Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8 października 2020 r. w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów akryloamidu w niektórych środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci (D067815/03 - 2020/2735(RPS))
(2021/C 395/04)
(Dz.U.UE C z dnia 29 września 2021 r.)
Parlament Europejski,
- uwzględniając projekt rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów akryloamidu w niektórych środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci (D067815/03,
- uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 315/93 z dnia 8 lutego 1993 r. ustanawiające procedury Wspólnoty w odniesieniu do substancji skażających w żywności 1 , w szczególności jego art. 2 ust. 3,
- uwzględniając rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2158 z dnia 20 listopada 2017 r. ustanawiające środki łagodzące i poziomy odniesienia służące ograniczeniu obecności akryloamidu w żywności 2 ,
- uwzględniając opinię naukową panelu ds. środków trujących w łańcuchu żywnościowym (panel CONTAM) Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dotyczącą akryloamidu w żywności, przyjętą 30 kwietnia 2015 r. i opublikowaną 4 czerwca 2015 r. 3 ,
- uwzględniając art. 5a ust. 3 lit. b) decyzji Rady 1999/468/WE z dnia 28 czerwca 1999 r. ustanawiającej warunki wykonywania uprawnień wykonawczych przyznanych Komisji 4 ,
- uwzględniając art. 112 ust. 2 i 3 oraz art. 112 ust. 4 lit. c) Regulaminu,
- uwzględniając projekt rezolucji Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności,
Uwagi ogólne
A. mając na uwadze, że akryloamid to związek chemiczny obecny w żywności, powstający z naturalnie obecnych asparaginy i cukrów podczas obróbki w wysokiej temperaturze, np. smażenia, prażenia i pieczenia;
B. mając na uwadze, że konsumenci są narażeni na akryloamid przez spożywanie żywności produkowanej przemysłowo, takiej jak chipsy, chleb, herbatniki i kawa, ale również przygotowywanej w domu, np. grzanek lub frytek;
C. mając na uwadze, że niemowlęta, małe dzieci i dzieci w ogóle to ze względu na mniejszą masę ciała najbardziej narażona, a zatem szczególnie podatna na zagrożenia grupa wiekowa; mając na uwadze, że jak wiadomo, dzieci mają szybszy metabolizm ze względu na większy stosunek masy wątroby do masy ciała, co zwiększa prawdopodobieństwo powstawania u nich większej ilości glicydamidu (metabolit akryloamidu powstający w wyniku biotransformacji), a to z kolei zwiększa możliwość toksyczności akryloamidu u dzieci 5 ;
Zagrożenia dla bezpieczeństwa
D. mając na uwadze, że zgodnie ze zharmonizowaną klasyfikacją i oznakowaniem (CLP00) zatwierdzonymi przez Unię akryloamid jest toksyczny w razie połknięcia, może powodować wady genetyczne, może być przyczyną nowotworów, uszkadzać narządy w wyniku długotrwałego lub powtarzającego się narażenia, jest szkodliwy w kontakcie ze skórą, powoduje poważne podrażnienie oczu, jest szkodliwy w razie wdychania, podejrzewa się, że działa szkodliwie na rozrodczość, a także działa drażniąco na skórę i może powodować skórne reakcje alergiczne; mając ponadto na uwadze, że według klasyfikacji przedstawionej Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) przez przedsiębiorstwa w procesie rejestracji REACH podejrzewa się, iż substancja ta działa szkodliwie na płodność lub na dziecko w łonie matki 6 ;
E. mając na uwadze, że zaobserwowano ponadto zwyrodnienie nerwów obwodowych i zakończeń nerwowych w niektórych obszarach mózgu związanych z pamięcią, uczeniem się i funkcjami poznawczymi 7 ;
F. mając na uwadze, że w opinii naukowej panelu CONTAM z 30 kwietnia 2015 r. w sprawie akryloamidu w żywności 8 wskazano na podstawie wszystkich dostępnych danych cztery możliwe krytyczne aspekty toksyczności akryloamidu: neurotoksyczność, wpływ na rozrodczość mężczyzn, toksyczność rozwojową i rakotwórczość; mając na uwadze, że w ocenie panelu CONTAM akryloamid działa również mutagennie na komórki rozrodcze, a nie ma obecnie ustalonych procedur oceny ryzyka w tym aspekcie; mając na uwadze, że panel CONTAM potwierdził konkretniej wcześniejsze oceny, zgodnie z którymi akryloamid w żywności może zwiększać ryzyko wystąpienia raka u konsumentów z wszystkich grup wiekowych;
