Rozporządzenie delegowane 2026/131 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych
ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) 2026/131z dnia 20 stycznia 2026 r.uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych(Tekst mający znaczenie dla EOG)
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") 1 , w szczególności jego art. 3 ust. 5 akapit drugi, art. 245 ust. 3, art. 246 ust. 3, art. 249 ust. 3, art. 252 ust. 1 i art. 254,
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 576/2013 2 ustanawiające przepisy dotyczące przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych zostało uchylone art. 270 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/429 z dniem 21 kwietnia 2021 r. Art. 277 rozporządzenia (UE) 2016/429 stanowi jednak, że niezależnie od tego uchylenia rozporządzenie (UE) nr 576/2013 stosuje się nadal do dnia 21 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, zamiast części VI rozporządzenia (UE) 2016/429.
(2) W rozporządzeniu (UE) 2016/429 ustanowiono przepisy dotyczące zapobiegania chorobom przenoszącym się lub przenoszonym na zwierzęta lub na ludzi oraz zwalczania tych chorób, w tym wymagania w zakresie zdrowia zwierząt mające zastosowanie do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium. Ponadto w rozporządzeniu (UE) 2016/429 uprawniono Komisję do przyjęcia przepisów mających na celu uzupełnienie niektórych innych niż istotne elementów tego rozporządzenia w drodze aktów delegowanych. Ponieważ okres przejściowy związany z uchyleniem rozporządzenia (UE) nr 576/2013 ma zakończyć się w dniu 21 kwietnia 2026 r., należy przyjąć takie przepisy uzupełniające, aby zapewnić sprawne funkcjonowanie ram prawnych ustanowionych rozporządzeniem (UE) 2016/429.
(3) Celem rozporządzenia (UE) 2016/429 jest stworzenie ram regulacyjnych, które będą prostsze i bardziej elastyczne niż ramy mające zastosowanie przed jego przyjęciem, przy jednoczesnym zapewnieniu podejścia do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt, które będzie w większym stopniu oparte na analizie ryzyka, a także wzmożonej gotowości na wypadek wystąpienia chorób zwierząt oraz skuteczniejszego zapobiegania chorobom zwierząt i zwalczania tych chorób. Jego celem jest również zebranie przepisów dotyczących chorób zwierząt w jednym akcie prawnym. W celu uproszczenia i zapewnienia przejrzystości przepisów unijnych, a także ułatwienia ich stosowania i uniknięcia ich powielania, przepisy dotyczące przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium należy ustanowić w jednym akcie, a nie w szeregu odrębnych aktów zawierających wzajemne odniesienia. Ponadto, ponieważ istnieje materialny związek między uprawnieniami określonymi w art. 3 ust. 5 i w części VI rozporządzenia (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, przepisy uzupełniające należy ustanowić w jednym akcie prawnym.
(4) Utrzymywanie zwierząt domowych przez ludzi w gospodarstwach domowych, w pomieszczeniach i na zewnątrz, stwarza zazwyczaj mniejsze ryzyko dla zdrowia w porównaniu z innymi sposobami utrzymywania lub przemieszczania zwierząt na większą skalę, tak jak ma to miejsce w rolnictwie, akwakulturze, hodowli zwierząt, w schroniskach dla zwierząt oraz ogólnie przy transporcie zwierząt. Dlatego właśnie należy ustanowić proporcjonalny zestaw wymagań w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, który powinien koncentrować się na środkach odpowiednio uwzględniających szczególne wymogi i zagrożenia związane z utrzymywaniem zwierząt domowych i ich przemieszczaniem o charakterze niehandlowym, ponieważ stosowanie ogólnych ram w odniesieniu do tych zwierząt pociągałoby za sobą nieuzasadnione obciążenie administracyjne i koszty.
(5) Ustanowione w niniejszym rozporządzeniu przepisy i środki zmniejszające ryzyko uzupełniają wymagania w zakresie zdrowia zwierząt określone w części VI rozporządzenia (UE) 2016/429 w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, aby zapewnić wystarczający poziom bezpieczeństwa w celu zmniejszenia ryzyka związanego z przemieszczaniem o charakterze niehandlowym dla zdrowia publicznego i zdrowia zwierząt, a w szczególności ryzyka rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w wykazie zdefiniowanych we wspomnianym rozporządzeniu (UE) 2016/429 i zaklasyfikowanych zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. d) tego rozporządzenia rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2018/1882 3 , a także w celu usunięcia wszelkich nieuzasadnionych przeszkód w takim przemieszczaniu o charakterze niehandlowym.
