Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji
Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji(C/2026/758)
| Sprawozdawca: | Alberto CIRIO (IT/EPL), przewodniczący regionu Piemont |
| Dokument źródłowy: | Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów "Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji" COM(2025) 165 final |
EUROPEJSKI KOMITET REGIONÓW (KR)
Uwagi ogólne
1. Zauważa, że przed Unią Europejską i jej terytoriami otworzyła się szansa na wyrównanie głębokich dysproporcji lokalnych i regionalnych pod względem innowacji, technologii, infrastruktury i wydajności oraz na ożywienie potencjału produkcyjnego i przemysłowego. W tym kontekście władze lokalne i regionalne są najlepiej przygotowane do pobudzania innowacji oraz mogą służyć jako użytkownicy i moderatorzy produktów i usług opartych na sztucznej inteligencji, którzy będą liderami w kształtowaniu tej nowej rewolucji przemysłowej.
2. Stwierdza, że władze lokalne i regionalne odgrywają pierwszoplanową rolę we wprowadzaniu sztucznej inteligencji - jako organy najbliższe obywatelom i świadczące szeroki zakres usług mogą przyczyniać się do odpowiedzialnego rozwoju i wykorzystywania technologii sztucznej inteligencji w kluczowych sektorach, takich jak opieka zdrowotna, transport, urbanistyka, efektywność energetyczna, rozwój obszarów wiejskich, środowisko i klimat, sektor rolno-spożywczy, bezpieczeństwo i obrona, przemysł lotniczy i kosmiczny, przedsiębiorczość, kształcenie - w tym nauczanie umiejętności w zakresie mediów i sztucznej inteligencji oraz umiejętności cyfrowych - i kultura oraz administracja publiczna.
3. Przypomina o konieczności uniknięcia "przepaści w zakresie sztucznej inteligencji" 1 , tak aby umożliwić tworzenie lokalnych, regionalnych, transgranicznych i transnarodowych ekosystemów sztucznej inteligencji w UE, oraz podkreśla zasadniczą rolę działań uświadamiających w projektowaniu rozwiązań opartych na AI oraz w trenowaniu, testowaniu i wdrażaniu unijnych modeli sztucznej inteligencji.
Fabryki i gigafabryki sztucznej inteligencji
4. Podkreśla kluczową rolę władz lokalnych i regionalnych w określaniu najodpowiedniejszych miejsc dla zakładania fabryk i gigafabryk AI - państwa członkowskie nie będą w stanie samodzielnie połączyć gigafabryk AI z lokalnymi ośrodkami badawczo-rozwojowymi, uniwersytetami i zainteresowanymi stronami z sektora innowacji.
5. Podkreśla, że sztuczna inteligencja musi pozostać ukierunkowana na człowieka oraz że znaczący nadzór człowieka i ostateczna odpowiedzialność za decyzje publiczne nie mogą być przenoszone na algorytmy. Technologia musi służyć ludziom, a nie odwrotnie. Przy dokonywaniu wyborów należy kierować się wartością publiczną i potrzebami mieszkańców.
6. Zaleca, aby przy podejmowaniu decyzji o lokalizacji gigafabryk AI uwzględnić następujące czynniki:
- dostępność źródeł energii i sieci;
- kryteria zrównoważoności, na przykład w odniesieniu do wykorzystania wody i energii;
- wykwalifikowaną siłę roboczą;
- odpowiednią podaż mieszkań;
- powiązanie z ośrodkami badawczymi;
- konieczność uniknięcia nadmiernej koncentracji technologii krytycznych w jednym miejscu, by zapobiec ich zbyt dużym skupiskom [ang. overclustering] oraz ograniczyć możliwości ataków kinetycznych i zagrożenie cyberatakami poprzez wspólne węzły;
- zapobieganie nowej przepaści cyfrowej poprzez zapewnienie szybkiej i wysokiej jakości łączności;
- oceny oddziaływania terytorialnego.
7. Podkreśla, że odpowiedzialne wdrażanie sztucznej inteligencji w sektorze publicznym wymaga zintegrowanego podejścia, które spójnie uwzględnia etykę, prywatność i ochronę danych, bezpieczeństwo informacji, umiejętności cyfrowe i zarządzanie, a nie pojedyncze inicjatywy.