G. mając na uwadze, że toksyczność akryloamidu uznano już w 2002 r. we wspólnym sprawozdaniu FAO i WHO 9 ; mając na uwadze, że Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła akryloamid do substancji "prawdopodobnie rakotwórczych dla człowieka" 10 , w amerykańskim Krajowym Programie Toksykologii (NTP) uznano go za związek o "racjonalnie przewidywanej rakotwórczości dla człowieka" 11 , a amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) uważa go za "prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi" 12 ;
H. mając na uwadze, że w kilku badaniach naukowych 13 omawia się wpływ akryloamidu na zaburzenia endokrynologiczne i problem ten wymaga pilnego zbadania;
Zasada ostrożności
I. mając na uwadze, że w art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) uznano zasadę ostrożności za jedną z podstawowych zasad Unii;
J. mając na uwadze, że art. 168 ust. 1 TFUE stanowi, iż przy "określaniu i urzeczywistnianiu wszystkich polityk i działań Unii zapewnia się wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego";
Szczególne wymogi prawne
K. mając na uwadze, że według art. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia (EWG) nr 315/93 żywność zawierająca zanieczyszczenie w ilości niedopuszczalnej z punktu widzenia zdrowia publicznego, zwłaszcza pod względem toksykologicznym, nie może być wprowadzana do obrotu, a poziom zanieczyszczeń należy utrzymać na tak niskim poziomie, jaki można racjonalnie osiągnąć przez stosowanie dobrych praktyk na wszystkich etapach produkcji żywności;
L. mając na uwadze, że w rozporządzeniu (UE) 2017/2158 zobowiązano podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze do stosowania środków łagodzących i prowadzenia określonych działań mających obniżyć poziom akryloamidu w niektórych środkach spożywczych, by utrzymać poziom akryloamidu w ich produktach poniżej "poziomów odniesienia" stosowanych do weryfikacji skuteczności środków łagodzących przez pobieranie i analizowanie próbek;
M. mając na uwadze, że poziomy odniesienia określone w rozporządzeniu (UE) 2017/2158 obowiązują od kwietnia 2018 r. i mają być poddawane przeglądowi przez Komisję co trzy lata, po raz pierwszy w ciągu trzech lat od wejścia w życie tego rozporządzenia, z myślą o ustaleniu niższych poziomów 14 ;
N. mając na uwadze brak poziomów odniesienia dla niektórych kategorii produktów, takich jak chipsy warzywne, krokiety czy krakersy ryżowe, gdy tymczasem wykazano, że niektóre z tych produktów cechuje wysoki poziom akryloamidu; mając na uwadze, że w zaleceniu Komisji (UE) 2019/1888 15 podano niewyczerpujący wykaz kategorii żywności, które należy regularnie monitorować pod kątem obecności akryloamidu;
O. mając na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 315/93 Komisja może w razie potrzeby ustalić maksymalne granice tolerancji określonych zanieczyszczeń z myślą o ochronie zdrowia publicznego; mając na uwadze, że nie ustalono jak dotąd najwyższych dopuszczalnych poziomów akryloamidu w żywności; mając na uwadze, że w motywie 15 rozporządzenia (UE) 2017/2158 wskazano, iż w uzupełnieniu środków łagodzących należy rozważyć wprowadzenie najwyższych dopuszczalnych poziomów akryloamidu w niektórych środkach spożywczych;
Projekt rozporządzenia Komisji
P. mając na uwadze, że w projekcie rozporządzenia Komisji uznano znaczenie utrzymania najniższego rozsądnie osiągalnego poziomu akryloamidu w żywności;
Q. mając na uwadze, że w projekcie rozporządzenia Komisji proponuje się ustalenie najwyższych dopuszczalnych poziomów wyłącznie dla dwóch bardzo szczególnych kategorii żywności, czyli dla "herbatników i sucharków dla niemowląt i małych dzieci" (150 gg/kg, co odpowiada obecnemu poziomowi odniesienia) oraz dla "żywności dla dzieci, przetworzonej żywności na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci, z wyłączeniem herbatników i sucharków" (50 gg/kg, czyli nawet o 10 gg/kg więcej niż obecny poziom odniesienia wynoszący 40 gg/kg);