(6) Obowiązujące przepisy w zakresie zdrowia zwierząt ustanowione w poprzednich aktach Komisji dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych okazały się solidne, proporcjonalne i skuteczne. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu należy utrzymać cel i główne przepisy określone w dotychczasowym prawodawstwie, ale należy je zaktualizować, aby uwzględnić zasady dotyczące lepszego stanowienia prawa, nowe ramy w zakresie zdrowia zwierząt określone w rozporządzeniu (UE) 2016/429 oraz międzynarodowe normy i doświadczenie w stosowaniu poprzednich aktów Unii w tej dziedzinie.
(7) W rozporządzeniu (UE) 2016/429 ustanowiono już szereg definicji. Niniejsze rozporządzenie powinno ponadto również uwzględniać definicje określone w innych aktach Unii związanych z obszarami powiązanymi, jakimi są kontrole urzędowe, w szczególności definicje określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 4 . Do celów ustanowienia wymagań w zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych należy jednak określić gatunki zwierząt, do których mają zastosowanie przepisy ustanowione w niniejszym rozporządzeniu, oraz uwzględnić szczegółowe definicje. Powinny one obejmować definicje konkretnych "punktów wjazdu podróżnych" wykorzystywanych do przemieszczania o charakterze niehandlowym z państw trzecich lub terytoriów oraz "upoważnionych lekarzy weterynarii", którym właściwy organ delegował konkretne zadania w tej dziedzinie w odniesieniu do środków zapobiegawczych i zmniejszających ryzyko oraz wydawania paszportów dla psów, kotów domowych i fretek domowych w państwach członkowskich, a także oraz w odniesieniu do środków zapobiegania i środków zmniejszających ryzyko oraz wydawania świadectw zdrowia zwierząt dla psów domowych, kotów domowych, fretek domowych i ptaków domowych w państwach trzecich.
(8) Zgodnie z definicją w art. 4 pkt 11 rozporządzenia (UE) 2016/429 "zwierzę domowe" oznacza zwierzę utrzymywane z gatunku wymienionego w załączniku I do tego rozporządzenia, utrzymywane do prywatnych celów o charakterze niehandlowym, i obejmuje psy, koty i fretki domowe. Takie zwierzęta są zazwyczaj utrzymywane prywatnie w celach rekreacyjnych lub do towarzystwa. Jednakże w przypadku niektórych psów zwierzęta te, mimo że są nadal uznawane za zwierzęta domowe, mogą być utrzymywane w celach dodatkowych niż czysto rekreacyjne lub do towarzystwa.
(9) Te dodatkowe cele obejmują udział w konkursach, imprezach sportowych, szkoleniach, wystawach lub spotkaniach roboczych, gdzie zwierzęta są wykorzystywane ze względu na określone umiejętności, które nabywają w wyniku treningu, jak przewidziano w art. 246 ust. 2 lit. a) rozporządzenia (UE) 2016/429. Inne umiejętności nabyte przez niektóre psy mogą być również wykorzystywane do takich dodatkowych celów, w szczególności do działań wojskowych, egzekwowania prawa lub działań poszukiwawczo-ratowniczych.
(10) Przemieszczanie psów we wszystkich tych okolicznościach odbywa się pod nadzorem właściciela zwierzęcia domowego lub osoby odpowiedzialnej, która może w szczególności być pracownikiem organów wojskowych, organów ścigania lub organów poszukiwawczo-ratowniczych. Należy zatem doprecyzować, że przepisy ustanowione w niniejszym rozporządzeniu mają również zastosowanie do przemieszczania tych wyżej wymienionych kategorii zwierząt, oraz zapewnić pewną elastyczność, zgodnie z uprawnieniem przyznanym Komisji na podstawie art. 249 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/429, do przyjmowania aktów delegowanych dotyczących warunków przyznawania odstępstw od wymagań określonych w art. 249 ust. 2 tego rozporządzenia, w przypadku gdy takie zwierzęta są wprowadzane do Unii lub powracają do Unii po przemieszczeniu poza Unię.
(11) Aby wyraźnie rozróżnić przepisy mające zastosowanie do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych od przepisów mających zastosowanie do standardowego przemieszczania psów, kotów, fretek domowych i ptaków żyjących w niewoli między państwami członkowskimi lub z państw trzecich lub terytoriów, w rozporządzeniu (UE) 2016/429 zdefiniowano "zwierzę domowe" i "przemieszczanie o charakterze niehandlowym". Aby wchodzić w zakres tych definicji, zwierzę domowe musi towarzyszyć swojemu właścicielowi i być elementem przemieszczania właściciela zwierzęcia domowego pod osobistym nadzorem właściciela zwierzęcia domowego lub - z należycie uzasadnionych i udokumentowanych powodów - pod nadzorem osoby upoważnionej, w przypadku gdy zwierzę domowe jest fizycznie odseparowane od właściciela zwierzęcia domowego.