8. Podkreśla pilną potrzebę budowy nowych fabryk AI, gigafabryk AI i ośrodków przetwarzania danych, ale zwraca uwagę na wyzwania związane z procedurami wydawania pozwoleń. Podkreśla w związku z tym kluczową rolę władz publicznych szczebla niższego niż krajowy w procedurach wydawania pozwoleń. Zwraca się do Komisji i państw członkowskich o ustanowienie i uruchomienie wstępnych konsultacji poprzedzających wydawanie pozwoleń, aby przyspieszyć wdrażanie infrastruktury sztucznej inteligencji.
Zarządzanie danymi i europejskie modele AI
9. Zachęca organy publiczne do prowadzenia wykazu gromadzonych przez nie danych, takich jak dane z systemów sygnalizacji świetlnej, dane dotyczące zbierania odpadów, zużycia energii oraz pozwoleń i zagospodarowania przestrzennego na potrzeby mieszkalnictwa. Władze lokalne i regionalne mogłyby współpracować i dzielić się najlepszymi praktykami w zakresie identyfikacji, przechowywania i archiwizowania danych oraz zarządzania nimi, mając na celu poprawę interoperacyjności, wiarygodnych rozwiązań, warunków ponownego wykorzystania i własności danych oraz transgranicznej współpracy jednostek administracji publicznej na wszystkich szczeblach. W rzeczywistości mogą one aktywnie współpracować na etapie wdrażania Planu działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji oraz przyczyniać się do określenia unijnych modeli i metod sztucznej inteligencji na potrzeby rozwoju regionalnego i lokalnego.
10. Uznaje potrzebę opracowania "mniejszych" algorytmów na szczeblu niższym niż krajowy, dostosowanych do konkretnych wyzwań stojących przed miastami, MŚP lub grupami obywateli, ale podkreśla, że niezwykle ważne jest stworzenie dużych modeli językowych należących do UE, opartych na istniejących danych europejskich i zgodnych z wartościami UE w zakresie demokracji i praw człowieka. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje przyszłą strategię na rzecz europejskiej unii danych, która ułatwiłaby przedsiębiorstwom i innym zainteresowanym stronom przestrzeganie przepisów dotyczących danych i zapewniłaby ochronę danych europejskich na szczeblu międzynarodowym. Odnotowuje wycofanie proponowanej dyrektywy w sprawie odpowiedzialności za sztuczną inteligencję oraz podkreśla potrzebę znalezienia na poziomie UE odpowiedniej równowagi między uzasadnionymi obawami dotyczącymi ryzyka odpowiedzialności cywilnej, rozliczalności cyfrowej i ochrony konsumentów a wspieraniem innowacji i opracowywaniem przepisów, które można faktycznie wdrożyć.
11. Podkreśla znaczenie modeli prognostycznych AI sprawdzonych na szczeblu lokalnym i regionalnym, które mogłyby mieć silny i korzystny wpływ na takie obszary jak zdrowie, bezpieczeństwo i mobilność w miastach, dystrybucja energii, przystosowanie się do zmiany klimatu i odporność na nią, w tym na opady deszczu i ryzyko hydrologiczne, wspierając proaktywną gospodarkę wodną i zapobieganie powodziom.
12. Z zadowoleniem przyjmuje przekształcenie europejskich przestrzeni danych w laboratoria danych stanowiące integralne elementy fabryk AI, co umożliwi dostarczanie, łączenie i bezpieczne udostępnianie wysokiej jakości danych między sektorami. Wspiera wdrażanie na dużą skalę unijnych przestrzeni danych, w tym przestrzeni danych dla inteligentnych i zrównoważonych miast i społeczności (DS4SSCC). Zwraca uwagę na olbrzymią ilość danych ukierunkowanych na konkretny obszar będących w posiadaniu miast i regionów, które to dane muszą zostać uruchomione i zmobilizowane do lepszego szkolenia modeli AI z korzyścią dla innych władz lokalnych i regionalnych. Podkreśla, że prywatność danych musi być chroniona na wszystkich szczeblach. Aby się to powiodło, potrzebne są inwestycje UE w infrastrukturę danych i w lokalne platformy danych zapewniające wymianę danych, interoperacyjność i możliwości wspólnej analizy różnych źródeł danych.