R. mając na uwadze, że dane dotyczące występowania, na których bazuje projekt rozporządzenia Komisji, pochodzą z lat 2015-2018; mając na uwadze, że jeśli rozporządzenie (UE) 2017/2158 ma mieć wpływ na poziom akryloamidu w żywności, to można racjonalnie oczekiwać, że producenci żywności powinni byli do chwili obecnej osiągnąć już co najmniej wartość odniesienia ustaloną trzy lata temu;
Sytuacja rynkowa i ocena projektu rozporządzenia Komisji
S. mając na uwadze, że według badań przeprowadzonych jesienią 2018 r. przez dziesięć organizacji konsumenckich w całej Europie 16 dzieci poniżej trzeciego roku życia często spożywają wiele produktów nienależących do dwóch kategorii uregulowanych w projekcie rozporządzenia Komisji, np. herbatników i wafli; mając na uwadze, że niektóre z tych produktów są ewidentnie wprowadzane do obrotu z przeznaczeniem dla dzieci (opakowania z atrakcyjnymi dla dzieci postaciami z kreskówek); mając na uwadze, że podobną sytuację można zakładać w przypadku produktów takich jak krakersy czy płatki śniadaniowe;
T. mając na uwadze, że poziom odniesienia dla "herbatników i wafli" (350 µg/kg) i dla "herbatników i sucharków dla niemowląt i małych dzieci" (150 µg/kg) znacznie się różni, a rodzice nie są świadomi tej różnicy pod względem wymaganej maksymalnej zawartości akryloamidu;
U. mając również na uwadze, że w jednej trzeciej zbadanych herbatników i wafli wykazano obecność na poziomie odniesienia lub powyżej, a spośród herbatników i wafli wskazanych jako "często spożywane przez dzieci w wieku poniżej trzech lat" prawie dwie trzecie nie odpowiadałyby poziomowi odniesienia dla kategorii "herbatniki i sucharki dla niemowląt i małych dzieci";
V. mając na uwadze, że obecność akryloamidu w żywności bezspornie można zminimalizować przez zastosowanie odpowiednich środków łagodzących 17 ; mając na uwadze, że we wszystkich kategoriach żywności okazało się możliwe wytwarzanie produktów o niskiej zawartości akryloamidu 18 ;
W. mając na uwadze w odniesieniu do projektu rozporządzenia Komisji, że zarówno dane z badań konsumenckich z 2018 r. 19 , jak i dane dotyczące występowania pochodzące z bazy danych EFSA z lat 2015-2018 wykazują, że przeważająca większość producentów obu kategorii żywności z łatwością osiągnęła poziomy niższe niż proponowane 150 µg/kg i 50 µg/kg; mając na uwadze, że można założyć, iż niemal we wszystkich produktach można obecnie osiągnąć te poziomy; mając zatem na uwadze, że należy wprowadzić bardziej rygorystyczne poziomy, by stworzyć zachętę do dalszego zmniejszania poziomu akryloamidu;
X. mając na uwadze, że wyznaczenie najwyższych dopuszczalnych poziomów wyraźnie ułatwia państwom członkowskim egzekwowanie przepisów dotyczących akryloamidu; mając na uwadze, że najwyższe dopuszczalne poziomy należy jednak ustalać zgodnie z zasadą ALARA ("As Low As Reasonably Achievable" - na najniższym racjonalnie osiągalnym poziomie) określoną w art. 2 rozporządzenia (EWG) nr 315/93;
Y. mając na uwadze, że należy wyciągnąć wniosek, iż poziomy zaproponowane w projekcie rozporządzenia Komisji są już łatwo osiągane w większości produktów dostępnych na rynku, a niższe poziomy okazały się osiągalne bez większego wysiłku;
Dalsze uwagi
Z. mając na uwadze, że dalsze badania mogą pomóc zrozumieć przyczyny dużej zmienności poziomu akryloamidu w danych kategoriach żywności oraz wskazać strategie minimalizacji powstawania akryloamidu;
AA. mając na uwadze kluczowe znaczenie monitorowania skuteczności przepisów dotyczących akryloamidu; mając na uwadze, że zakłada to prowadzenie przez państwa członkowskie skutecznych i wystarczająco częstych kontroli oraz gromadzenie przez nie danych o występowaniu akryloamidu;
AB. mając na uwadze, że publiczne kampanie informacyjne mogą pomóc podnieść świadomość konsumentów na temat produktów o potencjalnie wyższej zawartości akryloamidu oraz zwiększyć ich wiedzę o tym, jak przygotowywać żywność, by zmniejszyć narażenie na akryloamid;
1. sprzeciwia się przyjęciu projektu rozporządzenia Komisji;