(12) W tym kontekście art. 245 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/429 stanowi, że gdy przemieszczanie o charakterze niehandlowym zwierzęcia domowego jest dokonywane przez osobę upoważnioną, takie przemieszczanie o charakterze niehandlowym może być dokonane wyłącznie w ciągu pięciu dni od przemieszczenia właściciela zwierzęcia. W art. 245 ust. 3 tego rozporządzenia uprawniono Komisję do ustanowienia dodatkowych wymagań w odniesieniu do dokumentacji przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierzęcia domowego dokonywanego przez osobę upoważnioną. Należy zatem określić, że w przypadku gdy przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierzęcia domowego dokonuje osoba upoważniona, do dokumentów identyfikacyjnych towarzyszących zwierzęciu domowemu do celów przemieszczania o charakterze niehandlowym do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego albo do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium należy dołączyć pisemne upoważnienie podpisane przez właściciela zwierzęcia domowego.
(13) W rozporządzeniu (UE) 2016/429 określono ponadto maksymalną liczbę zwierząt domowych należących do gatunków wymienionych w części A załącznika I do tego rozporządzenia, a mianowicie psów, kotów i fretek domowych, które mogą towarzyszyć właścicielowi lub osobie upoważnionej. Art. 246 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że liczba takich zwierząt domowych, które mogą być przemieszczane w trakcie pojedynczego przemieszczenia o charakterze niehandlowym, nie może przekraczać pięciu. W artykule tym określono również warunki odstępstw, zgodnie z którymi ta maksymalna liczba może zostać przekroczona.
(14) W tym kontekście przemieszczania więcej niż pięciu psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych, które nie spełnia warunków odstępstwa określonych w art. 246 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/429, nie można uznać za przemieszczanie o charakterze niehandlowym na podstawie tego rozporządzenia i powinno ono wchodzić w zakres części IV lub V rozporządzenia.
(15) W odniesieniu do przemieszczania zwierząt domowych należących do gatunków wymienionych w części B załącznika I do rozporządzenia (UE) 2016/429, w tym ptaków, w art. 246 ust. 3 tego rozporządzenia uprawniono Komisję do przyjęcia przepisów uzupełniających określających maksymalną liczbę zwierząt domowych należących do tych gatunków, które mogą zostać przemieszczone podczas pojedynczego przemieszczenia o charakterze niehandlowym. Ponieważ przemieszczanie dużej liczby ptaków może zwiększyć ryzyko wprowadzenia i rozprzestrzenienia się wirusa grypy ptaków, konieczne jest ustanowienie takiej maksymalnej liczby ptaków domowych towarzyszących właścicielowi lub osobie upoważnionej podczas przemieszczenia do Unii z państwa trzeciego lub terytorium.
(16) Ustanowienie takiej maksymalnej liczby ma również na celu zapewnienie, aby części IV i V rozporządzenia (UE) 2016/429 były prawidłowo stosowane do ptaków domowych, a także aby przemieszczanie do Unii ptaków domowych w liczbie większej niż maksymalna odbywało się zgodnie z wymaganiami dotyczącymi wprowadzania do Unii ptaków żyjących w niewoli określonymi w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2020/692 5 oraz aby podlegało ono kontrolom urzędowym w punktach kontroli granicznej określonym w rozporządzeniu (UE) 2017/625.
(17) W tym samym kontekście w rozporządzeniu (UE) 2016/429 wyraźnie określono, że wskazana maksymalna liczba zwierząt domowych, które mogą być objęte przemieszczaniem o charakterze niehandlowym, odnosi się do pojedynczego przemieszczenia o charakterze niehandlowym. W rozporządzeniu (UE) 2016/429 nie zdefiniowano jednak "pojedynczego przemieszczenia o charakterze niehandlowym". Może to prowadzić do odmiennej interpretacji przez państwa członkowskie i stanowić źródło nadużyć w przypadku kilku właścicieli zwierząt domowych podróżujących razem tym samym prywatnym środkiem transportu. W trosce o pewność, w celu zapewnienia prawidłowego stosowania części IV i V rozporządzenia (UE) 2016/429 do zwierząt domowych konieczne jest również doprecyzowanie warunków, które powinny mieć zastosowanie do pojęcia "pojedynczego przemieszczenia o charakterze niehandlowym".
(18) W art. 252 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) 2016/429 uprawniono Komisję do ustanowienia szczegółowych wymagań dotyczących poszczególnych gatunków w odniesieniu do sposobów oznakowania zwierząt domowych należących do gatunków wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia oraz stosowania i używania takich sposobów oznakowania.
