszeń praw i wolności podstawowych popełnionych przez organy i podmioty prowadzące działalność wywiadowczą lub kontrwywiadowczą, zgłaszane przez dowolnego obywatela, partię polityczną lub stowarzyszenie 346 . Na tej podstawie CCAI może przeprowadzać kontrole lub dochodzenia. CCAI zapewnia zatem dodatkową administracyjną ścieżkę dochodzenia roszczeń w przypadku naruszenia praw związanych z przetwarzaniem danych do celów bezpieczeństwa narodowego. Skargi otrzymane przez CCAI mogą być następnie przekazywane do sądów.
(223) Różne środki ochrony sądowej dostępne w brazylijskim systemie prawnym umożliwiają osobom fizycznym dochodzenie roszczeń. W szczególności osoby fizyczne mogą kwestionować legalność działań organów publicznych i wywiadowczych. Ponadto mogą one uzyskać odszkodowanie za poniesione szkody.
4. PODSUMOWANIE
(224) Komisja uważa, że Federacyjna Republika Brazylii - poprzez LGPD - zapewnia stopień ochrony danych osobowych przekazywanych z Unii Europejskiej, który zasadniczo odpowiada stopniowi ochrony zagwarantowanemu w rozporządzeniu (UE) 2016/679.
(225) Ponadto Komisja stwierdza, że mechanizmy nadzoru i możliwości dochodzenia roszczeń przewidziane w prawie Brazylii - rozumiane jako całość - zapewniają możliwość identyfikowania możliwych przypadków naruszenia przepisów o ochronie danych przez administratorów i podmioty przetwarzające w Brazylii, a także nakładania kar za te naruszenia w praktyce, oraz oferują osobom, których dane dotyczą, możliwość skorzystania ze środków ochrony prawnej w celu uzyskania dostępu do dotyczących ich danych osobowych, a także - ostatecznie - sprostowania lub usunięcia takich danych.
(226) Wreszcie, na podstawie dostępnych informacji na temat brazylijskiego porządku prawnego, Komisja uważa, że wszelkie naruszenia praw podstawowych osób fizycznych, których dane osobowe są przekazywane z Unii Europejskiej do Brazylii, jakich dopuszczają się brazylijskie organy publiczne do celów interesu publicznego, w szczególności do celów ścigania przestępstw i bezpieczeństwa narodowego, będą ograniczać się do tego, co jest absolutnie niezbędne do osiągnięcia tego uzasadnionego celu oraz że ustanowiono skuteczną ochronę prawną przed takimi naruszeniami.
(227) W świetle ustaleń niniejszej decyzji należy zatem uznać, że Brazylia zapewnia odpowiedni stopień ochrony w rozumieniu art. 45 rozporządzenia (UE) 2016/679, interpretowanego w świetle Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, danych osobowych przekazywanych z Unii Europejskiej administratorom danych i podmiotom przetwarzającym w Brazylii podlegającym przepisom LGPD.
5. SKUTKI NINIEJSZEJ DECYZJI I DZIAŁANIA ORGANÓW OCHRONY DANYCH
(228) Państwa członkowskie i ich organy mają obowiązek stosować środki niezbędne do zapewnienia zgodności z aktami instytucji unijnych, ponieważ domniemywa się, że akty te są zgodne z prawem, a zatem wywołują skutki prawne do chwili ich uchylenia, stwierdzenia ich nieważności w postępowaniu o stwierdzenie nieważności lub orzeczenia o ich nieważności w następstwie wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym lub zarzutu niezgodności z prawem.
(229) Decyzja stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony danych osobowych przyjęta przez Komisję na podstawie art. 45 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679 jest zatem wiążąca dla wszystkich organów państw członkowskich, do których jest skierowana, w tym ich niezależnych organów nadzorczych. W szczególności przekazywanie danych przez administratora lub podmiot przetwarzający w Unii Europejskiej administratorom lub podmiotom przetwarzającym w Brazylii może odbywać się bez konieczności uzyskania jakiegokolwiek dodatkowego zezwolenia.
