- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie kompleksowej europejskiej polityki przemysłowej w dziedzinie sztucznej inteligencji i robotyki 1 ,
- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 16 lutego 2017 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki 2 ,
- uwzględniając sprawozdanie pt. "Odpowiedzialność za sztuczną inteligencję i inne powstające technologie cyfrowe", sporządzone przez grupę ekspertów Komisji ds. odpowiedzialności i nowych technologii oraz opublikowane 21 listopada 2019 r.;
- uwzględniając sprawozdanie pt. "Zalecenia polityczne i inwestycyjne dotyczące sztucznej inteligencji godnej zaufania", sporządzone przez działającą w łonie Komisji grupę ekspertów wysokiego szczebla ds. sztucznej inteligencji i opublikowane 26 czerwca 2019 r.;
- uwzględniając dokument pt. "Wytyczne w zakresie etyki w odniesieniu do sztucznej inteligencji godnej zaufania", sporządzone przez działającą w łonie Komisji grupę ekspertów wysokiego szczebla ds. sztucznej inteligencji i opublikowane 8 kwietnia 2019 r., a także uwzględniając listę kontrolną w zakresie sztucznej inteligencji godnej zaufania;
- uwzględniając komunikat Komisji z 8 kwietnia 2019 r. w sprawie budowania zaufania do sztucznej inteligencji ukierunkowanej na człowieka (COM(2019)0168),
- uwzględniając komunikat Komisji z 7 grudnia 2018 r. w sprawie skoordynowanego planu w dziedzinie sztucznej inteligencji (COM(2018)0795),
- uwzględniając komunikat Komisji z 25 kwietnia 2018 r. w sprawie sztucznej inteligencji dla Europy (COM(2018)0237),
- uwzględniając projekt rezolucji Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów,
- uwzględniając pytanie do Komisji w sprawie zautomatyzowanych procesów decyzyjnych - zagwarantowanie ochrony konsumenta oraz swobodnego przepływu towarów i usług (0-000°08/2020 - B9-0007/2020),
- uwzględniając art. 136 ust. 5 i art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że postęp technologiczny w dziedzinie sztucznej inteligencji, uczenia maszynowego, systemów opartych na algorytmach i zautomatyzowanych procesów decyzyjnych następuje w szybkim tempie, a także mając na uwadze, że aplikacje, możliwości i wyzwania związane z tymi technologiami są liczne i mają wpływ na praktycznie wszystkie sektory rynku wewnętrznego;
B. mając na uwadze, że oczekuje się, iż rozwój zautomatyzowanych procesów podejmowania decyzji wniesie znaczący wkład w gospodarkę opartą na wiedzy oraz przyniesie korzyści społeczeństwu, m.in. poprzez poprawę jakości usług publicznych, konsumentom dzięki innowacyjnym produktom i usługom oraz przedsiębiorstwom dzięki optymalizacji wyników;
C. mając na uwadze, że wykorzystywanie i rozwój sztucznej inteligencji i zautomatyzowanych procesów podejmowania decyzji stanowi również wyzwanie w zakresie zaufania i dobrobytu konsumentów, zwłaszcza jeżeli chodzi o kwestię wzmocnienia pozycji konsumentów w zakresie identyfikowania takich procesów, rozumienia sposobu ich funkcjonowania, podejmowania świadomych decyzji dotyczących ich stosowania i rezygnacji z nich;
D. mając na uwadze, że wytyczne w zakresie etyki, takie jak zasady przyjęte przez działającą w łonie Komisji grupę ekspertów wysokiego szczebla ds. sztucznej inteligencji, stanowią pewien punkt wyjścia; mając jednak na uwadze, że potrzebna jest analiza obecnych ram prawnych UE, w tym dorobku prawnego w dziedzinie prawa konsumenckiego oraz przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów i nadzoru nad rynkiem, aby sprawdzić, czy ramy te są w stanie reagować na pojawienie się sztucznej inteligencji i zautomatyzowanych procesów decyzyjnych oraz czy mogą zapewnić wysoki poziom ochrony konsumentów zgodnie z wymogami art. 38 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;
E. mając na uwadze, że wspólne podejście UE do rozwoju zautomatyzowanych procesów decyzyjnych pomoże zagwarantować korzyści wynikające z tych procesów, ograniczyć ryzyko w całej UE i uniknąć fragmentacji rynku wewnętrznego, a także umożliwi UE lepsze propagowanie swojego podejścia i swoich wartości na całym świecie;
Wybór konsumentów, ich zaufanie i dobrobyt