13. W odniesieniu do wsparcia tworzenia własnych modeli i rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji na szczeblu UE, z zadowoleniem przyjmuje niedawne uruchomienie platformy "Sztuczna inteligencja na żądanie", oferującej zestaw zbiorów danych, narzędzi i zasobów obliczeniowych przeznaczonych dla naukowców oraz umożliwiającej MŚP, przedsiębiorstwom i organizacjom sektora publicznego dostęp do sprawdzonych narzędzi, zasobów i gotowych do użycia modułów AI dostosowanych do potrzeb branży. Sugeruje, aby platforma ta była ściślej powiązana z istniejącymi narzędziami, takimi jak Public Sector Tech Watch, zasoby na stronie internetowej living-in.EU oraz centrum obsługi ds. aktu w sprawie AI.
14. Aby umożliwić odpowiedzialne i skalowalne przyjęcie sztucznej inteligencji przez władze regionalne i lokalne, zaleca wspieranie rozwiązań w zakresie sztucznej inteligencji opartych na otwartym oprogramowaniu, które mogą być dostosowywane i którymi można zarządzać na szczeblu lokalnym, zmniejszając uzależnienie od jednego dostawcy i zwiększając przejrzystość.
Ekosystemy AI i budowanie sojuszy
15. Z zadowoleniem przyjmuje przewidziane w planie wsparcie dla ekosystemów sztucznej inteligencji, ponieważ sprzyjają one wzajemnie wzmacniającej się współpracy między sektorem publicznym, prywatnym i akademickim. Zauważa, że fabryki AI mają stać się większymi ekosystemami integrującymi superkomputery zoptymalizowane pod kątem AI. Podkreśla, że lokalne fabryki sztucznej inteligencji mogą służyć do przyciągania innowacji i umocnienia ekosystemów AI w lokalnych gospodarkach. Władze lokalne i regionalne mają zasadnicze znaczenie dla realizacji projektów w dziedzinie sztucznej inteligencji, ponieważ to one faktycznie angażują się w próby wprowadzenia tych projektów do swoich miast i regionów.
16. Sugeruje, że strategia w sprawie zastosowania AI powinna również wspierać mniejsze ekosystemy dostosowane do potrzeb lokalnych i regionalnych, ponieważ ekosystemy te rzeczywiście sprzyjają tworzeniu bezpośrednich powiązań między lokalnym sektorem prywatnym, partnerami społecznymi, mniejszymi uniwersytetami i administracją publiczną, a także angażują aktywnych obywateli. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje wsparcie dla tworzenia anten sztucznej inteligencji, które zapewnią dostęp do superkomputerów również obszarom oddalonym i wiejskim. Zwraca uwagę, że szybkie, wysokiej jakości połączenie internetowe o małym opóźnieniu jest warunkiem koniecznym do pełnego wykorzystania możliwości anten AI.
17. Ponownie podkreśla kluczową rolę zdecentralizowanych inicjatyw - takich jak najbliższe obywatelom w terenie europejskie centra innowacji cyfrowych i living-in.EU - w natychmiastowym dostarczaniu dostępnej praktycznej wiedzy specjalistycznej, a tym samym w budowaniu zaufania społeczeństwa do rozwiązań cyfrowych. Z zadowoleniem przyjmuje drugi apel o odnowienie i wzmocnienie roli europejskich centrów innowacji cyfrowych, które rozwiną ich umiejętności i usługi szkoleniowe w celu zapewnienia ciągłego uczenia się pracowników. Zauważa, że aby w wystarczającym stopniu zaspokoić zwiększone zapotrzebowanie na taką wykwalifikowaną siłę roboczą nawet w przypadku mniejszych gmin i MŚP, konieczne będzie znaczne wzmocnienie sieci europejskich centrów innowacji cyfrowych.
18. Uważa, że skuteczność i jakość usług publicznych muszą być głównym kryterium przy wprowadzaniu rozwiązań opartych na AI. W związku z wieloletnimi apelami KR-u o terytorialne podejście do unijnych polityk przypomina, że wprowadzanie AI musi opierać się na tej samej logice, zgodnie z którą na pierwszym planie stawia się poszczególne miejsca i terytoria.
19. Podkreśla, że największym wyzwaniem jest często przejście od działań pilotażowych do rzeczywistych operacji. Wzywa Komisję do ułatwienia przyjmowania sztucznej inteligencji "made in Europe" poprzez wspieranie działań pilotażowych w administracji publicznej, tak aby lokalne i regionalne projekty pilotażowe można było przełożyć na trwałe i skalowalne rozwiązania. Zaznacza, że szczególny nacisk należy położyć na integrację generatywnej AI w celu zwiększenia wydajności, skuteczności i dostępności usług publicznych dla obywateli na wszystkich szczeblach.