(19) Przed przyjęciem rozporządzenia (UE) 2016/429 przepisy Unii dotyczące oznakowania zwierząt domowych były określone w rozporządzeniu (UE) nr 576/2013 w odniesieniu do psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych oraz w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2021/1933 6 w odniesieniu do ptaków domowych. Przepisy ustanowione w tych rozporządzeniach okazały się skuteczne w zapewnianiu właściwego oznakowania zwierząt domowych. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu należy zachować istotę tych przepisów, ale zaktualizować je tak, aby uwzględnić praktyczne doświadczenia zdobyte przez państwa członkowskie w trakcie ich stosowania.
(20) Psy domowe, koty domowe lub fretki domowe uznaje się za odpowiednio oznakowane, jeżeli posiadają wyraźnie czytelny tatuaż wykonany przed dniem 3 lipca 2011 r. albo wszczepiony system identyfikacji elektronicznej (transponder). Wszczepianie transponderów wymaga posiadania określonych umiejętności. Konieczne jest zatem sprecyzowanie w niniejszym rozporządzeniu osób, które posiadają szczególną wiedzę umożliwiającą wykonywanie tego zadania.
(21) W tym kontekście w niniejszym rozporządzeniu należy również ustanowić przepisy dotyczące sposobów oznakowania ptaków domowych, które mają być przemieszczane do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium, aby umożliwić przyporządkowanie poszczególnym ptakom domowym odpowiedniego dokumentu identyfikacyjnego.
(22) W art. 252 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (UE) 2016/429 uprawniono Komisję do ustanowienia szczegółowych wymagań dotyczących poszczególnych gatunków w odniesieniu do środków zapobiegania i środków zmniejszających ryzyko w celu zapewnienia, aby zwierzęta domowe nie stwarzały istotnego ryzyka pod względem rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w wykazie, o których mowa w art. 9 ust. 1 lit. d) tego rozporządzenia, z powodu przemieszczania zwierząt domowych należących do gatunków wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia.
(23) Przed rozpoczęciem stosowania rozporządzenia (UE) 2016/429 w rozporządzeniu (UE) nr 576/2013 w odniesieniu do psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych oraz w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2021/1933 w odniesieniu do ptaków domowych ustanowiono przepisy Unii dotyczące środków zapobiegania i środków zmniejszających ryzyko, z którymi muszą być zgodne zwierzęta domowe przemieszczane do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium. Przepisy te okazały się skuteczne w minimalizowaniu ryzyka rozprzestrzeniania się chorób umieszczonych w wykazie na skutek takich przemieszczeń. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu należy zasadniczo zachować te przepisy, ale zaktualizować je tak, aby uwzględnić praktyczne doświadczenia zdobyte przez państwa członkowskie w trakcie ich stosowania. W niniejszym rozporządzeniu należy ponadto przewidzieć możliwości zastosowania odstępstw w przypadkach, gdy wdrożono alternatywne środki zmniejszające ryzyko.
(24) Zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2016/429 posiadacze zwierząt domowych w Unii, w tym właściciele zwierząt domowych, są w najlepszej sytuacji, aby obserwować i dbać o zdrowie zwierząt, za które ponoszą odpowiedzialność. Powinni oni zatem w pierwszym rzędzie odpowiadać za wprowadzenie środków w zakresie zapobiegania chorobom i kontroli rozprzestrzeniania się chorób wśród zwierząt, za które ponoszą odpowiedzialność. Oznacza to również, że właściciele zwierząt domowych są zobowiązani do zapewnienia, aby zwierzęta, za których przemieszczanie ponoszą odpowiedzialność, były wolne od objawów choroby i nadawały się do takiego przemieszczania o charakterze niehandlowym.
(25) Aby ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się chorób zwierząt spoza Unii, w niniejszym rozporządzeniu należy wprowadzić wymóg, aby zwierzęta domowe pochodzące z państwa trzeciego lub terytorium i przemieszczane do Unii nie wykazywały żadnych objawów choroby i nadawały się do takiego przemieszczania o charakterze niehandlowym.
(26) Zakażenie wirusem wścieklizny jest chorobą dotykającą psy, koty i fretki domowe, która budzi w Unii największe obawy ze względu na jej potencjalny wpływ na ludzi i zwierzęta. Zakażenie wirusem wścieklizny jest wymienione w załączniku do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/1882 jako choroba kategorii B, w odniesieniu do której należy wprowadzić środki zwalczania chorób we wszystkich państwach członkowskich w celu jej likwidacji w całej Unii.