1. z zadowoleniem przyjmuje potencjał zautomatyzowanego podejmowania decyzji w celu świadczenia konsumentom innowacyjnych i udoskonalonych usług, w tym nowych usług cyfrowych, takich jak wirtualni asystenci i wirtualni doradcy; uważa jednak, że gdy konsumenci wchodzą w kontakt z systemem, który automatyzuje proces podejmowania decyzji, powinni być należycie poinformowani o tym, w jaki sposób ten system działa, jak dotrzeć do człowieka dysponującego uprawnieniami decyzyjnymi oraz w jaki sposób można kontrolować i korygować decyzje podejmowane przez system;
2. wzywa Komisję do ścisłego monitorowania wdrażania nowych przepisów wynikających z dyrektywy w sprawie lepszego egzekwowania 3 , które nakładają na przedsiębiorców obowiązek informowania konsumentów w sytuacji, gdy ceny towarów lub usług zostały zindywidualizowane w oparciu o zautomatyzowane podejmowanie decyzji i profilowanie zachowań konsumentów, co umożliwia przedsiębiorcom ocenę siły nabywczej konsumenta;
3. wzywa Komisję do ścisłego monitorowania wdrażania rozporządzenia w sprawie blokowania geograficznego 4 w trosce o to, by automatyczne podejmowanie decyzji nie było wykorzystywane do dyskryminacji konsumentów ze względu na przynależność państwową, miejsce zamieszkania lub tymczasowy pobyt;
4. zachęca Komisję do monitorowania, czy obowiązki przedsiębiorców umożliwiają konsumentom skuteczny wybór i zapewniają wystarczającą ochronę konsumentów; wzywa Komisję do zbadania, czy istnieją luki regulacyjne i czy konieczne są dodatkowe środki w celu zagwarantowania solidnego zbioru praw chroniących konsumentów w kontekście sztucznej inteligencji i zautomatyzowanego podejmowania decyzji;
5. zauważa, że systemy zautomatyzowanego podejmowania decyzji wykorzystuje się w alternatywnych mechanizmach rozstrzygania sporów na różnych platformach cyfrowych w celu rozwiązywania sporów między konsumentami a przedsiębiorcami; wzywa Komisję do dopilnowania, aby wszelkie przyszłe przeglądy dyrektywy 2013/11/UE w sprawie alternatywnych metod rozstrzygania sporów konsumenckich 5 oraz rozporządzenia (UE) nr 524/2013 w sprawie internetowego systemu rozstrzygania sporów konsumenckich 6 uwzględniały korzystanie ze zautomatyzowanego procesu podejmowania decyzji oraz gwarantowały, że kontrolę wciąż sprawuje człowiek;
Ramy dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności w odniesieniu do produktów
6. podkreśla, że unijne ramy dotyczące bezpieczeństwa produktów zobowiązują przedsiębiorstwa do dbania o to, aby na rynek wprowadzano tylko produkty bezpieczne i zgodne z wymogami; uznaje, że pojawienie się produktów wyposażonych w zautomatyzowane zdolności decyzyjne wiąże się z nowymi wyzwaniami, ponieważ produkty takie mogą ewoluować i działać w sposób nieprzewidziany w momencie pierwszego wprowadzenia produktu do obrotu; wzywa Komisję do przedstawienia wniosków w celu dostosowania przepisów UE w zakresie bezpieczeństwa w odniesieniu do produktów objętych szczegółowymi przepisami UE przewidującymi zharmonizowane wymogi, w tym dyrektywy w sprawie 7 (8 (9
maszyn (), yretywy w sprawie ezpieczestwa zaawe (), yretywy w sprawie urząze raiowyc () oraz yretywy o niskim napięciu 10 , a także w odniesieniu do tzw. produktów niezharmonizowanych objętych zakresem dyrektywy w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów 11 , aby zagwarantować, że nowe przepisy będą adekwatne do zakładanych celów, użytkownicy i konsumenci będą chronieni przed szkodliwymi skutkami, producenci będą mieć jasność co do swoich obowiązków, a użytkownicy - jasność co do sposobu korzystania z produktów wyposażonych w zautomatyzowane zdolności decyzyjne;
7. podkreśla potrzebę podejścia do regulacji opartego na analizie ryzyka w świetle zróżnicowanego charakteru i złożoności wyzwań wynikających z różnych rodzajów i zastosowań sztucznej inteligencji i systemów zautomatyzowanego podejmowania decyzji; wzywa Komisję do opracowania systemu oceny ryzyka z myślą o sztucznej inteligencji i zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji w celu zapewnienia spójnego podejścia do egzekwowania przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów na rynku wewnętrznym; podkreśla, że państwa członkowskie muszą opracować zharmonizowane strategie zarządzania ryzykiem w odniesieniu do sztucznej inteligencji w kontekście krajowych strategii nadzoru nad rynkiem;