20. Podkreśla zasadniczą rolę zarządzania zamówieniami publicznymi i dostawami w zapewnianiu wsparcia dla rozwiązań opartych na AI opracowanych w UE przez ekspertów europejskich oraz w umożliwianiu władzom lokalnym i regionalnym przyjmowania bezpiecznych rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. Apeluje o minimalny zestaw zabezpieczeń umownych w zamówieniach publicznych, takich jak przejrzystość szkoleń modelowych, egzekwowalna własność danych, otwarte standardy oraz prawa do niezależnego audytu/kontroli. Zauważa, że rozpoczęto już wymianę praktyk między organami publicznymi - zestaw wytycznych i wzorów klauzul umownych dotyczących zamówień publicznych na różne rozwiązania cyfrowe, opracowanych w ramach ruchu living-in.EU, jest obecnie publicznie dostępny.
21. Z zadowoleniem przyjmuje reaktywację sojuszu na rzecz sztucznej inteligencji i wyraża gotowość KR-u do przekazania doświadczeń sektora publicznego, w charakterze przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych, do dyskusji w ramach sojuszu.
Sztuczna inteligencja jako technologia strategiczna
22. Podkreśla strategiczny charakter AI jako nowej technologii - UE musi zadbać o rozwój talentów w dziedzinie sztucznej inteligencji na swoim terytorium oraz o to, aby własność przemysłowa nie była przenoszona do państw trzecich. Wzywa Komisję do opracowania innowacyjnych rozwiązań służących zatrzymywaniu wiedzy na temat AI w UE, takich jak zakaz udziału w przetargach publicznych i unijnych programach dla przedsiębiorstw, które naruszają zasadę nieprzenoszenia rozwiązań opartych na AI do państw trzecich lub stron trzecich. W szerszym ujęciu, podkreśla wysiłki UE na rzecz monitorowania inwestycji zagranicznych oraz prace KR-u w tym zakresie 2 .
23. Zaznacza, że należy również wziąć pod uwagę pozytywną reakcję i wysiłki dostawców z państw trzecich mające na celu spełnienie wymogów Europy i przestrzeganie przepisów UE. Szczebel lokalny również powinien być w stanie ocenić faktyczne przestrzeganie zobowiązań i potencjalne luki. Planowanie i wsparcie są zatem konieczne nie tylko w przypadkach zamierzonego ryzyka dla bezpieczeństwa i najbardziej pesymistycznych scenariuszy, ale również w sytuacjach, w których dostawca z państwa trzeciego stara się przestrzegać przepisów i działać jako zaufany partner. UE musi jasno określić swoje stanowisko również w sprawie takich przypadków.
24. Podkreśla potrzebę zapewnienia, aby modele AI, rozwiązania AI oraz oparte na AI przedsiębiorstwa typu startup i scale-up mające siedzibę w UE mogły się rozwijać i być powszechne w UE oraz aby nie były następnie przejmowane ani nabywane przez podmioty z państw trzecich w sposób stanowiący poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i suwerenności cyfrowej.
25. Apeluje o przyjęcie bardziej skoordynowanego podejścia na wszystkich szczeblach administracji rządowej w UE do wdrażania infrastruktury i sieci 5G w UE. Jest to kluczowy czynnik sprzyjający rozwojowi systemów sztucznej inteligencji, ponieważ może zapewnić gromadzenie i analizę danych w czasie rzeczywistym oraz przygotować działania i inwestycje związane z 6G. Komitet wzywa również do wprowadzenia wyraźnych zachęt do rzeczywistej mobilizacji kapitału prywatnego.
26. Ostrzega przed rosnącą zależnością od państw trzecich w zakresie zaawansowanych chipów AI, w przypadku których UE może stworzyć nowe zależności. Podkreśla znaczenie Sojuszu Europejskich Regionów Produkujących Półprzewodniki, który zrzesza czołowe regiony w celu wspierania strategicznego planowania inwestycji w produkcję półprzewodników nowych generacji poprzez mobilizację i wzmacnianie potencjału regionalnego oraz innowację ekosystemów. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje planowany przegląd unijnego aktu w sprawie czipów i zwraca się do Komisji o uwzględnienie specyfiki terytorialnej oraz dostępu do surowców krytycznych, wykwalifikowanej siły roboczej i dostaw energii. Zwraca się do Komisji o przeprowadzenie oceny oddziaływania terytorialnego przed przeglądem unijnego aktu w sprawie czipów i służy doświadczeniem KR-u w tym zakresie.