(27) Aby zapobiec rozprzestrzenianiu się wścieklizny w Unii, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić przepisy określające wymagania w zakresie szczepień psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych podlegających przemieszczaniu o charakterze niehandlowym do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium.
(28) Możliwe jest, że szczepionki przeciwko wściekliźnie podawane psom domowym, kotom domowym lub fretkom domowym przed ukończeniem 12 tygodni nie doprowadzą do uzyskania odporności ochronnej ze względu na konkurencję z przeciwciałami matki. Producenci szczepionek zalecają zatem, aby nie szczepić młodych zwierząt domowych, które nie osiągnęły wieku trzech miesięcy. W celu zezwolenia na przemieszczanie o charakterze niehandlowym z państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego młodych zwierząt, które nie zostały zaszczepione przeciwko wściekliźnie lub które zostały zaszczepione, ale jeszcze się na nią nie uodporniły, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić określone środki zapobiegawcze, które muszą zostać wdrożone, oraz umożliwić państwom członkowskim udzielanie zezwoleń na takie przemieszczanie o charakterze niehandlowym na ich terytorium, jeżeli młode zwierzęta domowe spełniają wymagania tych środków zapobiegawczych.
(29) Ponadto, aby zapobiec wprowadzeniu wścieklizny do Unii i udowodnić, że zwierzęta zostały odpowiednio zaszczepione przeciwko wściekliźnie, psy domowe, koty domowe lub fretki domowe przemieszczane do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium do celów niehandlowych muszą posiadać ważne badanie poziomu przeciwciał przeciwko wściekliźnie metodą miareczkowania zgodnie z pkt 1 załącznika XXI do rozporządzenia delegowanego (UE) 2020/692. W niniejszym rozporządzeniu należy również przewidzieć odstępstwa od wymogu posiadania badania poziomu przeciwciał przeciwko wściekliźnie metodą miareczkowania w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym do Unii psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych z państw trzecich lub terytoriów, które wykazały, że stosują przepisy o takiej samej treści i skutkach jak przepisy stosowane w Unii, lub że wdrożyły solidny system nadzoru, zapobiegania i zwalczania w odniesieniu do wścieklizny zgodnie z kryteriami określonymi w niniejszym rozporządzeniu.
(30) Zarażenie pasożytem Echinococcus multilocularis jest wymienione w załączniku do rozporządzenia wykonawczego (UE) 2018/1882 jako choroba kategorii C, co oznacza, że jest to choroba mająca znaczenie dla niektórych państw członkowskich oraz że w odniesieniu do niej potrzebne są środki, aby zapobiec jej rozprzestrzenianiu się na części Unii oficjalnie wolne od choroby lub posiadające programy likwidacji tej choroby wymienionej w wykazie.
(31) Psy domowe mające zostać przemieszczone do państwa członkowskiego o statusie obszaru wolnego od zarażenia pasożytem Echinococcus multilocularis powinny spełniać dodatkowe wymagania w celu zapewnienia ochrony tego statusu w tych państwach członkowskich. W związku z tym takie psy należy poddać profilaktycznemu leczeniu przed ich przemieszczeniem do dowolnego państwa członkowskiego wolnego od choroby. W niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć możliwości zastosowania odstępstw w przypadkach, gdy wdrożono alternatywne środki zmniejszające ryzyko.
(32) Grypa ptaków jest zakaźną chorobą wirusową ptaków, która może mieć negatywny wpływ na zdrowie zwierząt i zdrowie publiczne oraz poważny wpływ na rentowność chowu drobiu, ponieważ jej wysoce zjadliwa forma może powodować wysoką upadkowość u gatunków drobiu. Co więcej, mimo że grypa ptaków jest najczęściej spotykana u ptactwa, w niektórych warunkach zakażenie może wystąpić także u ludzi, chociaż ryzyko takiego zakażenia jest zwykle niskie.
(33) Ponieważ globalne zagrożenie grypą ptaków wzrosło w ostatnich latach, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić środki ochronne w celu zapewnienia, aby przemieszczanie o charakterze niehandlowym ptaków domowych do Unii nie stwarzało ryzyka wprowadzenia i rozprzestrzeniania się zakażenia wirusem grypy ptaków.
(34) W ramach środków zapobiegania i środków zmniejszających ryzyko dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym ptaków domowych do Unii należy przewidzieć kilka wariantów wymagań dotyczących takiego przemieszczania, w tym izolację przed takim przemieszczaniem oraz badania przed przemieszczeniem w kierunku podtypów H5 i H7 wirusa wysoce zjadliwej grypy ptaków oraz szczepienia przeciwko podtypom H5 i H7 wirusa wysoce zjadliwej grypy ptaków.