(230) Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 58 ust. 5 rozporządzenia (UE) 2016/679 i jak wyjaśnił Trybunał Sprawiedliwości w wyroku w sprawie Schrems, jeżeli krajowy organ ochrony danych kwestionuje, w tym na podstawie skargi, zgodność wydanej przez Komisję decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony z przysługującymi osobie fizycznej prawami podstawowymi do prywatności i ochrony danych, należy zapewnić w prawie krajowym drogę prawną umożliwiającą tej osobie podniesienie tych zarzutów przed sądem krajowym, który może być zobowiązany do wystąpienia z odesłaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości 347 .
6. MONITOROWANIE, ZAWIESZENIE, UCHYLENIE LUB ZMIANA NINIEJSZEJ DECYZJI
(231) Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości 348 , a także jak wskazano w art. 45 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2016/679, Komisja powinna na stale monitorować istotne zmiany zachodzące w państwie trzecim po przyjęciu decyzji stwierdzającej odpowiedni stopień ochrony, aby ocenić, czy państwo trzecie nadal zapewnia stopień ochrony zasadniczo odpowiadający temu w Unii Europejskiej. Taka kontrola jest wymagana w każdym przypadku, gdy Komisja otrzyma informacje budzące uzasadnione wątpliwości w tym względzie.
(232) W związku z powyższym Komisja powinna na bieżąco monitorować sytuację w zakresie ram prawnych i rzeczywistej praktyki w Brazylii w odniesieniu do przetwarzania danych osobowych, podlegających ocenie w niniejszej decyzji. W związku z tym należy zwrócić szczególną uwagę na stosowanie w praktyce wymogów dotyczących oceny skutków dla ochrony danych, wymogów dotyczących przejrzystości i ich ewentualnego ograniczenia w odniesieniu do prawa do informacji i dostępu, zasad dotyczących powiadamiania o naruszeniach ochrony danych, systemu sankcji, a także przestrzegania ograniczeń i zabezpieczeń w odniesieniu do dostępu rządowego, z uwzględnieniem wszelkich istotnych zmian w tym zakresie.
(233) W celu ułatwienia i monitorowania tego procesu zachęca się brazylijskie władze, w tym ANPD, do informowania Komisji o zmianach w prawie materialnym, które są istotne dla niniejszej decyzji w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez podmioty gospodarcze i organy publiczne, jak również z ograniczeniami i zabezpieczeniami dotyczącymi dostępu organów publicznych do danych osobowych.
(234) Ponadto, aby Komisja mogła skutecznie realizować funkcję monitorowania, państwa członkowskie powinny informować ją o wszelkich istotnych działaniach podejmowanych przez organy ochrony danych państw członkowskich, zwłaszcza w odniesieniu do zapytań lub skarg osób z UE, których dane dotyczą, dotyczących przekazywania danych osobowych z Unii Europejskiej administratorom i podmiotom przetwarzającym w Brazylii. Komisja powinna być również informowana o wszelkich sygnałach świadczących o tym, że działania brazylijskich organów publicznych odpowiedzialnych za zapobieganie przestępczości, prowadzenie postępowań przygotowawczych, wykrywanie lub ściganie przestępstw nie gwarantują wymaganego stopnia ochrony.
(235) W zastosowaniu art. 45 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679 349 oraz w świetle tego, że stopień ochrony zapewniany w porządku prawnym Brazylii może ulec zmianie, Komisja po przyjęciu niniejszej decyzji powinna okresowo sprawdzać, czy ustalenia odnoszące się do adekwatności stopnia ochrony gwarantowanego przez Brazylię są nadal faktycznie i prawnie uzasadnione.
(236) W tym celu niniejsza decyzja powinna zostać poddana pierwszemu przeglądowi w ciągu czterech lat od jej wejścia w życie. Okresowe przeglądy następcze powinny odbywać się co najmniej raz na cztery lata 350 . Przeglądy powinny obejmować wszystkie aspekty funkcjonowania niniejszej decyzji, w tym współpracę ANPD z organami ochrony danych państw członkowskich UE w zakresie skarg składanych przez osoby fizyczne. Powinny one również obejmować ocenę skuteczności mechanizmów nadzoru i egzekwowania przepisów w obszarach prawa karnego i bezpieczeństwa narodowego.