27. Wzywa Komisję Europejską do zaangażowania KR-u w określane przez nią jako "Drużyna Europy" podejście do wykorzystania potencjału za pośrednictwem unijnej inicjatywy Global Gateway 3 i podkreśla zdolność Komitetu do podnoszenia świadomości na temat strategii w państwach członkowskich.
28. Z zadowoleniem przyjmuje niedawną publikację strategii w sprawie kwantowej Europy, w której określono działania zmierzające do uczynienia UE potęgą w dziedzinie technologii kwantowych i zachowania jej konkurencyjności w skali globalnej. Przypomina o konieczności dostosowania strategii na rzecz Europy kwantowej do Planu działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji, na potrzeby opracowania połączonych projektów w dziedzinie AI i technologii kwantowych. Nalega, aby fabryki AI, gigafabryki AI i laboratoria danych były projektowane tak, aby jak najszybciej po ich komercjalizacji mogły pomieścić komputery kwantowe. Wpłynie to nie tylko na rozwiązania w zakresie sztucznej inteligencji jako takie, ale także na kryptografię i bezpieczeństwo danych w ogóle.
29. Zauważa, że kwestia cyberbezpieczeństwa mogła zostać szerzej uwzględniona w Planie działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji w celu rozpoznania oraz przewidzenia zagrożeń i słabych punktów, zwłaszcza zważywszy na niebagatelny wpływ, jaki AI - potencjalnie w połączeniu z kwantowym przełomem - może wywrzeć w tej dziedzinie. Dodaje, że cyberbezpieczeństwo sztucznej inteligencji i jej wykorzystywania powinno również obejmować dbanie o jej wiarygodność, na przykład poprzez zapewnienie nadzoru przez człowieka i jej solidności w celu przeciwdziałania cyberatakom. W tym kontekście wzywa do szybkiej oceny przewidzianego w akcie w sprawie AI wyjątku dla dziedziny bezpieczeństwa z myślą o osiągnięciu suwerennej pod względem cyfrowym i odpornej na zagrożenia cyfrowe Europy.
30. Ponawia swój ostatni apel o większą obecność informatycznych systemów kontroli i odpowiednie szkolenie operatorów w celu ochrony przed cyberatakami, manipulacją i ingerencją ze strony podmiotów państwowych i niepaństwowych 4 . Podkreśla, że zastosowania AI mogą być bardzo przydatne w przewidywaniu kampanii dezinformacyjnych, wykrywaniu ich, reagowaniu na nie i ich zwalczaniu, w szczególności w następstwie poważnych nieoczekiwanych zdarzeń mogących zakłócić infrastrukturę krytyczną, na przykład po ekstremalnych zdarzeniach pogodowych i klęskach żywiołowych, w których władze lokalne i regionalne są często podmiotami stojącymi w pierwszej linii.
Wsparcie i wytyczne dla administracji publicznej
31. Podkreśla, że władze lokalne i regionalne są pionierami współpracy transgranicznej i transnarodowej w zakresie opracowywania rozwiązań AI w sektorze publicznym i aktywnie dążą do współpracy z podmiotami na innych szczeblach sprawowania rządów.
32. Kładzie nacisk na fakt, że konieczne jest większe wsparcie ze strony władz krajowych i unijnych w dostarczaniu organom administracji lokalnej i regionalnej wytycznych i pomocy w zakresie zgodności z przepisami w obszarze AI, w szczególności w odniesieniu do odpowiedzialności, prywatności i ochrony danych. Wzywa władze szczebla unijnego i krajowego do zapewnienia władzom lokalnym i regionalnym wystarczających zasobów i konkretnego wsparcia przy interpretacji przepisów UE i przestrzeganiu ich, dzięki czemu przepisy te staną się bardziej przystępne.