(35) Wariant dotyczący izolacji przed przemieszczaniem o charakterze niehandlowym do Unii powinien być jednak dozwolony wyłącznie w przypadku ptaków domowych pochodzących z terytoriów lub państw trzecich, które oceniono pod kątem grypy ptaków i innych chorób istotnych dla danych gatunków ptaków. W związku z tym wariant ten powinien być ograniczony do państw trzecich lub ich stref wymienionych w tabeli zawartej w części 1 załączników V, XIV lub XIX do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2021/404 7 , z których dozwolone jest wprowadzanie do Unii, odpowiednio, drobiu i materiału biologicznego drobiu, świeżego mięsa drobiu i ptaków łownych lub jaj i produktów jajecznych.
(36) Aby jeszcze bardziej ograniczyć ryzyko rozprzestrzeniania się wirusa grypy ptaków do Unii w wyniku przemieszczania o charakterze niehandlowym ptaków domowych z państw trzecich lub terytoriów, te ptaki domowe należy trzymać w izolacji przez odpowiedni okres po ich wprowadzeniu do Unii, a w szczególności w tym okresie nie powinny one być wprowadzane na pokazy, targi, wystawy ani inne zgromadzenia ptaków.
(37) Ponadto w niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć możliwości zastosowania odstępstw w przypadkach, gdy wdrożono alternatywne środki zmniejszające ryzyko. Powinno to być dozwolone wyłącznie w przypadku zakładów, które mogą zagwarantować status zdrowotny zwierząt. W związku z tym wariant ten musi wiązać się z wymogiem umieszczenia ptaków domowych w zakładzie kwarantanny zatwierdzonym zgodnie z art. 14 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/2035 8 .
(38) W art. 254 lit. a) rozporządzenia (UE) 2016/429 uprawniono Komisję do przyjmowania aktów delegowanych dotyczących rubryk przeznaczonych do wpisywania informacji, które mają być zamieszczone w dokumentach identyfikacyjnych mających towarzyszyć przemieszczeniu o charakterze niehandlowym zwierząt domowych do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium. W lit. d) tego artykułu upoważniono również Komisję do przyjmowania aktów delegowanych dotyczących wydawania, wypełniania i, w stosownych przypadkach, zatwierdzania takich dokumentów identyfikacyjnych.
(39) Przed przyjęciem rozporządzenia (UE) 2016/429 przepisy Unii dotyczące dokumentów identyfikacyjnych zwierząt domowych były określone w rozporządzeniu (UE) nr 576/2013 w odniesieniu do psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych oraz w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2021/1933 w odniesieniu do ptaków domowych. Przepisy ustanowione w tych rozporządzeniach okazały się skuteczne w zapewnianiu identyfikowalności zwierząt domowych podczas przemieszczania o charakterze niehandlowym takich zwierząt do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium. W związku z tym w niniejszym rozporządzeniu należy zachować główne przepisy tych rozporządzeń, ale zaktualizować je tak, aby uwzględnić praktyczne doświadczenia zdobyte w trakcie ich stosowania.
(40) Do poświadczenia zgodności z wymaganiami w zakresie zdrowia zwierząt określonymi w niniejszym rozporządzeniu niezbędne są dokumenty identyfikacyjne towarzyszące zwierzętom domowym, które są przedmiotem przemieszczania o charakterze niehandlowym do państw członkowskich. W niniejszym rozporządzeniu należy zatem ustanowić wymagania dotyczące treści tych dokumentów identyfikacyjnych oraz warunki ich wydawania lub, w razie potrzeby, ich zatwierdzania, aby zapewnić ich ważność.
(41) Zasadniczo rozporządzenie (UE) 2016/429 zawiera wymóg, zgodnie z którym standardowemu przemieszczaniu zwierząt musi towarzyszyć świadectwo zdrowia zwierząt wypełniane i wydawane przez właściwe organy państwa wysyłki lub, w stosownych przypadkach, przez upoważnionego lekarza weterynarii, a następnie zatwierdzane przez właściwy organ państwa wysyłki w celu zapewnienia ważności takiego świadectwa. Wymaganie to powinno mieć również zastosowanie do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium.
(42) Aby ułatwić przemieszczanie o charakterze niehandlowym psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego, rozporządzeniem (UE) nr 576/2013 wprowadzono alternatywny dokument identyfikacyjny (paszport zwierzęcia domowego) zastępujący świadectwo zdrowia zwierząt, które jest wykorzystywane do innych przemieszczeń zwierząt. Należy zatem zapewnić, aby takim zwierzętom domowym nadal towarzyszył paszport.