8. zauważa, że od ponad 30 lat dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za produkty 12 stanowi cenne zabezpieczenie chroniące konsumentów przed szkodami spowodowanymi wadliwymi produktami; dostrzega wyzwanie, jakim jest ustalenie odpowiedzialności w przypadku, gdy przyczyną szkody poniesionej przez konsumenta są autonomiczne procesy podejmowania decyzji; wzywa Komisję do dokonania przeglądu tej dyrektywy i rozważenia możliwości dostosowania takich pojęć jak szkoda, której przyczyną jest produkt, i wada produktu, a także dostosowania przepisów dotyczących ciężaru dowodu; wzywa Komisję do przedstawienia w razie potrzeby wniosków dotyczących aktualizacji tych pojęć i przepisów;
Ramy regulacyjne dotyczące usług
9. przypomina, że istniejące ramy regulacyjne dotyczące usług, a mianowicie dyrektywa o usługach 13 , dyrektywa w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych 14 , dyrektywa w sprawie analizy proporcjonalności 15 , dyrektywa w sprawie handlu elektronicznego 16 i ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) 17 , już obejmują wiele aspektów politycznych istotnych dla usług, które obejmują zautomatyzowane procesy podejmowania decyzji, w tym przepisy dotyczące ochrony konsumentów, etyki i odpowiedzialności; zauważa, że zasady te powinny mieć zastosowanie zarówno do tradycyjnych usług, jak i usług obejmujących zautomatyzowane procesy podejmowania decyzji;
10. podkreśla, że choć zautomatyzowane procesy decyzyjne mogą poprawić skuteczność i dokładność usług, to jednak człowiek zawsze musi ponosić ostateczną odpowiedzialność za decyzje podejmowane w kontekście usług świadczonych w ramach zawodów regulowanych, takich jak zawody medyczne, prawnicze i rachunkowe oraz sektor bankowy, a także musi być w stanie uchylić takie decyzje; przypomina o znaczeniu nadzoru lub niezależnej kontroli ze strony wykwalifikowanych specjalistów w przypadku zautomatyzowanego podejmowania decyzji, jeżeli w grę wchodzi uzasadniony interes publiczny;
11. podkreśla znaczenie właściwej oceny ryzyka przed automatyzacją usług świadczonych w ramach zawodów regulowanych, zgodnie z dyrektywą w sprawie analizy proporcjonalności; wzywa właściwe organy państw członkowskich do zadbania o to, by szkolenia zawodowe uwzględniały postęp naukowy w dziedzinie zautomatyzowanego podejmowania decyzji;
Jakość i przejrzystość zarządzania danymi
12. zauważa, że zautomatyzowane systemy podejmowania decyzji opierają się na gromadzeniu dużych ilości danych i uważa, że rozporządzenie w sprawie swobodnego przepływu danych nieosobowych 18 pomoże udostępnić więcej danych w całej UE, umożliwiając tym samym tworzenie innowacyjnych usług opartych na danych; w związku z tym uznaje potencjał udostępniania danych zarówno ze źródeł publicznych, jak i prywatnych, a jednocześnie podkreśla konieczność ochrony danych osobowych na mocy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych; podkreśla znaczenie wykorzystywania jedynie wysokiej jakości i bezstronnych zbiorów danych w celu poprawy wyników systemów algorytmicznych oraz zwiększenia zaufania i akceptacji konsumentów;
13. podkreśla, że w świetle znaczącego wpływu, jaki zautomatyzowane systemy podejmowania decyzji mogą mieć na konsumentów, zwłaszcza na osoby znajdujące się w trudnej sytuacji, systemy te powinny nie tylko korzystać z wysokiej jakości i bezstronnych zbiorów danych, ale również wykorzystywać wytłumaczalne i bezstronne algorytmy; uważa, że w ramach procesów biznesowych potrzebne są struktury kontrolne w celu korygowania ewentualnych błędów w zautomatyzowanych decyzjach oraz że konsumenci powinni mieć możliwość wystąpienia o korektę przez człowieka w przypadku zautomatyzowanych decyzji, które mają charakter ostateczny i niezmienny, a także dochodzenia roszczeń;
14. podkreśla, że aby ocenić, czy produkty posiadające zautomatyzowane zdolności decyzyjne są zgodne z odpowiednimi zasadami bezpieczeństwa, algorytmy stanowiące podstawę tych zdolności muszą być odpowiednio przejrzyste i zrozumiałe dla organów nadzoru rynku; zwraca się do Komisji o ocenę, czy organom nadzoru rynku należy przyznać dodatkowe uprawnienia w tym zakresie;
15. wzywa Komisję do ścisłego monitorowania wdrażania rozporządzenia regulującego stosunki między platformami internetowymi a przedsiębiorstwami 19 , zwłaszcza przepisów dotyczących przejrzystości rankingów, które wiążą się z wykorzystaniem procesów zautomatyzowanego podejmowania decyzji;
o
o o
16. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.
Podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego ustawa reformująca orzecznictwo lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych ma usprawnić kontrole zwolnień chorobowych i skrócić czas oczekiwania na decyzje. Jednym z kluczowych elementów zmian jest możliwość dostępu do dokumentacji medycznej w toku kontroli L4 oraz poszerzenie katalogu osób uprawnionych do orzekania. Zdaniem eksperta, sam dostęp do dokumentów niczego jeszcze nie zmieni, jeśli za stwierdzonymi nadużyciami nie pójdą realne konsekwencje.
09.01.2026
Konfederacja Lewiatan krytycznie ocenia niektóre przepisy projektu ustawy o wygaszeniu pomocy dla obywateli Ukrainy. Najwięcej kontrowersji budzą zapisy ograniczające uproszczoną procedurę powierzania pracy obywatelom Ukrainy oraz przewidujące wydłużenie zawieszenia biegu terminów w postępowaniach administracyjnych. W konsultacjach społecznych nad projektem nie brały udziału organizacje pracodawców.
08.01.2026
Usprawnienie i ujednolicenie sposobu wydawania orzeczeń przez lekarzy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a także zasad kontroli zwolnień lekarskich wprowadza podpisana przez prezydenta ustawa. Nowe przepisy mają również doprowadzić do skrócenia czasu oczekiwania na orzeczenia oraz zapewnić lepsze warunki pracy lekarzy orzeczników, a to ma z kolei przyczynić się do ograniczenia braków kadrowych.
08.01.2026
Przeksięgowanie składek z tytułu na tytuł do ubezpieczeń społecznych na podstawie prawomocnej decyzji ZUS, zmiany w zakresie zwrotu składek nadpłaconych przez płatnika, w tym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia zwrotu nienależnie opłaconych składek dopiero od ich stwierdzenia przez ZUS - to niektóre zmiany, jakie zamierza wprowadzić Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Resort dostrzegł bowiem problem związany ze sprawami, w których ZUS kwestionuje tytuł do ubezpieczeń osób zgłoszonych do nich wiele lat wcześniej.
08.01.2026
Uproszczenie i uporządkowanie niektórych regulacji kodeksu pracy dotyczących m.in. wykorzystania postaci elektronicznej przy wybranych czynnościach z zakresu prawa pracy oraz terminu wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy przewiduje podpisana przez prezydenta nowelizacja kodeksu pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.
08.01.2026
W dniu 7 stycznia wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, która ma przyspieszyć proces budowlany i uprościć go. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczające będzie jedynie zgłoszenie robót. Nowe przepisy wprowadzają też ułatwienia dla rolników oraz impuls dla rozwoju energetyki rozproszonej. Zmiany przewidują także większą elastyczność w przypadku nieprawidłowości po stronie inwestora.
06.01.2026| Identyfikator: | Dz.U.UE.C.2021.294.14 |
| Rodzaj: | Rezolucja |
| Tytuł: | Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 lutego 2020 r. w sprawie zautomatyzowanych procesów decyzyjnych - zagwarantowanie ochrony konsumenta oraz swobodnego przepływu towarów i usług (2019/2915(RSP)). |
| Data aktu: | 12/02/2020 |
| Data ogłoszenia: | 23/07/2021 |