Rozporządzenie 2025/11 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2018/1806 w odniesieniu do Vanuatu
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2025/11z dnia 19 grudnia 2024 r.w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2018/1806 w odniesieniu do Vanuatu
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 77 ust. 2 lit. a),
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą 1 ,
(1) W rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/1806 2 wymienione są państwa trzecie, których obywatele mają posiadać wizę podczas przekraczania granic zewnętrznych państw członkowskich (dalej "obowiązek wizowy"), oraz te, których obywatele są zwolnieni zobowiązku wizowego w przypadku, gdy ich całkowity pobyt jest nie dłuższy niż 90 dni w okresie 180 dni (dalej "zwolnienie z obowiązku posiadania wizy").
(2) Republika Vanuatu jest wymieniona w części 1 załącznika II do rozporządzenia (UE) 2018/1806 jako państwo trzecie, którego obywatele są zwolnieni z obowiązku wizowego. Zwolnienie z obowiązku posiadania wizy ma zastosowanie do obywateli Vanuatu od dnia 28 maja 2015 r., kiedy to podpisano Umowę między Unią Europejską a Republiką Vanuatu dotyczącą zniesienia wiz krótkoterminowych 3 (zwaną dalej "Umową") i rozpoczęto jej tymczasowe stosowanie zgodnie z art. 8 ust. 1 Umowy. Umowa weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2017 r.
(3) Od dnia 25 maja 2015 r. Vanuatu prowadzi programy obywatelstwa dla inwestorów, za pośrednictwem których obywatele państw trzecich, którzy w przeciwnym razie podlegaliby obowiązkowi wizowemu, mogą uzyskać - w zamian za inwestycje - obywatelstwo Vanuatu, a tym samym bezwizowy dostęp do Unii.
(4) Ponieważ uznano, że przyznanie obywatelstwa przez Vanuatu w ramach programów obywatelstwa dla inwestorów stanowi obejście unijnej procedury wydawania wiz krótkoterminowych oraz wiążącej się z nią oceny ryzyka dla bezpieczeństwa i ryzyka migracyjnego, a także wzrost zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego państw członkowskich, w dniu 3 marca 2022 r. Rada przyjęła decyzję (UE) 2022/366 4 , którą częściowo zawieszono stosowanie Umowy, zgodnie z art. 8 ust. 4 Umowy. Zawieszenie stosowania Umowy ograniczało się do paszportów zwykłych wydanych przez Vanuatu od dnia 25 maja 2015 r., czyli od kiedy zaczęła znacząco rosnąć liczba osób, których wnioski składane w ramach prowadzonych przez Vanuatu programów obywatelstwa dla inwestorów są rozpatrywane pozytywnie.
(5) W dniu 27 kwietnia 2022 r. Komisja przyjęła rozporządzenie wykonawcze (UE) 2022/693 5 , którym tymczasowo zawieszono zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku posiadania wizy od dnia 4 maja 2022 r. do dnia 3 lutego 2023 r. zgodnie z art. 8 ust. 6 akapit pierwszy lit. a) rozporządzenia (UE) 2018/1806.
(6) W okresie następującym po dniu 4 maja 2022 r., kiedy rozpoczęto stosowanie tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku posiadania wizy oraz zgodnie z art. 8 ust. 6 akapit pierwszy lit. a) akapit trzeci rozporządzenia (UE) 2018/1806 Komisja nawiązała pogłębiony dialog z Vanuatu w celu zaradzenia okolicznościom, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku posiadania wizy. Vanuatu nie zaangażowało się jednak w znaczący sposób w trakcie tego dialogu.
(7) Ze względu na utrzymywanie się okoliczności, które doprowadziły do tymczasowego zawieszenia zwolnienia z obowiązku posiadania wizy, oraz brak działań ze strony Vanuatu, które mogłyby tym okolicznościom zaradzić, decyzją Rady (UE) 2022/2198 6 Rada uchyliła decyzję (UE) 2022/366 i zawiesiła stosowanie Umowy w całości od dnia 4 lutego 2023 r.
(8) Zgodnie z art. 8 ust. 6 akapit pierwszy lit. b) rozporządzenia (UE) 2018/1806 w dniu 1 grudnia 2022 r. Komisja przyjęła rozporządzenie delegowane (UE) 2023/222, którym tymczasowo zawieszono zwolnienie z obowiązku posiadania wizy dla wszystkich obywateli Vanuatu od dnia 4 lutego 2023 r. do dnia 3 sierpnia 2024 r. 7 .