(237) W celu przeprowadzenia przeglądu Komisja powinna odbyć spotkanie z ANPD, któremu będą towarzyszyć, w stosownych przypadkach, inne brazylijskie organy odpowiedzialne za dostęp rządowy do informacji, w tym właściwe organy nadzorcze. Uczestnictwo w tym spotkaniu powinno być otwarte dla przedstawicieli członków Europejskiej Rady Ochrony Danych. W ramach przeglądu Komisja powinna wystąpić do ANPD o przedłożenie wyczerpujących informacji na temat wszystkich kwestii istotnych dla ustaleń dotyczących stwierdzenia odpowiedniego stopnia ochrony, w tym na temat ograniczeń i zabezpieczeń związanych z dostępem rządowym. Komisja powinna również zwracać się o wyjaśnienia dotyczące wszelkich otrzymanych informacji istotnych dla niniejszej decyzji, w tym o wyjaśnienia dotyczące publicznych sprawozdań przygotowanych przez brazylijskie władze lub inne zainteresowane strony z Brazylii, informacji otrzymanych od Europejskiej Rady Ochrony Danych, poszczególnych organów ochrony danych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego, a także doniesień medialnych i informacji pochodzących z innych dostępnych źródeł.
(238) Na podstawie tej oceny Komisja powinna przygotować ogólnodostępne sprawozdanie, które przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(239) W przypadku gdy z dostępnych informacji, w szczególności informacji uzyskanych w wyniku monitorowania niniejszej decyzji lub przedstawionych przez władze Brazylii lub państw członkowskich, wynika, że stopień ochrony zapewniany przez Brazylię może nie być już odpowiedni, Komisja powinna powiadomić o tym właściwe brazylijskie organy i zwrócić się o zastosowanie właściwych środków w określonym, rozsądnym terminie.
(240) Jeśli po upływie tego określonego terminu właściwe brazylijskie organy nie zastosują tych środków lub w inny zadowalający sposób nie wykażą, że niniejsza decyzja jest nadal oparta na odpowiednim stopniu ochrony, Komisja rozpocznie procedurę, o której mowa w art. 93 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/679, w celu częściowego lub całkowitego zawieszenia lub uchylenia niniejszej decyzji.
(241) Ewentualnie Komisja rozpocznie tę procedurę w celu zmiany decyzji, zwłaszcza uzależniając przekazywanie danych od spełnienia dodatkowych warunków lub ograniczając zakres stwierdzenia odpowiedniego stopnia ochrony wyłącznie do przekazywania danych, co do których zapewniono ciągłość odpowiedniego stopnia ochrony.
(242) Komisja powinna również rozważyć wszczęcie procedury prowadzącej do zmiany, zawieszenia lub uchylenia niniejszej decyzji, jeżeli, w kontekście przeglądu lub w inny sposób, właściwe brazylijskie władze nie przedłożą informacji lub wyjaśnień wymaganych w związku z oceną stopnia ochrony zapewnianego w odniesieniu do danych osobowych przekazywanych z Unii Europejskiej do Brazylii albo w odniesieniu do oceny zgodności z niniejszą decyzją. W tej kwestii Komisja powinna uwzględnić również zakres, w jakim właściwe informacje można uzyskać z innych źródeł.
(243) W należycie uzasadnionych, szczególnie pilnych przypadkach Komisja skorzysta z możliwości przyjęcia - zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 93 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/679 - aktów wykonawczych mających natychmiastowe zastosowanie, zawieszających, uchylających lub zmieniających niniejszą decyzję.
7. UWAGI KOŃCOWE
(244) Europejska Rada Ochrony Danych opublikowała swoją opinię 351 , która została uwzględniona podczas przygotowywania niniejszej decyzji.
(245) Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu ustanowionego na podstawie art. 93 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2016/679,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Sporządzono w Brukseli dnia 26 stycznia 2026 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.179 |
| Rodzaj: | decyzja |
| Tytuł: | Decyzja wykonawcza 2026/179 na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, stwierdzająca odpowiedni stopień ochrony danych osobowych przez Brazylię |
| Data aktu: | 2026-01-26 |
| Data ogłoszenia: | 2026-01-28 |
| Data wejścia w życie: | 2026-01-28 |