33. Podkreśla potrzebę opracowania wytycznych dla miast i regionów dotyczących wdrażania aktu w sprawie AI, a także powiązanych ram prawnych takich jak europejska przestrzeń danych dotyczących zdrowia. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje utworzenie centrów obsługi ds. aktu w sprawie AI i apeluje o traktowanie organów administracji lokalnej i regionalnej jako grupy priorytetowej, poprzez dostarczanie im dostosowanych do ich potrzeb informacji, wraz z praktycznymi zestawami narzędzi i szablonami, na temat zasad ich funkcjonowania, oraz podkreśla, że centra te muszą obsługiwać wszystkie języki unijne, tak aby były powszechnie dostępne. Przypomina, że oparty na sztucznej inteligencji wirtualny doradca może uzupełniać ludzkich ekspertów, ale nie może przejmować ich roli.
34. Z zadowoleniem przyjmuje przyszły pakiet zbiorczy dotyczący uproszczenia cyfrowego jako okazję do wzmocnienia powiązań z mniejszymi i rozwijającymi się przedsiębiorstwami. Zauważa, że obciążenia regulacyjne nadal silnie obciążają przedsiębiorstwa UE, i podkreśla potrzebę wprowadzenia prawdziwie sprzyjających innowacjom przepisów zachęcających do inwestycji i podejmowania ryzyka oraz przekładających badania i rozwój na technologie, które są gotowe do wprowadzenia na rynek.
35. Zwraca uwagę na propozycję KR-u 5 dotyczącą utworzenia mechanizmu gromadzenia oraz wymiany strategii i wytycznych dotyczących wykorzystania AI na szczeblu lokalnym i regionalnym oraz popiera pomysł przekształcenia europejskich centrów innowacji cyfrowych w centra doświadczeń w zakresie AI, aby zapewnić szersze wsparcie. Odnotowuje istnienie portalu Public Tech Watch, gromadzącego poszczególne zastosowania i rozwiązania z całej UE, i sugeruje przekształcenie go w pełnowymiarowe repozytorium najlepszych praktyk, z przyjaznym dla użytkownika interfejsem, łatwym filtrowaniem i czytelnymi wyjaśnieniami, przetłumaczonymi na wszystkie języki UE. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje prace Wspólnego Centrum Badawczego mające na celu klasyfikację zgromadzonych przypadków i stworzenie typologii.
36. Uznaje, że sztuczna inteligencja w sektorze publicznym będzie priorytetem Urzędu ds. AI, i apeluje o ściślejszą i bardziej systematyczną współpracę między Komisją a KR-em.
Piaskownice regulacyjne i monitorowanie
37. Z zadowoleniem przyjmuje wsparcie dla tworzenia piaskownic regulacyjnych, w których można bezpiecznie testować rozwiązania oparte na AI przed ich szerokim wdrożeniem, w szczególności w związku z wymogami dotyczącymi wykorzystania danych i prywatności, które budzą obawy wielu czołowych samorządów lokalnych i regionalnych. Ponawia niedawny apel KR-u o wsparcie dla tworzenia międzyregionalnej sieci piaskownic 6 umożliwiających wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk, zapewniając stopniową konwergencję i kompatybilność innowacji w różnych regionach i miastach z myślą o łatwym dostępie, zwłaszcza dla MŚP i przedsiębiorstw typu startup, oraz o wsparcie rozwoju specjalnych piaskownic miejskich w UE, tak aby miasta mogły bezpiecznie testować rozwiązania oparte na AI i generatywnej AI.
38. Z zadowoleniem przyjmuje propozycję Urzędu ds. AI dotyczącą utworzenia obserwatorium monitorującego rozwój AI i jej wdrażanie oraz apeluje o większe zaangażowanie KR-u w monitorowanie. W tym kontekście ponownie podkreśla gotowość KR-u do wniesienia wkładu w prace europejskich centrów innowacji cyfrowych poprzez regularne konsultacje z zainteresowanymi stronami za pośrednictwem sieci RegHub. Zaleca ustanowienie odpowiednich wskaźników do monitorowania wdrażania AI i sugeruje uwzględnienie "liczby rozwiązań opartych na AI w administracji publicznej" jako nowego wskaźnika w sprawozdawczości dotyczącej cyfrowej dekady.
39. Zgodnie z ustaleniami z niedawnego badania KR-u na temat wdrażania AI i generatywnej AI przez administracje lokalne i regionalne zwraca się do Komisji o opracowanie znormalizowanego monitorowania i kluczowych wskaźników skuteczności działania w celu śledzenia wpływu AI, dostosowania strategii i dotrzymania kroku postępowi technologicznemu.