(9) W okresie następującym po dniu 4 lutego 2023 r., kiedy rozpoczęło się stosowanie rozporządzenia delegowanego (UE) 2023/222, Komisja kontynuowała pogłębiony dialog z Vanuatu; w okresie od lutego 2023 r. do kwietnia 2024 r. odbyły sięż cztery spotkania oraz wielokrotnie wymieniano informacje na piśmie.
(10) Większość zastrzeżeń związanych z programami obywatelstwa dla inwestorów prowadzonymi przez Vanuatu, przedstawionych przez Komisję w rozporządzeniu wykonawczym (UE) 2022/693, utrzymuje się. Chociaż Vanuatu przyjęło w 2023 r. szereg zmian ustawodawczych mających na celu zaradzenie tym zastrzeżeniom, nie przedstawiło zadowalającego dowodu na to, że zmiany te są wdrażane i są wystarczające do ograniczenia zagrożeń dla bezpieczeństwa wynikających z jego programów obywatelstwa dla inwestorów.
(11) Programy obywatelstwa dla inwestorów prowadzone przez Vanuatu wciąż nie wiążą się dla wnioskodawców z jakimkolwiek wymogiem rzeczywistego pobytu lub fizycznej obecności w Vanuatu. Procesem składania wniosków nadal zarządzają wyspecjalizowane agencje znajdujące się poza Vanuatu, co oznacza że wnioskodawcy nie muszą nawiązywać bezpośredniego kontaktu z władzami Vanuatu. W trakcie procedury składania wniosku nie odbywają się rozmowy z wnioskodawcami. Brak wymogu przeprowadzenia bezpośredniej rozmowy ogranicza możliwości władz Vanuatu, jeżeli chodzi o dokonanie właściwej oceny wnioskodawców oraz weryfikację informacji zawartych w ich wniosku, w tym ich prawdziwości i wiarygodności.
(12) Wnioski są nadal rozpatrywane w bardzo krótkich terminach. Dla przykładu proces kontroli i dokładania należytej staranności w odniesieniu do wniosków trwa maksymalnie 14 dni, z możliwością przedłużenia do 30 dni. Odsetek odrzuconych wniosków jest nadal niezwykle niski, co potwierdza ocenę Komisji, że postępowanie sprawdzające jest niewiarygodne. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Vanuatu w 2022 r. i 2023 r. Vanuatu otrzymało 1 988 wniosków o przyznanie obywatelstwa w zamian za inwestycje, z których tylko 27 odrzucono.
(13) W marcu 2023 r. Vanuatu zmieniło ustawę o obywatelstwie, zastępując instytucje odpowiedzialne za postępowanie sprawdzające i przeprowadzenie kontroli należytej staranności w odniesieniu do wniosków i związanych z nimi procedur. W szczególności poprzednia Komisja Kontroli Wewnętrznej powołana przez Premiera została zastąpiona przez trzy instytucje: Policję Vanuatu, Jednostkę Analityki Finansowej i Służby Imigracyjne Vanuatu. Instytucje te przeprowadzają podstępowania sprawdzające i kontrole należytej staranności w odniesieniu do wniosków, w tym poprzez przeszukiwanie baz danych Interpolu, oraz składają sprawozdania Sekretarzowi Generalnemu Komisji ds. Obywatelstwa. Chociaż z jednej strony ta nowa procedura wydaje się zmniejszać ryzyko przyznania obywatelstwa osobom umieszczonym w bazach danych Interpolu, z drugiej strony nie zawiera ona innych elementów niezbędnych do właściwej oceny czy wnioskodawcy stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa. W szczególności brak jest odpowiednich środków umożliwiających organom Vanuatu weryfikację prawdziwości dokumentów wydanych przez państwo pochodzenia lub zamieszkania wnioskodawców, takich jak dokumenty tożsamości i informacje z rejestrów karnych, ponieważ organy te nie wymieniają informacji z państwem pochodzenia lub zamieszkania wnioskodawców.
(14) W latach 2022 i 2023 państwa pochodzenia osób, których wnioski rozpatrzono pozytywnie, obejmują w większości kraje, których obywatele podlegają obowiązkowi wizowemu. W 2023 r. większość wniosków pochodziła od obywateli Chin (519) i Rosji (237). W przeciwieństwie do innych państw trzecich prowadzących programy obywatelstwa dla inwestorów Vanuatu nadal akceptuje i rozpatruje wnioski obywateli rosyjskich po rozpoczęciu wojny napastniczej Rosji wobec Ukrainy.