2. uważa, że projekt rozporządzenia Komisji jest niezgodny z celem i treścią rozporządzenia (EWG) nr 315/93;
3. uważa, że dalsze dopuszczanie wysokich poziomów akryloamidu w żywności może mieć negatywny wpływ na zdrowie konsumentów europejskich; uważa zatem, że obniżenie poziomów akryloamidu w żywności ma ogromne znaczenie;
4. uważa, że proponowany najwyższy dopuszczalny poziom akryloamidu w kategorii "żywność dla dzieci, przetworzona żywność na bazie zbóż dla niemowląt i małych dzieci, z wyłączeniem herbatników i sucharków" powinien być niższy, a z pewnością nie wyższy niż obecny poziom odniesienia wynoszący 40 µg/kg;
5. uważa, że proponowany najwyższy dopuszczalny poziom akryloamidu w żywności z kategorii "herbatniki i sucharki dla niemowląt i małych dzieci" powinien być znacznie niższy niż obecny poziom odniesienia wynoszący 150 gg/kg;
6. wzywa Komisję do wprowadzenia surowych najwyższych dopuszczalnych poziomów nie tylko dla dwóch kategorii produktów zaproponowanych w projekcie rozporządzenia Komisji, ale również dla innych kategorii produktów, zwłaszcza dla herbatników i sucharków nienależących do szczególnej kategorii "herbatników i sucharków dla niemowląt i małych dzieci";
7. oczekuje obniżenia poziomów odniesienia najpóźniej do kwietnia 2021 r.; podkreśla, że poziomy odniesienia muszą odzwierciedlać stałe zmniejszanie obecności akryloamidu w żywności, a inspiracją dla nich muszą być podmioty osiągające najlepsze wyniki, by zachęcić producentów do dalszych starań;
8. z zadowoleniem przyjmuje zalecenie Komisji (UE) 2019/1888 z dnia 7 listopada 2019 r. w sprawie monitorowania obecności akryloamidu w niektórych środkach spożywczych; podkreśla, że należy szybko ustalić poziomy odniesienia (a następnie ewentualnie wprowadzić najwyższe dopuszczalne poziomy) dla kategorii produktów o wysokim poziomie akryloamidu;
9. wzywa Komisję i państwa członkowskie do zintensyfikowania badań nad powstawaniem akryloamidu w żywności, by wskazać strategie minimalizacji powstawania akryloamidu; zwraca się do Komisji i państw członkowskich o stymulowanie badań nad możliwym wpływem akryloamidu i glicydamidu na funkcjonowanie układu hormonalnego;
10. wzywa państwa członkowskie do zwiększenia ich zdolności do kontrolowania żywności w celu monitorowania skuteczności przepisów dotyczących akryloamidu oraz do gromadzenia, publikowania i przekazywania EFSA danych dotyczących występowania akryloamidu;
11. wzywa Komisję i państwa członkowskie do informowania opinii publicznej o kategoriach produktów o potencjalnie wyższej zawartości akryloamidu oraz o strategiach zmniejszania narażenia na akryloamid podczas gotowania;
12. wzywa Komisję do wycofania projektu rozporządzenia oraz do przedłożenia komisji właściwej nowego projektu;
13. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych, która wejdzie w życie w dniu 27 stycznia.
12.01.2026
W Dzienniku Ustaw opublikowano nowelizację, która ma zakończyć spory między nabywcami i deweloperami o powierzchnie sprzedawanych mieszkań i domów. W przepisach była luka, która skutkowała tym, że niektórzy deweloperzy wliczali w powierzchnię użytkową metry pod ściankami działowymi, wnękami technicznymi czy skosami o małej wysokości - a to mogło dawać różnicę w finalnej cenie sięgającą nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Po zmianach standardy dla wszystkich inwestycji deweloperskich będą jednolite.
12.01.2026
Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026
Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026
Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026
Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2021.395.32 |
| Rodzaj: | Rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 8 października 2020 r. w sprawie projektu rozporządzenia Komisji zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów akryloamidu w niektórych środkach spożywczych dla niemowląt i małych dzieci (D067815/03 - 2020/2735(RPS)). |
| Data aktu: | 08/10/2020 |
| Data ogłoszenia: | 29/09/2021 |