40. Ponownie zaleca stosowanie odpowiednio dostosowanych wskaźników do monitorowania różnych rodzajów przepaści cyfrowej na szczeblu UE. Q tym kontekście zwraca uwagę na następujące bieżące inicjatywy:
1) LORDIMAS, aplikacja obejmująca niemal 400 wpisów lokalnych i regionalnych, stworzona w ramach ruchu living-in.EU;
2) ESPON DIGIREG, której celem jest mapowanie istniejącej przepaści cyfrowej w regionach europejskich i pomiędzy nimi (do poziomu NUTS3). Komitet apeluje o stosowanie wskaźników opartych na wynikach, takich jak poziomy inwestycji, wskaźniki rozpowszechnienia, rozwój umiejętności i postępy w zakresie wymiany danych.
41. Podkreśla swój apel 7 o stworzenie europejskiego systemu certyfikacji zgodności narzędzi AI wykorzystywanych w unijnej administracji publicznej w celu zapewnienia ich zgodności z prawodawstwem UE. Przyjmuje do wiadomości nowe zadania, których wykonania ma się podjąć Urząd ds. AI, i proponuje wykorzystanie istniejących sieci i sojuszy do ich realizacji - zdecentralizowane zarządzanie może okazać się tańszym i skuteczniejszym rozwiązaniem niż podejście scentralizowane i odgórne.
Szkolenia i rozwój umiejętności
42. Z zadowoleniem przyjmuje działania Komisji w zakresie szkoleń i rozwoju umiejętności, mające na celu zaspokojenie rosnącego zapotrzebowania na pracowników o umiejętnościach w dziedzinie AI, oraz w pełni popiera inicjatywę akademii umiejętności w dziedzinie AI w związku z tym, że wciąż istotne jest nauczanie umiejętności w zakresie AI na szczeblu lokalnym. Zwraca uwagę na znaczenie unikania stronniczości algorytmicznej w odniesieniu do technologii związanych ze sztuczną inteligencją i wzywa do zwiększenia udziału dziewcząt i kobiet w dziedzinie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki (STEM). Ponawia ponadto niedawny apel KR-u o poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań w celu przyciągnięcia i zatrzymania talentów w sektorze publicznym oraz podkreśla wagę tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy.
43. Z zadowoleniem przyjmuje to, że w planie działania uznano dialog społeczny za kluczowy element przewidywania i zaspokajania potrzeb w zakresie umiejętności, a także ułatwiania przyjmowania technologii cyfrowych i technologii sztucznej inteligencji w miejscu pracy w sposób sprawiedliwy i sprzyjający włączeniu społecznemu.
44. Wskazuje, że zgodnie z wyżej wymienionym badaniem KR-u 8 zdecydowana większość (86 %) przedstawicieli władz lokalnych i regionalnych odpowiedziała, że AI jest wykorzystywana albo przez poszczególnych pracowników wyłącznie w sposób niesystematyczny, albo tylko częściowo do wspierania określonych funkcji lub działów, albo też znajduje ograniczone zastosowanie w projektach pilotażowych. Jednocześnie należy wprowadzać AI w sposób nakierowany na potrzeby. Dlatego liczy na dostosowane do potrzeb i konkretne wsparcie dla władz lokalnych i regionalnych i dla małych gmin oraz obszarów wiejskich i oddalonych, które mogą nie dysponować wewnętrzną wiedzą specjalistyczną w zakresie zarządzania AI, zamówień publicznych i etyki, tak aby nikt nie został pominięty w procesie transformacji związanej z AI.
45. Podkreśla, że AI w sektorze publicznym wymaga iteracyjnych cykli projektowania, wdrażania, oceny i adaptacji wraz z informacjami zwrotnymi od użytkowników i mieszkańców. Monitorowanie powinno koncentrować się na wynikach i wartości publicznej, a nie na samym wkładzie.
46. Zwraca uwagę, że władze lokalne i regionalne mają do odegrania ważną rolę w zwiększaniu umiejętności cyfrowych i kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji, zarówno w administracji, wśród polityków i decydentów, jak i wśród ogółu społeczeństwa, na przykład poprzez organizowanie ośrodków i paneli zaangażowania obywatelskiego, laboratoriów społecznych zajmujących się AI i innych rozwiązań.