(43) W tym kontekście oznacza to również, że paszport zwierzęcia domowego ma być wydawany wyłącznie dla psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych utrzymywanych w państwie członkowskim, w którym ich właściciele mają miejsce zwykłego pobytu i główne miejsce zamieszkania. Takie informacje mają być dostarczone przez właściciela zwierzęcia domowego w celu umożliwienia wystawiającemu lekarzowi weterynarii należyte i dokładne wypełnienie paszportu zwierzęcia domowego.
(44) W tych okolicznościach paszporty zwierząt domowych nie są przeznaczone do wydawania w odniesieniu do psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych utrzymywanych przez właścicieli, którzy mają główne miejsce zamieszkania poza Unią i zamieszkują jedynie tymczasowo lub sezonowo w Unii. W takich sytuacjach zastosowanie powinna mieć ogólna zasada, a przemieszczaniu o charakterze niehandlowym tych zwierząt do Unii musi towarzyszyć dokument identyfikacyjny wymagany w przypadku przemieszczania o charakterze niehandlowym psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych do Unii z państwa trzeciego lub terytorium (świadectwo zdrowia zwierząt). Należy zatem zapewnić, aby ten dokument identyfikacyjny pozostawał ważny przez rozsądny okres umożliwiający właścicielom zwierząt domowych z państw trzecich pobyt tymczasowy lub sezonowy w Unii lub dalsze przemieszczanie się do innych państw członkowskich w tym okresie.
(45) Ograniczenie dotyczące wydawania paszportów zwierząt domowych nie powinno uniemożliwiać wydania takiego paszportu dla psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych, które zostały przemieszczone do Unii z państwa trzeciego lub terytorium w celach niehandlowych z wykorzystaniem dokumentu identyfikacyjnego wymaganego do takiego przemieszczania, w przypadku gdy ich właściciele pozostają w państwie członkowskim po upływie okresu ważności dokumentu identyfikacyjnego i ustalają swoje główne miejsce zamieszkania w Unii, na przykład na podstawie dokumentu pobytowego.
(46) Zgodnie z art. 254 lit. c) rozporządzenia (UE) 2016/429 w niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć niezbędne warunki umożliwiające państwom członkowskim zezwalanie na przemieszczanie o charakterze niehandlowym na ich terytorium psów domowych, kotów domowych lub fretek domowych, którym towarzyszy dokument identyfikacyjny w formacie paszportu, jeżeli paszport został wydany w państwie trzecim lub na terytorium stosującym przepisy, których treść i skutki są takie same jak przepisy stosowane w Unii. Niniejsze rozporządzenie powinno również umożliwiać państwom członkowskim zezwolenie na powrót do Unii, po przemieszczeniu o charakterze niehandlowym do państwa trzeciego lub na terytorium, tych zwierząt domowych, którym towarzyszy paszport zwierzęcia domowego wydany w państwie członkowskim, pod warunkiem że na podstawie tego paszportu można stwierdzić, że warunki wymagane do powrotu z tych państw trzecich lub terytoriów zostały spełnione przez zwierzę domowe przed opuszczeniem Unii.
(47) Państwa trzecie lub terytoria wymienione w art. 1 ust. 2 lit. b) rozporządzenia delegowanego (UE) 2021/1933 stosują przepisy, których treść i skutki są takie same jak w przypadku przepisów stosowanych w Unii do przemieszczania o charakterze niehandlowym ptaków domowych. W niniejszym rozporządzeniu należy utrzymać odstępstwo przewidziane dla tych państw trzecich lub terytoriów w rozporządzeniu delegowanym (UE) 2021/1933.
(48) Zgodnie z art. 252 ust. 4 lit. e) rozporządzenia (UE) 2016/429 niniejsze rozporządzenie powinno umożliwiać właściwemu organowi państwa członkowskiego zezwolenie, w drodze wyjątku, na wprowadzenie bezpośrednio na jego terytorium lub przez jego terytorium zwierząt domowych, które nie spełniają określonych warunków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu, a tym samym reagowanie w uzasadnionych i pilnych sytuacjach, pod warunkiem że wystąpiono o zezwolenie do państwa członkowskiego przeznaczenia, a państwo to wydało zezwolenie, oraz w stosownych przypadkach za zgodą każdego innego zaangażowanego państwa członkowskiego. Zezwolenie to powinno zawierać szczegółowe ustalenia, w tym ograniczony w czasie okres izolacji pod nadzorem urzędowym, niezbędne do spełnienia warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu. Zezwolenia powinny być niezbędne nawet w pilnych przypadkach, aby ograniczyć wszelkie ryzyko dla zdrowia zwierząt wynikające z wprowadzenia do Unii zwierzęcia domowego, które nie spełnia warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu.