(15) Przed 2021 r. osoby, które nabyły obywatelstwo Vanuatu w ramach programu obywatelstwa dla inwestorów, mogły następnie ubiegać się o zmianę nazwiska w Vanuatu. Podczas pogłębionego dialogu Vanuatu poinformowało Komisję, że w 2021 r. zmieniono odpowiednie przepisy w celu uniemożliwienia rejestracji zmiany nazwiska w Vanuatu przez osoby posiadające podwójne obywatelstwo. Vanuatu poinformowało jednak również Komisję, że nie posiada rejestrów zmian nazwisk zarejestrowanych przed 2019 r. W związku z czym nie może ono podać żadnych informacji na temat liczby osób, które nabyły obywatelstwo w drodze inwestycji, a następnie zmieniły swoje imię i nazwisko, ani na temat jakichkolwiek kontroli następczych tych osób.
(16) Vanuatu poinformowało Komisję, że zgodnie z jego orzecznictwem możliwe jest cofnięcie obywatelstwa, jeżeli zostało ono uzyskane w wyniku oszustwa lub nielegalnie, ale nie przedstawiło informacji na temat faktycznych przypadków cofnięcia obywatelstwa uzyskanego w ramach jego programów obywatelstwa dla inwestorów. Vanuatu nie wdrożyło ponadto żadnego strukturalnego mechanizmu monitorowania ex post, aby wyeliminować potencjalne luki w zakresie bezpieczeństwa związane z ponad 10 000 paszportów wydanych przed zmianą jego ustawy o obywatelstwie i wprowadzeniem rzekomo solidniejszej procedury kontroli. W lutym 2023 r. Vanuatu powołało komisję dochodzeniową, której zadaniem było zbadanie wszelkich domniemanych nadużyć popełnionych podczas prowadzenia programów obywatelstwa dla inwestorów od czasu ich ustanowienia. W kwietniu 2024 r. Vanuatu poinformowało Komisję, że to dochodzenie jest nadal w toku i że nie może podać konkretnej daty przekazania ustaleń przez komisję dochodzeniową.
(17) Zgodnie z art. 8 ust. 7 rozporządzenia (UE) 2018/1806, przed zakończeniem stosowania rozporządzenia delegowanego (UE) 2023/222, Komisja przedłożyła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie zawieszenia zwolnienia obywateli Vanuatu z obowiązku wizowego, w którym szczegółowo opisała pogłębiony dialog z Vanuatu oraz stwierdziła, że Vanuatu nie zaradziło okolicznościom, które doprowadziły do zawieszenia zwolnienia z obowiązku posiadania wizy.
(18) Należy zatem zmienić rozporządzenie (UE) 2018/1806 poprzez przeniesienie odniesienia do Vanuatu z części 1 załącznika II do części 1 załącznika I w celu przywrócenia obowiązku wizowego wobec obywateli Vanuatu.
(19) W odniesieniu do Islandii i Norwegii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy zawartej przez Radę Unii Europejskiej i Republikę Islandii oraz Królestwo Norwegii dotyczącej włączenia tych dwóch państw we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen 8 , które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B decyzji Rady 1999/437/WE 9 .
(20) W odniesieniu do Szwajcarii niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską a Konfederacją Szwajcarską w sprawie włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen 10 , które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B i C decyzji 1999/437/WE, w związku z art. 3 decyzji Rady 2008/146/WE 11 .
(21) W odniesieniu do Liechtensteinu niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen w rozumieniu Protokołu między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską, Konfederacją Szwajcarską i Księstwem Liechtensteinu w sprawie przystąpienia Księstwa Liechtensteinu do Umowy między Unią Europejską, Wspólnotą Europejską i Konfederacją Szwajcarską dotyczącej włączenia Konfederacji Szwajcarskiej we wprowadzanie w życie, stosowanie i rozwój dorobku Schengen 12 , które wchodzą w zakres obszaru, o którym mowa w art. 1 lit. B i C decyzji 1999/437/WE, w związku z art. 3 decyzji Rady 2011/350/UE 13 .
(22) Niniejsze rozporządzenie stanowi rozwinięcie przepisów dorobku Schengen, w którym nie uczestniczy Irlandia, zgodnie z decyzją Rady 2002/192/WE 14 . Irlandia nie uczestniczy zatem w jego przyjęciu i nie jest nim związana ani go nie stosuje.
(23) W odniesieniu do Cypru niniejsze rozporządzenie jest aktem opartym na dorobku Schengen lub w inny sposób z nim związanym w rozumieniu art. 3 ust. 1 Aktu przystąpienia z 2003 r.,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Sporządzono w Brukseli dnia 19 grudnia 2024 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.L.2025.11 |
| Rodzaj: | rozporządzenie |
| Tytuł: | Rozporządzenie 2025/11 w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2018/1806 w odniesieniu do Vanuatu |
| Data aktu: | 2024-12-19 |
| Data ogłoszenia: | 2025-01-14 |
| Data wejścia w życie: | 2025-02-03 |