47. Popiera również tworzenie partnerstw publiczno-prywatnych skupiających uniwersytety, ośrodki badawcze i przedsiębiorstwa technologiczne, które mogłyby zapewniać wspólne programy uczenia się, doświadczenie w miejscu pracy i praktyczne projekty, dając pracownikom rzeczywiste doświadczenie w zakresie sztucznej inteligencji w usługach publicznych.
48. Podkreśla również, że podnoszenie umiejętności i zwiększenie kompetencji w zakresie AI - począwszy od kształcenia na poziomie podstawowym i poprzez szkolnictwo wyższe w drodze ścisłej współpracy z sektorem prywatnym - mogłyby przyczynić się do zmniejszenia zależności od usługodawców zewnętrznych. Europa powinna w istocie dążyć do dorównania Stanom Zjednoczonym pod względem potencjału innowacyjnego, jednak powinna również starać się je przewyższyć pod względem możliwości kształcenia i uczenia się przez całe życie, gwarantując, że korzyści płynące z AI będą powszechnie dostępne, a wszelkie negatywne skutki dla włączenia społecznego zostaną zminimalizowane.
Finansowanie i wsparcie finansowe
49. Odnotowuje budżet dostępny w ramach Europejskiego Funduszu Konkurencyjności oraz liczbę bieżących i przyszłych działań wspierających prowadzonych przez Komisję, zwłaszcza na rzecz władz regionalnych i małych przedsiębiorstw. Sugeruje jednak, aby zwrócić większą uwagę na różne możliwości finansowania - w ramach zarządzania dzielonego oraz zarządzania bezpośredniego i pośredniego - pod względem sposobu ich funkcjonowania, potencjalnych kombinacji oraz tworzenia konsorcjów.
50. Wzywa Komisję do ustanowienia jednego "funduszu na rzecz sztucznej inteligencji dla władz lokalnych i regionalnych" w celu przyspieszenia pełnej realizacji wszystkich działań przewidzianych w Planie działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji.
51. Z zadowoleniem przyjmuje projekty Instrumentu Wsparcia Technicznego, które przyczyniają się do zwiększenia świadomości na temat transformacji cyfrowej miast i gmin. Zwraca się do Komisji o powielenie tego rodzaju projektów z uwzględnieniem specyfiki regionalnej ich beneficjentów.
52. Zwraca się do państw członkowskich i Komisji o zwiększenie unijnych i krajowych środków finansowych dostępnych na finansowanie projektów dotyczących AI w taki sposób, by trafiały one do wszystkich władz, również tych najmniejszych. Z zadowoleniem przyjmuje niedawną inicjatywę GenAI4PA mającą na celu tworzenie konsorcjów w celu realizacji pilotażowych projektów AI w administracji publicznej, ponieważ będzie to przykład udanych rozwiązań w zakresie AI, które można powielać, upowszechniać i skalować we wszystkich państwach członkowskich i regionach UE.
53. Wzywa Komisję do utrzymania dostępności funduszy programu "Horyzont" i Funduszu Konkurencyjności dla władz lokalnych i regionalnych w ramach nowych WRF na lata 2028-2034.
54. Podkreśla kluczową rolę kapitału prywatnego: UE nie może stać się liderem w dziedzinie AI wyłącznie dzięki finansowaniu publicznemu. Należy w większym stopniu wykorzystać finansowanie kapitałowe i zwiększyć synergię między finansowaniem na wszystkich szczeblach, a Komisja i państwa członkowskie powinny dążyć do znalezienia odpowiedniej kombinacji źródeł finansowania na potrzeby projektów związanych z AI. Z kolei europejskie centra innowacji cyfrowych mogą również umożliwić łączenie kapitału publicznego i prywatnego i UE powinna je wspierać w perspektywie długoterminowej. Ponadto popiera rozszerzenie partnerstw publiczno-prywatnych, takich jak inicjatywa w dziedzinie innowacji w ochronie zdrowia, oraz modeli takich jak inwestycje oparte na wynikach, umowy o współinwestycji, regionalne platformy inwestycyjne w dziedzinie AI i pakty na rzecz innowacji.
Bruksela, dnia 10 grudnia 2025 r.
| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2026.758 |
| Rodzaj: | opinia |
| Tytuł: | Opinia Europejskiego Komitetu Regionów - Plan działania na rzecz kontynentu sztucznej inteligencji |
| Data aktu: | 2026-02-24 |
| Data ogłoszenia: | 2026-02-24 |