(49) Chociaż ostateczna decyzja o przyznaniu odstępstwa powinna pozostać w gestii właściwego organu, określone okoliczności przyznania odstępstw powinny obejmować między innymi pilny wyjazd właściciela zwierzęcia domowego, indywidualnie lub zbiorowo, w przypadku nagłej klęski żywiołowej, niepokojów politycznych lub innej siły wyższej dotykającej właściciela.
(50) W kontekście ryzyka dla zdrowia zwierząt wszelkie przemieszczanie o charakterze niehandlowym przez terytorium Unii zwierząt domowych z państwa trzeciego do miejsca przeznaczenia poza Unią należy uznać za przemieszczanie o charakterze niehandlowym do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium, ponieważ wiąże się ono z takim samym poziomem ryzyka. Takie przemieszczanie w ramach tranzytu powinno zatem spełniać wszystkie stosowne wymagania dotyczące przemieszczania o charakterze niehandlowym do państwa członkowskiego z państwa trzeciego lub terytorium. Nie powinny jednak mieć zastosowania żadne szczególne wymagania w odniesieniu do tranzytu zwierząt domowych, jeżeli nie są one wprowadzane na terytorium Unii i pozostają w granicach strefy międzynarodowej portu lub portu lotniczego tranzytu.
(51) Należy przyjąć przepisy na podstawie art. 252 ust. 4 lit. d) rozporządzenia (UE) 2016/429, aby umożliwić powrót zwierząt domowych pochodzących z Unii, gdy właściwe organy państwa trzeciego lub terytorium odmówiły ich wprowadzenia w następstwie kontroli przeprowadzonych na ich granicy, jeżeli warunki powrotu z tych państw trzecich lub terytoriów zostały spełnione przez zwierzę domowe przed opuszczeniem Unii.
(52) W celu spójnego stosowania przepisów Unii dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych do państwa członkowskiego z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego lub terytorium oraz w celu zapewnienia, aby przepisy te były jasne i przejrzyste, niniejsze rozporządzenie powinno uchylić rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2018/772 9 i rozporządzenie delegowane (UE) 2021/1933.
(53) Aby uniknąć niepotrzebnych zakłóceń w przemieszczaniu o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, w niniejszym rozporządzeniu należy ustanowić środki przejściowe zapewniające płynne przejście od wymagań określonych we wcześniej obowiązujących aktach Unii.
(54) Przepisy takie należy zapewnić w celu zaspokojenia uzasadnionych oczekiwań właścicieli zwierząt domowych utrzymujących psy domowe, koty domowe lub fretki domowe, producentów transponderów, lekarzy weterynarii i właściwych organów państw członkowskich oraz w celu zapewnienia im odpowiedniego czasu na dostosowanie się do nowych wymagań. Powinny one być zaprojektowane w taki sposób, aby należycie oznakowane psy domowe, koty domowe lub fretki domowe nie przechodziły ponownie procesu identyfikacji oraz aby zapobiec unieważnianiu i ponownemu wydawaniu należycie wydanych paszportów. Przepisy te powinny umożliwiać producentom transponderów, lekarzom weterynarii i właściwym organom państw członkowskich stosowanie nowych przepisów przed zakończeniem okresu przejściowego.
(55) Należy przewidzieć dodatkowe środki przejściowe w drodze aktów wykonawczych w celu zapewnienia, aby zapasy dokumentów identyfikacyjnych zgodnych z odpowiednimi przepisami rozporządzenia (UE) nr 576/2013 mogły być wykorzystywane przez odpowiedni okres.
(56) Rozporządzenie (UE) nr 576/2013 ustanawiające przepisy dotyczące przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych zostało uchylone art. 270 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/429 z dniem 21 kwietnia 2021 r. Art. 277 tego rozporządzenia stanowi jednak, że niezależnie od tego uchylenia rozporządzenie (UE) nr 576/2013 stosuje się nadal do dnia 21 kwietnia 2026 r. w odniesieniu do przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych, zamiast części VI rozporządzenia (UE) 2016/429. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem wejść w życie w trybie pilnym i być stosowane od dnia 22 kwietnia 2026 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2026.131 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie delegowane 2026/131 uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 w odniesieniu do wymagań w zakresie zdrowia zwierząt dotyczących przemieszczania o charakterze niehandlowym zwierząt domowych |
| Data aktu: | 2026-01-20 |
| Data ogłoszenia: | 2026-03-27 |
| Data wejścia w życie: | 2026-04-22, 2026-03-28 |
